Araştırmalar ne diyor?
Kas sertliği, hasar gören sinir yollarının kasları yeterince frenleyememesinden kaynaklanır; bu yüzden MS'te olduğu gibi omurilik yaralanması, inme, serebral palsi ve ALS'de de sık görülür. Kannabinoidler sinir hücreleri arasındaki uyarıcı iletimi azaltabildiği için kas sertliğine iyi gelebilecekleri düşünülüyor; omurilik yaralanması olan kişilerin kenevir kullanma nedenleri arasında da ağrı ve kas sertliği öne çıkıyor. Ancak araştırmaların büyük çoğunluğu MS'te yapıldı: İngiltere'nin ulusal sağlık kurumu NICE'ın 2019 kanıt incelemesi, MS dışı nedenlerde yalnız 3 kontrollü çalışma bulabildi ve bu nedenler için kannabinoid ürünleri önermedi. MS spastisitesindeki sonuçlar için ayrı bir sayfamız var; bu sayfa öteki nedenleri anlatıyor ve her hastalığı ayrı ele alıyor.
Omurilik yaralanması: Bu alandaki çalışmalar küçük. Kanada'da 12 erkekle yapılan çapraz bir çalışmada (her katılımcı sırayla hem ilacı hem etkisiz ilacı, yani plaseboyu aldı), THC benzeri sentetik bir ilaç olan nabilon (günde 0,5–1 mg, 4 hafta) hekimin en etkilenen kasta ölçtüğü sertliği plasebodan daha çok azalttı; hastaların bildirdiği spazm sıklığı ve sertlikte ise fark yoktu. İsviçre'de 25 hastayla yapılan ve büyük bölümünde herkesin ne aldığını bildiği (açık etiketli) bir çalışmada ağızdan THC ile kas sertliği puanı yaklaşık yarıya indi; ama kura ile gruplara ayrılan bölüm yalnız 13 kişiydi ve bu bölümün kendi karşılaştırması özette verilmedi ve ağrı artışı ile ruhsal yan etkiler nedeniyle bırakanlar oldu. Tayland'da 16 hastayla yapılan çapraz çalışmada THC ve CBD'yi eşit içeren yağ (günde yaklaşık 12 mg THC, 4 hafta) hekimin ölçtüğü kas sertliğini değiştirmedi; hastaların kendi değerlendirdiği sertlik ise biraz azaldı. THC ve CBD içeren ağız spreyinin üreticisinin omurilik yaralanmasına bağlı sinir ağrısı için 116 hastayla yaptığı ve sonuçları yalnız ClinicalTrials.gov kaydında bulunan çalışmada, ek olarak ölçülen kas sertliği ve spazmlarda plaseboyla fark çıkmadı. Danimarka'da 15'i omurilik yaralanmalı 134 kişiyle (çoğu MS'li) yapılan çalışmada da saf CBD, THC ve ikisinin birlikte kullanımı kas sertliğini plasebodan daha çok azaltmadı; omurilik yaralanmalılar için ayrı sonuç verilmedi.
İnme sonrası kas sertliği: Bu konuda tek kontrollü çalışma var. İtalya'da inme geçirmiş 41 hastayla (34'ü tamamladı) yapılan çapraz çalışmada THC ve CBD'yi yaklaşık eşit içeren ağız spreyi (günde ortanca 9 püskürtme, 4 hafta), hastaların hissettiği kas sertliğini, hekimin ölçtüğü sertliği ve kas refleksinin elektriksel ölçümünü plasebodan farklı değiştirmedi; ağrı, uyku ve spazm sayısında da fark yoktu. Hastaların çoğu tansiyon ilacı kullanıyordu; çalışma süresince tansiyon ve nabızda anlamlı değişiklik, yeni inme ya da kalp-damar olayı görülmedi. Ancak çalışma küçüktü ve kalp-damar riski çok yüksek olanlar ile sigara içenler çalışmaya alınmamıştı.
Serebral palsi ve çocuklarda beyin hasarı: İki iyi tasarlanmış, plasebo kontrollü çalışmada kas sertliği etkisiz ilaca göre belirgin azalmadı. 8–18 yaş arası 72 çocuk ve gençle yapılan 12 haftalık çalışmada THC ve CBD içeren ağız spreyi, bakım verenin değerlendirdiği kas sertliğini plasebodan daha çok azaltmadı; uyku, ağrı ve yaşam kalitesinde de fark yoktu; sprey grubunda üç halüsinasyon (gerçekte olmayan şeyleri görme ya da duyma) olgusu bildirildi, birinde intihar girişimi oldu. Slovenya'da ağır serebral palsili 5–25 yaş arası 53 kişiyle yapılan 6 haftalık çalışmada CBD'yi THC'den 10 kat fazla içeren tam spektrum kenevir yağı kas sertliğini, hareket becerilerini ve yaşam kalitesini plasebodan farklı değiştirmedi; yağ alanlar belirgin biçimde daha uykuluydu. İsrail'de karmaşık hareket bozukluğu olan 25 çocukta CBD'den zengin iki farklı yağ (CBD:THC 20:1 ve 6:1) 5 ay karşılaştırıldı; iki grupta da kas sertliği, uyku ve ağrıda düzelme bildirildi, ama plasebo grubu olmadığı için bunun ne kadarının yağdan kaynaklandığı bilinemiyor; 2 çocukta nöbetler arttı. Bu ürünlerin hepsi THC içeriyordu; çocuklarda saf CBD yağıyla kas sertliği için yapılmış kontrollü bir çalışma yok.
ALS ve motor nöron hastalıkları: ALS'de kannabinoidlerle yapılmış ve sonucu yayımlanmış yalnız iki kontrollü tedavi çalışması var; ikisi de THC içeren ürünlerle yapıldı. Kas sertliği için tek plasebo kontrollü çalışma İtalya'dan. ALS ya da primer lateral sklerozu olan 60 hastayla yapılan 6 haftalık çalışmada THC ve CBD içeren ağız spreyi (günde ortalama 8 püskürtme), hekimin ölçtüğü kas sertliğini plaseboya göre küçük ama anlamlı bir farkla azalttı; ciddi yan etki olmadı ama yan etkiler sprey grubunda daha sıktı. Bu bir ön (faz 2) çalışmaydı; sonuç henüz daha büyük bir çalışmada doğrulanmadı. ALS'de sık görülen ağrılı kas kramplarında ise ağızdan THC (günde 2 kez 5 mg) 27 hastalık bir çalışmada kramp şiddetini ve sayısını plasebodan farklı değiştirmedi; aynı çalışmada yaşam kalitesi, uyku, iştah ve depresyon ölçümlerinde de fark çıkmadı; Cochrane derlemeleri de THC'nin kramplarda büyük olasılıkla etkisiz olduğu sonucuna vardı (kanıtın kesinliği orta). Bu iki kontrollü çalışmayı birleştiren 2022 tarihli bir meta-analizde, ALS'ye özgü genel ölçeklerde (günlük işlevler ve yaşam kalitesi) kannabinoidlerle düzelme görülmedi; birleşik sonuç anlamlı değildi ve yazarlara göre hafifçe plasebo yönündeydi. Kanıt iki küçük ve kısa çalışmaya dayandığı için zayıf. Avustralya'da ALS'nin ilerlemesine etkisini görmek için CBD'den zengin bir yağla (mL'de 50 mg CBD, 2 mg'dan az THC) yapılan 17 kişilik çalışmanın sonucu Ekim 2026 itibarıyla yayımlanmadı (çalışmanın kaydı Nisan 2023'ten beri güncellenmedi). Bu yüzden kannabinoidlerin ALS'nin seyrine etkisini inceleyen ve sonucu yayımlanmış bir kontrollü çalışma yok. 344 ALS hastasının dosyalarının incelendiği bir çalışmada tıbbi esrar kullananlarda ağrı, iştahsızlık ve kaygı kısa vadede daha az görüldü, ama kas sertliği ve uykusuzlukta fark yoktu; kullananlarda hastalık daha hızlı ilerledi, ancak bu hastaların belirtileri esrara başlamadan önce de daha ağırdı (bu bir ilişki; neden-sonuç gösterilmedi).
Öteki çalışmalar ve derlemeler: Beyin ya da omurilik hasarına bağlı kalıcı kas sertliği (üst motor nöron sendromu; nedenler karışık, en az biri MS'li) olan 13 hastada nabilon (günde 1 mg, 4 hafta) kas sertliğine bağlı ağrıyı azalttı ama kas sertliğini, hareket becerisini ve günlük yaşam aktivitelerini değiştirmedi. Karşılaştırma grubu olmayan iki gerçek yaşam çalışması da var. İspanya'da tedaviye dirençli kas sertliği olan omurilik yaralanmalı kişilerde ağız spreyiyle kas sertliği ilk iki ayda başlangıca göre azaldı; spazm sıklığı, sinir ağrısı ve uyku değişmedi (kişi sayısı özette yok; çalışmayı bir ilaç şirketi destekledi). Almanya'da hastanede yatan 63 ağır hasta çocuğun dosyalarında, sentetik THC ile kas sertliğinde hekim, hemşire ya da ailelerin öznel olarak en az orta düzeyde düzelme gördüğü oran yazarlara göre %47,6'ydı; ama ünitede başlanan çocukların 24 saatlik standart kayıtlarında huzursuzluk, nöbet ve ek ilaç ihtiyacı azalmadı ve 3 çocukta solunumun baskılanması gibi ağır yan etki görüldü. Bu tasarımlar beklentinin ve kendiliğinden düzelmenin etkisini ayıramaz. Çocuklara odaklanan 2019 tarihli bir derleme MS dışı nedenlerde kanıtın sınırlı ve çocuk çalışmalarının düşük kaliteli olduğunu; omurilik yaralanmasında 2021 tarihli bir derleme etkinin büyüklüğünün ve klinik öneminin belirsiz olduğunu; serebral palsili çocuklarda 2023 tarihli bir derleme yalnız üç çalışma bulduğunu ve kas sertliği sonuçlarının tutarsız olduğunu yazdı.
Kanıtın gücü: ○○○○ Yetersiz kanıt. Sonuç: Yeterince araştırılmadı. Bu ne demek?
Bu konuda süren araştırmalar
ClinicalTrials.gov'da bu konuda şu an süren bir CBD çalışması görünmüyor. Bütün süren çalışmalar
Olası yan etkiler ve ilaç etkileşimleri
Bu sayfadaki çalışmaların neredeyse hepsi THC içerdiği için görülen yan etkiler de çoğunlukla THC'ye bağlı. Erişkinlerde en sık baş dönmesi, uyku hali, halsizlik ve bulantı görüldü; ALS çalışmasında sprey grubunda yan etki görülme olasılığı plaseboya göre yaklaşık üç kat fazlaydı ama ciddi yan etki olmadı. İnme geçirmiş hastalarda ilacı bırakmaya yol açan yakınmalar arasında hareketlerde kötüleşme hissi, çarpıntı, uyku hali ve zihin karışıklığı vardı. Çocuklarda THC ve CBD içeren spreyle üç halüsinasyon olgusu (birinde intihar girişimi), CBD'yi THC'den 10 kat fazla içeren yağla belirgin uyku hali, CBD'den zengin yağlarla iki çocukta nöbetlerin artması bildirildi. Ağır nörolojik hastalığı olan ve hastanede yatan çocuklarda sentetik THC ile üç çocukta solunumun baskılanması gibi ağır yan etki görüldü.
Kas sertliği bazen ayakta durmaya ve yer değiştirmeye yardım eder; THC ve CBD içeren spreyin ürün bilgisine göre sertlik azalınca kas gücü yetmeyen kişilerde düşme riski artabilir. Bu hastalıklarda kişiler çoğu zaman kas gevşetici, nöbet ve uyku ilaçları da kullanır; THC içeren ürünler bunlarla birlikte uyku halini ve düşme riskini artırabilir. CBD bazı ilaçların vücutta parçalanmasını yavaşlatabilir; birden fazla ilaç kullanılıyorsa bu önemlidir.
Bu hastalıkta kullanılan ilaçlarla etkileşim
Bu ilaçlar için hakemli yayınlarda ve ilaç ruhsatlarında bildirilen etkileşimler. Listede olmayan bir ilaç da CBD ile etkileşebilir; kullandığınız bütün ilaçları doktorunuza söyleyin.
| İlaç | Önem | Uyarı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Diazepam (Diazem, Nervium), Diğer benzodiazepinler (lorazepam vb.) | Dikkat | Benzodiazepinler, uyku ilaçları ve sedatifler: CBD ile birlikte uyku hali ve sersemlik artabilir. Birlikte kullanmadan önce doktorunuza danışın. | DailyMed Epidiolex etiketi 7.4, EMA Epidyolex SmPC 4.4 |
| Tizanidin | Dikkat | Teofilin, tizanidin: CBD bu ilaçların kandaki düzeyini artırabilir; ruhsatlı CBD'nin ürün bilgisi doz azaltımının düşünülmesini öneriyor. Tizanidinin kendi ürün bilgisi, CBD gibi zayıf CYP1A2 baskılayıcılarıyla birlikte kullanımdan kaçınılmasını istiyor; tansiyon düşmesi, kalp hızının yavaşlaması ya da aşırı uyku hali olabilir. Doktorunuza söyleyin. | FDA Epidiolex etiketi §7.2 (05/2026), EMA Epidyolex SmPC 4.5, PMID 33951339, Tizanidin ürün bilgisi §7.2, dailymed.nlm.nih.gov |
| Diğer epilepsi ilaçları | Dikkat | Diğer epilepsi ilaçları: Epilepsi ilaçlarıyla CBD bazı ilaçların kan düzeyini değiştirebilir. Doktorunuz ilaç düzeylerinizi ve yan etkileri izleyebilir. | PMID 28782097, PMID 33541771, PMID 37593907, PMID 31211851, PMID 30791225 |
| Diazepam (Diazem, Nervium) | Bilgi | Diazepam: Diazepamın kan düzeyini CBD ile ölçen çalışma yok. Diazepamı yıkan enzimlerden biri (CYP2C19) CBD ile yavaşlıyor: ruhsatlı CBD, bu enzimle yıkılan klobazam yıkım ürününün kan düzeyini yaklaşık 3 kat artırdı. Epilepside nöbet anında burun spreyi olarak kullanılan diazepamın güvenliği ve etkisi CBD ile değişmedi. Birlikte uyku hali artabilir; doktorunuza söyleyin. | FDA Epidiolex etiketi §12.3 (05/2026), PMID 37313955, PMID 37210793, Diazepam ürün bilgisi (Klinik farmakoloji), dailymed.nlm.nih.gov |
Kullandığınız ilaçlarla etkileşim için: CBD ilaç etkileşimi sorgulama.
Çalışmalarda nasıl kullanıldı?
Çalışmalarda kullanılan dozlar şöyleydi (çalışma dozu; kişisel öneri değildir): THC ve CBD içeren ağız spreyinde her püskürtme 2,7 mg THC ve 2,5 mg CBD veriyordu; doz yaklaşık iki haftada (çocuk çalışmasında 9 haftada) yavaş yavaş artırıldı ve çoğu çalışmada günde en çok 12 püskürtmeye izin verildi (üreticinin omurilik yaralanması çalışmasında 48; ALS çalışmasında ortalama 8, inme çalışmasında ortanca 9 püskürtme kullanıldı). Omurilik yaralanmasında ağızdan THC ortalama günde 31 mg, THC ve CBD'yi eşit içeren yağ günde yaklaşık 12 mg THC, THC benzeri nabilon günde 0,5–1 mg olarak kullanıldı; ALS kramplarında THC günde 2 kez 5 mg verildi. Saf CBD'nin denendiği tek çok gruplu çalışmada (hastaların çoğu MS'li) doz günde en çok 45 mg'dı. Çocuk çalışmalarında doz kiloya göre ve yavaş yavaş ayarlandı; hastanede yatan ağır hasta çocuklarda sentetik THC her kilo için günlük miligram olarak hesaplandı ve etkili doz ortalama her kilo için günde 0,21 mg (ünitede başlananlar) ve 0,48 mg (önceden kullananlar) idi (çalışma dozu; kişisel öneri değildir). Kontrollü çalışmalar 2 hafta ile 5 ay arasında sürdü.
Çalışmaların ayrıntısı (sağlık profesyonelleri için)
MS dışı nedenlere bağlı kas sertliğinde (spastisite) saf CBD ayrı olarak denenmedi: saf CBD'yi ayrı bir grup olarak deneyen tek kontrollü çalışmada (Danimarka, 134 kişi, günde en çok 45 mg) hastaların 119'u MS'li, 15'i omurilik yaralanmalıydı; kas sertliği plasebodan farklı değildi ve omurilik yaralanmalılar için ayrı sonuç verilmedi. Kanıtın hemen hepsi THC içeren ürünlere ya da THC benzeri ilaçlara ait ve nedene göre değişiyor. ALS ve primer lateral sklerozda THC:CBD ağız spreyi 60 kişilik bir faz 2 çalışmasında hekimin ölçtüğü kas sertliğini 6 haftada biraz azalttı (fark −0,32; %95 GA −0,57 ile −0,07), ama yan etkiler sprey grubunda yaklaşık üç kat sıktı; ALS'deki kramplarda ağızdan THC (27 kişi) etkisizdi ve Cochrane derlemeleri THC'nin kramplarda büyük olasılıkla etkisiz olduğunu yazdı; ALS'deki bu iki kontrollü çalışmayı birleştiren 2022 meta-analizi ALS'ye özgü genel ölçeklerde (günlük işlevler, yaşam kalitesi) kannabinoid lehine fark bulmadı (birleşik standart ortalama fark 0,31; %95 GA −0,02 ile 0,63; p = 0,07; yazarlara göre hafifçe plasebo yönünde). Kannabinoidlerin ALS'nin seyrine etkisini inceleyen tek kontrollü çalışmanın (17 kişi, CBD'den zengin ve az miktarda THC içeren yağ) sonucu Ekim 2026 itibarıyla yayımlanmadı. İnme sonrasında tek kontrollü çalışmada (41 kişi, çapraz) sprey ne hastanın hissettiği ne de hekimin ve elektriksel ölçümün gösterdiği kas sertliğini plasebodan farklı değiştirdi. Serebral palsi ya da beyin hasarı olan çocuklarda iki plasebo kontrollü çalışmada (72 kişi THC:CBD spreyi, 12 hafta; 53 kişi CBD'yi THC'den 10 kat fazla içeren yağ, 6 hafta) kas sertliğinde fark çıkmadı; spreyle 3 halüsinasyon olgusu, 10:1 yağla belirgin uyku hali bildirildi; CBD'den zengin iki yağı karşılaştıran 25 çocukluk plasebosuz çalışmada her iki grupta düzelme bildirildi. Omurilik yaralanmasında sonuçlar karışık: nabilon (12 kişi) ve büyük bölümü açık etiketli ağızdan THC çalışması (25 kişi) hekimin ölçtüğü kas sertliğinde azalma bildirdi; 1:1 THC:CBD yağı (16 kişi) hekim ölçümünü değiştirmedi, yalnız hastanın kendi değerlendirmesini biraz düzeltti; THC:CBD spreyinin üreticisinin sinir ağrısı için 116 kişiyle yaptığı ve sonucu yalnız kayıtta bulunan çalışmada kas sertliği ve spazmlarda fark çıkmadı. Üst motor nöron sendromunda nabilon (13 kişi) kas sertliğini değil, buna bağlı ağrıyı azalttı. İngiltere'nin NICE kanıt incelemesi (2019) MS dışı nedenlerde yalnız 3 kontrollü çalışma bulup bu nedenler için öneri yapmadı; THC:CBD spreyinin ürün bilgisi 18 yaş altında kullanımı önermiyor. Karşılaştırma grubu olmayan iki gerçek yaşam çalışması (omurilik yaralanmasında sprey; hastanede yatan 63 ağır hasta çocukta sentetik THC) kas sertliğinde başlangıca göre ya da öznel değerlendirmeyle düzelme bildirdi ama beklentinin etkisini ayıramaz; çocuk serisinde 24 saatlik standart kayıtlar huzursuzluk ve nöbetlerde azalma göstermedi ve sentetik THC ile 3 ağır solunum sorunu görüldü; 344 ALS hastasının dosyalarında tıbbi esrar kas sertliğinde düzelmeyle ilişkili değildi. Ekim 2026 taraması (PubMed, Cochrane, ClinicalTrials.gov, Europe PMC): MS dışı nedenlere bağlı kas sertliğinde ve ALS'deki kramplarda kannabinoidlerle yapılmış 12 kontrollü çalışma bulundu (10'u randomize ve plasebo kontrollü, 1'i plasebosuz iki ürün karşılaştırması, 1'inin kontrollü bölümü 13 kişilik; biri yalnız ClinicalTrials.gov kaydında; birinde hastaların çoğu MS'liydi); hepsi, konuya özgü 5 sistematik derleme, ALS için ayrı analiz veren genel bir meta-analiz ve 3 gözlemsel çalışmayla birlikte aşağıdaki tabloda. Hastaların çoğu MS'li olan ve MS dışı hastalar için ayrı sonuç vermeyen bir çalışma daha (24 kişi, 6'sı MS dışı) MS spastisitesi sayfasının tablosunda; kontrolsüz küçük seriler ve memnuniyet anketleri tabloya alınmadı. Bu çalışmaların hiçbirinde saf CBD, MS dışı hastalarda ayrı olarak değerlendirilmedi; sonucu açıklanmamış 4 kontrollü çalışma (ikisi tamamlandı, ikisinin durumu kayıtta 'bilinmiyor') izlemde; Türkiye'den çalışma bulunamadı. Ekim 2026'daki ek taramada (yalnız ALS; PubMed, Cochrane, ClinicalTrials.gov, Europe PMC) ALS'de kannabinoidlerle başka bir kontrollü çalışma ya da sonuçlu kayıt bulunmadı; iki ALS çalışmasını birleştiren meta-analiz tabloya eklendi; anketler, olgu sunumları ve 9 hastalık tek doz ilaç düzeyi çalışması (güvenlik bulgusu uyarılarda) tabloya alınmadı.
Kanıt değerlendirmesi: Saf CBD: yetersiz (MS dışı nedenlerde saf CBD ayrı olarak denenmedi; saf CBD grubu olan tek çalışmada hastaların çoğu MS'liydi ve kas sertliği plasebodan farklı değildi)
Saf CBD
MS dışı nedenlere bağlı kas sertliğinde saf CBD yağıyla yapılmış ayrı bir kontrollü çalışma yok. Saf CBD'yi (günde en çok 45 mg, 6 hafta) ayrı bir grup olarak deneyen tek çalışmada (Danimarka, 134 kişi) hastaların 119'u MS'li, 15'i omurilik yaralanmalıydı; kas sertliği plasebodan farklı değildi ve omurilik yaralanmalı hastalar için ayrı sonuç verilmedi. Çocuklarda denenen CBD ağırlıklı yağların hepsi THC de içeriyordu (THC içeren ürünler bölümüne bakın). ALS'de CBD'den zengin, az miktarda THC de içeren bir yağla (mL'de 50 mg CBD, 2 mg'dan az THC) yapılan 17 kişilik çalışmanın sonucu Ekim 2026 itibarıyla yayımlanmadı.
THC içeren ürünler
THC ve CBD'yi yaklaşık eşit içeren ağız spreyi, ALS ya da primer lateral sklerozu olan 60 hastada hekimin ölçtüğü kas sertliğini 6 haftada plasebodan biraz daha çok azalttı (Değiştirilmiş Ashworth ölçeğinde fark −0,32; %95 GA −0,57 ile −0,07); aynı sprey inme sonrası kas sertliğinde (41 kişi, çapraz) ve serebral palsi ya da beyin hasarı olan çocuklarda (72 kişi, 12 hafta) plasebodan farklı değildi; omurilik yaralanmasına bağlı sinir ağrısı çalışmasında (116 kişi, yalnız kayıt sonuçları) kas sertliği ve spazmlarda da fark yoktu. Omurilik yaralanmasında ağızdan THC ile 25 hastalık, büyük bölümü açık etiketli bir çalışma yarar bildirdi (13 kişilik kontrollü bölümün kendi karşılaştırması yayının özetinde yok); THC ve CBD'yi eşit içeren yağ 16 kişilik çapraz çalışmada hekim ölçümünü değiştirmedi, yalnız hastaların kendi değerlendirmesini biraz düzeltti. CBD'yi THC'den 10 kat fazla içeren yağ ağır serebral palsili 53 kişide kas sertliğini azaltmadı. ALS'deki kramplarda ağızdan THC (günde 10 mg) plasebodan farklı değildi (27 kişi); ALS'deki iki kontrollü çalışmayı birleştiren meta-analizde ALS'nin genel ölçeklerinde (günlük işlevler, yaşam kalitesi) kannabinoid lehine fark yoktu. THC benzeri sentetik ilaç nabilon, 12 kişilik çapraz bir çalışmada omurilik yaralanmasında hekimin ölçtüğü kas sertliğini azalttı; üst motor nöron sendromlu 13 hastada ise kas sertliğini değil, buna bağlı ağrıyı azalttı. Çocuklarda THC içeren ürünlerle halüsinasyon ve belirgin uyku hali bildirildi.
Kanıt: THC içeren ürünler: zayıf (nedene göre 1–4 küçük kontrollü çalışma; ALS'de 60 kişilik tek çalışmada hekimin ölçtüğü kas sertliğinde küçük yarar; inme sonrası 41 kişide ve serebral palsili çocuklarda 72 ve 53 kişilik çalışmalarda fark yok; omurilik yaralanmasında sonuçlar karışık); THC benzeri nabilon: çok zayıf (12 ve 13 kişilik iki çalışma)
Ruhsatlı ilaç şeması
MS dışı nedenlere bağlı kas sertliğinde ruhsatlı bir CBD ya da kannabinoid ilacı yok. THC ve CBD içeren ağız spreyi (nabiximols; püskürtme başına 2,7 mg THC + 2,5 mg CBD) Birleşik Krallık'ta yalnız erişkinlerde, diğer spastisite ilaçlarına yeterli yanıt vermeyen ve deneme döneminde belirgin düzelme gösteren orta-ağır MS spastisitesinde ruhsatlı; 18 yaş altında önerilmiyor, çünkü serebral palsi ya da beyin hasarı olan çocuklarda yapılan plasebo kontrollü çalışmada etkinlik gösterilmedi (Birleşik Krallık ürün bilgisi, metin revizyonu 02.04.2026, §4.1, §4.2, §5.1). NICE'ın 2019 kanıt incelemesine göre bu spreyin motor nöron hastalığı ya da omurilik yaralanması için ruhsatı yok ve kılavuz MS dışı nedenlerde kannabinoid ürünleri için öneri yapmadı. Türkiye: spreyin etkin maddesi (tetrahidrokannabinol ve kannabidiol, ağız mukozasına sprey) TİTCK Yurt Dışı Etkin Madde Listesi'nde (28.09.2026) kırmızı reçeteli ve kurumun yazılı onayıyla getirilebilen ilaçlar arasında.
Çalışmalardaki doz aralığı
THC:CBD ağız spreyi günde en çok 12 püskürtme (en çok 32,4 mg THC + 30 mg CBD; ALS'de ortalama 8, inme sonrası ortanca 9 püskürtme/gün; üreticinin omurilik çalışmasında günde en çok 48 püskürtmeye izin verildi); ağızdan THC 10 mg/gün (ALS krampları) ve ortalama 31 mg/gün (omurilik yaralanması); 1:1 THC:CBD yağı ortalama 11,6 mg THC/gün; nabilon 0,5–1 mg/gün; saf CBD en çok 45 mg/gün (hastaların çoğu MS'li çok gruplu çalışma); hastanede yatan ağır hasta çocuklarda sentetik THC ortalama her kilo için günde 0,21 mg (ünitede başlananlar) ve 0,48 mg (önceden kullananlar)
Başlangıç ve artırma
Sprey çalışmalarında yaklaşık 14 günde (çocuk çalışmasında 9 haftada) kademeli artırma; inme çalışmasında ilk 4 gün 2 günde bir 1 püskürtme, sonra her gün 1 artış; nabilon 0,5 mg/gün ile başlanıp 1 mg/gün'e; 1:1 yağda 1 hafta doz ayarlama; ağızdan THC 10 mg tek dozla başlanıp bireysel ayar; bunlar araştırma protokolleridir
Bu değerler araştırmacıların hekim gözetiminde uyguladığı dozlardır; sizin için önerilen doz değildir. "mg/kg/gün", vücut ağırlığının her kilogramı için günlük miligram demektir.
| Çalışma | Katılımcı | Ürün | Doz ve artırma | Süre | Sonuç | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Stefanović 2025 Randomize, çift kör, plasebo kontrollü paralel çalışma (6 hafta), ardından 6 hafta açık etiketli dönem; öncesinde 7 hastalık açık ön (fizibilite) çalışması | 53 randomize (1:1); ayrıca 7 kişilik ön çalışma Ağır spastik serebral palsili (GMFCS IV–V) 5–25 yaş çocuk, genç ve genç erişkinler (Slovenya) | Tam spektrum kenevir yağı, CBD:THC 10:1 (HemPhar), ağızdan | Alınan doz özette yok; kayda göre THC her kilo için günde 0,08 mg ile başlanıp kademeli artırıldı, üst sınır her kilo için günde 1 mg (NCT04634136) Kayda göre günde 2'ye bölünmüş dozla başlanıp her kilo için 0,08 mg THC'lik adımlarla artırıldı | 6 hafta çift kör + 6 hafta açık etiketli | Birincil sonuç olan kas sertliğinde (Değiştirilmiş Ashworth ölçeği) yağ ile plasebo arasında anlamlı fark yoktu; kaba motor işlev (GMFM-88) ve yaşam kalitesinde de fark yoktu (yazarlar yaşam kalitesinde olası bir yarardan söz etti). Yağı ve plaseboyu, kayıtta çalışma ortağı olarak görünen üretici firma (PharmaHemp) sağladı; yazarlar çıkar çatışması bildirmedi. Tam metin okunamadı Yan etki: Yağ grubunda uyku hali plasebodan anlamlı olarak daha sıktı; yan etkiler hafif-orta, yaşamı tehdit eden olay yok (özet) | PMID 39626543, doi:10.1016/j.ejpn.2024.11.007, NCT04634136, ortak: ürünü sağlayan PharmaHemp, 55 kişi kaydedildi, Ekim 2020–Şubat 2024, kayıtta sonuç yok), başyazı: Grunt 2025, PMID 40057427 |
| Fairhurst 2020 Çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü paralel RKÇ (2:1), ardından 24 haftalık açık etiketli uzatma | 72 randomize (47 sprey, 25 plasebo) Mevcut tedaviye yeterli yanıt vermeyen, serebral palsi ya da travmatik merkezi sinir sistemi hasarına bağlı spastisitesi olan 8–18 yaş çocuk ve gençler (ortalama 12 yaş); çoğunun hareket kısıtlılığı ağır (GMFCS IV–V) | THC:CBD ağız spreyi (nabiximols, Sativex; püskürtme başına 2,7 mg THC + 2,5 mg CBD), mevcut tedaviye ek | Klinik yanıt ve tolerabiliteye göre günde en çok 12 püskürtme (en çok 32,4 mg THC + 30 mg CBD); alınan ortalama doz özette yok 9 haftada kademeli artırma (Birleşik Krallık ürün bilgisi §5.1) | 12 hafta | Bakım verenin 0–10 ölçekte değerlendirdiği kas sertliği spreyle 1,85, plaseboyla 1,57 puan azaldı; fark anlamlı değildi (−0,17; %95 GA −1,12 ile 0,79; p = 0,73). Uyku, ağrı, yaşam kalitesi, rahatlık ve depresyon dahil hiçbir ikincil sonuçta fark yoktu. Üretici şirketin çalışması (5 yazarın 2'si GW Research çalışanı) Yan etki: Yan etkiler çoğunlukla hafif-orta; 3 halüsinasyon olgusu, birinde işitsel halüsinasyon ve intihar girişimi | PMID 32342496, doi:10.1111/dmcn.14548, NCT01898520, sponsor bugün Jazz Pharmaceuticals, kayıtta sonuç yok), sayılar Birleşik Krallık ürün bilgisinin §5.1 bölümünden (metin revizyonu 02.04.2026), yorum: Nielsen 2020, PMID 32562496 |
| Riva 2019 (CANALS) Çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü paralel faz 2 RKÇ | 60 randomize (30 sprey, 30 plasebo); 59 analiz (29 ve 30) En az 3 aydır spastisitesi olan ve kas sertliği tedavisi sabit ALS ya da primer lateral skleroz hastaları, 18–80 yaş (İtalya, 4 merkez) | THC:CBD ağız spreyi (nabiximols; püskürtme başına 2,7 mg THC + 2,5 mg CBD), mevcut tedaviye ek | Günde en çok 12 püskürtme; sprey grubunda ortalama 8,0 püskürtme/gün (NICE 2019 kanıt tablosu) İlk 14 günde önceden belirlenmiş şemayla hasta kendisi artırdı, sonra 4 hafta sabit | 6 hafta (14 gün doz ayarlama + 4 hafta sabit doz) | Birincil sonuç olan Değiştirilmiş Ashworth ölçeğinde kas sertliği sprey grubunda ortalama 0,11 puan azaldı, plasebo grubunda 0,16 puan arttı (düzeltilmiş fark −0,32; %95 GA −0,57 ile −0,07; p = 0,013). Yazarlar bunu ön (kavram kanıtı) sonuç sayıp daha büyük çalışmalarla doğrulanmasını istedi. Araştırmacıların başlattığı, ALS araştırma vakfının finanse ettiği çalışma Yan etki: Ciddi yan etki yok; çift kör dönemde bırakan olmadı. NICE 2019'a göre herhangi bir yan etki riski sprey grubunda daha yüksek (RR 2,84; %95 GA 1,52 ile 5,33; ilaca bağlı yan etki RR 5,43); sık görülenler halsizlik, uyku hali, baş dönmesi ve bulantı | PMID 30554828, doi:10.1016/S1474-4422(18)30406-X, NCT01776970, yorum: de Visser 2019, PMID 30554829 |
| Marinelli 2022 (SativexStroke) Tek merkezli, çift kör, plasebo kontrollü çapraz pilot RKÇ | 41 başladı; 34 tamamladı ve analiz edildi En az 3 ay önce inme geçirmiş, kol ya da bacakta spastisitesi olan erişkinler (ortanca yaş 68); kalp-damar riski çok yüksek olanlar (CHA2DS2-VASc ≥ 7) ve sigara içenler alınmadı (İtalya) | THC:CBD ağız spreyi (nabiximols, Sativex), mevcut tedaviye ek | Günde en çok 12 püskürtme (sabah ve akşam); ilaç döneminde ortanca 9 (4–12) püskürtme/gün İlk 4 günde 2 günde bir 1 püskürtme, sonra her gün 1 artırarak 14 günde en yüksek tolere edilen doza | İki 4 haftalık dönem, arada 2 hafta ilaçsız ara (toplam 10 hafta) | İki birincil sonuçta (hastanın 0–10 ölçekte bildirdiği kas sertliği ve bilek bükücü kaslarda gerilme refleksinin elektriksel ölçümü) sprey ile plasebo arasında fark yoktu (p = 0,7 ve p = 0,2); ağrı, uyku, mesane, spazm sayısı ve hekimin ölçtüğü kas sertliğinde (Değiştirilmiş Ashworth) de fark yoktu. Sertliği en az %20 azalanlar sprey döneminde %32,4, plasebo döneminde %29,4. Küçük pilot çalışma; ilaç ve plasebo üreticiden ücretsiz, maliyetlerin bir kısmı Almirall'den Yan etki: 7 kişi ayrıldı (4'ü yan etki nedeniyle, hepsi sprey döneminde: hareketlerde kötüleşme hissi, çarpıntı, uyku hali, zihin karışıklığı, yorgunluk, bulantı); sprey döneminde 2 ciddi yan etki (ağır bulantı nedeniyle bir gece hastanede kalma; araştırmacıların ilaçla ilgisiz bulduğu ilk nöbet); tansiyon ve nabızda anlamlı değişiklik, yeni inme ya da kalp-damar olayı yok | PMID 35812088, doi:10.3389/fneur.2022.892165, EudraCT 2016-001034-10, protokol: Marinelli 2017, PMID 28882919, tansiyon ve nabız ek analizi: Rosa 2022, PMID 36386386, sprey döneminde tansiyon ve nabız değişmedi) |
| Boonthanakorn 2026 Tek merkezli, çift kör, plasebo kontrollü çapraz pilot RKÇ | 16 randomize; 16 tamamladı En az 1 yıldır omurilik yaralanması olan, en yüksek tolere edilen baklofen (16/16) ve tizanidine (13/16) rağmen kas sertliği geçmeyen 20–65 yaş erişkinler; 15'i erkek, 10'u tetraplejik; daha önce kenevir kullanmamış (Tayland) | 1:1 THC:CBD yağı (mL'de 27 mg THC + 25 mg CBD; damla başına yaklaşık 1 mg THC ve 1 mg CBD; Tayland Devlet İlaç Kurumu), ağızdan, mevcut tedaviye ek | Protokol tavanı günde 12 mg THC; ortalama günde 11,6 mg THC (ve benzer miktarda CBD); 15 hasta tavana çıktı 1 haftada kademeli artırma (ayrıntı ek dosyada) | İki 4 haftalık dönem (1 hafta doz ayarlama + 3 hafta sabit), arada 2 hafta ilaçsız ara | Birincil sonuçta (etkilenen bütün kas gruplarının toplam Ashworth puanı) yağ ile plasebo arasında fark yoktu (düzeltilmiş fark −1,2; %95 GA −5,9 ile 3,5; p = 0,31); spazm sıklığı, hekimin değerlendirdiği sertlik ve H-refleksi ölçümünde de fark yoktu. Yalnız hastanın 0–100 ölçekte kendi değerlendirdiği sertlik yağla daha çok azaldı (−13,9; %95 GA −25,5 ile −2,3; p = 0,010). Çok küçük; ürünü üreten devlet kurumu finanse etti Yan etki: Ciddi yan etki ve ayrılan yok; yağ döneminde 5, plasebo döneminde 1 hafif yan etki (p = 0,073): yağla 1 belirtili tansiyon düşmesi (70/40 mmHg), 1 belirtisiz kalp hızında yavaşlama, 3 karaciğer enzimi yükselmesi (normalin 2 katı) | PMID 42544174, doi:10.1177/17562864261468464, Tayland Klinik Araştırma Kaydı TCTR20220329001 |
| NCT01606202 (üreticinin omurilik yaralanması çalışması, kayıt sonuçları) Çift kör, plasebo kontrollü, paralel faz 3 RKÇ; birincil sonuç sinir ağrısı, spastisite ikincil sonuç; sonuçlar yalnız kayıtta (hakemli yayın yok) | 116 randomize (56 etkin, 60 plasebo); spastisite şiddeti 35 ve 43, Değiştirilmiş Ashworth 40 ve 44 kişide analiz edildi Mevcut tedaviyle geçmeyen, omurilik yaralanmasına bağlı merkezi nöropatik ağrısı olan erişkinler (spastisite giriş ölçütü değildi) | Ağız içine sprey: THC 27 mg/ml + CBD 25 mg/ml (GW-1000-02, Sativex), mevcut tedaviye ek | Püskürtme başına 2,7 mg THC + 2,5 mg CBD; 3 saatte en çok 8, günde en çok 48 püskürtme | En çok 51 gün (yaklaşık 7 hafta) | Spastisitede fark yok: hastanın 0–10 ölçekte bildirdiği spastisite şiddetinde fark 0,07 (%95 GA −0,61 ile 0,75; p = 0,83), hekimin ölçtüğü Değiştirilmiş Ashworth puanında −0,14 (−0,33 ile 0,05; p = 0,14), spazm şiddetinde 0,05 (−0,54 ile 0,65; p = 0,86); spastisite ve spazm olan gün yüzdesinde de fark yok. Birincil sonuç olan ağrıda da fark yok (−0,08; −0,51 ile 0,35); genel durumunun düzeldiğini söyleyenler 30/56'ya karşı 12/60 (p < 0,001). Üretici şirketin çalışması; hakemli yayın yok Yan etki: Yan etki bildiren 46/56'ya karşı 29/60 (baş dönmesi 14'e karşı 5, uyku hali 7'ye karşı 0); yan etki nedeniyle bırakma 5'e karşı 0; ciddi yan etki 3'e karşı 2 | NCT01606202, sonuçlar kayıtta, 28 Eylül 2012, destekçi bugün Jazz Pharmaceuticals), aynı çalışma agri-noropatik tablosunda ağrı sonucuyla |
| Weber 2010 Randomize, çift kör, plasebo kontrollü çapraz RKÇ | 27 randomize; 22 kişinin verisi tam Her gün orta-ağır kas krampları (0–10 ölçekte en az 4) olan ALS hastaları (20 erkek, 7 kadın; ortalama yaş 57; İsviçre) | Ağızdan THC (kayda göre dronabinol) | 5 mg günde 2 kez (10 mg/gün) Sabit doz | İki 2 haftalık tedavi dönemi; her birinden önce 2 haftalık ilaçsız dönem | Kramp şiddetinde (birincil sonuç), günlük kramp sayısında, kas seğirmelerinin şiddetinde ve yaşam kalitesi, uyku, iştah ve depresyon ölçeklerinde THC ile plasebo arasında fark görülmedi Yan etki: İyi tolere edildi (özet) | PMID 20498181, doi:10.1136/jnnp.2009.200642, NCT00812851, sonuç yok) |
| Libzon 2018 İki ürünü karşılaştıran pilot çalışma; plasebo grubu yok (PubMed'de randomize kontrollü çalışma olarak işaretli, olası kaydı NCT02470325 randomize ve üçlü kör; özette randomizasyon ve körleme ayrıntısı yok; Murni 2023 derlemesi randomize olmayan çalışma saydı) | 25 (19'u serebral palsili; tanı dağılımı Murni 2023 Tablo 1'den, ikincil kaynak) Farklı türde anormal hareketlerin bir arada görüldüğü orta-ağır karmaşık hareket bozukluğu olan 1–17 yaş çocuklar (İsrail, Wolfson Tıp Merkezi); bir derlemeye göre 19'u serebral palsili (Murni 2023, ikincil kaynak) | CBD'den zengin iki kenevir yağı (%5 CBD): %0,25 THC'li (CBD:THC 20:1) ve %0,83 THC'li (6:1) | Özette yok (tam metin okunamadı) Özette yok | 5 ay | Hangi yağı aldığından bağımsız olarak tüm grupta spastisite, distoni, uyku güçlüğü, ağrı şiddeti ve yaşam kalitesinde anlamlı düzelme bildirildi. Plasebo grubu olmadığı için düzelmenin ne kadarının yağdan kaynaklandığı bilinemez. Çok küçük; 8 yazarın 3'ü bir kenevir şirketinin (Tikun Olam) araştırma bölümünden Yan etki: Seyrek: 2 çocukta nöbetlerde artış, 2'sinde davranış değişikliği, 1'inde uyku hali | PMID 29766748, doi:10.1177/0883073818773028, NCT02470325, 6:1 ve 20:1 CBD:THC yağları, 40 kişi planlandı, kayıt 2015'ten beri güncellenmedi, durum 'bilinmiyor'), eşleşme doğrulanmadı |
| Pooyania 2010 Randomize, çift kör, plasebo kontrollü çapraz pilot RKÇ | 12 (11 tamamladı; hepsi erkek; 6 tetraplejik, 5 parapleji) Omurilik yaralanması ve spastisitesi olan erişkinler (Kanada) | Nabilon (THC benzeri sentetik kannabinoid), ağızdan | 0,5 mg günde 1 kez; gerekirse 0,5 mg günde 2 kez 3.–4. haftada günde 2 keze çıkılabildi (NICE 2019 kanıt tablosu) | İki 4 haftalık dönem, arada 2 hafta ilaçsız ara | En etkilenen kas grubunda hekimin ölçtüğü Ashworth puanı nabilonla plasebodan daha çok azaldı (fark 0,91 ± 0,85; p = 0,003); toplam Ashworth puanında da anlamlı fark (p = 0,001). Hastanın bildirdiği spazm sıklığı ve sertlik, sarkaç testi ve genel izlenim ölçümlerinde fark yoktu. Çok küçük; kayıtta sanayi ortağı olarak bir ilaç şirketi (Valeant Canada) yer alıyor Yan etki: Hafif ve tolere edilebilir (özet); NICE 2019'a göre uyku hali, ağız kuruluğu, halsizlik, hafif baş dönmesi, hafif denge bozukluğu, baş ağrısı | PMID 20434606, doi:10.1016/j.apmr.2009.12.025, NCT00623376, ortak: Valeant Canada, Temmuz–Aralık 2007, kayıtta sonuç yok) |
| Hagenbach 2007 Üç evreli çalışma: iki açık etiketli doz bulma evresi (ağızdan THC; makattan THC-hemisüksinat) ve ardından küçük, randomize, çift kör, plasebo kontrollü paralel evre | 25 (açık ağızdan THC evresi 22, 15'i tamamladı; makattan evre 8, 7'si tamamladı; randomize evre 6 THC, 7 plasebo) Omurilik yaralanması ve spastisitesi olan erişkinler; spastisite ilaçları çalışma öncesinde bırakıldı (İsviçre) | Ağızdan THC ve makattan THC-hemisüksinat | Ortalama günde 31 mg (ağızdan THC) ve 43 mg (makattan THC-hemisüksinat); 10 mg tek dozla başlandı Bireysel doz ayarlama | Her evre 6 hafta | Açık etiketli ağızdan THC evresinde toplam spastisite puanı (Değiştirilmiş Ashworth) 16,7'den 43. günde 8,9'a indi; makattan uygulamayla benzer düzelme. Özetteki p = 0,001, kura ile ayrılan gruplar arasında değil, önce açık evrede THC, sonra randomize evrede plasebo alan aynı 7 kişinin iki dönemi arasındaki karşılaştırma; randomize evrenin (6 THC, 7 plasebo) kendi karşılaştırması özette yok. Nabata 2021'in ek tablosunda bu evre için Değiştirilmiş Ashworth'ta etki büyüklüğü −0,66 (%95 GA −1,73 ile 0,50; anlamlı değil) ve hastanın kendi değerlendirmesinde yalnız 1. günde THC lehine fark (p = 0,033) veriliyor (ikincil kaynak; yayından doğrulanamadı). Yazarlara göre etki için günde en az 15–20 mg gerekti. Çalışmanın büyük bölümü açık etiketli Yan etki: Bırakmanın başlıca nedenleri ağrı artışı ve ruhsal yan etkiler | PMID 17043680, doi:10.1038/sj.sc.3101982, Yorum: Villan 2008, PMID 18332890 |
| Wissel 2006 Randomize, çift kör, plasebo kontrollü çapraz RKÇ | 13 (11 tamamladı) Spastisiteye bağlı, standart tedaviyle geçmeyen ağrısı olan kronik üst motor nöron sendromlu erişkinler (beyin ya da omurilik hasarına bağlı; en az 1 MS'li hasta; NICE'a göre Avusturya, Almanya, İsviçre) | Nabilon (THC benzeri sentetik kannabinoid), ağızdan | Günde 1 mg Günde 0,5 mg ile başlanıp 1 mg'a çıkıldı | İki 4 haftalık dönem, arada 1 hafta ara (NICE 2019 kanıt tablosu) | Kas sertliğine bağlı ağrı (11 noktalı kutu testi) nabilonla plasebodan anlamlı olarak daha çok azaldı (p < 0,05); spastisite, motor işlev ve günlük yaşam aktiviteleri değişmedi. Çok küçük; NICE 2019 randomizasyon ve körleme bilgisi eksik olduğu için yanlılık riskini yüksek buldu Yan etki: 5 hastada yan etki: nabilonla 1 orta şiddette geçici bacak güçsüzlüğü (ayrıldı) ve 2 hafif uyku hali; plaseboyla 1 uyku hali ve 1 hafif yutma güçlüğü; 1 hasta nabilon döneminde MS atağı nedeniyle çıkarıldı | PMID 16988792, doi:10.1007/s00415-006-0218-8 |
| Hansen 2023 Çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü, 4 kollu paralel RKÇ (THC / CBD / THC+CBD / plasebo) | 134 (MS 119, omurilik yaralanması 15; CBD 31, THC 32, THC+CBD 31, plasebo 40) MS ya da omurilik yaralanmasına bağlı nöropatik ağrı ve/veya spastisite (Danimarka) | Ağızdan kapsül: sentetik saf CBD; THC; ikisi birlikte | CBD en çok 45 mg/gün, THC en çok 22,5 mg/gün (günde 3'e bölünmüş, en çok 9 kapsül) 3 haftada standart artırma; yeterli etki ya da yan etki olursa daha düşük dozda kalındı | 6 hafta + 1 hafta azaltma | Hastaların 119'u MS'li, 15'i omurilik yaralanmalıydı (omurilik yaralanmalıların %73'ünde hem ağrı hem spastisite vardı); omurilik yaralanmalı hastalar için ayrı sonuç verilmedi. Spastisite, ölçütü karşılayan 100 hastada (iki hastalık birlikte) değerlendirildi: saf CBD grubunda düzelme plasebodan farklı değildi (fark 0,46 puan; %95 GA −0,74 ile 1,65); THC (0,24; −0,67 ile 1,45) ve THC+CBD (0,10; −1,18 ile 1,39) gruplarında da fark yoktu. Hedeflenen 448 kişinin 134'ü alınabildi Yan etki: Yan etki en çok THC'li kollarda; ağız kuruluğu CBD'de %29, plaseboda %27,5; CBD kolunda 1 hastaneye yatış (safra taşı atağı) | PMID 37630995, doi:10.3390/ph16081079, EudraCT 2018-002315-98, protokol: Hansen 2021, PMID 34573231, 23 MS hastasında farmakokinetik alt çalışma: Hansen 2024, PMID 38054364, aynı çalışma ms-spastisite ve agri-noropatik tablolarında |
| NICE 2019 (kanıt incelemesi C: spastisite) Ulusal kılavuz için sistematik derleme ve meta-analiz (GRADE), İngiltere (NICE NG144) | 15 RKÇ (12 paralel, 3 çapraz); MS dışı: 2 motor nöron hastalığı ya da üst motor nöron sendromu, 1 omurilik yaralanması; çocuk çalışması yok Her nedene bağlı spastisitesi olan erişkin ve çocuklar | THC:CBD ağız spreyi, sentetik THC kapsülü, kenevir özütü kapsülü, nabilon | Çalışmalara göre değişken | Çalışmalara göre değişken | MS dışı nedenlerde kanıt çok sınırlı bulundu: motor nöron hastalığında THC:CBD spreyiyle hekimin ölçtüğü kas sertliğinde küçük azalma (1 çalışma, 59 kişi; fark −0,27; %95 GA −0,51 ile −0,03; yüksek kalite) ama yan etki riski daha yüksek (RR 2,84); omurilik yaralanmasında nabilonla Ashworth puanında azalma (1 küçük çapraz çalışma; orta kalite). Kurul yeterli kanıtı yalnız MS için buldu; öteki nedenlerde kannabinoid ürünleri için öneri yapmadı, araştırma önerdi ve serebral palsili kişileri özellikle yarar görebilecek bir grup olarak andı Yan etki: Motor nöron hastalığında sık: halsizlik, uyku hali, baş dönmesi, bulantı | PMID 35107908, NCBI Bookshelf NBK577084, PMID 31909928, PDF: nice.org.uk/guidance/ng144/evidence (son hâli Kasım 2019) |
| Nielsen 2019 Sistematik derleme (anlatısal sentez) | 32 çalışma (erişkin ve çocuk) Her nedene bağlı spastisite; çocuklara uygulanabilirlik odağında | Çeşitli kannabinoidler | Çalışmalara göre değişken | Çalışmalara göre değişken | MS'li erişkinlerde kannabinoidler spastisitede plasebodan biraz daha etkili, yarar çoğunlukla hastanın bildirdiği ölçümlerde ve küçük; MS dışı nedenlerde az sayıda ve hiç büyük olmayan çalışma var; çocuk çalışmaları düşük kaliteli ve uygulamaya yön verecek düzeyde değil Yan etki: Kannabinoidlerin spastisitede tedavi aralığı dar; yarar yan etkilerle birlikte değerlendirilmeli (özet) | PMID 30680713, doi:10.1111/dmcn.14165, Yorum: O'Callaghan 2019, PMID 30993669 |
| Nabata 2021 Sistematik derleme (meta-analiz yok; RKÇ'ler için etki büyüklüğü hesaplandı) | 34 çalışma (26'sı kullanım örüntüsü, 8'i tedavi etkisi; 7 RKÇ) Omurilik yaralanması olan kişiler | Dronabinol, ağızdan THC, solunan kenevir, ağız spreyi özütleri, nabilon | Çalışmalara göre değişken | Çalışmalara göre değişken | Kullanma nedenleri arasında ağrı, kas sertliği ve keyif öne çıkıyor. Deneysel çalışmaların hepsi spastisitede azalma bildirdi, ama yalnız RKÇ'lere bakıldığında spastisitede etki büyüklükleri −0,95 ile 0,09 arasında değişti; etkinin büyüklüğü ve klinik önemi belirsiz; uzun süreli, çift kör çalışmalar gerekiyor Yan etki: Kannabinoid kullanımı yorgunluk ve bilişsel bozulmayla ilişkiliydi | PMID 32310048, doi:10.2174/1570159X18666200420085712 |
| Murni 2023 Sistematik derleme (PRISMA 2020; meta-analiz yok; PROSPERO CRD42022358383) | 3 çalışma, 133 katılımcı (2 deneysel: 1 RKÇ ve 1 randomize olmayan sayılan; 1 gözlemsel) Serebral palsili çocuklar | THC:CBD ağız spreyi, CBD'den zengin THC'li yağlar, reçeteli kannabinoidler | Çalışmalara göre değişken | Çalışmalara göre değişken | Kas sertliği sonuçları tutarsız: plasebo kontrollü tek çalışmada (Fairhurst 2020) fark yok, plasebosuz çalışmada (Libzon 2018) düzelme. Yazarlar genel etkinlik ve güvenliği 'iyi' diye özetlese de etkinliğin yeterince araştırılmadığını ve daha büyük çalışmalar gerektiğini yazdı. Stefanović 2025'ten önce yapıldı Yan etki: Yan etkiler çoğunlukla hafif-orta; ciddi olaylar arasında nöbet özelliklerinde değişiklik ve yönelim bozukluğu bildirildi | PMID 37991091, doi:10.31744/einstein_journal/2023RW0387 |
| Baldinger 2012 (Cochrane) Cochrane sistematik derlemesi ve meta-analiz | 20 çalışma, 4.789 katılımcı (krampları birincil sonuç olarak inceleyen tek çalışma THC çalışması) ALS / motor nöron hastalığında kas krampları | Kramplar için denenen ilaçlar; kannabinoid olarak yalnız THC | Çalışmalara göre değişken | Çalışmalara göre değişken | Hiçbir girişimin ALS'deki kramplarda yararı gösterilemedi; çalışmaların çoğu kesin sonuç için küçüktü. Cochrane'ın 2017 tarihli ALS belirti tedavileri genel bakışı (Ng 2017) THC'nin kramplarda büyük olasılıkla etkisiz olduğunu yazdı (orta kalite kanıt) Yan etki: Bildirilmemiş (özette) | PMID 22513921, doi:10.1002/14651858.CD004157.pub2, Cochrane genel bakış: Ng 2017, PMID 28072907 |
| Austin 2024 Geriye dönük kohort (karşılaştırma grubu: aynı belirtileri olup tıbbi esrar reçetesi almayanlar) | 344 ALS hastası Tek bir ALS kliniğinde izlenen hastalar (Teksas, ABD) | Tıbbi esrar (ürün türü ve THC/CBD içeriği özette yok) | Bildirilmemiş (özette) | 2 yıllık dosya incelemesi | Tıbbi esrar kullanımı kısa vadede ağrı, iştahsızlık ve kaygıda azalmayla ilişkiliydi; kas sertliği, uykusuzluk ve kilonun korunmasıyla ilişki yoktu. Kullananlarda ALS daha hızlı ilerledi, ama bu hastaların belirtileri esrar reçetesinden önce de daha ağırdı ve hastalıkları daha hızlı ilerliyordu (ilişki; neden-sonuç gösterilmedi). Yazarlar randomize çalışma önerdi Yan etki: Bildirilmemiş (özette) | PMID 39307005, doi:10.1016/j.jns.2024.123243 |
| Hauch 2024 Geriye dönük dosya incelemesi (tek merkez, yatan hasta çocuk palyatif bakım ünitesi) | 63 çocuk ve genç (ünitede yatan 1.219 hastadan); 26'sına ünitede başlandı, 37'si zaten kullanıyordu; 42'sinde ilacın verilme nedenlerinden biri kas sertliğiydi Yaşamı kısaltan hastalığı olan, %96,8'i ağır nörolojik hastalıklı çocuklar (ortalama yaş 10,4; Almanya) | Dronabinol (yarı sentetik THC), ağızdan damla | Etkili doz her kilo için günde ortalama 0,21 mg (ünitede başlananlar) ve 0,48 mg (önceden kullananlar) | 2011–2021 yatışları | Hekim, hemşire ya da ailelerin öznel değerlendirmesiyle kas sertliğinde en az orta düzeyde yanıt oranı, yazarların tartışmada verdiği toplamla %47,6 (Bulgular'da 'A/B grupları için %9,5/%38,1, n = 42' olarak; ünitede başlananlarda yanıtı hekim ve hemşireler, önceden kullananlarda aileler bildirdi). Ünitede başlananların 24 saatlik standart kayıtlarında nöbet, huzursuzluk ve ek ilaç ihtiyacı azalmadı (bu kayıtlarda kas sertliği yoktu); yazarlar öznel olumlu izlenimin nesnel verilerle doğrulanmadığını yazdı. Karşılaştırma grubu yok Yan etki: 3 ağır yan etki (solunum yetmezliği, birinde invaziv olmayan solunum desteği; solunum sayısında azalma), hepsi ilaç kesilince düzeldi; yorgunluk %22,2, davranış sorunları %14,3 | PMID 39334587, doi:10.3390/children11091054 |
| Martins Braga 2025 İleriye dönük, tek kollu (kontrolsüz) gözlemsel çalışma | Bildirilmemiş (özette); tam metin okunamadı Geleneksel tedaviye dirençli orta-ağır spastisitesi olan, en az 6 aydır omurilik yaralanmalı erişkinler (Guttmann Enstitüsü, İspanya) | THC:CBD ağız spreyi (nabiximols, Sativex) | Haftalık bireysel doz ayarı (özette ayrıntı yok) Haftalık bireysel ayar | 2 ay (1. ve 2. ayda değerlendirme) | Spastisite 1. ayda (hasta ölçeğinde %30, Değiştirilmiş Ashworth'ta %60 azalma) ve 2. ayda (%30 ve %52) başlangıca göre anlamlı azaldı; hastaların %67'si genel olarak düzelme bildirdi. Spazm sıklığı, işlevsel bağımsızlık, sinir ağrısı ve uyku kalitesi değişmedi. Karşılaştırma grubu yok; Almirall destekli Yan etki: Bildirilmemiş (özette) | PMID 40675989, doi:10.1038/s41394-025-00712-2, EudraCT 2022-001777-31 |
| Bilbao 2022 RKÇ'lerin ilaç türüne göre ayrılmış sistematik derlemesi ve meta-analizi (8 veri tabanı, Mayıs 2021'e kadar, Ekim 2021'de güncellendi; PROSPERO CRD42021229932; GRADE); ALS için ayrı analiz | 152 RKÇ, 12.123 katılımcı (bütün endikasyonlar); ALS analizinde 2 RKÇ: Weber 2010 (dronabinol, 22 kişi) ve Riva 2019 (nabiksimol, 59 kişi) Bütün tıbbi endikasyonlar; ALS analizi ALS ya da motor nöron hastalığı olan erişkinler | ALS analizinde: dronabinol (sentetik THC) ve THC:CBD ağız spreyi (nabiksimol); derlemenin bütününde dronabinol, nabilon, saf CBD ve nabiksimol (içilen kenevir hariç) | ALS çalışmalarında dronabinol 10 mg/gün (2 hafta) ve nabiksimol günde en çok 32,4 mg THC + 30 mg CBD (6 hafta) (derlemenin Tablo 2'si) | ALS'de yalnız iki RKÇ bulundu. Derleme ALS'ye özgü genel ölçekleri birleştirdi (ek tablolara göre Weber 2010'da ALS yaşam kalitesi anketi, Riva 2019'da ALS işlevsel derecelendirme ölçeği): iki çalışmada da düzelme yoktu; birleşik etki yazarlara göre plasebo yönünde ama anlamlı değil (SMD 0,31; %95 GA −0,02 ile 0,63; p = 0,07; iki ölçeğin yönünün nasıl eşitlendiği yayında yazmıyor). Ayrı ayrı: dronabinol SMD 0,26 (%95 GA −0,17 ile 0,68), nabiksimol SMD 0,38 (−0,13 ile 0,90). Tek RKÇ'li karşılaştırmalar GRADE ile derecelendirilmedi. Bu analiz Riva 2019'un birincil sonucu olan hekimin ölçtüğü kas sertliğini değil, ALS'nin genel ölçeklerini kullanıyor. Yazarlar çıkar çatışması bildirmedi. Arama Ekim 2021'de bitti; o tarihten Ekim 2026'ya kadar ALS'de sonucu yayımlanmış yeni bir kontrollü çalışma yok Yan etki: ALS'ye özel yan etki analizi verilmedi | PMID 35982439, doi:10.1186/s12916-022-02459-1, PROSPERO CRD42021229932, PMC9389720 (ALS orman grafiği: Ek 4, Şekil S10, ölçümler: Ek 2 tabloları), aynı derleme glokom, huzursuz bağırsak, iştahsızlık, yaygın kaygı ve Parkinson tablolarında da satır |
Bildirilen yan etkiler
- ALS'de THC:CBD spreyi: herhangi bir yan etki RR 2,84 (1,52–5,33), ilaca bağlı yan etki RR 5,43 (2,12–13,90); ciddi yan etki yok (Riva 2019; NICE 2019)
- Omurilik yaralanmasında THC:CBD spreyi: yan etki 46/56'ya karşı 29/60; baş dönmesi 14'e karşı 5, uyku hali 7'ye karşı 0; yan etki nedeniyle bırakma 5'e karşı 0 (NCT01606202)
- 1:1 THC:CBD yağı (omurilik yaralanması): 5'e karşı 1 hafif yan etki; belirtili tansiyon düşmesi, kalp hızında yavaşlama ve karaciğer enzimi yükselmesi (Boonthanakorn 2026)
- İnme sonrası THC:CBD spreyi: 4 hasta yan etki nedeniyle bıraktı (hepsi sprey döneminde); 2 ciddi yan etki (ağır bulantı; ilaçla ilgisiz bulunan nöbet); tansiyon ve nabızda anlamlı değişiklik yok (Marinelli 2022; Rosa 2022)
- Çocuklarda: THC:CBD spreyiyle 3 halüsinasyon, biri işitsel halüsinasyon ve intihar girişimi (Fairhurst 2020); CBD:THC 10:1 yağla uyku hali plasebodan anlamlı fazla (Stefanović 2025); CBD:THC 20:1 ve 6:1 yağlarla 2 nöbet artışı, 2 davranış değişikliği, 1 uyku hali (Libzon 2018)
- Palyatif bakımda sentetik THC alan 63 çocukta 3 ağır yan etki (solunum yetmezliği ya da solunum sayısında azalma), yorgunluk %22, davranış sorunları %14 (Hauch 2024)
Çalışmalarda yapılan izlem
- EMERALD (NCT03690791, Avustralya): ALS'de CBD'den zengin yağın (mL'de 50 mg CBD, 2 mg'dan az THC) hastalığın ilerlemesine etkisi; 17 kişi, çift kör, plasebo kontrollü; tahmini bitiş Ocak 2024; kayıt Nisan 2023'ten beri güncellenmedi ve durumu 'bilinmiyor'; Ekim 2026'da kayıtta sonuç yok, PubMed'de yayın bulunamadı (protokol: Urbi 2019, PMID 31719072); 7 kişilik açık etiketli uzatması (NCT04997954) da sonuçsuz
- NCT01222468 (Kanada): omurilik yaralanmasında nabilon (günde en çok 3 mg), kas sertliği ve sinir ağrısı; 12 kişi, çapraz; Şubat 2015'te tamamlandı; kayıtta sonuç ve PubMed'de yayın yok
- NCT04057456 (Kanada): omurilik yaralanmasında nabilon ve iltihap karşıtı diyet; birincil sonuç sinir ağrısı, kas sertliği ikincil; 14 kişi; Aralık 2024'te tamamlandı; Ekim 2026'da sonuç yok
- NCT06190470 (Tayland): omurilik yaralanmasında THC içeren kenevir özütü; sinir ağrısı ve kas sertliği; 20 kişi planlandı, çapraz; tahmini bitiş Haziran 2024; kayıt Mart 2024'ten beri güncellenmedi, sonuç yok
Kimler dikkat etmeli
- THC ve CBD içeren ağız spreyinin ürün bilgisi: yalnız erişkinlerde MS spastisitesi için ruhsatlı; 18 yaş altında önerilmez (serebral palsi ya da beyin hasarı olan çocuklarda yapılan plasebo kontrollü çalışmada etkinlik gösterilmedi); kişide ya da ailesinde şizofreni veya başka psikoz öyküsü varsa ve emzirmede kullanılmaz; ciddi kalp-damar hastalığında önerilmez; spastisite azalınca kas gücü yetmeyen kişilerde düşme riski artabilir (Birleşik Krallık ürün bilgisi, 02.04.2026, §4.1–4.4)
- Çocuklar: THC içeren ürünlerle halüsinasyon (bir olguda intihar girişimi), belirgin uyku hali ve nöbet artışı bildirildi; birden çok nöbet ve yatıştırıcı ilaç alan ağır hasta çocuklarda sentetik THC ile solunum baskılanması görüldü (Fairhurst 2020, Stefanović 2025, Libzon 2018, Hauch 2024)
- İnme sonrası: tek kontrollü çalışmada tansiyon ve nabız değişmedi, ama kalp-damar riski çok yüksek olanlar ve sigara içenler alınmamıştı; ürün bilgisine göre spreyle ilk doz ayarlamasında nabız ve tansiyon değişiklikleri, kullanım sırasında bayılma görüldü (Marinelli 2022; Birleşik Krallık ürün bilgisi §4.4)
- ALS: 9 hastalık tek doz çalışmasında 10 mg THC, 5 mg'a göre uyku hali, aşırı neşe hali, baş dönmesi, ayağa kalkınca tansiyon düşmesi ve halsizliği belirgin artırdı (Joerger 2012, PMID 22594565)
İlaç etkileşimleri
- Bu sayfadaki çalışmalar ilaç etkileşimlerini sistematik olarak değerlendirmedi; ayrıntısı sitenin ilaç etkileşimleri bölümünde
- THC:CBD spreyinin ürün bilgisi (§4.5): kas gevşeticilerle (baklofen, benzodiazepinler) kas tonusu ve gücü azalıp düşme riski artabilir; uyku yapan ve yatıştırıcı ilaçlar ve alkolle yatıştırıcı etki artabilir; ketokonazol gibi güçlü CYP3A4 önleyicileri THC ve CBD düzeyini yükseltir (itrakonazol, ritonavir, klaritromisin başlanır ya da bırakılırsa doz yeniden ayarlanabilir); flukonazol THC maruziyetini artırır; rifampisin, karbamazepin, fenitoin, fenobarbital ve sarı kantaron gibi güçlü indükleyicilerden mümkünse kaçınılır
- Serebral palsili çocuklar ve ağır nörolojik hastalığı olanlar sık sık birden çok nöbet ilacı kullanır; CBD bazı nöbet ilaçlarıyla etkileşebilir (ayrıntı epilepsi sayfalarında ve ilaç etkileşimleri bölümünde)
Kısaltmalar: RKÇ, randomize kontrollü çalışma (katılımcıların kurayla gruplara ayrıldığı çalışma); plasebo, etkisiz ilaç; SMD, OR ve RR, çalışmaları birleştiren analizlerde kullanılan etki ölçüleri; CYP, ilaçları karaciğerde parçalayan enzimler.
CBD kullanmayı düşünüyorsanız
- Kas sertliği için kullandığınız ilaçları (baklofen, tizanidin gibi) ve fizik tedavi programınızı kendi başınıza bırakmayın ya da değiştirmeyin.
- Çocuğunuz için düşünüyorsanız bunu çocuk nöroloğunuzla konuşun; çocuklarda denenen ürünlerin hepsi THC içeriyordu ve halüsinasyon, belirgin uyku hali gibi yan etkiler bildirildi.
- Nöbet, uyku ya da kas gevşetici ilaçlar kullanılıyorsa olası etkileşimleri hekiminiz veya eczacınızla birlikte değerlendirin.
- İnme geçirdiyseniz ya da kalp-damar hastalığınız varsa, THC içeren ürünlerin nabız ve tansiyon üzerindeki etkisini hekiminizle konuşun.
- Ürünün etiketini ve analiz belgesini kontrol edin; THC içerip içermediğini öğrenin. THC ve CBD içeren ağız spreyinin reçeteli bir ilaç olduğunu ve Birleşik Krallık'ta yalnız erişkinlerde MS spastisitesi için ruhsatlı olduğunu, CBD yağlarıyla aynı şey olmadığını hatırlayın.
Yaş grubunuzu, ilaçlarınızı ve durumunuzu seçerek doktorunuza götürebileceğiniz kısa bir özet hazırlayabilirsiniz. Bilgileriniz hiçbir yere gönderilmez.
Sonuç
MS dışı nedenlere bağlı kas sertliğinde CBD yağının etkisi henüz ayrı olarak araştırılmadı. THC içeren ürünlerle yapılan küçük çalışmaların sonuçları hastalığa göre değişiyor: ALS'de tek bir ön çalışmada küçük bir yarar işareti var, inme sonrasında ve serebral palsili çocuklarda ise belirgin bir fark görülmedi; omurilik yaralanmasında sonuçlar karışık ve çocuklarda yan etkiler önemli; THC içeren ürünler için kanıtın gücü zayıf. Kas sertliği tedavisini nörolog, fizik tedavi ve rehabilitasyon ekibinizle birlikte planlamak en sağlıklı yol.
Sık sorulan sorular
Omurilik yaralanması, inme ya da serebral palsiye bağlı kas sertliği için CBD yağı işe yarar mı?
Bunu söylemek için henüz yeterli araştırma yok. Bu hastalıklarda saf CBD yağı kas sertliği için ayrı olarak denenmedi. Yapılan çalışmalarda kullanılan ürünlerin neredeyse hepsi THC de içeriyordu ve sonuçlar hastalığa göre değişti: ALS'de küçük bir yarar işareti görülürken, inme sonrasında ve serebral palsili çocuklarda etkisiz bir ilaçla (plasebo) karşılaştırıldığında belirgin bir fark çıkmadı. Omurilik yaralanmasında sonuçlar karışık: birkaç çok küçük çalışma azalma bildirdi, 116 kişilik ve sonuçları yalnız ClinicalTrials.gov kaydında bulunan çalışmada ise fark çıkmadı. THC içeren ürünler için kanıtın gücü zayıf.
Serebral palsili çocuğum için kenevir yağı düşünüyorum; neye dikkat etmeliyim?
Çocuklarda yapılan iki iyi tasarlanmış çalışmada kenevir ürünleri kas sertliğini plasebodan daha çok azaltmadı. Bu ürünlerin hepsi THC içeriyordu ve yan etkiler önemliydi: THC ve CBD içeren ağız spreyiyle üç çocukta halüsinasyon görüldü (birinde intihar girişimi oldu), CBD'yi THC'den 10 kat fazla içeren yağla çocuklar belirgin biçimde daha uykuluydu, başka bir çalışmada iki çocukta nöbetler arttı. Ağır hasta çocukların palyatif bakımında sentetik THC ile solunumun baskılandığı durumlar da bildirildi. Çocuğunuzun nöbet, uyku ya da kas gevşetici ilaçları varsa bu kararı çocuk nöroloğunuzla birlikte vermeniz önemli. Kanıtın gücü zayıf.
ALS'de kenevir ürünleri kas sertliğine, kramplara ya da hastalığın seyrine iyi gelir mi?
ALS ve benzeri motor nöron hastalıklarında 60 hastayla yapılan bir çalışmada THC ve CBD'yi yaklaşık eşit içeren ağız spreyi, 6 haftada hekimin ölçtüğü kas sertliğini plasebodan biraz daha çok azalttı; ciddi yan etki görülmedi ama yan etkiler daha sıktı. Bu bir ön çalışmaydı ve sonuç henüz daha büyük bir çalışmada doğrulanmadı. Ağrılı kas kramplarında ise ağızdan THC, 27 hastalık bir çalışmada kramp şiddetini ve sayısını etkisiz bir ilaçtan (plasebo) farklı değiştirmedi. Aynı çalışmada yaşam kalitesi, uyku ve iştahta da fark görülmedi; iki çalışmayı birleştiren bir meta-analizde de ALS'nin genel ölçeklerinde (günlük işlevler, yaşam kalitesi) düzelme çıkmadı. ALS'nin seyrini CBD'den zengin, az miktarda THC de içeren bir yağla inceleyen 17 kişilik kontrollü çalışmanın sonucu Ekim 2026 itibarıyla yayımlanmadı. Bir klinikte 344 hastanın dosyalarına bakılan çalışmada tıbbi esrar kullananlarda hastalık daha hızlı ilerledi; ama bu hastaların belirtileri esrara başlamadan önce de daha ağırdı ve hastalıkları o dönemde de daha hızlı ilerliyordu; yani bu bir ilişki, neden-sonuç göstermiyor. Kanıtın gücü zayıf.
İnmeden sonraki kas sertliğinde kenevir ürünleri denendi mi?
Bu konuda tek kontrollü çalışma var: İtalya'da inme geçirmiş 41 kişiyle yapılan çalışmada THC ve CBD içeren ağız spreyi, 4 haftada kas sertliğini etkisiz bir ilaçtan farklı azaltmadı. Kanıt tek ve küçük bir çalışmaya dayanıyor. Çalışmada tansiyon ve nabızda anlamlı değişiklik görülmedi; ancak kalp-damar riski çok yüksek olanlar ve sigara içenler çalışmaya alınmamıştı. İnme geçirdiyseniz, THC içeren ürünler nabzı ve tansiyonu değiştirebileceği için bu konuyu hekiminizle konuşmanız önemli.
Kas sertliği ilaçlarımla birlikte kullanılabilir mi?
Bu çalışmalar ilaç etkileşimlerini ayrıca incelemedi. THC ve CBD içeren spreyin ürün bilgisi, baklofen ya da benzodiazepinler gibi kas gevşeticilerle birlikte kas gücünün azalıp düşme riskinin artabileceğini ve uyku yapan ilaçlar ile alkolün yatıştırıcı etkiyi artırabileceğini yazıyor. CBD de bazı ilaçların vücutta parçalanmasını yavaşlatabilir. Düzenli kullandığınız ilaçlar varsa bu kararı hekiminiz ve eczacınızla birlikte vermeniz önemli.
Türkiye'de kas sertliği için CBD yağı ya da kenevir ilacı reçeteyle alınabilir mi?
Türkiye'de kenevirden elde edilen ürünler 31 Ocak 2026 tarihli Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir. CBD dahil bu ürünler yalnız eczanede satılabilir. İlaç ve sağlık ürünü sınıfındakiler reçeteyle verilir; THC oranı en fazla %0,3 olan destek ürünleri ve kozmetikler için yönetmelikte reçete şartı yazmıyor. Ekim 2026 itibarıyla Türkiye'de ruhsatlı bir CBD ilacı yok. THC ve CBD içeren ağız spreyinin etkin maddesi TİTCK'nın Yurt Dışı Etkin Madde Listesi'nde (28.09.2026) yer alıyor ve yurt dışından getirilmesi kurumun yazılı onayına bağlı; bu ilaç Birleşik Krallık'ta yalnız erişkinlerde MS spastisitesi için ruhsatlı. Kullanmayı düşünüyorsanız önce hekiminizle konuşun.
Kaynaklar
21 kaynağı göster
- Stefanović 2025. Randomize, çift kör, plasebo kontrollü paralel çalışma (6 hafta), ardından 6 hafta açık etiketli dönem; öncesinde 7 hastalık açık ön (fizibilite) çalışması. PMID 39626543, doi:10.1016/j.ejpn.2024.11.007, NCT04634136, ortak: ürünü sağlayan PharmaHemp, 55 kişi kaydedildi, Ekim 2020–Şubat 2024, kayıtta sonuç yok), başyazı: Grunt 2025, PMID 40057427
- Fairhurst 2020. Çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü paralel randomize çalışma (2:1), ardından 24 haftalık açık etiketli uzatma. PMID 32342496, doi:10.1111/dmcn.14548, NCT01898520, sponsor bugün Jazz Pharmaceuticals, kayıtta sonuç yok), sayılar Birleşik Krallık ürün bilgisinin §5.1 bölümünden (metin revizyonu 02.04.2026), yorum: Nielsen 2020, PMID 32562496
- Riva 2019 (CANALS). Çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü paralel faz 2 randomize çalışma. PMID 30554828, doi:10.1016/S1474-4422(18)30406-X, NCT01776970, yorum: de Visser 2019, PMID 30554829
- Marinelli 2022 (SativexStroke). Tek merkezli, çift kör, plasebo kontrollü çapraz pilot randomize çalışma. PMID 35812088, doi:10.3389/fneur.2022.892165, EudraCT 2016-001034-10, protokol: Marinelli 2017, PMID 28882919, tansiyon ve nabız ek analizi: Rosa 2022, PMID 36386386, sprey döneminde tansiyon ve nabız değişmedi)
- Boonthanakorn 2026. Tek merkezli, çift kör, plasebo kontrollü çapraz pilot randomize çalışma. PMID 42544174, doi:10.1177/17562864261468464, Tayland Klinik Araştırma Kaydı TCTR20220329001
- NCT01606202 (üreticinin omurilik yaralanması çalışması, kayıt sonuçları). Çift kör, plasebo kontrollü, paralel faz 3 randomize çalışma; birincil sonuç sinir ağrısı, spastisite ikincil sonuç; sonuçlar yalnız kayıtta (hakemli yayın yok). NCT01606202, sonuçlar kayıtta, 28 Eylül 2012, destekçi bugün Jazz Pharmaceuticals), aynı çalışma agri-noropatik tablosunda ağrı sonucuyla
- Weber 2010. Randomize, çift kör, plasebo kontrollü çapraz randomize çalışma. PMID 20498181, doi:10.1136/jnnp.2009.200642, NCT00812851, sonuç yok)
- Libzon 2018. İki ürünü karşılaştıran pilot çalışma; plasebo grubu yok (PubMed'de randomize kontrollü çalışma olarak işaretli, olası kaydı NCT02470325 randomize ve üçlü kör; özette randomizasyon ve körleme ayrıntısı yok; Murni 2023 derlemesi randomize olmayan çalışma saydı). PMID 29766748, doi:10.1177/0883073818773028, NCT02470325, 6:1 ve 20:1 CBD:THC yağları, 40 kişi planlandı, kayıt 2015'ten beri güncellenmedi, durum 'bilinmiyor'), eşleşme doğrulanmadı
- Pooyania 2010. Randomize, çift kör, plasebo kontrollü çapraz pilot randomize çalışma. PMID 20434606, doi:10.1016/j.apmr.2009.12.025, NCT00623376, ortak: Valeant Canada, Temmuz–Aralık 2007, kayıtta sonuç yok)
- Hagenbach 2007. Üç evreli çalışma: iki açık etiketli doz bulma evresi (ağızdan THC; makattan THC-hemisüksinat) ve ardından küçük, randomize, çift kör, plasebo kontrollü paralel evre. PMID 17043680, doi:10.1038/sj.sc.3101982, Yorum: Villan 2008, PMID 18332890
- Wissel 2006. Randomize, çift kör, plasebo kontrollü çapraz randomize çalışma. PMID 16988792, doi:10.1007/s00415-006-0218-8
- Hansen 2023. Çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü, 4 kollu paralel randomize çalışma (THC / CBD / THC+CBD / plasebo). PMID 37630995, doi:10.3390/ph16081079, EudraCT 2018-002315-98, protokol: Hansen 2021, PMID 34573231, 23 MS hastasında farmakokinetik alt çalışma: Hansen 2024, PMID 38054364, aynı çalışma ms-spastisite ve agri-noropatik tablolarında
- NICE 2019 (kanıt incelemesi C: spastisite). Ulusal kılavuz için sistematik derleme ve meta-analiz (GRADE), İngiltere (NICE NG144). PMID 35107908, NCBI Bookshelf NBK577084, PMID 31909928, PDF: nice.org.uk/guidance/ng144/evidence (son hâli Kasım 2019)
- Nielsen 2019. Sistematik derleme (anlatısal sentez). PMID 30680713, doi:10.1111/dmcn.14165, Yorum: O'Callaghan 2019, PMID 30993669
- Nabata 2021. Sistematik derleme (meta-analiz yok; randomize çalışma'ler için etki büyüklüğü hesaplandı). PMID 32310048, doi:10.2174/1570159X18666200420085712
- Murni 2023. Sistematik derleme (PRISMA 2020; meta-analiz yok; PROSPERO CRD42022358383). PMID 37991091, doi:10.31744/einstein_journal/2023RW0387
- Baldinger 2012 (Cochrane). Cochrane sistematik derlemesi ve meta-analiz. PMID 22513921, doi:10.1002/14651858.CD004157.pub2, Cochrane genel bakış: Ng 2017, PMID 28072907
- Austin 2024. Geriye dönük kohort (karşılaştırma grubu: aynı belirtileri olup tıbbi esrar reçetesi almayanlar). PMID 39307005, doi:10.1016/j.jns.2024.123243
- Hauch 2024. Geriye dönük dosya incelemesi (tek merkez, yatan hasta çocuk palyatif bakım ünitesi). PMID 39334587, doi:10.3390/children11091054
- Martins Braga 2025. İleriye dönük, tek kollu (kontrolsüz) gözlemsel çalışma. PMID 40675989, doi:10.1038/s41394-025-00712-2, EudraCT 2022-001777-31
- Bilbao 2022. randomize çalışmaların ilaç türüne göre ayrılmış sistematik derlemesi ve meta-analizi (8 veri tabanı, Mayıs 2021'e kadar, Ekim 2021'de güncellendi; PROSPERO CRD42021229932; GRADE); ALS için ayrı analiz. PMID 35982439, doi:10.1186/s12916-022-02459-1, PROSPERO CRD42021229932, PMC9389720 (ALS orman grafiği: Ek 4, Şekil S10, ölçümler: Ek 2 tabloları), aynı derleme glokom, huzursuz bağırsak, iştahsızlık, yaygın kaygı ve Parkinson tablolarında da satır
Tam metinden doğrulanamayan noktalar
- Riva 2019, Fairhurst 2020, Stefanović 2025, Libzon 2018, Weber 2010, Hagenbach 2007, Pooyania 2010, Wissel 2006, Nielsen 2019 ve Austin 2024 tam metinleri okunamadı (ücretli ya da yayıncı sayfası bot doğrulaması istedi); sayılar özetlerden, Birleşik Krallık ürün bilgisinden (Fairhurst 2020), NICE 2019 kanıt tablolarından (Riva 2019, Pooyania 2010, Wissel 2006) ve ClinicalTrials.gov kayıtlarından
- Stefanović 2025'te alınan doz özette yok; doz şeması çalışmanın kaydından (NCT04634136). Libzon 2018'de dozlar ve hastaların tanı dağılımı özette yok (bir derlemeye göre 25 çocuğun 19'u serebral palsili: Murni 2023); çalışmanın kaydı NCT02470325 olabilir (aynı merkez ve aynı iki ürün), ama kayıt 2015'ten beri güncellenmedi ve eşleşme doğrulanamadı
- Hagenbach 2007'de randomize evrenin (6 THC, 7 plasebo) kendi karşılaştırması özette ayrıca verilmemiş; özetteki p = 0,001, aynı 7 kişinin açık THC dönemi ile plasebo dönemi arasındaki karşılaştırma
- Martins Braga 2025'in kişi sayısı ve yan etkileri özette yok; tam metin açık değil. Hansen 2023'te omurilik yaralanmalı hastalara ait ayrı sonuç yok
- Omurilik yaralanmasında üreticinin THC:CBD spreyi çalışması (NCT01606202) hakemli dergide yayımlanmadı; sonuçları yalnız ClinicalTrials.gov kaydında
- Hauch 2024'te kas sertliğine ilişkin yüzdelerin (ünitede başlananlar %9,5, önceden kullananlar %38,1) paydası yayında açık değil; metinde yazarların tartışmada verdiği toplam oran (%47,6) kullanıldı. Hagenbach 2007'nin randomize evresine ait karşılaştırma yalnız bir derlemenin tablosunda (Nabata 2021) var
Araştırma geçmişi
Sayfada neyin, ne zaman ve neden değiştiğini burada tarihleriyle yazıyoruz. En yeni değişiklik en üstte.
ALS bölümü genişletildi: ALS'de kannabinoidlerle yapılmış bütün kontrollü çalışmalar, sonuçlu kayıtlar ve büyük gözlemsel veriler yeniden tarandı. Yeni bir kontrollü çalışma ya da sonucu yayımlanmış kayıt bulunmadı; ALS'deki iki kontrollü çalışmayı birleştiren 2022 tarihli meta-analiz (Bilbao 2022; ALS'nin günlük işlev ve yaşam kalitesi ölçeklerinde kannabinoid lehine fark yok) tabloya eklendi. ALS bölümüne kramp çalışmasındaki yaşam kalitesi, uyku ve iştah sonuçları ile hastalığın seyrini inceleyen 17 kişilik çalışmanın durumu (Ekim 2026 itibarıyla sonucu yayımlanmadı) eklendi. Sonuç ve kanıtın gücü değişmedi.
İlgili çalışmalar: Bilbao 2022, yayın: 19 Ağustos 2022 (PMID 35982439, doi:10.1186/s12916-022-02459-1, PROSPERO CRD42021229932, PMC9389720 (ALS orman grafiği: Ek 4, Şekil S10, ölçümler: Ek 2 tabloları), aynı derleme glokom, huzursuz bağırsak, iştahsızlık, yaygın kaygı ve Parkinson tablolarında da satır)
Sayfanın kısa özetinin son cümlesi daha sakin ve yol gösterici bir dille yeniden yazıldı: "Başlamadan önce doktorunuza danışın." yerine artık CBD'yi düşünüyorsanız kiminle ve neyi konuşabileceğinizi söylüyor. Sonuç ve kanıtın gücü değişmedi.
Sayfa yayımlandı. Bu ilk değerlendirmede 20 çalışma incelendi.