Beyin kabuğu ve endokannabinoid sistem
Düşünme, dil ve algı.
Düşünme, dil ve algı. Kannabinoid reseptörleri CB1 ve CB2'nin bu bölgedeki yeri, orada ne iş gördüğü ve CBD hakkında gerçekte ne bilindiği; Herkes, Öğrenci ve Uzman için üç düzeyde, kaynaklarıyla.
BeyinCB1 yüksek · CB2 çok az (Human Protein Atlas)Son güncelleme:
Bu sayfada neler var?
Etkileşimli 3B · gerçek anatomi ve gerçek veri
Kannabinoid reseptörleri vücudunuzun neresinde?
Yaklaşık 1,4 MB indirilir.
Bölgeler
Nasıl okunur? Bir bölge seçin ya da haritada parlayan noktaya dokunun.
- Dolu ışık CB1, halka CB2 reseptörü. Her bölgenin kendi rengi var; renk yalnız bölgeyi ayırt ettirir.
- Işığın gücü, insan dokusunda ölçülen reseptör geni düzeyidir (Human Protein Atlas). Karaciğerin noktası bu yüzden sönük: sağlıklı karaciğerde reseptör az.
- Yukarıdaki katman seçiciyle başka reseptörleri, endokannabinoidleri yapan ve yıkan enzimleri, CBD ile THC'yi yıkan karaciğer enzimlerini de görebilirsiniz.
- Her bilginin yanında kaynağı ve kanıt türü (insan, hayvan, hücre) yazar. Anlatım düzeyini yukarıdan değiştirebilirsiniz.
- Sürükleyerek döndürün. Yakınlaşmak için + ve − düğmeleri; bilgisayarda Ctrl ya da ⌘ ile tekerlek, telefonda iki parmak.
Beyin kabuğu: insan dokusunda reseptör geninin RNA düzeyi (doku uzlaşı verisi). CB1'in en yüksek ölçüldüğü doku. Human Protein Atlasİnsan dokusu
| Reseptör | Gen | RNA (nTPM) | Düzey |
|---|---|---|---|
| CB1 | CNR1 | 18,6 | yüksek |
| CB2 | CNR2 | 0 | çok az |
Orada ne iş görür?
İnsan beyninde CB1 reseptörü beyin kabuğunun her bölgesinde bulunur, ama yoğunluğu yerden yere değişir. En yoğun olduğu yerler alın ve limbik loblardaki, üst düzey düşünmenin yürüdüğü "çağrışım" alanları; en seyrek olduğu yerler birincil duyu ve hareket alanlarıdır. Sol yarıkürede dil işleviyle ilişkili bölgelerde de görece yüksektir. Glass 1997İnsan dokusuEggan ve Lewis 2007İnsan dokusuHayvan
Kabukta CB1 çoğunlukla fren görevi gören (GABA salan) ara sinir hücrelerinin uçlarında bulunur; maymun ve sıçanlarda bu hücrelerin çoğu kolesistokinin (CCK) taşıyan bir gruptur. Fare beyin dilimlerinde ana sinir hücreleri (piramit hücreler) uyarılınca endokannabinoid saldı ve bu uçlardan gelen freni kısa süreliğine gevşetti. Araştırmacılar bu düzenin, düşünme işlevlerini taşıyan devrelerde önemli bir rol oynayabileceğini düşünüyor. Eggan ve Lewis 2007İnsan dokusuHayvanEggan 2010HayvanBodor 2005HayvanTrettel ve Levine 2003Hayvan
Öğrenci düzeyi: terimler ve hücre tipleri
İnsan beyin kesitlerinde [3H]CP55,940 bağlanması neokorteksin bütün bölgelerinde vardı ve kortikal hiyerarşiye göre değişti: en yüksek frontal ve limbik lobların asosiasyon alanlarında, orta düzeyde ikincil duyu ve motor alanlarda, en düşük birincil duyu ve motor alanlarda. Sol (baskın) yarıkürenin sözel dil işlevleriyle ilişkili bölgelerinde görece yüksek yoğunluk tutarlı biçimde görüldü. Katmanlarda en yoğun iki bant vardı: yüzeyde lamina I, derinde lamina V–VI. Makak ve insan neokorteksinde immünositokimya da prefrontal ve singulat gibi asosiasyon alanlarında CB1 pozitif aksonların birincil alanlardan yoğun olduğunu gösterdi. Glass 1997İnsan dokusuEggan ve Lewis 2007İnsan dokusuHayvan
Perfüze makak prefrontal kabuğunda elektron mikroskobuyla CB1 esas olarak yalnız simetrik (ketleyici) sinaps yapan akson uçlarında görüldü; makak dorsolateral prefrontal kabuğunda CB1 pozitif nöronların %91'i CCK pozitifti. Sıçan somatosensoriyel kabuğunda zar CB1'i yalnız GABA içeren, simetrik sinaps yapan uçlardaydı; CB1 pozitif hücrelerin üçte ikisi CCK, üçte biri kalbindin taşıyordu. Fare duyusal kabuğunda katman 2/3 piramit nöronlarının tekrarlayan depolarizasyonu, presinaptik GABA salınımının azalmasıyla ifade edilen geçici bir ketlenme baskılanmasına (DSI) yol açtı; CB1 antagonisti AM251 bunu engelledi. Eggan ve Lewis 2007İnsan dokusuHayvanEggan 2010HayvanBodor 2005HayvanTrettel ve Levine 2003Hayvan
Uzman düzeyi: yöntem notları ve sayılar
Beyin kabuğu: insan dokusunda reseptör geninin RNA düzeyi (doku uzlaşı verisi). CB1'in en yüksek ölçüldüğü doku. HPA beyin bölgesi verisinde (cerebral cortex) CB1 45,5 nTPM; iki veri seti farklı örneklerden ve yöntemlerden, sayıları birbirine doğrudan çevrilmez. Human Protein Atlasİnsan dokusu
Yöntem notu
Glass 1997: kesitlerin in vitro [3H]CP55,940 ile işaretlendiği kantitatif reseptör otoradyografisi; insan beyni, 1 fetüs (33. gebelik haftası), 2 bebek (3–6 ay), 8 yetişkin (21–81 yaş). Asosiasyon alanlarında lamina IV ortasında ayrıca dar bir bant. Glass 1997İnsan dokusu
Eggan ve Lewis 2007: makak (Macaca fascicularis) ve otopsi insan neokorteksi; CB1'in N- ya da C-ucuna özgü antikorlarla immünositokimya, makakta elektron mikroskobu. Eggan 2010: makak DLPFC'de CCK-IR nöronların %51'i CB1 pozitif; CB1 pozitif uçların sinapsları simetrik, başlıca hedef dendrit gövdeleri (%81–88). Eggan ve Lewis 2007İnsan dokusuHayvanEggan 2010Hayvan
Bodor 2005: Wistar sıçan, çoklu immün işaretleme ve tüm hücre kaydı; katman VB'deki büyük piramit hücreleri CB1'li uçlardan çok daha az girdi aldı ve DSI göstermedi. Trettel ve Levine 2003: fare kabuk dilimi; WIN55,212-2 uyarılmış IPSC genliğini azalttı ve DSI'yi örttü. Bodor 2005HayvanTrettel ve Levine 2003Hayvan
CBD hakkında ne biliniyor?
Yeterince araştırılmadı Çok zayıf kanıt
Rehberde: Demans, Alzheimer ve CBD
İnsanlarda yapılmış yeterli araştırma yok; saf CBD ile yalnız iki küçük çalışma var. CBD'nin işe yarayıp yaramadığı bilinmiyor. CBD kullanmayı düşünüyorsanız, aldığınız ilaçları da anlatarak doktorunuz ya da eczacınızla konuşabilirsiniz.
Yeterince araştırılmadı Yetersiz kanıt
Rehberde: MS Dışı Spastisite ve CBD
İnsanlarda yapılmış yeterli araştırma yok. CBD'nin işe yarayıp yaramadığı bilinmiyor. CBD kullanmayı düşünüyorsanız, aldığınız ilaçları da anlatarak doktorunuz ya da eczacınızla konuşabilirsiniz.
Yeterince araştırılmadı Yetersiz kanıt
Rehberde: DEHB ve CBD
CBD yağı DEHB'de henüz kontrollü bir çalışmada denenmedi; THC içeren bir spreyle yapılan tek küçük çalışmada belirgin fark görülmedi. CBD'nin DEHB'ye iyi gelip gelmediği bilinmiyor. Sizin ya da çocuğunuz için CBD düşünüyorsanız, kullanılan ilaçları da anlatarak doktorunuz ya da eczacınızla konuşabilirsiniz.
Bu bölgede hangi reseptör ve enzim genleri okunuyor?
Haritanın katman seçicisindeki genlerin bu bölgedeki değerleri: CB1 ve CB2'nin yanında kannabinoidlerin öteki hedefleri, endokannabinoidleri yapan ve yıkan enzimler, CBD ile THC'yi yıkan karaciğer enzimleri.
| Gen | Ne yapar? | Burada | En çok okunduğu doku |
|---|---|---|---|
| Reseptörler | |||
| CB1 CNR1 | Kannabinoid reseptörü | 18,6 | beyin kabuğu (18,6) |
| CB2 CNR2 | Kannabinoid reseptörü | 0,0 | dalak (8,4) |
| TRPV1 | Isı ve acı biber algılayıcısı · iyon kanalı | 5,8 | karaciğer (21,8) |
| GPR55 | Uzun süre "yetim" kalan reseptör · hücre zarında | 0,6 | testis (4,4) |
| PPARγ PPARG | Gen düğmesi · hücre çekirdeğinde | 2,9 | yağ dokusu (153,2) |
| 5-HT1A HTR1A | Serotonin reseptörü · hücre zarında | 4,9 | hipokampus (6,1) |
| TRPV2 | TRPV1'in akrabası · iyon kanalı | 4,9 | akciğer (29,5) |
| Endokannabinoid enzimleri | |||
| NAPE-PLD NAPEPLD | Anandamid yapımı | 11,3 | böbrek (13,9) |
| FAAH | Anandamidi yıkar | 20,5 | testis (46,0) |
| DAGLα DAGLA | 2-AG yapımı | 12,3 | beyin kabuğu (12,3) |
| DAGLβ DAGLB | 2-AG yapımı | 11,9 | böbreküstü bezi (15,2) |
| MGL MGLL | 2-AG'yi yıkar | 120,9 | yağ dokusu (161,3) |
| ABHD6 | 2-AG'yi yıkar | 21,5 | karaciğer (60,7) |
| ABHD12 | 2-AG'yi yıkar | 80,5 | epididim (125,2) |
| CBD ve THC'yi yıkan enzimler | |||
| CYP3A4 | CBD ve THC'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (3.367,1) |
| CYP2C19 | CBD'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (178,0) |
| CYP2C9 | THC'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (1.607,6) |
RNA düzeyi, genin bu dokuda ne kadar okunduğunu gösterir; proteinin miktarını ya da enzimin ne kadar çalıştığını doğrudan göstermez. Human Protein Atlas (katmanlar)İnsan dokusu
CBD Akademi'de
Beyinde endokannabinoid sistem: CB1 reseptörü beynin hangi bölgelerinde, sinir uçlarında nasıl bir fren gibi çalışıyor; hareket, bellek ve nöbetle ilişkisi. Kaynaklarıyla.
Kimlik ve atıf
- Beyin kabuğu
- Cerebral Cortex · MeSH D002540 · UBERON 0000956 · Wikidata Q75839
- Reseptörler
- CB1 (CNR1, UniProt P21554) · CB2 (CNR2, UniProt P34972)
Nasıl atıf yapılır: cbd.com.tr Editörlüğü. Beyin kabuğu ve endokannabinoid sistem. Endokannabinoid sistem 3B haritası, cbd.com.tr. Son güncelleme 24 Ekim 2026. https://cbd.com.tr/kullanim-rehberi/endokannabinoid-sistem-haritasi/kabuk/
Beden modeli BodyParts3D (DBCLS, CC BY 4.0) ve Z-Anatomy (CC BY-SA 4.0) türevidir; reseptör düzeyleri Human Protein Atlas v25 (CC BY 4.0). Harita, metin ve indirilen görüntüler CC BY-SA 4.0. Bağımsız uzman incelemesi henüz yapılmadı. Bütün lisanslar
Haritanın öteki sayfaları
Genel bakış: endokannabinoid sistem nedir, sinapstaki geri bildirim freni, CBD'nin hedefleri, ders modu, veri ve lisanslar.
Kaynaklar
7 kaynağı göster
- Human Protein Atlas v25: doku RNA uzlaşı verisi (rna_tissue_consensus.tsv, HPA ve GTEx, nTPM) ve beyin bölgesi verisi (rna_brain_region_hpa.tsv, nTPM), CNR1 (ENSG00000118432) ve CNR2 (ENSG00000188822); v25.proteinatlas.org, dosya tarihi 6 Kasım 2025, indirme 24 Ekim 2026. Uhlén M ve ark. Tissue-based map of the human proteome. Science. 2015;347(6220):1260419. Lisans CC BY 4.0. PMID 25613900 · doi:10.1126/science.1260419 İnsan dokusu
- Glass M, Dragunow M, Faull RL. Cannabinoid receptors in the human brain: a detailed anatomical and quantitative autoradiographic study in the fetal, neonatal and adult human brain. Neuroscience. 1997;77(2):299-318. PMID 9472392 · doi:10.1016/s0306-4522(96)00428-9 İnsan dokusu
- Eggan SM, Lewis DA. Immunocytochemical distribution of the cannabinoid CB1 receptor in the primate neocortex: a regional and laminar analysis. Cereb Cortex. 2007;17(1):175-91. PMID 16467563 · doi:10.1093/cercor/bhj136 İnsan dokusuHayvan
- Eggan SM, Melchitzky DS, Sesack SR ve ark. Relationship of cannabinoid CB1 receptor and cholecystokinin immunoreactivity in monkey dorsolateral prefrontal cortex. Neuroscience. 2010;169(4):1651-61. PMID 20542094 · doi:10.1016/j.neuroscience.2010.06.011 Hayvan
- Bodor AL, Katona I, Nyíri G ve ark. Endocannabinoid signaling in rat somatosensory cortex: laminar differences and involvement of specific interneuron types. J Neurosci. 2005;25(29):6845-56. PMID 16033894 · doi:10.1523/JNEUROSCI.0442-05.2005 Hayvan
- Trettel J, Levine ES. Endocannabinoids mediate rapid retrograde signaling at interneuron→pyramidal neuron synapses of the neocortex. J Neurophysiol. 2003;89(4):2334-8. PMID 12686587 · doi:10.1152/jn.01037.2002 Hayvan
- Human Protein Atlas v25: doku RNA uzlaşı verisi (rna_tissue_consensus.tsv, HPA ve GTEx, nTPM), haritanın katman seçicisindeki 17 gen: CNR1, CNR2, TRPV1, GPR55, PPARG, HTR1A, TRPV2, NAPEPLD, FAAH, DAGLA, DAGLB, MGLL, ABHD6, ABHD12, CYP3A4, CYP2C19, CYP2C9; v25.proteinatlas.org/download/tsv/rna_tissue_consensus.tsv.zip, indirme 24 Ekim 2026. Uhlén M ve ark. Tissue-based map of the human proteome. Science. 2015;347(6220):1260419. Lisans CC BY 4.0. PMID 25613900 · doi:10.1126/science.1260419 İnsan dokusu