Hipofiz ve endokannabinoid sistem
Hormon salgısı ve stres ekseni.
Hormon salgısı ve stres ekseni. Kannabinoid reseptörleri CB1 ve CB2'nin bu bölgedeki yeri, orada ne iş gördüğü ve CBD hakkında gerçekte ne bilindiği; Herkes, Öğrenci ve Uzman için üç düzeyde, kaynaklarıyla.
Hormon bezleriCB1 yüksek · CB2 çok az (Human Protein Atlas)Son güncelleme:
Bu sayfada neler var?
Etkileşimli 3B · gerçek anatomi ve gerçek veri
Kannabinoid reseptörleri vücudunuzun neresinde?
Yaklaşık 1,4 MB indirilir.
Bölgeler
Nasıl okunur? Bir bölge seçin ya da haritada parlayan noktaya dokunun.
- Dolu ışık CB1, halka CB2 reseptörü. Her bölgenin kendi rengi var; renk yalnız bölgeyi ayırt ettirir.
- Işığın gücü, insan dokusunda ölçülen reseptör geni düzeyidir (Human Protein Atlas). Karaciğerin noktası bu yüzden sönük: sağlıklı karaciğerde reseptör az.
- Yukarıdaki katman seçiciyle başka reseptörleri, endokannabinoidleri yapan ve yıkan enzimleri, CBD ile THC'yi yıkan karaciğer enzimlerini de görebilirsiniz.
- Her bilginin yanında kaynağı ve kanıt türü (insan, hayvan, hücre) yazar. Anlatım düzeyini yukarıdan değiştirebilirsiniz.
- Sürükleyerek döndürün. Yakınlaşmak için + ve − düğmeleri; bilgisayarda Ctrl ya da ⌘ ile tekerlek, telefonda iki parmak.
Hipofiz: insan dokusunda reseptör geninin RNA düzeyi (doku uzlaşı verisi). CB1 RNA'sı beyin kabuğuna (18,6) yakın, hipotalamusun (9,0) yaklaşık iki katı; CB2 ölçülmedi. Human Protein Atlasİnsan dokusu
| Reseptör | Gen | RNA (nTPM) | Düzey |
|---|---|---|---|
| CB1 | CNR1 | 17,3 | yüksek |
| CB2 | CNR2 | 0 | çok az |
Orada ne iş görür?
Hipofizde CB1 reseptörünün RNA'sı yüksek düzeyde ölçülür; beyin kabuğuna yakındır. İnsan hipofiz dokusunda CB1 en çok kortikotrop denen hormon hücrelerinde ve folikülostellat (yıldızsı) hücrelerde bulundu; prolaktin ve büyüme hormonu salan hücrelerin bir kısmında da vardı. Araştırmacılar bunun stres yanıtının denetimiyle ilgili olabileceğini düşünüyor. İnsan hipofizinde endokannabinoidler (anandamid ve 2-AG) de ölçüldü. Human Protein Atlasİnsan dokusuYasuo 2010İnsan dokusuPagotto 2001İnsan dokusuHücre / laboratuvar
Derlemelere göre CB1 hipotalamusta ve hipofizde bulunur; uyarılması, hipotalamustan vücuttaki hormon bezlerine uzanan eksenleri etkiler. Sıçan ön hipofiz dokusunda anandamid, tiroid ekseninin hormonu TSH'nin salınımını azalttı; CB1'i engelleyen bir madde bunu önledi. CB1'i olmayan farelerde stres ekseni fazla çalıştı. Bunda hipofizin payı belirsiz: bir çalışmada bu farelerin hipofiz hücreleri uyarıya daha çok ACTH saldı, başka bir çalışmada fark görülmedi. Pagotto 2006Derlemeda Veiga 2008HayvanHücre / laboratuvarWenger 1999HayvanCota 2007HayvanBarna 2004Hayvan
Öğrenci düzeyi: terimler ve hücre tipleri
İnsan hipofizinde in situ hibridizasyon ve immünohistokimyayla CB1 ön lobda kortikotroplar, mammotroplar, somatotroplar ve folikülostellat hücrelerde saptandı. Başka bir çalışmada çift immünfloresanla pars distaliste CB1 başlıca kortikotroplarda ve S-100 pozitif folikülostellat hücrelerdeydi; gonadotrop ve tirotroplarda yoktu. Aynı çalışmada pars tuberaliste endokannabinoid sentez ve yıkım enzimleri (DAGLα, NAPE-PLD, MAGL) ve 2-AG gösterildi; yazarlar kortikotropları ve folikülostellat hücreleri endokannabinoidlerin başlıca hedefi saydı. Normal insan hipofizinde anandamid ve 2-AG ölçüldü. Human Protein Atlasİnsan dokusuYasuo 2010İnsan dokusuPagotto 2001İnsan dokusuHücre / laboratuvar
Derlemeye göre CB1 aktivasyonu bütün hipotalamik–periferik endokrin eksenleri düzenler. Sıçan ön hipofiz eksplantlarında anandamid TSH salınımını azalttı, CB1 antagonisti AM251 bunu engelledi; sıçan ön lobunda CB1 laktotroplarda ve LH salan gonadotroplardaydı (insandaki dağılımdan farklı). CB1−/− farelerde HPA ekseninin sirkadiyen tepesi güçlenmişti ve hipofiz hücreleri CRH ve forskoline daha yüksek ACTH yanıtı verdi; başka bir CB1−/− çalışmasında ise ön hipofiz parçalarının ACTH salınımı genotipler arasında aynıydı ve yazarlar etkinin merkezî CB1 üzerinden olduğunu öne sürdü. Pagotto 2006Derlemeda Veiga 2008HayvanHücre / laboratuvarWenger 1999HayvanCota 2007HayvanBarna 2004Hayvan
Uzman düzeyi: yöntem notları ve sayılar
Hipofiz: insan dokusunda reseptör geninin RNA düzeyi (doku uzlaşı verisi). CB1 RNA'sı beyin kabuğuna (18,6) yakın, hipotalamusun (9,0) yaklaşık iki katı; CB2 ölçülmedi. Human Protein Atlasİnsan dokusu
Yöntem notu
Yasuo 2010: insan pars tuberalis ve pars distalis; immünohistokimya, çift immünfloresan (hormon antikorları, S-100), HPLC-MS/MS; örneklem sayısı özette yok. Pagotto 2001: in situ hibridizasyon ve anti-CB1 immünohistokimya; normal hipofiz ve 42 hipofiz adenomu (adenom kültürü bulguları burada kullanılmadı). Wenger 1999: erkek Sprague-Dawley sıçan, CB1 ve CB2 antikorlarıyla immünositokimya; hipofizin hiçbir yerinde CB2 yok. Yasuo 2010İnsan dokusuPagotto 2001İnsan dokusuHücre / laboratuvarWenger 1999Hayvan
da Veiga 2008: Wistar sıçan; ön hipofiz eksplantlarında 10⁻⁷ M anandamid TSH salınımını azalttı, AM251 engelledi; canlı sıçanda tek doz anandamid 2 saatte TSH'yi %42 düşürdü. Cota 2007 ve Barna 2004: CB1−/− fare; hipofiz düzeyinde bulgular ayrışıyor. da Veiga 2008HayvanHücre / laboratuvarCota 2007HayvanBarna 2004Hayvan
CBD hakkında ne biliniyor?
Sağlıklı 11 erkek gönüllüde yapılan çift kör, plasebo kontrollü küçük bir çalışmada tek doz CBD, hipofiz hormonları prolaktin ve büyüme hormonunun kandaki düzeyini değiştirmedi. Bu bir hormon ölçümü bulgusudur; tedavi sonucu değildir. Zuardi 1993İnsan · klinik çalışma
Bu bölgede hangi reseptör ve enzim genleri okunuyor?
Haritanın katman seçicisindeki genlerin bu bölgedeki değerleri: CB1 ve CB2'nin yanında kannabinoidlerin öteki hedefleri, endokannabinoidleri yapan ve yıkan enzimler, CBD ile THC'yi yıkan karaciğer enzimleri.
| Gen | Ne yapar? | Burada | En çok okunduğu doku |
|---|---|---|---|
| Reseptörler | |||
| CB1 CNR1 | Kannabinoid reseptörü | 17,3 | beyin kabuğu (18,6) |
| CB2 CNR2 | Kannabinoid reseptörü | 0,0 | dalak (8,4) |
| TRPV1 | Isı ve acı biber algılayıcısı · iyon kanalı | 5,0 | karaciğer (21,8) |
| GPR55 | Uzun süre "yetim" kalan reseptör · hücre zarında | 0,4 | testis (4,4) |
| PPARγ PPARG | Gen düğmesi · hücre çekirdeğinde | 0,5 | yağ dokusu (153,2) |
| 5-HT1A HTR1A | Serotonin reseptörü · hücre zarında | 0,0 | hipokampus (6,1) |
| TRPV2 | TRPV1'in akrabası · iyon kanalı | 1,6 | akciğer (29,5) |
| Endokannabinoid enzimleri | |||
| NAPE-PLD NAPEPLD | Anandamid yapımı | 1,2 | böbrek (13,9) |
| FAAH | Anandamidi yıkar | 18,8 | testis (46,0) |
| DAGLα DAGLA | 2-AG yapımı | 2,2 | beyin kabuğu (12,3) |
| DAGLβ DAGLB | 2-AG yapımı | 4,2 | böbreküstü bezi (15,2) |
| MGL MGLL | 2-AG'yi yıkar | 11,9 | yağ dokusu (161,3) |
| ABHD6 | 2-AG'yi yıkar | 17,2 | karaciğer (60,7) |
| ABHD12 | 2-AG'yi yıkar | 35,0 | epididim (125,2) |
| CBD ve THC'yi yıkan enzimler | |||
| CYP3A4 | CBD ve THC'yi yıkar | 0,2 | karaciğer (3.367,1) |
| CYP2C19 | CBD'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (178,0) |
| CYP2C9 | THC'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (1.607,6) |
RNA düzeyi, genin bu dokuda ne kadar okunduğunu gösterir; proteinin miktarını ya da enzimin ne kadar çalıştığını doğrudan göstermez. Human Protein Atlas (katmanlar)İnsan dokusu
CBD Akademi'de
Stres, korku ve ruh halinde endokannabinoid sistem: Hayvanlarda stres yanıtı ve korkunun sönmesi; insanda CB1'i engelleyen bir ilacın ruh hali yan etkilerinden öğrenilenler. Kaynaklarıyla.
Kimlik ve atıf
- Hipofiz
- Pituitary Gland · MeSH D010902 · UBERON 0000007 · Wikidata Q156871
- Reseptörler
- CB1 (CNR1, UniProt P21554) · CB2 (CNR2, UniProt P34972)
Nasıl atıf yapılır: cbd.com.tr Editörlüğü. Hipofiz ve endokannabinoid sistem. Endokannabinoid sistem 3B haritası, cbd.com.tr. Son güncelleme 24 Ekim 2026. https://cbd.com.tr/kullanim-rehberi/endokannabinoid-sistem-haritasi/hipofiz/
Beden modeli BodyParts3D (DBCLS, CC BY 4.0) ve Z-Anatomy (CC BY-SA 4.0) türevidir; reseptör düzeyleri Human Protein Atlas v25 (CC BY 4.0). Harita, metin ve indirilen görüntüler CC BY-SA 4.0. Bağımsız uzman incelemesi henüz yapılmadı. Bütün lisanslar
Haritanın öteki sayfaları
Genel bakış: endokannabinoid sistem nedir, sinapstaki geri bildirim freni, CBD'nin hedefleri, ders modu, veri ve lisanslar.
Kaynaklar
10 kaynağı göster
- Human Protein Atlas v25: doku RNA uzlaşı verisi (rna_tissue_consensus.tsv, HPA ve GTEx, nTPM) ve beyin bölgesi verisi (rna_brain_region_hpa.tsv, nTPM), CNR1 (ENSG00000118432) ve CNR2 (ENSG00000188822); v25.proteinatlas.org, dosya tarihi 6 Kasım 2025, indirme 24 Ekim 2026. Uhlén M ve ark. Tissue-based map of the human proteome. Science. 2015;347(6220):1260419. Lisans CC BY 4.0. PMID 25613900 · doi:10.1126/science.1260419 İnsan dokusu
- Yasuo S, Unfried C, Kettner M ve ark. Localization of an endocannabinoid system in the hypophysial pars tuberalis and pars distalis of man. Cell Tissue Res. 2010;342(2):273-81. PMID 20957495 · doi:10.1007/s00441-010-1066-5 İnsan dokusu
- Pagotto U, Marsicano G, Fezza F ve ark. Normal human pituitary gland and pituitary adenomas express cannabinoid receptor type 1 and synthesize endogenous cannabinoids: first evidence for a direct role of cannabinoids on hormone modulation at the human pituitary level. J Clin Endocrinol Metab. 2001;86(6):2687-96. PMID 11397872 · doi:10.1210/jcem.86.6.7565 İnsan dokusuHücre / laboratuvar
- Pagotto U, Marsicano G, Cota D ve ark. The emerging role of the endocannabinoid system in endocrine regulation and energy balance. Endocr Rev. 2006;27(1):73-100. PMID 16306385 · doi:10.1210/er.2005-0009 Derleme
- da Veiga MA, Fonseca Bloise F, Costa-E-Sousa RH ve ark. Acute effects of endocannabinoid anandamide and CB1 receptor antagonist, AM251 in the regulation of thyrotropin secretion. J Endocrinol. 2008;199(2):235-42. PMID 18755884 · doi:10.1677/JOE-08-0380 HayvanHücre / laboratuvar
- Wenger T, Fernández-Ruiz JJ, Ramos JA. Immunocytochemical demonstration of CB1 cannabinoid receptors in the anterior lobe of the pituitary gland. J Neuroendocrinol. 1999;11(11):873-8. PMID 10520138 · doi:10.1046/j.1365-2826.1999.00402.x Hayvan
- Cota D, Steiner MA, Marsicano G ve ark. Requirement of cannabinoid receptor type 1 for the basal modulation of hypothalamic-pituitary-adrenal axis function. Endocrinology. 2007;148(4):1574-81. PMID 17194743 · doi:10.1210/en.2005-1649 Hayvan
- Barna I, Zelena D, Arszovszki AC, Ledent C. The role of endogenous cannabinoids in the hypothalamo-pituitary-adrenal axis regulation: in vivo and in vitro studies in CB1 receptor knockout mice. Life Sci. 2004;75(24):2959-70. PMID 15454346 · doi:10.1016/j.lfs.2004.06.006 Hayvan
- Zuardi AW, Guimarães FS, Moreira AC. Effect of cannabidiol on plasma prolactin, growth hormone and cortisol in human volunteers. Braz J Med Biol Res. 1993;26(2):213-7. PMID 8257923 İnsan · klinik çalışma
- Human Protein Atlas v25: doku RNA uzlaşı verisi (rna_tissue_consensus.tsv, HPA ve GTEx, nTPM), haritanın katman seçicisindeki 17 gen: CNR1, CNR2, TRPV1, GPR55, PPARG, HTR1A, TRPV2, NAPEPLD, FAAH, DAGLA, DAGLB, MGLL, ABHD6, ABHD12, CYP3A4, CYP2C19, CYP2C9; v25.proteinatlas.org/download/tsv/rna_tissue_consensus.tsv.zip, indirme 24 Ekim 2026. Uhlén M ve ark. Tissue-based map of the human proteome. Science. 2015;347(6220):1260419. Lisans CC BY 4.0. PMID 25613900 · doi:10.1126/science.1260419 İnsan dokusu