Hipotalamus ve endokannabinoid sistem
İştah ve enerji dengesi.
İştah ve enerji dengesi. Kannabinoid reseptörleri CB1 ve CB2'nin bu bölgedeki yeri, orada ne iş gördüğü ve CBD hakkında gerçekte ne bilindiği; Herkes, Öğrenci ve Uzman için üç düzeyde, kaynaklarıyla.
BeyinCB1 orta · CB2 çok az (Human Protein Atlas)Son güncelleme:
Bu sayfada neler var?
Etkileşimli 3B · gerçek anatomi ve gerçek veri
Kannabinoid reseptörleri vücudunuzun neresinde?
Yaklaşık 1,4 MB indirilir.
Bölgeler
Nasıl okunur? Bir bölge seçin ya da haritada parlayan noktaya dokunun.
- Dolu ışık CB1, halka CB2 reseptörü. Her bölgenin kendi rengi var; renk yalnız bölgeyi ayırt ettirir.
- Işığın gücü, insan dokusunda ölçülen reseptör geni düzeyidir (Human Protein Atlas). Karaciğerin noktası bu yüzden sönük: sağlıklı karaciğerde reseptör az.
- Yukarıdaki katman seçiciyle başka reseptörleri, endokannabinoidleri yapan ve yıkan enzimleri, CBD ile THC'yi yıkan karaciğer enzimlerini de görebilirsiniz.
- Her bilginin yanında kaynağı ve kanıt türü (insan, hayvan, hücre) yazar. Anlatım düzeyini yukarıdan değiştirebilirsiniz.
- Sürükleyerek döndürün. Yakınlaşmak için + ve − düğmeleri; bilgisayarda Ctrl ya da ⌘ ile tekerlek, telefonda iki parmak.
Hipotalamus: insan dokusunda reseptör geninin RNA düzeyi (doku uzlaşı verisi). Human Protein Atlasİnsan dokusu
| Reseptör | Gen | RNA (nTPM) | Düzey |
|---|---|---|---|
| CB1 | CNR1 | 9 | orta |
| CB2 | CNR2 | 0 | çok az |
Orada ne iş görür?
Hipotalamus vücudun beslenme durumunu algılar, iştahı ve enerji dengesini ayarlar; bunu en çok iştahı azaltan leptin hormonunun sinyaliyle yapar. Ölüm sonrası incelenen insan beyninde hipotalamustaki sinir hücreleri CB1'in yapım talimatını (mRNA) orta düzeyde taşıyordu. Farelerde CB1, hipotalamusta iştahı ayarlayan maddeleri üreten hücrelerde bulundu. Di Marzo 2001HayvanWestlake 1994İnsan dokusuCota 2003HayvanHücre / laboratuvar
Hayvan deneylerine göre hipotalamustaki endokannabinoidler iştahı sürdüren devrenin bir parçası olabilir: leptin bunları azalttı, leptin sinyali bozuk obez fare ve sıçanlarda düzeyleri yüksekti. Hipotalamusa verilen anandamid tok sıçanlarda yemeyi artırdı; CB1'i olmayan fareler daha az yedi ve daha zayıf kaldı. Farelerde CB1'in uyarılması, normalde tokluk sağlayan POMC hücrelerini yemeyi artıran β-endorfini salmaya yöneltti. Di Marzo 2001HayvanJamshidi ve Taylor 2001HayvanCota 2003HayvanHücre / laboratuvarKoch 2015Hayvan
Hipotalamus stres yanıtının da başladığı yerdir: stres hormonu zincirinin (HPA ekseni) ilk halkası buradaki hücrelerdir. Sıçanlarda stres hormonu, bu hücrelere gelen uyarıcı sinyali hızla azalttı; bu hızlı fren endokannabinoid salınımına ve CB1'e bağlıydı, CB1 ilaçla engellenince çalışmadı. Yani vücudun kendi kannabinoidleri, stres hormonunun kendi salınımını kısa yoldan durdurmasına aracılık ediyor gibi görünüyor; bu bilgi hayvan deneylerinden geliyor. Di 2003HayvanEvanson 2010Hayvan
Öğrenci düzeyi: terimler ve hücre tipleri
Hipotalamus beslenme durumunu esas olarak leptin üzerinden algılar; leptin α-MSH gibi iştah kesici nöropeptitleri artırır, başta nöropeptit Y olmak üzere iştah açıcı etkenleri azaltır. Hipotalamusta CB1 ile iki endokannabinoid, anandamid ve 2-AG bulunur. Ölüm sonrası insan beyninde in situ hibridizasyonla CB1 mRNA'sı hipotalamus nöronlarında orta düzeyde saptandı. Farede hipotalamik CB1 mRNA'sı CRH, CART, MCH ve preproreksin gibi besin alımını düzenleyen nöropeptitlerle aynı hücrelerde bulunur. Di Marzo 2001HayvanWestlake 1994İnsan dokusuCota 2003HayvanHücre / laboratuvar
Leptin sinyali bozuk db/db ve ob/ob farelerde ve Zucker sıçanlarında hipotalamik (beyincikte değil) endokannabinoid düzeyleri yüksekti; akut leptin hipotalamik anandamid ve 2-AG'yi düşürdü. Tok sıçanlarda ventromedial hipotalamusa verilen anandamid aşırı yemeye (hiperfaji) yol açtı, CB1 antagonisti SR141716 ön tedavisi bunu azalttı. CB1−/− fareler az yiyen ve zayıftı; paraventriküler çekirdekte CRH mRNA'sı arttı, dorsomedial ve lateral hipotalamusta CART mRNA'sı azaldı. Farede CB1 aktivasyonu tokluk sağlayan POMC nöronlarının etkinliğini paradoksal olarak artırdı ve α-MSH'yi değil β-endorfin salınımını seçici olarak yükseltti; opioid antagonisti nalokson CB1 kaynaklı akut yemeyi engelledi. Di Marzo 2001HayvanJamshidi ve Taylor 2001HayvanCota 2003HayvanHücre / laboratuvarKoch 2015Hayvan
Sıçan hipotalamus dilimlerinde (tüm hücre kaydı) deksametazon ve kortikosteron, paraventriküler çekirdekteki (PVN) parvoselüler nöroendokrin hücrelere gelen glutamaterjik girdiyi hızla baskıladı; etki hücre zarından geçemeyen (albümine bağlı) deksametazonla da görüldü, hücre içine verilen glukokortikoidle görülmedi ve CB1 antagonistleri AM251 ile AM281 tarafından tamamen kaldırıldı (geriye doğru endokannabinoid salınımı). Canlı sıçanda PVN'ye verilen deksametazon, kısıtlama stresiyle artan ACTH ve kortikosteronu hızla düşürdü; AM251 bu hızlı geri bildirimi engelledi ve stres hipotalamik 2-AG'yi artırdı. Di 2003HayvanEvanson 2010Hayvan
Uzman düzeyi: yöntem notları ve sayılar
Hipotalamus: insan dokusunda reseptör geninin RNA düzeyi (doku uzlaşı verisi). HPA beyin bölgesi verisinde (hypothalamus) CB1 40,7 nTPM; iki veri seti farklı örneklerden ve yöntemlerden, sayıları birbirine doğrudan çevrilmez. Human Protein Atlasİnsan dokusu
Yöntem notu
Westlake 1994: [3H]CP-55,940 otoradyografisi ve insan CB1 riboprobuyla in situ hibridizasyon; ölüm sonrası yaşlı insan beyni (normal 3, Alzheimer 5, başka kortikal patoloji 5). Hipotalamus için sayısal değer özette yok. Cota 2003: CB1−/− fare ve yabanıl tip kardeşler; enerji harcaması, vücut ısısı ve hareketlilikte genotip farkı yok. Westlake 1994İnsan dokusuCota 2003HayvanHücre / laboratuvar
Di Marzo 2001: CB1−/− fare, SR141716A; obez db/db, ob/ob fare ve Zucker sıçanı; normal sıçanda akut leptin. Jamshidi ve Taylor 2001: Wistar sıçan, ventromedial hipotalamusa 50 ng anandamid; 3 saatte anlamlı hiperfaji, SR141716 ön tedavisi zayıflattı (P < 0,001). Koch 2015: fare; kemogenetik (DREADD) ile POMC baskılanması CB1 kaynaklı yemeyi azalttı, uyarılması artırdı. Di Marzo 2001HayvanJamshidi ve Taylor 2001HayvanKoch 2015Hayvan
CBD hakkında ne biliniyor?
Lennox–Gastaut sendromunda yapılan iki randomize, plasebo kontrollü çalışmada CBD alanlarda en sık görülen yan etkiler arasında iştah azalması da vardı (uyuklama ve ishalle birlikte); bunun hipotalamusla ilgisi bu çalışmalarda incelenmedi. Devinsky 2018İnsan · klinik çalışmaThiele 2018İnsan · klinik çalışma
Sıçanlarda CBD doğrudan hipotalamusun yan bölümüne (lateral hipotalamus) verildiğinde gündüz uyanıklığı artırdı, derin uykuyu ve REM uykusunu azalttı. Bu, beyne doğrudan verilen bir hayvan deneyidir; ağızdan alınan CBD'nin insanda uykuya etkisi için kanıt sayılmaz. Murillo-Rodríguez 2008Hayvan
Etkisi görülmedi Yetersiz kanıt
Rehberde: Diyabet ve CBD
Araştırmalarda CBD'nin bu konuda fayda sağladığı görülmedi. CBD kullanmayı düşünüyorsanız, aldığınız ilaçları da anlatarak doktorunuz ya da eczacınızla konuşabilirsiniz.
Etkisi görülmedi Yetersiz kanıt
Rehberde: Kanserde İştahsızlık ve CBD
Araştırmalarda CBD'nin bu konuda fayda sağladığı görülmedi. CBD bazı kanser ilaçlarıyla etkileşebilir; kullanmayı düşünüyorsanız önce onkoloğunuz ve eczacınızla konuşabilirsiniz.
Yeterince araştırılmadı Çok zayıf kanıt
Rehberde: İştahsızlık, Kilo Kaybı ve CBD
CBD yağının iştahsızlık ve kilo kaybına iyi gelip gelmediği bilinmiyor; çok az çalışma var ve CBD bazı kişilerde iştahı azaltabiliyor. Olumlu sonuçlar THC içeren reçeteli ilaçlardan geliyor; kilo üzerindeki etkileri küçük ve kanıt zayıf. CBD kullanmayı düşünüyorsanız, aldığınız ilaçları da anlatarak doktorunuz ya da eczacınızla konuşabilirsiniz.
Yeterince araştırılmadı Çok zayıf kanıt
Rehberde: Nadir gelişim sendromları ve CBD
Rett, 22q11.2 silinme ve Prader-Willi sendromlarında CBD yalnız birkaç küçük çalışmada denendi; plaseboyla karşılaştırma yapan çalışmaların hepsi erken durduruldu, düzelme bildiren çalışmalarda ise karşılaştırma grubu yoktu. CBD'nin bu sendromlarda işe yaradığı gösterilmedi. Çocuğunuz için CBD düşünüyorsanız, kullandığı ilaçları da anlatarak doktorunuzla konuşabilirsiniz.
Bu bölgede hangi reseptör ve enzim genleri okunuyor?
Haritanın katman seçicisindeki genlerin bu bölgedeki değerleri: CB1 ve CB2'nin yanında kannabinoidlerin öteki hedefleri, endokannabinoidleri yapan ve yıkan enzimler, CBD ile THC'yi yıkan karaciğer enzimleri.
| Gen | Ne yapar? | Burada | En çok okunduğu doku |
|---|---|---|---|
| Reseptörler | |||
| CB1 CNR1 | Kannabinoid reseptörü | 9,0 | beyin kabuğu (18,6) |
| CB2 CNR2 | Kannabinoid reseptörü | 0,0 | dalak (8,4) |
| TRPV1 | Isı ve acı biber algılayıcısı · iyon kanalı | 5,6 | karaciğer (21,8) |
| GPR55 | Uzun süre "yetim" kalan reseptör · hücre zarında | 0,3 | testis (4,4) |
| PPARγ PPARG | Gen düğmesi · hücre çekirdeğinde | 1,5 | yağ dokusu (153,2) |
| 5-HT1A HTR1A | Serotonin reseptörü · hücre zarında | 1,4 | hipokampus (6,1) |
| TRPV2 | TRPV1'in akrabası · iyon kanalı | 8,2 | akciğer (29,5) |
| Endokannabinoid enzimleri | |||
| NAPE-PLD NAPEPLD | Anandamid yapımı | 1,5 | böbrek (13,9) |
| FAAH | Anandamidi yıkar | 19,9 | testis (46,0) |
| DAGLα DAGLA | 2-AG yapımı | 2,9 | beyin kabuğu (12,3) |
| DAGLβ DAGLB | 2-AG yapımı | 6,5 | böbreküstü bezi (15,2) |
| MGL MGLL | 2-AG'yi yıkar | 29,6 | yağ dokusu (161,3) |
| ABHD6 | 2-AG'yi yıkar | 12,9 | karaciğer (60,7) |
| ABHD12 | 2-AG'yi yıkar | 60,1 | epididim (125,2) |
| CBD ve THC'yi yıkan enzimler | |||
| CYP3A4 | CBD ve THC'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (3.367,1) |
| CYP2C19 | CBD'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (178,0) |
| CYP2C9 | THC'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (1.607,6) |
RNA düzeyi, genin bu dokuda ne kadar okunduğunu gösterir; proteinin miktarını ya da enzimin ne kadar çalıştığını doğrudan göstermez. Human Protein Atlas (katmanlar)İnsan dokusu
CBD Akademi'de
Stres, korku ve ruh halinde endokannabinoid sistem: Hayvanlarda stres yanıtı ve korkunun sönmesi; insanda CB1'i engelleyen bir ilacın ruh hali yan etkilerinden öğrenilenler. Kaynaklarıyla.
Kimlik ve atıf
- Hipotalamus
- Hypothalamus · MeSH D007031 · UBERON 0001898 · Wikidata Q164386
- Reseptörler
- CB1 (CNR1, UniProt P21554) · CB2 (CNR2, UniProt P34972)
Nasıl atıf yapılır: cbd.com.tr Editörlüğü. Hipotalamus ve endokannabinoid sistem. Endokannabinoid sistem 3B haritası, cbd.com.tr. Son güncelleme 24 Ekim 2026. https://cbd.com.tr/kullanim-rehberi/endokannabinoid-sistem-haritasi/hipotalamus/
Beden modeli BodyParts3D (DBCLS, CC BY 4.0) ve Z-Anatomy (CC BY-SA 4.0) türevidir; reseptör düzeyleri Human Protein Atlas v25 (CC BY 4.0). Harita, metin ve indirilen görüntüler CC BY-SA 4.0. Bağımsız uzman incelemesi henüz yapılmadı. Bütün lisanslar
Haritanın öteki sayfaları
Genel bakış: endokannabinoid sistem nedir, sinapstaki geri bildirim freni, CBD'nin hedefleri, ders modu, veri ve lisanslar.
Kaynaklar
12 kaynağı göster
- Human Protein Atlas v25: doku RNA uzlaşı verisi (rna_tissue_consensus.tsv, HPA ve GTEx, nTPM) ve beyin bölgesi verisi (rna_brain_region_hpa.tsv, nTPM), CNR1 (ENSG00000118432) ve CNR2 (ENSG00000188822); v25.proteinatlas.org, dosya tarihi 6 Kasım 2025, indirme 24 Ekim 2026. Uhlén M ve ark. Tissue-based map of the human proteome. Science. 2015;347(6220):1260419. Lisans CC BY 4.0. PMID 25613900 · doi:10.1126/science.1260419 İnsan dokusu
- Di Marzo V, Goparaju SK, Wang L ve ark. Leptin-regulated endocannabinoids are involved in maintaining food intake. Nature. 2001;410(6830):822-5. PMID 11298451 · doi:10.1038/35071088 Hayvan
- Westlake TM, Howlett AC, Bonner TI ve ark. Cannabinoid receptor binding and messenger RNA expression in human brain: an in vitro receptor autoradiography and in situ hybridization histochemistry study of normal aged and Alzheimer's brains. Neuroscience. 1994;63(3):637-52. PMID 7898667 · doi:10.1016/0306-4522(94)90511-8 İnsan dokusu
- Cota D, Marsicano G, Tschöp M ve ark. The endogenous cannabinoid system affects energy balance via central orexigenic drive and peripheral lipogenesis. J Clin Invest. 2003;112(3):423-31. PMID 12897210 · doi:10.1172/JCI17725 HayvanHücre / laboratuvar
- Jamshidi N, Taylor DA. Anandamide administration into the ventromedial hypothalamus stimulates appetite in rats. Br J Pharmacol. 2001;134(6):1151-4. PMID 11704633 · doi:10.1038/sj.bjp.0704379 Hayvan
- Koch M, Varela L, Kim JG ve ark. Hypothalamic POMC neurons promote cannabinoid-induced feeding. Nature. 2015;519(7541):45-50. PMID 25707796 · doi:10.1038/nature14260 Hayvan
- Di S, Malcher-Lopes R, Halmos KC, Tasker JG. Nongenomic glucocorticoid inhibition via endocannabinoid release in the hypothalamus: a fast feedback mechanism. J Neurosci. 2003;23(12):4850-7. PMID 12832507 · doi:10.1523/JNEUROSCI.23-12-04850.2003 Hayvan
- Evanson NK, Tasker JG, Hill MN, Hillard CJ, Herman JP. Fast feedback inhibition of the HPA axis by glucocorticoids is mediated by endocannabinoid signaling. Endocrinology. 2010;151(10):4811-9. PMID 20702575 · doi:10.1210/en.2010-0285 Hayvan
- Devinsky O, Patel AD, Cross JH ve ark. Effect of Cannabidiol on Drop Seizures in the Lennox-Gastaut Syndrome. N Engl J Med. 2018;378(20):1888-1897. PMID 29768152 · doi:10.1056/NEJMoa1714631 İnsan · klinik çalışma
- Thiele EA, Marsh ED, French JA ve ark. Cannabidiol in patients with seizures associated with Lennox-Gastaut syndrome (GWPCARE4): a randomised, double-blind, placebo-controlled phase 3 trial. Lancet. 2018;391(10125):1085-1096. PMID 29395273 · doi:10.1016/S0140-6736(18)30136-3 İnsan · klinik çalışma
- Murillo-Rodríguez E, Millán-Aldaco D, Palomero-Rivero M, Mechoulam R, Drucker-Colín R. The nonpsychoactive Cannabis constituent cannabidiol is a wake-inducing agent. Behav Neurosci. 2008;122(6):1378-82. PMID 19045957 · doi:10.1037/a0013278 Hayvan
- Human Protein Atlas v25: doku RNA uzlaşı verisi (rna_tissue_consensus.tsv, HPA ve GTEx, nTPM), haritanın katman seçicisindeki 17 gen: CNR1, CNR2, TRPV1, GPR55, PPARG, HTR1A, TRPV2, NAPEPLD, FAAH, DAGLA, DAGLB, MGLL, ABHD6, ABHD12, CYP3A4, CYP2C19, CYP2C9; v25.proteinatlas.org/download/tsv/rna_tissue_consensus.tsv.zip, indirme 24 Ekim 2026. Uhlén M ve ark. Tissue-based map of the human proteome. Science. 2015;347(6220):1260419. Lisans CC BY 4.0. PMID 25613900 · doi:10.1126/science.1260419 İnsan dokusu