Araştırmalar ne diyor?
Bu çalışmalarda huzursuzluk ve davranış belirtileri, hastayı tanıyan bakım veren ya da hemşirenin doldurduğu ölçeklerle ölçüldü (Cohen-Mansfield Ajitasyon Envanteri, Nöropsikiyatrik Envanter, Pittsburgh Ajitasyon Ölçeği). Hastaların çoğu ileri yaşta, orta ya da ağır demanslıydı ve birçoğu zaten antidepresan, antipsikotik ya da sakinleştirici ilaç kullanıyordu. Davranış belirtileri etkisiz ilaç (plasebo) alanlarda da sık sık azaldı: örneğin CBD'den zengin yağ çalışmasında plasebo alanların %30'unda da huzursuzluk puanı en az 4 puan düştü. Bu yüzden karşılaştırma grubu olmayan çalışmalardaki düzelmeleri ürüne bağlamak zordur.
Saf CBD ile yalnız iki küçük kontrollü çalışma var. Damar kaynaklı (vasküler) demansı olan 30 kişide günde 300 mg CBD dört hafta boyunca davranış belirtilerini plasebodan biraz daha çok azalttı; fark istatistik anlamlılık sınırındaydı, düşünme becerilerinde ve günlük işlevde fark yoktu ve sekiz yazardan üçü CBD ile ilgili iki patentin buluşçuları arasındaydı. Alzheimer hastalığı olan 15 kişiyle yapılan altı haftalık bir ön çalışmada (günde 600 mg'a kadar) davranış puanları CBD grubunda sayıca daha çok düzeldi; ama çalışma etkiyi sınamak için tasarlanmamıştı ve CBD alan 8 kişiden 5'inde baş dönmesi görüldü. Yunanistan'da 20 kişide CBD damlalarının olağan tedaviyle karşılaştırıldığı altı aylık bir çalışmada CBD grubunda düzelme bildirildi; ancak hastalar gruplara kurayla ayrılmadı ve ürünün THC içerip içermediği özette yazmıyor. Saf CBD için kanıtın gücü çok zayıf; Ekim 2026 itibarıyla saf CBD ile birkaç kontrollü çalışma sürüyor.
CBD bakımından zengin ama THC de içeren ürünlerle yapılan çalışmalar farklı sonuçlar verdi. İsrail'de 60 hastayla yapılan 16 haftalık bir çalışmada (günde ortalama yaklaşık 528 mg CBD ve 22 mg THC) huzursuzluğu belirgin azalanların oranı ilaç grubunda %60, plasebo grubunda %30'du; ancak yazarların önceden belirlediği istatistik düzeltmeyle bu fark sınırdaydı (p = 0,06). Ancak çalışmayı bırakan 8 hastanın hepsi ilaç grubundaydı, bellekte azalma ve varsanı (olmayan şeyleri görme ya da duyma) şikâyetleri ilaç grubunda sayıca daha sıktı ve çalışmayı ürünün sahibi şirket finanse etti. İsviçre'de ağır demanslı 25 bakımevi sakininde THC ve CBD'yi 1'e 2 oranında içeren bir yağ sekiz haftada huzursuzluğu plasebodan farklı azaltmadı; yalnız gerektiğinde verilen sakinleştirici ilaç kullanımı daha azdı. İngiltere'de 29 bakımevi sakiniyle yapılan, THC ve CBD içeren bir ağız spreyinin dört hafta denendiği ön çalışmada ve Avustralya'da THC ağırlıklı bir yağla 21 kişide yapılan çalışmada da davranış ölçümlerinde belirgin fark görülmedi (Avustralya çalışmasında yalnız tedavi sonunda huzursuzlukta azalma bildirildi). Brezilya'da çok düşük dozda THC ve CBD içeren bir özütle 28 Alzheimer hastasında yapılan altı aylık çalışmada genel bir zihin testinin puanı ilaç grubunda daha iyiydi; günlük işlev ve davranışta fark yoktu ve hasta sayısı planlananın altında kaldı. Bu ürünler THC de içerdiği için sonuçları THC içeren ürünlerin kanıtına sayılır; kanıtın gücü zayıf.
THC içeren ilaçlarla yapılan çalışmalarda da tablo karışık. Hollanda'da düşük doz THC tabletiyle (günde 1,5–4,5 mg) yapılan 50 ve 22 kişilik iki çalışmada davranış belirtileri plasebodan farklı azalmadı. ABD'de beş merkezde 75 Alzheimer hastasıyla yapılan üç haftalık çalışmada sentetik THC olan dronabinol (günde 10 mg'a kadar), huzursuzluğu ölçen iki ana ölçekten birinde plasebodan daha iyiydi, ötekinde fark anlamlı değildi; uyku, günlük işler, düşünme ve öbür ölçümlerde fark çıkmadı. Kanada'da THC'ye benzeyen sentetik bir ilaç olan nabilonla 39 orta-ağır Alzheimer hastasında yapılan çapraz çalışmada (hastaların ilacı ve plaseboyu sırayla aldığı bir tasarım) huzursuzluk plasebodan daha çok azaldı; ancak ilaç döneminde uyku hali belirgin olarak daha sıktı (%45'e karşı %16) ve ağır demans için kullanılan bir düşünme testinde sonuç plasebo lehineydi. 1997'de yemeyi reddeden 15 Alzheimer hastasıyla yapılan küçük bir çapraz çalışmada dronabinol döneminde kilo daha çok arttı ve davranış bozukluğu azaldı. THC içeren ürünler için kanıtın gücü zayıf.
Bu çalışmaları bir araya getiren analizler aynı sonuca varmadı. Bağımsız uzmanların hazırladığı Cochrane derlemesi (2021; 4 çalışma, 126 kişi), kannabinoidlerin demansta yararlı mı zararlı mı olduğundan emin olunamayacağını, yarar varsa da günlük hayatta fark yaratmayacak kadar küçük olabileceğini yazdı. 2026'da yayımlanan üç meta-analizden biri (9 çalışma, 334 kişi) huzursuzlukta, davranış belirtilerinde ve düşünmede etki bulmadı; biri (10 çalışma, 328 kişi) huzursuzlukta azalma buldu, ama yanlılık riski yüksek çalışmalar çıkarılınca fark anlamlı olmaktan çıktı; Alzheimer'la sınırlı üçüncüsü (7 çalışma, 221 kişi) davranış puanlarında küçük-orta bir azalma buldu. Üçü de bu ürünleri alanlarda uyku halinin yaklaşık iki kat arttığında birleşti; Cochrane'e göre kanıtın kesinliği düşük. Kanada'nın yaşlı ruh sağlığı kılavuzu (2025), başka ilaçlara yanıt vermeyen ağır huzursuzlukta nabilon gibi sentetik kannabinoidleri, düşük kaliteli kanıta dayanan koşullu bir öneriyle son seçenekler arasında sayıyor; Kanada İlaç Ajansı'nın 2026 değerlendirmesi ise nabilonun yararını, tek küçük çalışmaya dayandığı için belirsiz buldu; Brezilya Nöroloji Akademisi (2021) demansta kullanımlarını önermiyor. Genel olarak kanıtın gücü zayıf.
Uyku, iştah ve bakım veren yükü için ayrıca tasarlanmış büyük bir çalışma yok. Uyku: CBD'den zengin, THC de içeren yağ çalışmasında uyku sorunları ilaç grubunda daha çok azaldı (aynı grupta gündüz uyku hali de daha sıktı); dronabinol çalışmasında uykuda fark çıkmadı. İştah ve kilo: en doğrudan veri, yemeyi reddeden 15 hastayla yapılan 1997 dronabinol çalışmasından geliyor. Bakım veren: nabilon çalışmasında bakım verenin yaşadığı sıkıntının puanı ilaç döneminde biraz daha düşüktü. Bu alanlarda kanıtın gücü çok zayıf.
Karşılaştırma grubu olmayan çalışmalar daha olumlu sonuçlar bildiriyor. Kolombiya'da CBD'den zengin (az miktarda THC içeren) bir yağ kullanan 60 Alzheimer hastasında belirti puanları üç ayda yaklaşık yarıya indi; Cenevre'de THC ve CBD içeren yağ verilen 19 ağır demanslı bakımevi sakininde 13 ayı bulan izlemde düzelme ve öbür ilaçların azaltılması bildirildi; ABD'deki iki dosya incelemesinde (40 ve 50 hasta) dronabinolle ya da satış noktalarından alınan THC ürünleriyle düzelme not edildi. Bu çalışmalarda hastalar kurayla gruplara ayrılmadığı ve plasebo grubu olmadığı için düzelmenin ne kadarının ürüne, ne kadarının beklentiye ya da zamanla kendiliğinden olan değişime bağlı olduğu bilinmiyor. Cenevre'deki ekibin sonradan yaptığı kontrollü çalışma, ilk gözlemlerdeki olumlu sonucu huzursuzluk ölçümünde doğrulamadı. Bu tür çalışmalar kanıt olarak çok zayıftır.
"CBD Alzheimer'ı önler" ya da "beyni korur" sözleri insanlarda gösterilmedi: demansı önlemek ya da yavaşlatmak için kannabinoidle yapılmış, sonucu açıklanmış bir insan çalışması yok; bu düşünce hayvanlarda ve laboratuvarda yapılan deneylerden geliyor. Hafif bilişsel bozukluğu olan 236 kişide CBD'nin denendiği bir çalışmanın 2029'da bitmesi bekleniyor. Büyük gözlemsel çalışmalar iki yönlü: bir analizde İngiltere'de yaklaşık 80 bin yaşlı yetişkinde kenevir kullanmış olmak bilişte daha hızlı gerilemeyle, ABD'de gazilerde kenevir kullanım bozukluğu demans riskiyle anlamlı ilişkili bulunmadı ve genetik analiz nedensel bir bağ göstermedi; Kanada'nın Ontario eyaletinde ise kenevir nedeniyle acile başvuran ya da hastaneye yatan orta yaşlı ve yaşlılarda sonraki beş yılda demans tanısı daha sık kondu. Bu çalışmalar gözlemseldir, yani neden-sonuç ilişkisini tek başına göstermez. Önleme için insanda kanıt yok (yetersiz); kenevir kullanımı ile demans riski arasındaki ilişkiye dair kanıt da çok zayıf.
Kanıtın gücü: ●○○○ Çok zayıf kanıt. Sonuç: Yeterince araştırılmadı. Bu ne demek?
Bu konuda süren araştırmalar
Bu konuda ClinicalTrials.gov'da CBD'nin denendiği 5 çalışma sürüyor (3 tanesi hasta alıyor); son iki yılda biten 2 çalışmanın sonucu bekleniyor. Bir çalışmanın sürmesi, CBD'nin işe yaradığını göstermez.
- NCT05822362: Faz 2, hasta alıyor, hedef 236 katılımcı
- NCT05644262: Faz 2, bitti, sonuç bekleniyor, 120 katılımcı
- NCT06570928: Faz 2, bitti, sonuç bekleniyor, 72 katılımcı
Olası yan etkiler ve ilaç etkileşimleri
Demans çalışmalarında en tutarlı yan etki uyku hali ve sersemlik oldu: çalışmaları birleştiren analizlerde bu ürünleri alanlarda yaklaşık iki kat daha sık görüldü; nabilonla %45'e karşı %16'ydı. CBD'den zengin ama günde ortalama 22 mg THC'ye ulaşılan yağla bellekte azalma, varsanı ve zihin karışıklığı sayıca daha sık bildirildi. Saf CBD'nin günde 600 mg'a kadar denendiği küçük çalışmada baş dönmesi sıktı ve karaciğer enzimlerinde yükselme görüldü. Düşük doz THC tabletiyle gözler kapalıyken ayakta durma dengesi biraz bozuldu, ama düşme olmadı.
Demanslı yaşlılarda düşme, gündüz uyku hali ve zihin karışıklığı zaten sık görüldüğü için bu yan etkiler önemlidir. Dronabinol çalışmasında ilaç grubunda iki ciddi olay (bir ani zihin karışıklığı tablosu ve bir kol kemiği kırığı) görüldü, plasebo grubunda görülmedi; düşmeler iki grupta benzer sayıdaydı. 50 yaş üstü yetişkinlerle yapılan 46 kontrollü çalışmanın analizinde THC içeren ürünler yan etkileri artırdı, saf CBD artırmadı.
Demanslı kişiler çoğu zaman çok sayıda ilaç kullanır. Cenevre'deki uzun süreli izlemde THC ve CBD içeren yağla, bazı ilaçların parçalanmasında görev alan iki karaciğer enziminin (CYP1A2 ve CYP2C19) etkinliği hafifçe azaldı. Bu yüzden kullanılan bütün ilaçların hekim ve eczacıyla birlikte gözden geçirilmesi önemlidir.
Bu hastalıkta kullanılan ilaçlarla etkileşim
Bu ilaçlar için hakemli yayınlarda ve ilaç ruhsatlarında bildirilen etkileşimler. Listede olmayan bir ilaç da CBD ile etkileşebilir; kullandığınız bütün ilaçları doktorunuza söyleyin.
| İlaç | Önem | Uyarı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Diğer benzodiazepinler (lorazepam vb.), Uyku ilaçları ve diğer sedatifler (zolpidem vb.) | Dikkat | Benzodiazepinler, uyku ilaçları ve sedatifler: CBD ile birlikte uyku hali ve sersemlik artabilir. Birlikte kullanmadan önce doktorunuza danışın. | DailyMed Epidiolex etiketi 7.4, EMA Epidyolex SmPC 4.4 |
| Diğer antipsikotikler (haloperidol vb.) (Norodol) | Bilgi | Antipsikotikler: Antipsikotiklerin kan düzeyini CBD ile ölçen yayımlanmış çalışma yok. Şizofreni çalışmalarında kullanılan antipsikotiğe 6 hafta eklenen CBD (günde 600–1000 mg) genel olarak iyi tolere edildi; bir çalışmada CBD alanlarda uyku hali daha sık görüldü. Birlikte uyku hali artabilir; doktorunuza söyleyin. | PMID 29241357, PMID 29619533, FDA Epidiolex etiketi §7.4 (05/2026) |
Kullandığınız ilaçlarla etkileşim için: CBD ilaç etkileşimi sorgulama.
Çalışmalarda nasıl kullanıldı?
Çalışmalarda kullanılan dozlar ürüne göre çok farklıydı. Saf CBD günde 300 mg (çalışma dozu; kişisel öneri değildir) ya da günde 200 mg'dan başlanıp 600 mg'a kadar (çalışma dozu; kişisel öneri değildir) verildi. CBD'den zengin, THC de içeren yağda doz damla damla artırıldı ve günde ortalama yaklaşık 528 mg CBD ile 22 mg THC'ye ulaşıldı (çalışma dozu; kişisel öneri değildir); THC ve CBD'yi 1'e 2 oranında içeren yağda iki haftada günde en çok 20 mg THC ve 40 mg CBD'ye çıkıldı (çalışma dozu; kişisel öneri değildir). Dronabinol günde 5 mg ile başlanıp 10 mg'a (çalışma dozu; kişisel öneri değildir), nabilon günde 1–2 mg'a (çalışma dozu; kişisel öneri değildir) çıkarıldı; düşük doz THC tabletleri günde 1,5–4,5 mg idi (çalışma dozu; kişisel öneri değildir). Çalışmaların çoğu 2 hafta ile 6 ay arasında sürdü ve ilaçlar hekim ve hemşire izleminde verildi.
Çalışmaların ayrıntısı (sağlık profesyonelleri için)
Demansta davranış belirtileri (huzursuzluk, saldırganlık) için kannabinoidlerle yapılmış kontrollü çalışmalar küçük (15–75 kişi), kısa (2 hafta–6 ay) ve birbiriyle çelişkili. Saf CBD ile yalnız iki RKÇ var: vasküler demansta günde 300 mg CBD ile 30 kişilik bir çalışmada NPI ve BPRS'de plasebodan sınırda üstünlük (sekiz yazardan üçü CBD ile ilgili patentlerin buluşçusu) ve Alzheimer'da günde 600 mg'a kadar CBD ile 15 kişilik, etkinliği sınamayan bir fizibilite çalışması (baş dönmesi %63). CBD'den zengin, THC de içeren ürünlerde sonuç iki yönlü: günde ortalama 528 mg CBD ve 22 mg THC'ye ulaşan bir yağla 60 kişilik, üretici destekli RKÇ'de ajitasyon yanıtı %60'a karşı %30 (istatistik planında önceden belirtilen süreklilik düzeltmesiyle p = 0,06; bırakanların hepsi ilaç grubunda; bellek azalması ve varsanı sayıca daha sık); THC:CBD 1:2 yağ (25 kişi, çapraz), THC ve CBD içeren ağız spreyi (29 kişi, fizibilite) ve THC:CBD 3:2 yağla (21 kişi, çapraz) davranış ölçütlerinde fark yok (sonuncusunda yalnız tedavi sonunda ajitasyonda azalma); çok düşük doz THC-CBD özütüyle 28 kişilik çalışmada yalnız MMSE ilaç lehine. THC ve nabilon: düşük doz THC tabletiyle iki RKÇ olumsuz; dronabinolle 75 kişilik çok merkezli RKÇ'de iki eş-birincil ölçütten yalnız biri olumlu; nabilonla 39 kişilik çapraz RKÇ'de ajitasyon azaldı, sedasyon arttı (%45'e karşı %16); yemeyi reddeden 15 Alzheimer hastasıyla 1997'de yapılan çok küçük bir dronabinol çalışması kilo ve davranışta olumlu işaretler bildirdi. Karşılaştırma grubu olmayan çalışmalarda (19–60 kişi) belirgin düzelme bildirildi; bu tasarımlar beklentinin ve zamanla kendiliğinden düzelmenin etkisini ayıramaz ve aynı ekibin sonraki kontrollü çalışması (Cenevre) olumlu gözlemi doğrulamadı. Cochrane 2021 (4 RKÇ, 126 kişi) yarar ya da zarar konusunda emin olunamayacağını, davranış belirtilerinde kesinliğin düşük, bilişte çok düşük olduğunu yazdı. 2026'daki üç meta-analiz farklı sonuçlara vardı: biri etki bulmadı (9 RKÇ; kesinlik davranışta orta), biri ajitasyonda yalnız yanlılık riski yüksek çalışmalarla birlikte anlamlı bir azalma buldu (10 RKÇ), Alzheimer'la sınırlı üçüncüsü küçük-orta bir yarar buldu (6 RKÇ ve 1 açık çalışma); üçünde de uyku hali yaklaşık iki kat arttı (RR 2,03–2,25). Kanada Yaşlı Ruh Sağlığı Koalisyonu'nun 2025 kılavuzu, başka ilaçlara yanıt vermeyen ağır ajitasyonda sentetik kannabinoidlere düşük kaliteli kanıtla koşullu yer veriyor (kılavuz yazarları arasında tablodaki nabilon çalışmasının iki araştırmacısı var); Kanada İlaç Ajansı'nın 2026 değerlendirmesi nabilon kanıtını belirsiz buldu; Brezilya Nöroloji Akademisi (2021) demansta kullanımı önermiyor; Kore (2025) ve Tayvan (2026) kılavuzlarında ve Kanada'nın 5. demans uzlaşı konferansı önerilerinde (2020) kannabinoidler yer almıyor. Demansı önlemek ya da yavaşlatmak için kannabinoidle yapılmış, sonucu yayımlanmış insan çalışması yok; büyük gözlemsel çalışmalarda kenevir kullanmış olmak bilişsel gerilemeyle, kenevir kullanım bozukluğu demans riskiyle anlamlı ilişkili bulunmadı (UK Biobank, ABD gazileri; Mendel randomizasyonunda nedensellik yok), ama kenevir nedeniyle acil bakım alan orta yaşlı ve yaşlılarda sonraki 5 yılda demans tanısı daha sık kondu (Ontario; gözlemsel). Ekim 2026 taraması (PubMed, Cochrane, ClinicalTrials.gov): bu konuda kannabinoidlerle yapılmış 12 randomize kontrollü çalışma (en büyüğü 75 kişi; saf CBD ile yalnız 2 küçük çalışma), 1 randomize olmayan kontrollü çalışma, karşılaştırma grubu olmayan 5 çalışma, demans riskine bakan 2 büyük gözlemsel çalışma, 6 sistematik derleme (2'si Cochrane, 1'i yaşlılarda güvenlik derlemesi), 1 kılavuz, 1 tutum belgesi ve 1 sağlık teknolojisi değerlendirmesi bulundu; hepsi aşağıdaki tabloda. Tamamlandığı hâlde sonucu açıklanmamış 3 kontrollü çalışma ve süren çalışmalar "doğrulanamayanlar"da; 15 kişiden küçük açık çalışmalar, olgu bildirimleri, yalnız 2 hastayla tamamlanan bir çapraz çalışma ve dronabinol sonucunu ayrı vermeyen 24 kişilik bir çalışma tabloya alınmadı.
Kanıt değerlendirmesi: Çok zayıf: saf CBD ile yalnız iki küçük RKÇ var (30 ve 15 kişi, 4–6 hafta); biri sınırda olumlu ve yazarlarından üçü CBD ile ilgili patentlerin buluşçusu, öteki etkinliği sınamayan bir fizibilite çalışması; THC oranı bilinmeyen CBD damlasıyla randomize olmayan 20 kişilik bir karşılaştırma var. CBD'den zengin ama THC de içeren ürünlerin sonuçları THC kanıtında değerlendirildi
Saf CBD
Saf CBD ile yalnız iki küçük kontrollü çalışma var: vasküler demansı olan 30 kişide günde 300 mg CBD dört haftada davranış belirtilerini plasebodan biraz daha çok azalttı (istatistik anlamlılık sınırında; sekiz yazardan üçü CBD ile ilgili iki patentin buluşçuları arasında); 15 Alzheimer hastasıyla yapılan altı haftalık ön çalışma (günde 600 mg'a kadar) etkiyi sınamak için tasarlanmamıştı ve baş dönmesi sıktı. Kurayla gruplara ayırmayan 20 kişilik bir çalışmada CBD damlalarıyla düzelme bildirildi; ürünün THC içerip içermediği yazılmamış. Ekim 2026 itibarıyla saf CBD ile birkaç kontrollü çalışma sürüyor. Kanıtın gücü çok zayıf.
THC içeren ürünler
THC içeren ürünlerle ve THC benzeri sentetik ilaç nabilonla yapılan 10 küçük kontrollü çalışmanın sonuçları çelişkili. Düşük doz THC tabletiyle iki çalışmada (50 ve 22 kişi) fark çıkmadı; dronabinolle 75 kişilik çok merkezli çalışmada iki ana ölçekten yalnız birinde yarar görüldü (başlangıçta gruplar arasında farklar vardı); nabilonla 39 kişilik çapraz çalışmada huzursuzluk azaldı, uyku hali arttı. CBD'den zengin ama günde ortalama 22 mg THC'ye ulaşan bir yağla 60 kişilik çalışmada huzursuzluk azaldı, ancak ana ölçütteki fark yazarların önceden belirlediği istatistik düzeltmeyle sınırdaydı (p = 0,06) ve bırakanların hepsi ilaç grubundaydı; THC ve CBD içeren yağ, sprey ve özütlerle yapılan dört çalışmada huzursuzlukta belirgin fark yoktu (birinde yalnız tedavi sonunda azalma). Cochrane derlemesi kanıtın kesinliğini düşük ya da çok düşük buldu; 2026'daki üç meta-analiz farklı sonuçlara vardı ve hepsinde uyku hali yaklaşık iki kat arttı. Kanada'nın 2025 kılavuzu, başka tedavilere yanıt vermeyen ağır huzursuzlukta nabilon gibi sentetik kannabinoidleri düşük kaliteli kanıta dayanan koşullu bir öneriyle son seçenekler arasında sayıyor; Kanada İlaç Ajansı'nın 2026 değerlendirmesi ise nabilonun yararını, tek küçük çalışmaya dayandığı için belirsiz buldu.
Kanıt: Zayıf: THC içeren ürünlerle ve nabilonla 10 küçük ve kısa kontrollü çalışma (en büyüğü 75 kişi, 3 hafta), sonuçlar çelişkili; Cochrane'e göre kesinlik düşük–çok düşük; en tutarlı bulgu uyku halinin yaklaşık iki kat artması
Çalışmalardaki doz aralığı
Saf CBD 300 mg/gün ve 200 mg'dan 600 mg/güne kadar; CBD'den zengin yağ ort. ~528 mg CBD + 22 mg THC/gün; THC:CBD 1:2 yağ en çok 20 mg THC + 40 mg CBD/gün; THC:CBD ağız spreyi en çok 10,8 mg THC + 10 mg CBD/gün; THC:CBD 3:2 yağ en çok 50 mg THC/gün (protokol); çok düşük doz özüt 0,35 mg THC + 0,245 mg CBD/gün; dronabinol 2,5–10 mg/gün; düşük doz THC tableti 1,5–4,5 mg/gün; nabilon 0,5–2 mg/gün
Başlangıç ve artırma
Çoğu çalışmada düşük dozla başlanıp 1–6 haftada hedef doza çıkıldı (THC:CBD 1:2 yağda 15 günde; CBD'den zengin yağda iki günde bir damla artırılarak en çok 6 haftada; dronabinolde 1. hafta 5 mg, sonra 10 mg/gün); bunlar araştırma protokolleridir
Bu değerler araştırmacıların hekim gözetiminde uyguladığı dozlardır; sizin için önerilen doz değildir. "mg/kg/gün", vücut ağırlığının her kilogramı için günlük miligram demektir.
| Çalışma | Katılımcı | Ürün | Doz ve artırma | Süre | Sonuç | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Rosenberg 2026 (THC-AD) Faz 2, çok merkezli (5 merkez), çift kör, plasebo kontrollü paralel RKÇ | 75 randomize (37/38); 63 tamamladı Alzheimer hastalığına bağlı ajitasyon (IPA ölçütleri; NPI-C ajitasyon/saldırganlık ≥4), ağır bilişsel bozulma; çoğu antidepresan ya da antipsikotik kullanıyordu (ABD) | Dronabinol (sentetik THC) kapsül, mevcut tedaviye ek | 1. hafta 2,5 mg günde iki kez (5 mg/gün); 2–3. hafta 5 mg günde iki kez (10 mg/gün) 1 haftada 10 mg/güne | 3 hafta | Eş-birincil sonuçlardan Pittsburgh Ajitasyon Ölçeği'nde (PAS) haftalık düşüş plasebodan fazla (eğim farkı −0,74; %95 GA −1,33 ile −0,15; p = 0,015); öteki eş-birincil sonuç NPI-C ajitasyon/saldırganlıkta fark anlamlı değil (−1,26; %95 GA −2,73 ile 0,21; p = 0,094); özet yine de iki ölçütte de 'klinik olarak anlamlı' azalma yazıyor. İkincil sonuçların hiçbirinde (uyku, günlük yaşam etkinlikleri, CMAI, biliş, sarhoşluk, gerektiğinde lorazepam ya da trazodon kullanımı) fark yok. Başlangıçta dronabinol grubunda PAS daha yüksekti (7,1'e karşı 5,6; 3. haftada 4,0'a karşı 5,1) ve antidepresan kullanan daha azdı (37 kişiden 7'si, 38 kişiden 25'i; kayıttaki başlangıç tablosu). ABD Ulusal Yaşlanma Enstitüsü (NIA) destekledi; 22 yazardan biri kannabinoid şirketlerine (Charlotte's Web, Jazz, Syqe) danışmanlık ya da danışma kurulu üyeliği beyan ediyor Yan etki: Özete göre uyku hali dışında yan etki farkı yok. Kayıt sonuçlarında: ciddi yan etki 2'ye karşı 0 (deliryum, kol kemiği kırığı), ishal 5'e karşı 0, düşme 3'e karşı 5, yan etki olarak bildirilen uyku hali 2'ye karşı 5; yan etki sayısında fark yok (olay hızı oranı 1,14; %95 GA 0,73–1,79; p = 0,57) | PMID 41350162, doi:10.1016/j.jagp.2025.10.011, NCT02792257, 9 Mayıs 2025, kayıtta katılımcı sayısı 84, yayında 75 randomize), PMID 34629131, PMID 41350163 |
| Hermush 2022 Tek merkezli, çift kör, plasebo kontrollü paralel RKÇ (2:1) | 60 tedaviye başladı (40/20; 64 randomize, 4'ü hemen ayrıldı); 52 tamamladı Davranış bozukluğu olan major nörobilişsel bozukluk (bütün demans türleri; NPI-NH ajitasyon ≥3, MMSE <26), ≥60 yaş; çoğu evde, 24 saat gözetim altında (İsrail) | Avidekel: geniş spektrum kenevir yağı, dil altı damla (%30 CBD, %1 THC; mL'de 295 mg CBD + 12,5 mg THC; damla başına 11,8 mg CBD + 0,5 mg THC; ayrıca CBC, CBG, CBDV; THC içerir) | Ort. 527,5 mg CBD + 22,3 mg THC/gün (günde 3 kez) Doz başına 1 damla, günde 3 kez ile başlandı; iki günde bir doz başına 1 damla artırılarak en çok 21 damla/doza; en çok 6 hafta | 16 hafta (en çok 6 hafta doz ayarı, sonra sabit doz) | Birincil sonuçta (16. haftada CMAI'de ≥4 puan düşüş) %60'a karşı %30 (χ² p = 0,03; istatistik planında önceden belirtilen süreklilik düzeltmesiyle p = 0,06; tamamlayan 52 kişide %69'a karşı %30, düzeltmeyle p = 0,01); ≥8 puan düşüş %50'ye karşı %15 (p = 0,011); CMAI düşüşü 10,7'ye karşı 2,5 puan (p = 0,03). Bırakanların verisi son ölçüm taşınarak (LOCF) analize alındı. NPI-NH'de ajitasyon/saldırganlık ve uyku bozukluğu ilaç grubunda daha az; MMSE'de fark yok. Tedavi niyeti analizinin gücü %60; ürünün sahibi şirket finanse etti; 9 yazardan ikisi şirket çalışanı (hisse opsiyonlu), biri bu kullanım için patentin buluşçusu Yan etki: Bırakan 8 hastanın hepsi ilaç grubunda (yazarlara göre yan etki nedeniyle değil); bellekte azalma %32'ye karşı %10 (p = 0,06), varsanı %22'ye karşı %5 (p = 0,08), uyku hali %49'a karşı %30 (p = 0,17), zihin karışıklığı %46'ya karşı %30; ciddi olay 9'a karşı 4; 2 ölüm ilaç grubunda (araştırmacılar ürünle ilişkili bulmadı) | PMID 36148467, doi:10.3389/fmed.2022.951889, NCT03328676 |
| van den Elsen 2015a Faz 2, çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü paralel RKÇ | 50 (24/26) Klinik olarak anlamlı nöropsikiyatrik belirtileri olan demans (Alzheimer, vasküler ya da karışık; Hollanda) | THC tableti (Namisol) | 1,5 mg günde 3 kez (4,5 mg/gün) Yok (sabit doz) | 3 hafta | Birincil sonuçta (NPI) plaseboyla fark yok (ortalama fark 3,2; %95 GA −3,6 ile 10,0); belirtiler iki grupta da azaldı. CMAI (4,6; −3,0 ile 12,2), yaşam kalitesi ve günlük yaşam etkinliklerinde de fark yok Yan etki: Hafif-orta yan etki yaşayan hasta sayısı benzer (16'ya karşı 14; p = 0,36); yaşam bulgularında, kiloda ve epizodik bellekte etki yok | PMID 25972490, doi:10.1212/WNL.0000000000001675, NCT01608217, ağrısı olan ya da ağrısından kuşkulanılan hastalara (29 kişi) ayrıca parasetamol verildi, ilacı üretici (Echo Pharmaceuticals) sağladı, finansman AB Bölgesel Kalkınma Fonu ve Gelderland eyaleti |
| Herrmann 2019 Faz 2/3, çift kör, plasebo kontrollü çapraz RKÇ (2 × 6 hafta, aralarda 1 hafta arınma) | 39 randomize Orta-ağır Alzheimer hastalığı (sMMSE ≤24) ve ajitasyon (NPI-NH ajitasyon/saldırganlık ≥3); uzun süreli bakım kurumu ve geriatrik psikiyatri poliklinikleri; yaş ort. 87, %77 erkek (Kanada) | Nabilon (THC benzeri sentetik kannabinoid) kapsül | Hedef 1–2 mg/gün (ort. 1,6 ± 0,5 mg) Protokole göre 0,5 mg'dan 2 mg'a | 14 hafta | Birincil sonuçta (CMAI) nabilon lehine fark (b = −4,0; %95 GA −6,5 ile −1,5; p = 0,003); NPI-NH toplam −4,6 (−7,5 ile −1,6), bakım verenin sıkıntısı −1,7 (−3,4 ile −0,07; p = 0,041) ve sMMSE +1,1 (0,1 ile 2,0) nabilon lehine; ağır bozulma bataryasını tamamlayan 25 kişide sonuç plasebo lehine (p = 0,003); klinisyenin genel değişim izleniminde düzelme %47'ye karşı %23 (p = 0,09, anlamlı değil) Yan etki: Uyku hali (sedasyon) nabilon döneminde %45, plasebo döneminde %16 (p = 0,02); tedaviyi sınırlayan sedasyonda fark anlamlı değil (p = 0,22) | PMID 31182351, doi:10.1016/j.jagp.2019.05.002, NCT02351882, PMID 31338476, PMID 31322567, 24S-hidroksikolesterol), PMID 31547752, oksidatif stres ve sitokinler), PMID 41530008, sonradan yapılan analizde ağrısı, iştah ve yeme sorunu ya da apatisi belirgin olanlarda yanıt daha büyüktü), PMID 41220257, kan belirteçleriyle yanıt öngörüsü, keşif amaçlı), PMID 31196620 |
| Pessoa 2026 Çift kör, plasebo kontrollü paralel RKÇ | 30 Vasküler (damar kaynaklı) demans ve klinik olarak anlamlı davranış ve psikolojik belirtiler, yaşlı yetişkinler (Brezilya) | CBD, ağızdan (özette yalnız 'CBD 300 mg/gün'; ürünün kaynağı ve saflığı özette yok, ReBEC kaydına erişilemedi) | 300 mg/gün Bildirilmemiş (özette) | 4 hafta | Birincil sonuçlarda CBD lehine: NPI'de zaman × grup etkileşimi F = 3,61, p = 0,05 (kısmi eta kare 0,11) ve BPRS'de F = 4,02, p < 0,05 (kısmi eta kare 0,13); biliş (MMSE, IQCODE) ve işlevde (Katz, Lawton) fark yok. 8 yazardan üçü florlu CBD bileşikleri ve kannabinoid içeren ağızdan ilaç bileşimi patentlerinin ortak buluşçusu (Sao Paulo Üniversitesi ilk patenti bir şirkete lisansladı ve sentetik CBD ürünü geliştirmek için bir ilaç şirketiyle anlaşması var); bu üç yazardan ikisi kannabinoid şirketlerinden danışmanlık ücreti almış Yan etki: Hafif ve iki grupta benzer (UKU ölçeği) | PMID 41277041, doi:10.1177/02698811251390974, ReBEC RBR-686kmpz |
| Cury 2025 Faz 2, çift kör, plasebo kontrollü paralel RKÇ | 29 randomize; 28 tedavi aldı; grup başına 14 analiz (önceden hesaplanan hedef 37) Alzheimer hastalığına bağlı demans, 60–80 yaş (Brezilya) | Dengeli THC-CBD kenevir özütü, ağızdan (THC içerir) | 0,350 mg THC + 0,245 mg CBD/gün Bildirilmemiş (özette) | 26 hafta | Birincil sonuçta 26. haftada MMSE toplam puanı kenevir grubunda plasebodan yüksek (karma model; farkın büyüklüğü özette yok); işlev ve davranış dahil ikincil sonuçlarda fark yok. 13 yazardan ikisi kenevir çalışmaları yürüten bir sözleşmeli araştırma şirketinin ortağı Yan etki: Yan etki sıklığında anlamlı fark yok; bir yorum yazısına göre uyku hali yaklaşık iki kat, kuşkuculuk (paranoya) beş kat sık (anlamlı değil; sayılar okunamadı) | PMID 41160460, doi:10.1177/13872877251389608, ReBEC U1111-1258-2058, PMID 42216668 |
| Albertyn 2025 (STAND) Çift kör, plasebo kontrollü fizibilite RKÇ'si (İngiltere'de bakımevleri) | 29 randomize (hedef 60) Olası Alzheimer hastalığı ve klinik olarak anlamlı ajitasyon; orta-ağır ya da ağır evre, çoğu kırılgan bakımevi sakinleri | Nabiksimol (Sativex) ağız spreyi; sprey başına 2,7 mg THC + 2,5 mg CBD (THC içerir) | Hedef 4 sprey/gün (10,8 mg THC + 10 mg CBD) İlk 3 gün 1 sprey/gün, sonra en çok 4 sprey/güne; katılımcıların yalnız yarısı şemayı tam uyguladı | 4 hafta tedavi + 4 hafta izlem | Fizibilite: 60 kişilik hedefe ulaşılamadı (7,5 ayda 29 kişi), izlemde kalma ve uyum %100. Önceden belirlenen CMAI etki büyüklüğü eşiği (d ≥ 0,3) karşılanmadı: 4. haftada d = 0,23 (%95 GA −0,2 ile 0,7), 8. haftada 0,08; düzeltilmiş CMAI farkı 6,77 (−6,71 ile 20,25). CMAI iki grupta da azaldı; başlangıçta nabiksimol grubunun ajitasyonu daha ağırdı (CMAI 95,5'e karşı 71,5) Yan etki: Ürüne bağlanan yan etki yok; hafif yan etki 4'e karşı 2 kişi, ciddi olay 1'e karşı 1 kişi (ürünle ilişkisiz); düşme, ölüm, ayrılma yok | PMID 40479610, doi:10.1093/ageing/afaf149, ISRCTN 7163562 (yayında böyle yazılı), ilaç ve plasebo Jazz Pharmaceuticals'tan (eski GW Pharmaceuticals), finansman Alzheimer's Research UK, 12 yazardan biri kenevir şirketlerinin (EmpowerPharm/SanteCannabis, NW PharmaTech) danışma kurulunda bulunmuş ya da kurum aracılığıyla araştırma desteği almış |
| Bianchi 2026 (MedCanDem) Çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü çapraz RKÇ (2 × 8 hafta, 1 hafta arınma) | 25 randomize; 19 iki dönemi de tamamladı Ağır demans ve davranış ya da psikolojik belirtiler; Cenevre'de 5 uzun süreli bakım kurumu; yaş ort. 83; çok ilaç kullanan hastalar | Standart kenevir yağı, ağızdan damla (Cannapharm; %1 THC, %2 CBD; THC:CBD 1:2; THC içerir); plasebo: kenevir tohumu yağı | Titrasyon sonrası ort. 17,85 mg THC + 35,7 mg CBD/gün (en çok 20 mg THC + 40 mg CBD) 2,5 mg THC + 5 mg CBD/gün ile başlandı, iki günde bir artırılarak 15 günde en çok 20 mg THC + 40 mg CBD/güne | 2 × 8 hafta | Birincil sonuçta (CMAI) fark yok (çapraz fark 5,0; SS 33,8; p = 0,53); NPI, ağrı (Doloplus) ve ekibin genel değişim izleniminde de fark yok. Gerektiğinde verilen psikiyatri ilacı uygulaması etkin dönemde daha az (kişi başına günde 0,06'ya karşı 0,14; p < 0,0001). Başlangıçta sıra grupları arasında CMAI farkı vardı ve 1 haftalık arınma kısa kaldı (plasebo dönemine geçişte bazı hastaların kanında etkin yıkım ürünleri saptandı) Yan etki: İlaca bağlı ciddi yan etki yok; uyku hali 3'e karşı 2 olay, düşme 1'e karşı 0; protokol sınırını (±%15) aşan kan basıncı değişikliği etkin dönemde 71, plasebo döneminde 28 olay (istatistiksel test bildirilmemiş) | PMID 42613673, doi:10.1093/ageing/afag239, NCT05432206, PMID 37293434, ürün ve plasebo üreticiden ücretsiz, iki yazar İsviçre Tıpta Kenevir Derneği'nin eski yönetim kurulu üyesi, aynı ekibin kontrolsüz izlemi: Pautex 2022 |
| van den Elsen 2015b Faz 2, çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü, yinelenen çapraz RKÇ (6 blok × 2 hafta: her blokta 3 gün THC ve 3 gün plasebo, aralarda 4 gün arınma) | 22 (20 tamamladı) Klinik olarak anlamlı nöropsikiyatrik belirtileri olan demans; yaş ort. 76; 2 hastane (Hollanda) | THC tableti (Namisol) | Blok 1–3: 0,75 mg günde iki kez; blok 4–6: 1,5 mg günde iki kez (1,5–3 mg/gün) Doz yükseltmeli (6 hafta sonra 1,5 mg'a) | 12 hafta | Birincil sonuçta (NPI) plaseboyla fark yok (blok 1–3: 1,8; %97,5 GA −2,1 ile 5,8; blok 4–6: −2,8; −7,4 ile 1,8) Yan etki: Yan etki sıklığı iki dönemde benzer; ilaçla ilişkisiz 4 ciddi olay. Aynı denemenin alt çalışmalarında: 10 hastada bildirilen 98 yan etkinin 6'sı THC ile ilişkili bulundu, 1,5 mg'da gözler kapalıyken vücut salınımı arttı (Ahmed 2015); 18 hastada 1,5 mg günde iki kez ile gözler kapalıyken salınım ve yürürken adım uzunluğu arttı, düşme olmadı (van den Elsen 2017) | PMID 26560511, doi:10.1016/j.jagp.2015.07.011, NCT01302340, PMID 25752889, PMID 27624148, Bahji 2022 derlemesine göre aynı denemenin ikincil analizi, tam metinden doğrulanamadı) |
| Timler 2023 Çift kör, plasebo kontrollü çapraz RKÇ (2 × 6 hafta tedavi, 2'şer hafta arınma) | 21 Demans tanılı yaşlı bakımevi sakinleri; %77 kadın, yaş ort. 85 (Avustralya) | CogniCann: THC:CBD 3:2 yağ, ağza sprey (protokole göre mL'de 25 mg THC + 17 mg CBD; THC içerir) | Protokole göre kişinin tolere ettiği en yüksek doz, en çok 50 mg THC (+34 mg CBD)/gün; uygulanan dozlar özette yok Protokole göre 2,5 mg THC ile başlanıp birkaç haftada artırıldı | 18 hafta | Davranış (NPI-Q, CMAI), yaşam kalitesi ve ağrıda plaseboyla fark yok; yalnız tedavi sonunda ajitasyonda ilaç lehine azalma. Sonradan yapılan hesaba göre NPI için 50 kişi gerekirdi (hedef 50 iken 21 kişi alınabildi) Yan etki: Özete göre yan etkiler az; başka bir ekip bu çalışmada etkin grupta toplam yan etkilerin belirgin olarak daha sık olduğunu yazıyor (Albertyn 2025); tam metin okunamadı | PMID 37321847, doi:10.1111/ajag.13224, ANZCTR ACTRN12619000474156, PMID 32059690, ürünün üreticisi MGC Pharmaceuticals finanse etti) |
| Velayudhan 2024 (CANBiS-AD) Faz 2a, tek merkezli, çift kör, plasebo kontrollü paralel fizibilite RKÇ'si (editöre mektup olarak yayımlandı) | 16 randomize; 15 tedavi aldı (8/7) Olası ya da muhtemel Alzheimer hastalığı ve davranış belirtileri (NPI ≥4), ≥55 yaş; %93 kadın, yaş ort. 78 (Londra) | CBD kapsül (200 mg; saf CBD) | 200 mg/gün'den 600 mg/güne (günde 3 kapsül) Günde 1 kapsülden 3 kapsüle (ayrıntı yayının ek dosyasında, okunamadı) | 6 hafta | Birincil sonuçlar fizibilite: tedaviye uyum %100, çalışmada kalma %94. NPI-C toplamında başlangıca göre değişim CBD grubunda −29,9 ± 51,5, plasebo grubunda −10,1 ± 38,2; çalışma etkinliği sınamak için tasarlanmadığından istatistiksel test yapılmadı; plasebo grubunda başlangıçta sanrılar daha ağırdı Yan etki: Toplam 34 yan etki; baş dönmesi %63'e karşı %0, düşme %25'e karşı %43; ilaçla ilişkili en sık yan etkiler hafif ve geçici baş dönmesi, uyku hali ve karaciğer enzimi yükselmesi; ayrılma ya da ölüm yok; plasebo grubunda tedavi bittikten sonra 1 ciddi düşme; aynı ekibin sonraki yayınına göre tedaviyle ilişkilendirilen baş dönmesi CBD grubunda %12,5 (8 kişiden 1; Albertyn 2025) | PMID 38584388, doi:10.1017/S1041610224000516, EudraCT 2019-002106-52, çalışma ilacı Beckley Canopy Therapeutics/Canopy Growth'tan ücretsiz (araştırmacı başlatımlı çalışma), 7 yazardan biri kenevir şirketlerinin (EmpowerPharm/SanteCannabis) danışma kurulunda bulunmuş ya da konuşma ücreti almış, finansman King's Health Partners, Psychiatry Research Trust ve Rosetrees Trust |
| Volicer 1997 Plasebo kontrollü çapraz çalışma (2 × 6 hafta; PubMed'de kontrollü klinik çalışma; derlemelere göre randomize, çift kör) | 15 (11 tamamladı; ölen 1 hasta analize alındı) Yemeyi reddeden olası Alzheimer hastaları (hastane demans birimi, ABD) | Dronabinol (sentetik THC) | 2,5 mg sabah ve öğlen (günde 5 mg; Cochrane 2021'in çalışma tablosuna göre; bir derleme günde 2,5 mg yazıyor) Yok (sabit doz) | 12 hafta | Vücut ağırlığı dronabinol döneminde plasebo dönemine göre daha çok arttı; davranış bozukluğunun şiddeti azaldı ve dronabinolü önce alanlarda bu etki plasebo döneminde de sürdü (özet). Derlemeler CMAI sonucunu farklı aktarıyor; tam metin okunamadı Yan etki: Öfori (aşırı neşe hali), uyku hali ve yorgunluk dronabinol döneminde daha sık, tedavi bırakılmadı; 1 hastada büyük nöbet, 2 hastada ağır enfeksiyon nedeniyle çalışma sonlandırıldı; 1 hasta kalp krizinden öldü | PMID 9309469, Krishnan 2009 Cochrane derlemesinin dahil ettiği tek çalışma (veri analize alınamadı), Bosnjak Kuharic 2021 Cochrane derlemesinde de var. Cochrane 2021'e göre ABD Gaziler Bakanlığı ile dronabinol üreticileri (Roxane Laboratories, UNIMED) destekledi |
| Bosnjak Kuharic 2021 (Cochrane) Cochrane sistematik derlemesi ve meta-analizi (yalnız RKÇ; GRADE; arama 8 Temmuz 2021) | 4 RKÇ, 126 kişi Demans (çoğu Alzheimer; bir kısmı vasküler ya da karışık) | THC tableti, dronabinol, nabilon | Çalışmaya göre Çalışmaya göre | 3–14 hafta | Davranış belirtilerinde (NPI) ortalama fark −1,97 (%95 GA −3,87 ile −0,07; 3 çalışma, 110 kişi; düşük kesinlik): klinik olarak önemli bir etki olmayabilir. Bilişte (sMMSE) +1,1 (0,1 ile 2,1; 1 çalışma, 28 kişi; çok düşük kesinlik). Yazarların sonucu: yararlı mı zararlı mı olduğundan emin olunamıyor; yarar varsa klinik olarak anlamlı olmayacak kadar küçük olabilir Yan etki: Yan etkiler meta-analize uygun bildirilmemiş; nabilonla sedasyon daha sık (OR 2,83; 1,07–7,48); yan etki kanıtının kesinliği düşük–çok düşük | PMID 34532852, doi:10.1002/14651858.CD012820.pub2, PMID 35778327 |
| Tudella 2026 RKÇ'lerin sistematik derlemesi ve meta-analizi (PubMed, Embase, Web of Science, Cochrane; Kasım 2025'e kadar; RoB 2, GRADE, Bayesçi analiz) | 9 RKÇ, 334 kişi Alzheimer hastalığı ya da demans | Çeşitli kannabinoidler | CMAI (SMD −0,58; %95 GA −1,71 ile 0,55; I² %84), NPI-NH toplam (−0,02; −1,00 ile 0,96), NPI-NH ajitasyon (−0,44; −1,45 ile 0,57) ve MMSE'de etki yok; Bayesçi tahminler sıfıra yakın. Kanıt kesinliği davranış sonuçlarında orta, bilişte düşük Yan etki: Toplam yan etki plaseboya benzer; uyku hali daha sık (RR 2,03; 1,29–3,20) | PMID 42704497, doi:10.1007/s10072-026-09347-z | ||
| Pan 2026 RKÇ'lerin sistematik derlemesi ve meta-analizi (MEDLINE, Embase, PsycINFO, CINAHL, Cochrane, ClinicalTrials.gov; Ağustos 2025'e kadar; RoB 2) | 10 RKÇ, 328 kişi Demansta nöropsikiyatrik belirtiler | Çeşitli kannabinoidler | Toplam nöropsikiyatrik belirtilerde fark yok (SMD −0,18; −0,48 ile 0,12); ajitasyonda azalma (SMD −0,52; −1,00 ile −0,05; p = 0,03; I² %77), ama yüksek yanlılık riskli çalışmalar çıkarılınca anlamlılık kayboldu (−0,35; −0,79 ile 0,10). Alt gruplarda 10 mg'ın üzerinde THC eşdeğeri dozda ve ağır demansta etki daha büyüktü. 8 yazardan ikisi (Ruthirakuhan, Lanctôt) nabilon çalışmasının (Herrmann 2019) yazarları; şirket bağı bildirilmedi; dahil edilen çalışmaların listesi tam metin okunamadığı için doğrulanamadı Yan etki: Toplam yan etkide fark yok; sedasyon daha sık (RR 2,09; 1,22–3,57) | PMID 41748849, doi:10.1007/s40263-026-01277-w | ||
| da Silva 2026 Sistematik derleme ve meta-analiz (PROSPERO kayıtlı; PubMed, Embase, CENTRAL; Nisan 2025'e kadar; Bayesçi analiz ve ardışık deneme analizi) | 6 RKÇ ve 1 açık etiketli kohort; 221 kişi Alzheimer hastalığında ajitasyon ve nöropsikiyatrik belirtiler | Çeşitli kannabinoidler | Randomize karşılaştırmalarda NPI toplam (SMD −0,31; −0,47 ile −0,15; 4 çalışma), CMAI kısa form (−0,40; −0,69 ile −0,10; 3 çalışma) ve NPI ajitasyon/saldırganlık (−0,47; −0,69 ile −0,25; 3 çalışma) plasebodan düşük; MMSE'de tutarlı yarar yok. Yazarlara göre yorum az sayıda çalışma, farklı ürün ve ölçekler, kısa izlem ve ağırlığın birkaç çalışmada toplanmasıyla sınırlı. 14 yazardan biri bir tıbbi kenevir şirketine (Sensia Labs) danışman Yan etki: Başlıca güvenlik sinyali uyku hali (RR 2,25; 1,43–3,54); düşme ve yorgunluk kesin tahmin edilemedi | PMID 42315374, doi:10.1016/j.jagp.2026.05.016 | ||
| Krishnan 2009 (Cochrane) Cochrane sistematik derlemesi (çift ya da tek kör, plasebo kontrollü RKÇ'ler; arama 11 Nisan 2008) | 1 çalışma (verisi analize alınamadı) Demans | Dronabinol (dahil edilen tek çalışma) | Ölçütlere uyan tek çalışmanın (Volicer 1997) verileri analize uygun biçimde raporlanmamıştı; kannabinoidlerin demanstaki davranış bozukluğunda ya da öteki belirtilerde etkili olduğuna dair kanıt bulunamadı Yan etki: Bildirilmemiş (özette) | PMID 19370677, doi:10.1002/14651858.CD007204.pub2, Konu 2021'de yeni bir Cochrane derlemesiyle (Bosnjak Kuharic 2021, CD012820) ele alındı | ||
| Velayudhan 2021 (güvenlik) RKÇ'lerin sistematik derlemesi ve meta-analizi (yaş ortalaması ≥50 olan, bütün endikasyonlar; 1990–Ekim 2020; GRADE) | 46 RKÇ, 6.216 kişi (3.469'u kannabinoid aldı; yaş ort. 58,6) 50 yaş üstü yetişkinler (demans, Parkinson, MS, kanser vb.) | THC, THC:CBD, CBD | Güvenlik derlemesi: THC tek başına (tüm nedenli yan etki IRR 1,42; 1,12–1,78) ve THC:CBD (1,58; 1,26–1,98) yan etkileri artırdı; saf CBD artırmadı (1,02; 0,90–1,16). Ciddi yan etki ve ölüm artmadı; THC:CBD ile yan etki nedeniyle bırakma arttı (RR 1,40; 1,08–1,80) ve bırakma THC dozuyla ilişkiliydi Yan etki: THC içerenlerle ağız kuruluğu, baş dönmesi ve uyku hali daha sık | PMID 33780450, doi:10.1371/journal.pmed.1003524, PMID 39602500, 58 RKÇ, 6.611 kişi, THC doza bağlı olarak baş dönmesi, denge ve koordinasyon güçlüğü, düşünme ve algı sorunları ve uyku halini artırdı) | ||
| Hatch 2025 (Kanada CCSMH kılavuzu) Klinik uygulama kılavuzu (Kanada Yaşlı Ruh Sağlığı Koalisyonu; mevcut kılavuzların ve sistematik derlemelerin taranması; GRADE) | Demansta davranış ve psikolojik belirtiler (ajitasyon, depresyon, kaygı, psikoz) | Sentetik kannabinoidler (ör. nabilon) | Ağır ajitasyonda, başka ilaç tedavilerine yanıt alınamadığında sentetik kannabinoidler kullanılabilir (koşullu öneri, düşük kesinlikte kanıt; C, L). Orta düzey ajitasyonda ilk seçenek sitalopram, ağır ajitasyonda aripiprazol, breksipiprazol ve risperidon; ketiapin, düşük doz tipik antipsikotikler, sentetik kannabinoidler ve karbamazepin yalnız öteki tedavilere yanıt alınamazsa. 17 yazardan ikisi (Herrmann, Lanctôt) tablodaki nabilon çalışmasının yazarları; kannabinoid şirketiyle bağ bildiren yazar yok | PMID 40051590, doi:10.5770/cgj.28.820 | ||
| CDA-AMC 2026 (Kanada İlaç Ajansı nabilon değerlendirmesi) Sağlık teknolojisi değerlendirmesi (odaklı literatür taraması, paydaş görüşü, 2 klinik uzman) | 1 RKÇ (Herrmann 2019) ve 1 kılavuz Demansta davranış ve psikolojik belirtiler | Nabilon | Tek küçük çalışmaya göre nabilon bazı Alzheimer hastalarında ajitasyonu orta düzeyde azaltabilir; kanıt belirsiz ve etkinin hastalar için anlamlı olup olmadığı belli değil; maliyet-etkililik çalışması yok Yan etki: Klinik olarak anlamlı sedasyon daha sık | PMID 42485476, CADTH Health Technology Review, NCBI Bookshelf NBK623689 | ||
| Brucki 2021 Ulusal nöroloji akademisinin tutum belgesi (bilim bölümlerinin literatür değerlendirmesi) | Uygulanmaz Nörolojik hastalıklar; demans bölümü | Kannabinoidler | Demansta klinik kullanımı destekleyen kanıt yok; Alzheimer ve ilişkili hastalıklarda kullanım önerilmiyor; kannabinoidlerin Alzheimer'ın ilerlemesini yavaşlattığına dair kanıt yok, olası yararlar yalnız belirtilere yönelik | PMID 34133518, doi:10.1590/0004-282X-ANP-2020-0432, PMC9231442, çıkar beyanına göre 49 yazardan biri bir CBD şirketinde (HempMeds) yönetici | ||
| Alexandri 2024 Kontrollü, randomize olmayan açık karşılaştırma (CBD'ye karşı olağan tedavi; atamanın nasıl yapıldığı özette yok) | 20 (10/10) Ağır davranış belirtileri olan demans (NPI >30; Yunanistan'da bir Alzheimer derneğinin hastaları) | %3 CBD damla (THC içeriği özette yok) | Bildirilmemiş (özette) Bildirilmemiş (özette) | 6 ay | CBD alan bütün hastalarda NPI anlamlı düzeldi, olağan tedavi grubunda düzelme yok ya da sınırlı; gruplar kurayla oluşturulmadı Yan etki: Bildirilmemiş (özette) | PMID 37153956, doi:10.1080/07317115.2023.2209563 |
| Navarro 2024 Tek merkezli, açık etiketli ileriye dönük kohort; kontrol grubu yok | 60 başladı; 59 en az 3 ay, 51 en az 12 ay izlendi 65 yaşından sonra başlayan Alzheimer ve antidepresan, antipsikotik ya da benzodiazepinle tedavi edilmemiş nöropsikiyatrik belirtiler; hepsi kolinesteraz inhibitörü kullanıyordu (Bogotá, Kolombiya) | CBD'den zengin magistral formül, dil altı (mL'de 100 mg CBD + <1,9 mg THC; Khiron; THC içerir) | Ortanca 111 mg CBD/gün (ÇAA 79–144,5; en çok 196 mg) 0,1 mL 8–12 saatte bir ile başlanıp haftalık artırıldı | Ort. 23,2 ay tedavi; birincil sonuç 12. haftada | NPI-Q şiddet puanı 3. ayda ortanca 24'ten 12'ye düştü (p < 0,001); %94,9'unda >%30 azalma; bakım verenin sıkıntısı 29'dan 14'e; düzelme 24 aya kadar sürdü. Karşılaştırma grubu yok; tedavinin parasını ödeyebilenler alındı; ilk yazar ürünün üreticisine ait klinikte çalışmıştı Yan etki: 1 hastada uyku hali (ürün bırakıldı); başka yan etki bildirilmedi | PMID 39474242, doi:10.1159/000541364 |
| Pautex 2022 İleriye dönük gözlemsel çalışma (uzun süreli bakım kurumu; hekimin reçete ettiği tedavi); kontrol grubu yok | 19 Ağır demans, davranış sorunları ve katılık; çok ilaç kullanan yaşlılar (yaş ort. 81,4; 17 kadın; Cenevre) | Standart kenevir özütü, yağ ya da tentür (mL'de 10 mg THC + 20 mg CBD; THC:CBD 1:2) | Başlangıçta ort. 7,2 mg THC + 14,4 mg CBD/gün; 13. ayda ort. 12,4 mg THC + 24,8 mg CBD/gün (günde 3'e bölünmüş) Kişiye göre ('düşük başla, yavaş artır') | 13 aya kadar | Davranış, ajitasyon ve katılık puanlarında belirgin ve süren düzelme ve başka ilaçların azaltılması bildirildi; karşılaştırma grubu yok. 15 hastada CYP1A2 ve CYP2C19 enzim etkinliği hafifçe azaldı Yan etki: 117 yan etki, 3 ciddi olay (tedaviyle ilişkisiz değerlendirildi); yan etki nedeniyle bırakan yok | PMID 36247984, doi:10.3389/fnagi.2022.957665, PMID 34676334, 10 kadın, 2. ayda ort. 9, 0 mg THC + 18, 0 mg CBD/gün, NPI ve CMAI yaklaşık %40 düştü, yarısında başka psikiyatri ilaçları azaltıldı ya da bırakıldı), PMID 36967825, aynı ekibin kontrollü çalışması: Bianchi 2026 |
| Sawicki 2023 Geriye dönük dosya incelemesi (tek merkez, geriatrik psikiyatri); kontrol grubu yok | 50 (THC önerilen); 38 kullandı Nöropsikiyatrik belirtileri olan demans (Chicago, ABD) | Satış noktalarından (dispanser) alınan THC ürünleri (yazarların yanıt mektubunun başlığında yenilebilir THC sakızlarından söz ediliyor) | Bildirilmemiş (özette) Bildirilmemiş (özette) | 2017–2021 dosyaları; izlem süresi özette yok | Bakım verenlerin %76'sı ürünü alıp verdi; kullananların %79'unda (30/38) bakım verenlere göre belirtiler düzeldi; başlangıçta antipsikotik kullanan 20 kişiden 12'sinde (%60) antipsikotik azaltıldı ya da bırakıldı. Karşılaştırma grubu yok, değerlendirme bakım veren bildirimine dayanıyor Yan etki: Baş dönmesi, ajitasyonda ve kuşkuculukta (paranoya) artış; 2 hastada yan etki nedeniyle bırakıldı | PMID 37728481, doi:10.4088/JCP.23m14791, PMID 38836868 |
| Woodward 2014 Geriye dönük sistematik dosya incelemesi (yatan hasta birimi); kontrol grubu yok | 40 Davranış ya da iştah sorunları nedeniyle dronabinol verilen ağır demanslı yatan hastalar (geriatrik nöropsikiyatri birimi, ABD) | Dronabinol (mevcut tedaviye ek) | Bildirilmemiş (özette) Bildirilmemiş (özette) | Dronabinol başladıktan sonra en çok 7 gün | Pittsburgh Ajitasyon Ölçeği'nin bütün alanlarında, klinik genel izlenimde, uyku süresinde ve yenen öğün oranında düzelme; karşılaştırma grubu yok Yan etki: 26 yan etki, hiçbiri tedavinin bırakılmasına yol açmadı | PMID 23597932, doi:10.1016/j.jagp.2012.11.022 |
| Palmieri 2023 Geriye dönük gözlemsel çalışma; kontrol grubu yok | 30 Hafif, orta ya da ağır Alzheimer, 65–90 yaş (İtalya, ikinci görüş kliniği) | Zeytinyağında seyreltilmiş Bedrocan kenevir özütü (%22 THC, %0,5 CBD) | Günde iki kez; miktar özette yok Bildirilmemiş (özette) | 12 hafta | Yakınların doldurduğu NPI-Q'da ajitasyon, apati, sinirlilik, uyku ve yeme bozukluklarında, CMAI'de saldırgan davranışta azalma (p < 0,0001); MMSE'nin hastaların %45'inde düzeldiği bildirildi. Yazarlar kontrol grubunun olmamasını ve ölçeklerin yakınlarca doldurulmasını sınırlılık olarak belirtiyor Yan etki: Bildirilmemiş (özette) | PMID 36655645, doi:10.7417/CT.2023.5009 |
| Myran 2025 Nüfusa dayalı, geriye dönük, eşleştirilmiş kohort (Ontario sağlık kayıtları, 2008–2021) | 6.086.794 kişi; 16.275'inde kenevir nedeniyle acil başvuru ya da yatış 45–105 yaş, başlangıçta demansı olmayan Ontario sakinleri | Kenevir kullanımı (acil bakım gerektiren düzeyde) | Uygulanmaz | 5 yıla kadar izlem (2022'ye kadar) | 5 yıl içinde demans tanısı: kenevir nedeniyle acil bakım alanlarda %5,0, başka nedenle acil bakım alanlarda %3,6, genel nüfusta %1,3. Düzeltilmiş tehlike oranı başka nedenli acil bakıma göre 1,23 (1,09–1,39), genel nüfusa göre 1,72 (1,38–2,15); alkole bağlı acil bakıma göre 0,69 (0,62–0,76). Gözlemsel: neden-sonuç göstermez, karıştırıcı etkenler dışlanamaz Yan etki: Uygulanmaz | PMID 40227745, doi:10.1001/jamaneurol.2025.0530 |
| Ishrat 2026 Gözlemsel kohort analizleri (UK Biobank, ABD Milyon Gazi Programı) ve iki yönlü Mendel randomizasyonu | UK Biobank'ta en çok 18.975 kenevir kullanmış ve 60.598 kullanmamış kişi; MVP'de 12.222 kenevir kullanım bozukluğu tanılı kişi Yaşlı yetişkinler | Kenevir kullanımı (yaşam boyu) ve kenevir kullanım bozukluğu | Uygulanmaz | Boylamsal biliş ve demans izlemi (süre özette yok) | Kenevir kullanmış olanlar başlangıçta sayısal bellek ve akıl yürütme testlerinde biraz daha iyiydi; boylamsal bilişsel değişimde fark yok. Kenevir kullanım bozukluğu demans riskiyle anlamlı ilişkili değil (HR 1,11; 0,97–1,26). Mendel randomizasyonu kenevir kullanımıyla biliş ya da demans arasında nedensel bir ilişki göstermedi Yan etki: Uygulanmaz | PMID 41741130, doi:10.1136/bmjment-2025-302290 |
Bildirilen yan etkiler
- Uyku hali kannabinoidlerle yaklaşık iki kat daha sık: RR 2,03 (Tudella 2026), 2,09 (Pan 2026), 2,25 (da Silva 2026); nabilonla %45'e karşı %16 (Herrmann 2019)
- CBD'den zengin, THC içeren yağla bellekte azalma %32'ye karşı %10, varsanı %22'ye karşı %5, uyku hali %49'a karşı %30; bırakan 8 hastanın hepsi ilaç grubunda (Hermush 2022)
- Saf CBD (günde 600 mg'a kadar) ile baş dönmesi %63'e karşı %0 (8 ve 7 kişi); düşme %25'e karşı %43; karaciğer enzimi yükselmesi (Velayudhan 2024, CANBiS-AD)
- Dronabinolle ciddi olay 2'ye karşı 0 (deliryum, kol kemiği kırığı), ishal 5'e karşı 0, düşme 3'e karşı 5 (NCT02792257 kayıt sonuçları; Rosenberg 2026)
- Düşük doz THC tabletiyle gözler kapalıyken vücut salınımı arttı, düşme olmadı (Ahmed 2015; van den Elsen 2017)
- 50 yaş üstünde 46 RKÇ: THC tek başına (IRR 1,42) ve THC:CBD (IRR 1,58) tüm yan etkileri artırdı, saf CBD artırmadı (IRR 1,02) (Velayudhan 2021)
Çalışmalarda yapılan izlem
- Demanslı kişide kannabinoid kullanılıyorsa uyku hali, düşme, zihin karışıklığı, kan basıncı ve iştah hekimle izlenmeli
- Yüksek doz ya da uzun süreli CBD kullanımında karaciğer testleri hekim kararıdır (günde 600 mg'a kadar saf CBD ile karaciğer enzimi yükselmesi bildirildi; Velayudhan 2024)
- Başka ilaçlar kullanılıyorsa ilaç etkileşimi eczacı ve hekimle değerlendirilmeli
Kimler dikkat etmeli
- Uyku hali ve düşme: demans çalışmalarını birleştiren üç meta-analizde kannabinoidlerle uyku hali yaklaşık iki kat arttı (Tudella 2026, Pan 2026, da Silva 2026); dronabinol çalışmasında ilaç grubunda bir kol kemiği kırığı ve bir ani zihin karışıklığı (deliryum) ciddi olay olarak kaydedildi, düşme sayısı ise iki grupta benzerdi (3'e karşı 5 kişi; NCT02792257 kayıt sonuçları)
- THC ile bellek ve varsanı: CBD'den zengin ama günde ortalama 22 mg THC'ye ulaşılan yağla bellekte azalma (%32'ye karşı %10) ve varsanı (%22'ye karşı %5) sayıca daha sıktı; fark istatistik anlamlılık sınırındaydı (Hermush 2022)
- Etiket: ailesinin "saf CBD" diye satılan bir ürünü verdiği 94 yaşında bir kadında THC'ye bağlı zihin karışıklığı ve varsanılar gelişti (olgu bildirimi; Moussa 2023, PMID 37223146)
- Yüksek doz saf CBD: günde 600 mg'a kadar CBD ile baş dönmesi (%63) ve karaciğer enzimi yükselmesi görüldü (Velayudhan 2024, CANBiS-AD)
- Kan basıncı: THC ve CBD içeren yağ döneminde protokol sınırını aşan kan basıncı değişiklikleri plasebo dönemine göre daha sık kaydedildi (71'e karşı 28 olay; yaklaşık yarısı kan basıncında düşüş, yarısı yükselme yönündeydi, ortalama değerler iki dönemde değişmedi ve istatistiksel test yapılmadı; Bianchi 2026)
- Psikiyatri ilaçları: çalışmalardaki hastaların çoğu antidepresan, antipsikotik ya da sakinleştirici ilaçlarını sürdürdü; kannabinoidlerin bu ilaçların yerine geçtiği gösterilmedi. Bir kontrollü çalışmada gerektiğinde verilen sakinleştirici kullanımı azaldı (Bianchi 2026)
İlaç etkileşimleri
- THC ve CBD içeren yağı aylarca kullanan 15 ağır demanslı hastada CYP1A2 ve CYP2C19 enzimlerinin etkinliği hafifçe azaldı; bu enzimler bazı ilaçların vücutta parçalanmasında görev alır (Pautex 2022)
- Çok ilaç kullanan ağır demanslı hastalarda 8 hafta THC ve CBD içeren yağla yapılan kontrollü çalışmada ilaç etkileşimine bağlı bir sorun bildirilmedi (Bianchi 2026)
- Demans çalışmaları antidepresan, antipsikotik ve sakinleştiricilerle etkileşimi sistematik olarak incelemedi; ayrıntısı sitenin ilaç etkileşimleri bölümünde (antidepresanlar, antipsikotikler ve lityum, kaygı ve uyku ilaçları)
Kısaltmalar: RKÇ, randomize kontrollü çalışma (katılımcıların kurayla gruplara ayrıldığı çalışma); plasebo, etkisiz ilaç; SMD, OR ve RR, çalışmaları birleştiren analizlerde kullanılan etki ölçüleri; CYP, ilaçları karaciğerde parçalayan enzimler.
CBD kullanmayı düşünüyorsanız
- Yakınınızın kullandığı demans, sakinleştirici, uyku ve antipsikotik ilaçlarını kendi başınıza bırakmayın ya da değiştirmeyin; CBD'nin ya da kenevir ürünlerinin bunların yerine geçtiğine dair kanıt yok.
- Bir ürün düşünüyorsanız önce yakınınızın doktoruyla konuşun; kullandığı bütün ilaçları doktor ve eczacıyla birlikte gözden geçirin.
- Kılavuzlar, huzursuzluğa katkıda bulunan bedensel, ruhsal ve çevresel etkenlerin birlikte değerlendirilmesini ve önce ilaç dışı yaklaşımları öneriyor; bunları da doktorla konuşabilirsiniz.
- Başlandıysa uyku hali, sersemlik, düşme, zihin karışıklığında artış ve iştah değişikliklerini not edin ve doktorla paylaşın.
- Ürünün etiketini ve analiz belgesini kontrol edin; "saf CBD" diye satılan ürünlerde bile THC bulunabilir.
Yaş grubunuzu, ilaçlarınızı ve durumunuzu seçerek doktorunuza götürebileceğiniz kısa bir özet hazırlayabilirsiniz. Bilgileriniz hiçbir yere gönderilmez.
Sonuç
Demanstaki huzursuzluk ve davranış belirtilerinde kannabinoidlerle yapılan çalışmalar küçük, kısa ve birbiriyle çelişiyor; saf CBD ile ise yalnız iki küçük çalışma var. En tutarlı bulgu uyku halinin artması. Bu ürünler şimdilik kanıtlanmış bir tedavi sayılmaz; bir şey denemeden önce yakınınızın doktoruyla konuşmak en güvenli yol.
Sık sorulan sorular
Demans ya da Alzheimer için CBD yağı işe yarar mı?
Bugünkü çalışmalar bunu kesin olarak göstermiyor. Saf CBD ile yalnız iki küçük çalışma var: damar kaynaklı demansı olan 30 kişide davranış belirtileri etkisiz bir ilaca (plasebo) göre biraz daha çok azaldı, ama fark istatistik anlamlılık sınırındaydı; 15 kişilik ön çalışma ise etkiyi sınamak için tasarlanmamıştı. CBD'den zengin ama THC de içeren ürünlerle yapılan çalışmaların biri olumlu, birkaçı olumsuz sonuçlandı. CBD'nin bellek ve düşünme becerilerini iyileştirdiği gösterilmedi; çok düşük dozda THC ve CBD içeren bir özütle 28 kişilik bir çalışmadaki olumlu zihin testi sonucu henüz başka bir çalışmayla doğrulanmadı. Saf CBD için kanıtın gücü çok zayıf; THC içeren ürünlerde sonuçlar karışık ve kanıt zayıf.
CBD, Alzheimer'daki huzursuzluğu ve saldırganlığı azaltır mı?
Kesin değil. Saf CBD ile yalnız iki küçük çalışma var (30 ve 15 kişi); ikisinde de davranış puanları CBD ile sayıca daha çok düzeldi, ama birinde fark istatistik sınırdaydı, öteki etkiyi sınamak için tasarlanmamıştı. THC içeren ürünlerle huzursuzluk için yapılan kontrollü çalışmaların bir kısmında (CBD'den zengin ama THC de içeren yağ, ana ölçütte fark sınırda; nabilon; dronabinolde iki ölçekten biri) plasebodan daha çok azalma görüldü, bir kısmında (düşük doz THC tabletleri, THC ve CBD içeren yağ ve sprey) fark çıkmadı. Bu çalışmaları birleştiren 2026 tarihli üç meta-analizden biri etki bulmadı, ikisi küçük-orta bir etki buldu ve bunlardan birinde etki, yanlılık riski yüksek çalışmalar çıkarılınca anlamlı olmaktan çıktı. Kanıtın gücü saf CBD için çok zayıf, THC içeren ürünler için zayıf.
CBD Alzheimer'ı önler ya da yavaşlatır mı?
Bunu gösteren bir insan çalışması yok; bu fikir hayvan ve laboratuvar deneylerinden geliyor. Hafif bilişsel bozukluğu olan kişilerde CBD'nin denendiği 236 kişilik bir çalışma sürüyor. Büyük gözlemsel çalışmalarda kenevir kullanmış olmak bilişsel gerilemeyle, kenevir kullanım bozukluğu demans riskiyle anlamlı ilişkili bulunmadı; buna karşılık kenevir nedeniyle acil tedavi gören orta yaşlı ve yaşlılarda sonraki yıllarda demans tanısı daha sık kondu. Bu çalışmalar neden-sonuç ilişkisini göstermez. Brezilya Nöroloji Akademisi de kannabinoidlerin Alzheimer'ın ilerlemesini yavaşlattığına dair kanıt olmadığını yazıyor.
Yaşlı bir yakınım için CBD ya da kenevir ürünleri güvenli mi?
Çalışmalarda en sık görülen yan etki uyku hali; kannabinoid alanlarda yaklaşık iki kat daha sıktı. THC içeren ürünlerle sersemlik, zihin karışıklığı, bellekte azalma ve varsanılar bildirildi; yüksek doz saf CBD ile baş dönmesi ve karaciğer enzimi yükselmesi görüldü. Demanslı yaşlılarda düşme riski zaten yüksek olduğu için bu yan etkiler önemlidir. "Saf CBD" diye satılan ürünlerde bile THC bulunabilir. Bu yüzden bir ürün düşünülüyorsa önce yakınınızın doktoruyla ve eczacıyla konuşmak, kullanılıyorsa uyku hali, düşme ve zihin karışıklığını izlemek en güvenli yol.
CBD, antipsikotik ya da sakinleştirici ilaçların yerine kullanılabilir mi?
Bunu gösteren bir çalışma yok. Kontrollü çalışmalarda hastaların çoğu bu ilaçları sürdürdü ve kannabinoidler onlara eklendi. Cenevre'de ağır demanslı bakımevi sakinleriyle yapılan bir çalışmada THC ve CBD içeren yağ döneminde gerektiğinde verilen sakinleştirici kullanımı azaldı; ABD'de kontrol grubu olmayan bir dosya incelemesinde antipsikotik kullananların yarısından fazlasında bu ilaç azaltılabildi. Kanada'nın 2025 kılavuzu sentetik kannabinoidlere yalnız başka ilaçlara yanıt vermeyen ağır huzursuzlukta, düşük kaliteli kanıtla koşullu olarak yer veriyor. Bu konuda kanıtın gücü çok zayıf. İlaçları kendi başınıza bırakmayın ya da değiştirmeyin.
CBD demanstaki uyku sorunlarına ya da iştahsızlığa iyi gelir mi?
Bu sorular için ayrıca tasarlanmış büyük bir çalışma yok. CBD'den zengin, THC de içeren bir yağla yapılan 60 kişilik çalışmada uyku sorunları ilaç grubunda daha çok azaldı, ama aynı grupta uyku hali şikâyeti de daha sıktı; dronabinolle yapılan 75 kişilik çalışmada uykuda fark çıkmadı. İştah ve kilo için en doğrudan veri, yemeyi reddeden 15 Alzheimer hastasıyla 1997'de yapılan küçük bir çalışmadan geliyor: dronabinol döneminde kilo daha çok arttı. Saf CBD'nin uyku ya da iştah üzerine demansta yapılmış kontrollü bir çalışması yok. Kanıtın gücü çok zayıf.
Türkiye'de demans için CBD yağı reçeteyle alınabilir mi?
Türkiye'de kenevirden elde edilen ürünler 31 Ocak 2026 tarihli Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir. CBD dahil bu ürünler yalnız eczanede satılabilir. İlaç ve sağlık ürünü sınıfındakiler reçeteyle verilir; THC oranı en fazla %0,3 olan destek ürünleri ve kozmetikler için yönetmelikte reçete şartı yazmıyor. Ekim 2026 itibarıyla Türkiye'de ruhsatlı bir CBD ilacı yok. Demans çalışmalarında denenen dronabinol (sentetik THC) ve nabilon (THC benzeri sentetik bir ilaç) da Türkiye'de ruhsatlı değil: Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun (TİTCK) ruhsatlı ilaçlar listesinde (16 Ekim 2026) kannabinoid içeren bir ilaç yok; dronabinol ve nabilon, kurumun yurt dışından getirilebilen etkin maddeler listesinde (28 Eylül 2026) de yer almıyor. Kullanmayı düşünüyorsanız önce yakınınızın hekimiyle konuşun.
Kaynaklar
29 kaynağı göster
- Rosenberg 2026 (THC-AD). Faz 2, çok merkezli (5 merkez), çift kör, plasebo kontrollü paralel randomize çalışma. PMID 41350162, doi:10.1016/j.jagp.2025.10.011, NCT02792257, 9 Mayıs 2025, kayıtta katılımcı sayısı 84, yayında 75 randomize), PMID 34629131, PMID 41350163
- Hermush 2022. Tek merkezli, çift kör, plasebo kontrollü paralel randomize çalışma (2:1). PMID 36148467, doi:10.3389/fmed.2022.951889, NCT03328676
- van den Elsen 2015a. Faz 2, çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü paralel randomize çalışma. PMID 25972490, doi:10.1212/WNL.0000000000001675, NCT01608217, ağrısı olan ya da ağrısından kuşkulanılan hastalara (29 kişi) ayrıca parasetamol verildi, ilacı üretici (Echo Pharmaceuticals) sağladı, finansman AB Bölgesel Kalkınma Fonu ve Gelderland eyaleti
- Herrmann 2019. Faz 2/3, çift kör, plasebo kontrollü çapraz randomize çalışma (2 × 6 hafta, aralarda 1 hafta arınma). PMID 31182351, doi:10.1016/j.jagp.2019.05.002, NCT02351882, PMID 31338476, PMID 31322567, 24S-hidroksikolesterol), PMID 31547752, oksidatif stres ve sitokinler), PMID 41530008, sonradan yapılan analizde ağrısı, iştah ve yeme sorunu ya da apatisi belirgin olanlarda yanıt daha büyüktü), PMID 41220257, kan belirteçleriyle yanıt öngörüsü, keşif amaçlı), PMID 31196620
- Pessoa 2026. Çift kör, plasebo kontrollü paralel randomize çalışma. PMID 41277041, doi:10.1177/02698811251390974, ReBEC RBR-686kmpz
- Cury 2025. Faz 2, çift kör, plasebo kontrollü paralel randomize çalışma. PMID 41160460, doi:10.1177/13872877251389608, ReBEC U1111-1258-2058, PMID 42216668
- Albertyn 2025 (STAND). Çift kör, plasebo kontrollü fizibilite randomize çalışması (İngiltere'de bakımevleri). PMID 40479610, doi:10.1093/ageing/afaf149, ISRCTN 7163562 (yayında böyle yazılı), ilaç ve plasebo Jazz Pharmaceuticals'tan (eski GW Pharmaceuticals), finansman Alzheimer's Research UK, 12 yazardan biri kenevir şirketlerinin (EmpowerPharm/SanteCannabis, NW PharmaTech) danışma kurulunda bulunmuş ya da kurum aracılığıyla araştırma desteği almış
- Bianchi 2026 (MedCanDem). Çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü çapraz randomize çalışma (2 × 8 hafta, 1 hafta arınma). PMID 42613673, doi:10.1093/ageing/afag239, NCT05432206, PMID 37293434, ürün ve plasebo üreticiden ücretsiz, iki yazar İsviçre Tıpta Kenevir Derneği'nin eski yönetim kurulu üyesi, aynı ekibin kontrolsüz izlemi: Pautex 2022
- van den Elsen 2015b. Faz 2, çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü, yinelenen çapraz randomize çalışma (6 blok × 2 hafta: her blokta 3 gün THC ve 3 gün plasebo, aralarda 4 gün arınma). PMID 26560511, doi:10.1016/j.jagp.2015.07.011, NCT01302340, PMID 25752889, PMID 27624148, Bahji 2022 derlemesine göre aynı denemenin ikincil analizi, tam metinden doğrulanamadı)
- Timler 2023. Çift kör, plasebo kontrollü çapraz randomize çalışma (2 × 6 hafta tedavi, 2'şer hafta arınma). PMID 37321847, doi:10.1111/ajag.13224, ANZCTR ACTRN12619000474156, PMID 32059690, ürünün üreticisi MGC Pharmaceuticals finanse etti)
- Velayudhan 2024 (CANBiS-AD). Faz 2a, tek merkezli, çift kör, plasebo kontrollü paralel fizibilite randomize çalışması (editöre mektup olarak yayımlandı). PMID 38584388, doi:10.1017/S1041610224000516, EudraCT 2019-002106-52, çalışma ilacı Beckley Canopy Therapeutics/Canopy Growth'tan ücretsiz (araştırmacı başlatımlı çalışma), 7 yazardan biri kenevir şirketlerinin (EmpowerPharm/SanteCannabis) danışma kurulunda bulunmuş ya da konuşma ücreti almış, finansman King's Health Partners, Psychiatry Research Trust ve Rosetrees Trust
- Volicer 1997. Plasebo kontrollü çapraz çalışma (2 × 6 hafta; PubMed'de kontrollü klinik çalışma; derlemelere göre randomize, çift kör). PMID 9309469, Krishnan 2009 Cochrane derlemesinin dahil ettiği tek çalışma (veri analize alınamadı), Bosnjak Kuharic 2021 Cochrane derlemesinde de var. Cochrane 2021'e göre ABD Gaziler Bakanlığı ile dronabinol üreticileri (Roxane Laboratories, UNIMED) destekledi
- Bosnjak Kuharic 2021 (Cochrane). Cochrane sistematik derlemesi ve meta-analizi (yalnız randomize çalışma; GRADE; arama 8 Temmuz 2021). PMID 34532852, doi:10.1002/14651858.CD012820.pub2, PMID 35778327
- Tudella 2026. randomize çalışmaların sistematik derlemesi ve meta-analizi (PubMed, Embase, Web of Science, Cochrane; Kasım 2025'e kadar; RoB 2, GRADE, Bayesçi analiz). PMID 42704497, doi:10.1007/s10072-026-09347-z
- Pan 2026. randomize çalışmaların sistematik derlemesi ve meta-analizi (MEDLINE, Embase, PsycINFO, CINAHL, Cochrane, ClinicalTrials.gov; Ağustos 2025'e kadar; RoB 2). PMID 41748849, doi:10.1007/s40263-026-01277-w
- da Silva 2026. Sistematik derleme ve meta-analiz (PROSPERO kayıtlı; PubMed, Embase, CENTRAL; Nisan 2025'e kadar; Bayesçi analiz ve ardışık deneme analizi). PMID 42315374, doi:10.1016/j.jagp.2026.05.016
- Krishnan 2009 (Cochrane). Cochrane sistematik derlemesi (çift ya da tek kör, plasebo kontrollü randomize çalışma'ler; arama 11 Nisan 2008). PMID 19370677, doi:10.1002/14651858.CD007204.pub2, Konu 2021'de yeni bir Cochrane derlemesiyle (Bosnjak Kuharic 2021, CD012820) ele alındı
- Velayudhan 2021 (güvenlik). randomize çalışmaların sistematik derlemesi ve meta-analizi (yaş ortalaması ≥50 olan, bütün endikasyonlar; 1990–Ekim 2020; GRADE). PMID 33780450, doi:10.1371/journal.pmed.1003524, PMID 39602500, 58 RKÇ, 6.611 kişi, THC doza bağlı olarak baş dönmesi, denge ve koordinasyon güçlüğü, düşünme ve algı sorunları ve uyku halini artırdı)
- Hatch 2025 (Kanada CCSMH kılavuzu). Klinik uygulama kılavuzu (Kanada Yaşlı Ruh Sağlığı Koalisyonu; mevcut kılavuzların ve sistematik derlemelerin taranması; GRADE). PMID 40051590, doi:10.5770/cgj.28.820
- CDA-AMC 2026 (Kanada İlaç Ajansı nabilon değerlendirmesi). Sağlık teknolojisi değerlendirmesi (odaklı literatür taraması, paydaş görüşü, 2 klinik uzman). PMID 42485476, CADTH Health Technology Review, NCBI Bookshelf NBK623689
- Brucki 2021. Ulusal nöroloji akademisinin tutum belgesi (bilim bölümlerinin literatür değerlendirmesi). PMID 34133518, doi:10.1590/0004-282X-ANP-2020-0432, PMC9231442, çıkar beyanına göre 49 yazardan biri bir CBD şirketinde (HempMeds) yönetici
- Alexandri 2024. Kontrollü, randomize olmayan açık karşılaştırma (CBD'ye karşı olağan tedavi; atamanın nasıl yapıldığı özette yok). PMID 37153956, doi:10.1080/07317115.2023.2209563
- Navarro 2024. Tek merkezli, açık etiketli ileriye dönük kohort; kontrol grubu yok. PMID 39474242, doi:10.1159/000541364
- Pautex 2022. İleriye dönük gözlemsel çalışma (uzun süreli bakım kurumu; hekimin reçete ettiği tedavi); kontrol grubu yok. PMID 36247984, doi:10.3389/fnagi.2022.957665, PMID 34676334, 10 kadın, 2. ayda ort. 9, 0 mg THC + 18, 0 mg CBD/gün, NPI ve CMAI yaklaşık %40 düştü, yarısında başka psikiyatri ilaçları azaltıldı ya da bırakıldı), PMID 36967825, aynı ekibin kontrollü çalışması: Bianchi 2026
- Sawicki 2023. Geriye dönük dosya incelemesi (tek merkez, geriatrik psikiyatri); kontrol grubu yok. PMID 37728481, doi:10.4088/JCP.23m14791, PMID 38836868
- Woodward 2014. Geriye dönük sistematik dosya incelemesi (yatan hasta birimi); kontrol grubu yok. PMID 23597932, doi:10.1016/j.jagp.2012.11.022
- Palmieri 2023. Geriye dönük gözlemsel çalışma; kontrol grubu yok. PMID 36655645, doi:10.7417/CT.2023.5009
- Myran 2025. Nüfusa dayalı, geriye dönük, eşleştirilmiş kohort (Ontario sağlık kayıtları, 2008–2021). PMID 40227745, doi:10.1001/jamaneurol.2025.0530
- Ishrat 2026. Gözlemsel kohort analizleri (UK Biobank, ABD Milyon Gazi Programı) ve iki yönlü Mendel randomizasyonu. PMID 41741130, doi:10.1136/bmjment-2025-302290
Tam metinden doğrulanamayan noktalar
- Tam metni okunamayanlar (28.10.2026): van den Elsen 2015b ve 2017, Herrmann 2019, Rosenberg 2026 (tam metin 10 Kasım 2026'ya kadar yayıncı ambargosunda; yalnız özet ve ClinicalTrials.gov sonuçları), Timler 2023 (özet ve protokol), Cury 2025 (özet ve bir yorum yazısı), Pessoa 2026, Volicer 1997, Alexandri 2024, Woodward 2014, Sawicki 2023, Palmieri 2023, 2009 tarihli Cochrane derlemesi ve 2026'daki üç meta-analiz (yalnız özet). Volicer 1997'nin ayrıntıları sistematik derlemelerin tablolarından alındı; dozu derlemelerde farklı yazılıyor, 2021 Cochrane derlemesinin çalışma tablosuna göre sabah ve öğlen 2,5 mg (günde 5 mg).
- Tamamlandığı hâlde sonucu Ekim 2026 itibarıyla açıklanmamış kontrollü çalışmalar: NCT06570928 (Brezilya; mL'de 50 mg CBD ve 5 mg THC içeren yağdan günde 0,2 mL, yani 10 mg CBD ve 1 mg THC; ana ölçüt zihin testi; Alzheimer'da 72 kişi; Mart 2025'te bitti), NCT05644262 (ABD; THC ve CBD içeren yağ; hospis bakımına uygun, yaşamının son dönemindeki demanslı 120 kişide ajitasyon; Nisan 2026'da bitti), NCT04749563 (düşük doz THC içeren IGC-AD1; 12 kişilik güvenlik çalışması; 2021). Yarım kalanlar: NCT05742698 (frontotemporal demansta nabilon; yalnız 3 kişi randomize edildi, sonlandırıldı), NCT06217146 (kenevir yağı; yalnız açık etiketli ilk bölüm tamamlandı). Durumu bilinmeyenler: NCT05239390 (dronabinol içeren SCI-110), NCT05022186 (hafif bilişsel bozuklukta CBD), NCT06514066 (vasküler ve karışık demansta CBD).
- Süren ya da başlamamış çalışmalar (28.10.2026): NAB-IT NCT04516057 (Alzheimer'da ajitasyonda nabilon, faz 3, tahmini Nisan 2027), NCT05543681 (düşük doz THC içeren IGC-AD1, 164 kişi, tahmini Kasım 2026), NCT05822362 (hafif bilişsel bozuklukta CBD, 236 kişi, tahmini 2029), CALM-IT NCT06014424 (ajitasyonda CBD, 40 kişi, tahmini Aralık 2026), NCT04436081 (THC içermeyen CBD yağı, 40 kişi; kayıt 2023'ten beri güncellenmemiş), NCT04075435 (CBD'den zengin, az THC içeren çözelti, açık etiketli, 12 kişi), NCT07422311 (dronabinol, 140 kişi, henüz başlamadı), NCT07091747 (NCT06570928'in açık etiketli devamı, 61 kişi). Kayıt numarası bulunamayan ya da başka kayıtlarda olanlar: Avustralya'da erken evre demansta saf CBD (ACTRN12621001364864; protokol Bartschi 2023) ve İtalya'da ağır demansta ağrı ve ajitasyon için THC ve CBD içeren ağız spreyi (protokol Scuteri 2022).
- ABD Ulusal Akademileri'nin 2017 raporunun demans bölümü ve Kanada İlaç Ajansı'nın 2026 raporunun tam metni, NCBI Bookshelf bot doğrulaması istediği için okunamadı; ikincisinin yalnız özeti kullanıldı.
- Dronabinol ve nabilonun Türkiye'deki durumu TİTCK'nın iki listesinden okundu (Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi 16.10.2026; Yurt Dışı Etkin Madde Listesi 28.09.2026; 29.10.2026'da indirildi). Listede olmayan bir ilacın başka bir yolla getirilip getirilemeyeceği bu incelemede araştırılmadı; Türk Eczacıları Birliği'nin yurt dışı ilaç listesinin güncel sürümü bulunamadığı için o liste taranmadı.
Araştırma geçmişi
Sayfada neyin, ne zaman ve neden değiştiğini burada tarihleriyle yazıyoruz. En yeni değişiklik en üstte.
Sayfanın kısa özetinin son cümlesi daha sakin ve yol gösterici bir dille yeniden yazıldı: "Başlamadan önce doktorunuza danışın." yerine artık CBD'yi düşünüyorsanız kiminle ve neyi konuşabileceğinizi söylüyor. Sonuç ve kanıtın gücü değişmedi.
Türkiye sorusuna, demans çalışmalarında denenen dronabinol ve nabilonun Türkiye'de ruhsatlı olmadığı eklendi: Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun ruhsatlı ilaçlar listesinde (16 Ekim 2026) kannabinoid içeren bir ilaç yok; iki ilaç kurumun yurt dışı etkin madde listesinde (28 Eylül 2026) de yer almıyor. Sonuç ve kanıtın gücü değişmedi.
Sayfa yayımlandı. Bu ilk değerlendirmede 29 çalışma incelendi.