Amigdala ve endokannabinoid sistem
Korku ve stresin ayarı.
Korku ve stresin ayarı. Kannabinoid reseptörleri CB1 ve CB2'nin bu bölgedeki yeri, orada ne iş gördüğü ve CBD hakkında gerçekte ne bilindiği; Herkes, Öğrenci ve Uzman için üç düzeyde, kaynaklarıyla.
BeyinCB1 yüksek · CB2 çok az (Human Protein Atlas)Son güncelleme:
Bu sayfada neler var?
Etkileşimli 3B · gerçek anatomi ve gerçek veri
Kannabinoid reseptörleri vücudunuzun neresinde?
Yaklaşık 1,4 MB indirilir.
Bölgeler
Nasıl okunur? Bir bölge seçin ya da haritada parlayan noktaya dokunun.
- Dolu ışık CB1, halka CB2 reseptörü. Her bölgenin kendi rengi var; renk yalnız bölgeyi ayırt ettirir.
- Işığın gücü, insan dokusunda ölçülen reseptör geni düzeyidir (Human Protein Atlas). Karaciğerin noktası bu yüzden sönük: sağlıklı karaciğerde reseptör az.
- Yukarıdaki katman seçiciyle başka reseptörleri, endokannabinoidleri yapan ve yıkan enzimleri, CBD ile THC'yi yıkan karaciğer enzimlerini de görebilirsiniz.
- Her bilginin yanında kaynağı ve kanıt türü (insan, hayvan, hücre) yazar. Anlatım düzeyini yukarıdan değiştirebilirsiniz.
- Sürükleyerek döndürün. Yakınlaşmak için + ve − düğmeleri; bilgisayarda Ctrl ya da ⌘ ile tekerlek, telefonda iki parmak.
Amigdala: insan dokusunda reseptör geninin RNA düzeyi (doku uzlaşı verisi). Human Protein Atlasİnsan dokusu
| Reseptör | Gen | RNA (nTPM) | Düzey |
|---|---|---|---|
| CB1 | CNR1 | 13,3 | yüksek |
| CB2 | CNR2 | 0 | çok az |
Orada ne iş görür?
İnsan beyninde yapılan ölçümlerde amigdalada kannabinoid reseptörü bol bulundu. Amigdalanın bir bölümü (bazolateral amigdala), tehdidi fark etmede ve öğrenilmiş bir korkunun zamanla sönmesinde önemli rol oynar. Sıçan ve farelerde reseptör (CB1) burada, fren görevi gören (GABA salan) bir grup sinir hücresinin uçlarında toplanıyor ve bu freni hafifletiyor. Glass 1997İnsan dokusuPhan 2008İnsan · klinik çalışmaMarsicano 2002HayvanKatona 2001Hayvan
CB1'i olmayan farelerde öğrenilmiş korkunun sönmesi belirgin biçimde bozuldu; korku sönerken amigdalada endokannabinoid düzeyi yükseldi. Sıçanlarda stres amigdaladaki anandamidi azalttı ve bu, stres hormonu yanıtının büyüklüğüne katkıda bulundu. İnsanda da benzer bir iz var: ara sıra esrar kullanan sağlıklı gönüllülerde THC, tehdit bildiren sosyal işaretlere amigdalanın tepkisini azalttı. Marsicano 2002HayvanHill 2009HayvanPhan 2008İnsan · klinik çalışma
İnsanlarda anandamidi yıkan enzimin (FAAH) genindeki yaygın bir değişiklik (C385A), enzimin daha az yapılmasına yol açar. Bu değişikliği taşıyan sağlıklı gönüllülerde, tehdit bildiren yüzlere amigdalanın tepkisi daha düşüktü ya da daha çabuk azaldı ve stres tepkiselliği puanları daha düşüktü; aynı değişikliği taşıyan farelerde korku daha kolay söndü. Sağlıklı gönüllülerde FAAH'ı ilaçla baskılamak da öğrenilmiş korkunun sönmesinin hatırlanmasını güçlendirdi. Ancak aynı yoldan giden bir ilaç, TSSB hastalarında internet üzerinden verilen terapiye eklendiğinde belirtileri plasebodan fazla azaltmadı. Hariri 2009İnsan · genetik çalışmaGunduz-Cinar 2013İnsan · genetik çalışmaHayvanDincheva 2015İnsan · genetik çalışmaHayvanMayo 2020aİnsan · klinik çalışmaMayo 2025İnsan · klinik çalışma
Öğrenci düzeyi: terimler ve hücre tipleri
İnsan beyin kesitlerinde [3H]CP55,940 otoradyografisiyle amigdala kompleksinde yüksek yoğunlukta kannabinoid reseptörü bağlanması ölçüldü (hipokampus oluşumundaki "çok yüksek" düzeyin bir basamak altı). Bazolateral amigdala tehdit algısı ve korku anılarının sönmesi (ekstinksiyon) için kritik bir bölgedir. Sıçan ve farede CB1 lateral ve bazal çekirdeklerde yoğun, merkezî ve medial çekirdekte yoktur; reseptör büyük, kolesistokinin (CCK) pozitif GABAerjik ara nöronların akson uçlarında presinaptiktir ve CB1 agonistleri esas hücrelerde GABA-A aracılı IPSC'leri küçültür. Glass 1997İnsan dokusuPhan 2008İnsan · klinik çalışmaMarsicano 2002HayvanKatona 2001Hayvan
CB1−/− farelerde işitsel korku koşullamasında kısa ve uzun süreli sönme belirgin bozuldu, öğrenme ve pekişme etkilenmedi; CB1 antagonisti SR141716A yabanıl tip farelerde aynı tabloyu yarattı. Sönme sırasında bazolateral amigdalada endokannabinoid düzeyleri yükseldi; burada ketleyici akımların uzun süreli baskılanması (LTD) endokannabinoid ve CB1'e bağlıydı. Sıçanlarda kısıtlama stresi amigdalada FAAH etkinliğini artırıp anandamidi düşürdü; bazolateral amigdalada FAAH'ın baskılanması stresle artan kortikosteronu azalttı ve bu etki CB1 antagonisti AM251 ile kalktı. İnsanda çift kör, çapraz bir fMRI çalışmasında THC, tehdit bildiren sosyal işaretlere amigdala reaktivitesini plaseboya göre azalttı. Marsicano 2002HayvanHill 2009HayvanPhan 2008İnsan · klinik çalışma
FAAH C385A (rs324420) taşıyıcılarında (385A) tehditle ilişkili amigdala reaktivitesi daha düşük (82 sağlıklı gönüllü) ya da tehdide amigdala yanıtının alışması daha hızlı ve stres tepkiselliği kişilik puanı daha düşüktü; aynı varyantı taşıyan knock-in farede ve insan taşıyıcılarda fronto-amigdala bağlantısı güçlü, korku sönmesi daha iyi ve kaygı benzeri davranış daha azdı. Farede FAAH baskılayıcısı AM3506 bazolateral amigdalada anandamidi artırdı ve sönme sonrası korkuyu azalttı; etki amigdala içi CB1 antagonistiyle kalktı. Sağlıklı gönüllülerde 10 gün PF-04457845 anandamidi yaklaşık 10 kat artırdı ve sönme hatırlamasını güçlendirdi. TSSB'de 12 hafta JNJ-42165279 (100 hasta) anandamidi artırdığı hâlde CAPS-5'te plasebodan fark yaratmadı. Hariri 2009İnsan · genetik çalışmaGunduz-Cinar 2013İnsan · genetik çalışmaHayvanDincheva 2015İnsan · genetik çalışmaHayvanMayo 2020aİnsan · klinik çalışmaMayo 2025İnsan · klinik çalışma
Uzman düzeyi: yöntem notları ve sayılar
Amigdala: insan dokusunda reseptör geninin RNA düzeyi (doku uzlaşı verisi). HPA beyin bölgesi verisinde (amygdala) CB1 25,8 nTPM; iki veri seti farklı örneklerden ve yöntemlerden, sayıları birbirine doğrudan çevrilmez. Human Protein Atlasİnsan dokusu
Yöntem notu
Glass 1997: [3H]CP55,940 ile kantitatif otoradyografi, 11 insan beyni; amigdala kompleksi entorinal kabukla birlikte "yüksek" grupta. Katona 2001: Wistar sıçan ve fare (CB1−/− kontrollü), immünohistokimya, elektron mikroskobu, tüm hücre kaydı; WIN 55,212-2 ve CP 55,940 uyarılmış ve kendiliğinden IPSC'leri azalttı, minyatür IPSC'leri anlamlı değiştirmedi; merkezî çekirdekte ve CB1−/− farede etkisizdi. Glass 1997İnsan dokusuKatona 2001Hayvan
Marsicano 2002: CB1−/− ve SR141716A verilen yabanıl tip fare; işitsel korku koşullaması, bazolateral amigdala dilimlerinde elektrofizyoloji ve endokannabinoid ölçümü. Hill 2009: sıçan, 30 dakikalık kısıtlama stresi, amigdala içi mikroenjeksiyon; stresli sıçanlarda amigdala anandamidi serum kortikosteronuyla ters ilişkili. Phan 2008: 16 sağlıklı gönüllü, çift kör çapraz THC/plasebo, fMRI; birincil görme ve motor kabukta etki yok (doz özette yok). Marsicano 2002HayvanHill 2009HayvanPhan 2008İnsan · klinik çalışma
CBD hakkında ne biliniyor?
Sağlıklı 15 erkekte yapılan randomize, çift kör, plasebo kontrollü bir beyin görüntüleme (fMRI) çalışmasında tek doz CBD, çok korkulu yüzlere bakılırken amigdalanın ve singulat kabuğun tepkisini azalttı; bu azalma, aynı anda ölçülen deri iletkenliği dalgalanmalarındaki azalmayla ilişkiliydi. Bu, sağlıklı gönüllülerde bir beyin görüntüleme bulgusudur; tedavi sonucu değildir. Fusar-Poli 2009İnsan · klinik çalışma
Sonuçlar karışık Zayıf kanıt
Rehberde: Anksiyete ve CBD
Araştırmaların sonuçları karışık. CBD'nin bu konuda işe yaradığı kanıtlanmadı. CBD kullanmayı düşünüyorsanız, aldığınız ilaçları da anlatarak doktorunuz ya da eczacınızla konuşabilirsiniz.
Sonuçlar karışık Zayıf kanıt
Rehberde: Sosyal Kaygı ve CBD
Araştırmaların sonuçları karışık. CBD'nin bu konuda işe yaradığı kanıtlanmadı. CBD kullanmayı düşünüyorsanız, aldığınız ilaçları da anlatarak doktorunuz ya da eczacınızla konuşabilirsiniz.
Etkisi görülmedi Zayıf kanıt
Rehberde: TSSB ve CBD
Araştırmalarda CBD'nin bu konuda fayda sağladığı görülmedi. CBD kullanmayı düşünüyorsanız, aldığınız ilaçları da anlatarak doktorunuz ya da eczacınızla konuşabilirsiniz.
Bu bölgede hangi reseptör ve enzim genleri okunuyor?
Haritanın katman seçicisindeki genlerin bu bölgedeki değerleri: CB1 ve CB2'nin yanında kannabinoidlerin öteki hedefleri, endokannabinoidleri yapan ve yıkan enzimler, CBD ile THC'yi yıkan karaciğer enzimleri.
| Gen | Ne yapar? | Burada | En çok okunduğu doku |
|---|---|---|---|
| Reseptörler | |||
| CB1 CNR1 | Kannabinoid reseptörü | 13,3 | beyin kabuğu (18,6) |
| CB2 CNR2 | Kannabinoid reseptörü | 0,0 | dalak (8,4) |
| TRPV1 | Isı ve acı biber algılayıcısı · iyon kanalı | 5,8 | karaciğer (21,8) |
| GPR55 | Uzun süre "yetim" kalan reseptör · hücre zarında | 0,2 | testis (4,4) |
| PPARγ PPARG | Gen düğmesi · hücre çekirdeğinde | 2,5 | yağ dokusu (153,2) |
| 5-HT1A HTR1A | Serotonin reseptörü · hücre zarında | 2,4 | hipokampus (6,1) |
| TRPV2 | TRPV1'in akrabası · iyon kanalı | 4,2 | akciğer (29,5) |
| Endokannabinoid enzimleri | |||
| NAPE-PLD NAPEPLD | Anandamid yapımı | 1,7 | böbrek (13,9) |
| FAAH | Anandamidi yıkar | 16,9 | testis (46,0) |
| DAGLα DAGLA | 2-AG yapımı | 3,6 | beyin kabuğu (12,3) |
| DAGLβ DAGLB | 2-AG yapımı | 6,1 | böbreküstü bezi (15,2) |
| MGL MGLL | 2-AG'yi yıkar | 86,5 | yağ dokusu (161,3) |
| ABHD6 | 2-AG'yi yıkar | 15,3 | karaciğer (60,7) |
| ABHD12 | 2-AG'yi yıkar | 64,5 | epididim (125,2) |
| CBD ve THC'yi yıkan enzimler | |||
| CYP3A4 | CBD ve THC'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (3.367,1) |
| CYP2C19 | CBD'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (178,0) |
| CYP2C9 | THC'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (1.607,6) |
RNA düzeyi, genin bu dokuda ne kadar okunduğunu gösterir; proteinin miktarını ya da enzimin ne kadar çalıştığını doğrudan göstermez. Human Protein Atlas (katmanlar)İnsan dokusu
CBD Akademi'de
Stres, korku ve ruh halinde endokannabinoid sistem: Hayvanlarda stres yanıtı ve korkunun sönmesi; insanda CB1'i engelleyen bir ilacın ruh hali yan etkilerinden öğrenilenler. Kaynaklarıyla.
Kimlik ve atıf
- Amigdala
- Amygdala · MeSH D000679 · UBERON 0001876 · Wikidata Q338924
- Reseptörler
- CB1 (CNR1, UniProt P21554) · CB2 (CNR2, UniProt P34972)
Nasıl atıf yapılır: cbd.com.tr Editörlüğü. Amigdala ve endokannabinoid sistem. Endokannabinoid sistem 3B haritası, cbd.com.tr. Son güncelleme 24 Ekim 2026. https://cbd.com.tr/kullanim-rehberi/endokannabinoid-sistem-haritasi/amigdala/
Beden modeli BodyParts3D (DBCLS, CC BY 4.0) ve Z-Anatomy (CC BY-SA 4.0) türevidir; reseptör düzeyleri Human Protein Atlas v25 (CC BY 4.0). Harita, metin ve indirilen görüntüler CC BY-SA 4.0. Bağımsız uzman incelemesi henüz yapılmadı. Bütün lisanslar
Haritanın öteki sayfaları
Genel bakış: endokannabinoid sistem nedir, sinapstaki geri bildirim freni, CBD'nin hedefleri, ders modu, veri ve lisanslar.
Kaynaklar
13 kaynağı göster
- Human Protein Atlas v25: doku RNA uzlaşı verisi (rna_tissue_consensus.tsv, HPA ve GTEx, nTPM) ve beyin bölgesi verisi (rna_brain_region_hpa.tsv, nTPM), CNR1 (ENSG00000118432) ve CNR2 (ENSG00000188822); v25.proteinatlas.org, dosya tarihi 6 Kasım 2025, indirme 24 Ekim 2026. Uhlén M ve ark. Tissue-based map of the human proteome. Science. 2015;347(6220):1260419. Lisans CC BY 4.0. PMID 25613900 · doi:10.1126/science.1260419 İnsan dokusu
- Glass M, Dragunow M, Faull RL. Cannabinoid receptors in the human brain: a detailed anatomical and quantitative autoradiographic study in the fetal, neonatal and adult human brain. Neuroscience. 1997;77(2):299-318. PMID 9472392 · doi:10.1016/s0306-4522(96)00428-9 İnsan dokusu
- Phan KL, Angstadt M, Golden J ve ark. Cannabinoid modulation of amygdala reactivity to social signals of threat in humans. J Neurosci. 2008;28(10):2313-9. PMID 18322078 · doi:10.1523/JNEUROSCI.5603-07.2008 İnsan · klinik çalışma
- Marsicano G, Wotjak CT, Azad SC ve ark. The endogenous cannabinoid system controls extinction of aversive memories. Nature. 2002;418(6897):530-4. PMID 12152079 · doi:10.1038/nature00839 Hayvan
- Katona I, Rancz EA, Acsady L ve ark. Distribution of CB1 cannabinoid receptors in the amygdala and their role in the control of GABAergic transmission. J Neurosci. 2001;21(23):9506-18. PMID 11717385 · doi:10.1523/JNEUROSCI.21-23-09506.2001 Hayvan
- Hill MN, McLaughlin RJ, Morrish AC ve ark. Suppression of amygdalar endocannabinoid signaling by stress contributes to activation of the hypothalamic-pituitary-adrenal axis. Neuropsychopharmacology. 2009;34(13):2733-45. PMID 19710634 · doi:10.1038/npp.2009.114 Hayvan
- Hariri AR, Gorka A, Hyde LW ve ark. Divergent effects of genetic variation in endocannabinoid signaling on human threat- and reward-related brain function. Biol Psychiatry. 2009;66(1):9-16. PMID 19103437 · doi:10.1016/j.biopsych.2008.10.047 İnsan · genetik çalışma
- Gunduz-Cinar O, MacPherson KP, Cinar R ve ark. Convergent translational evidence of a role for anandamide in amygdala-mediated fear extinction, threat processing and stress-reactivity. Mol Psychiatry. 2013;18(7):813-23. PMID 22688188 · doi:10.1038/mp.2012.72 İnsan · genetik çalışmaHayvan
- Dincheva I, Drysdale AT, Hartley CA ve ark. FAAH genetic variation enhances fronto-amygdala function in mouse and human. Nat Commun. 2015;6:6395. PMID 25731744 · doi:10.1038/ncomms7395 İnsan · genetik çalışmaHayvan
- Mayo LM, Asratian A, Lindé J ve ark. Elevated Anandamide, Enhanced Recall of Fear Extinction, and Attenuated Stress Responses Following Inhibition of Fatty Acid Amide Hydrolase: A Randomized, Controlled Experimental Medicine Trial. Biol Psychiatry. 2020;87(6):538-547. PMID 31590924 · doi:10.1016/j.biopsych.2019.07.034 İnsan · klinik çalışma
- Mayo LM, Gauffin E, Petrie GN ve ark. The efficacy of elevating anandamide via inhibition of fatty acid amide hydrolase (FAAH) combined with internet-delivered cognitive behavioral therapy in the treatment of post-traumatic stress disorder: a randomized, placebo-controlled clinical trial. Neuropsychopharmacology. 2025;50(10):1564-1572. PMID 40382500 · doi:10.1038/s41386-025-02128-w İnsan · klinik çalışma
- Fusar-Poli P, Crippa JA, Bhattacharyya S ve ark. Distinct effects of Δ9-tetrahydrocannabinol and cannabidiol on neural activation during emotional processing. Arch Gen Psychiatry. 2009;66(1):95-105. PMID 19124693 · doi:10.1001/archgenpsychiatry.2008.519 İnsan · klinik çalışma
- Human Protein Atlas v25: doku RNA uzlaşı verisi (rna_tissue_consensus.tsv, HPA ve GTEx, nTPM), haritanın katman seçicisindeki 17 gen: CNR1, CNR2, TRPV1, GPR55, PPARG, HTR1A, TRPV2, NAPEPLD, FAAH, DAGLA, DAGLB, MGLL, ABHD6, ABHD12, CYP3A4, CYP2C19, CYP2C9; v25.proteinatlas.org/download/tsv/rna_tissue_consensus.tsv.zip, indirme 24 Ekim 2026. Uhlén M ve ark. Tissue-based map of the human proteome. Science. 2015;347(6220):1260419. Lisans CC BY 4.0. PMID 25613900 · doi:10.1126/science.1260419 İnsan dokusu