Bazal gangliyonlar ve endokannabinoid sistem
Hareketin ayarı.
Hareketin ayarı. Kannabinoid reseptörleri CB1 ve CB2'nin bu bölgedeki yeri, orada ne iş gördüğü ve CBD hakkında gerçekte ne bilindiği; Herkes, Öğrenci ve Uzman için üç düzeyde, kaynaklarıyla.
BeyinCB1 yüksek · CB2 çok az (Human Protein Atlas)Son güncelleme:
Bu sayfada neler var?
Etkileşimli 3B · gerçek anatomi ve gerçek veri
Kannabinoid reseptörleri vücudunuzun neresinde?
Yaklaşık 1,4 MB indirilir.
Bölgeler
Nasıl okunur? Bir bölge seçin ya da haritada parlayan noktaya dokunun.
- Dolu ışık CB1, halka CB2 reseptörü. Her bölgenin kendi rengi var; renk yalnız bölgeyi ayırt ettirir.
- Işığın gücü, insan dokusunda ölçülen reseptör geni düzeyidir (Human Protein Atlas). Karaciğerin noktası bu yüzden sönük: sağlıklı karaciğerde reseptör az.
- Yukarıdaki katman seçiciyle başka reseptörleri, endokannabinoidleri yapan ve yıkan enzimleri, CBD ile THC'yi yıkan karaciğer enzimlerini de görebilirsiniz.
- Her bilginin yanında kaynağı ve kanıt türü (insan, hayvan, hücre) yazar. Anlatım düzeyini yukarıdan değiştirebilirsiniz.
- Sürükleyerek döndürün. Yakınlaşmak için + ve − düğmeleri; bilgisayarda Ctrl ya da ⌘ ile tekerlek, telefonda iki parmak.
Bazal gangliyonlar: insan dokusunda reseptör geninin RNA düzeyi (doku uzlaşı verisi). Human Protein Atlasİnsan dokusu
| Reseptör | Gen | RNA (nTPM) | Düzey |
|---|---|---|---|
| CB1 | CNR1 | 15,1 | yüksek |
| CB2 | CNR2 | 0 | çok az |
Orada ne iş görür?
Beyin dilimlerinde kannabinoid reseptörü bağlanması en yoğun olarak bazal gangliyonların çıkış çekirdeklerinde (globus pallidus ve substantia nigra), ayrıca hipokampus ve beyincikte görüldü. Bu dağılım insan dahil incelenen memelilerde benzerdi ve kannabinoidlerin harekette rol aldığına işaret ediyor. Herkenham 1990İnsan dokusuHayvanMackie 2005Derleme
Öğrenci düzeyi: terimler ve hücre tipleri
[3H]CP 55,940 bağlanması beyin kesitlerinde en yoğun olarak bazal gangliyonların çıkış çekirdeklerinde (substantia nigra pars reticulata ve globus pallidus), ayrıca hipokampus ve beyincikte görüldü; dağılım, insanın da içinde olduğu birkaç memeli türünde korunmuştu. Ön beyin ve beyincikteki yüksek yoğunluk kannabinoidlerin biliş ve harekette rol aldığına işaret ediyor. Derlemelere göre CB1 kabuk, hipokampus, amigdala, bazal gangliyon çıkış yolları ve beyincikte zenginleşmiştir. Herkenham 1990İnsan dokusuHayvanMackie 2005Derleme
Uzman düzeyi: yöntem notları ve sayılar
Bazal gangliyonlar: insan dokusunda reseptör geninin RNA düzeyi (doku uzlaşı verisi). HPA beyin bölgesi verisinde (basal ganglia) CB1 43,6 nTPM; iki veri seti farklı örneklerden ve yöntemlerden, sayıları birbirine doğrudan çevrilmez. Human Protein Atlasİnsan dokusu
Yöntem notu
Herkenham 1990: THC'den canlıda 10–100 kat güçlü radyoişaretli sentetik kannabinoid [3H]CP 55,940 ile beyin kesitlerinde reseptör otoradyografisi, insan dahil birkaç memeli türü. Doğal ve sentetik kannabinoidlerin bağlanmayı yarıştırma güçleri biyolojik testlerdeki güçleriyle yakın ilişkiliydi; solunum ve dolaşımı denetleyen alt beyin sapında yoğunluk seyrekti. Herkenham 1990İnsan dokusuHayvan
HPA'nın bazal gangliyon örneği striatumu da içerir; Herkenham'ın en yoğun bulduğu çıkış çekirdekleri ayrı ölçülmüyor. Human Protein Atlasİnsan dokusu
Modelde striatum (kaudat çekirdek ve putamen) gösteriliyor; en yoğun bağlanmanın görüldüğü çıkış çekirdekleri bu modelde yok.
CBD hakkında ne biliniyor?
Etkisi görülmedi Zayıf kanıt
Rehberde: Parkinson ve CBD
Araştırmalarda CBD'nin bu konuda fayda sağladığı görülmedi. CBD kullanmayı düşünüyorsanız, aldığınız ilaçları da anlatarak doktorunuz ya da eczacınızla konuşabilirsiniz.
Yeterince araştırılmadı Yetersiz kanıt
Rehberde: Tourette Sendromu ve CBD
CBD yağı Tourette'te henüz denenmedi; olumlu sonuçlar THC içeren ilaçlarla yapılan küçük çalışmalardan geliyor. CBD'nin tiklere iyi gelip gelmediği bilinmiyor. Sizin ya da çocuğunuz için CBD düşünüyorsanız, kullanılan ilaçları da anlatarak doktorunuz ya da eczacınızla konuşabilirsiniz.
Yeterince araştırılmadı Çok zayıf kanıt
Rehberde: Hareket Bozuklukları ve CBD
Titreme, distoni, göz kapağı spazmı ve Huntington hastalığında CBD yalnız birkaç küçük çalışmada denendi: titremede ve Huntington'da fark görülmedi, göz kapağı spazmında küçük bir çalışmada bir ölçüm plasebodan iyi çıktı, hekimlerin belirti puanında ise belirgin fark yoktu. CBD'nin bu durumlara iyi gelip gelmediği henüz bilinmiyor. CBD kullanmayı düşünüyorsanız, aldığınız ilaçları da anlatarak doktorunuz ya da eczacınızla konuşabilirsiniz.
Yeterince araştırılmadı Yetersiz kanıt
Rehberde: OKB, saç yolma ve CBD
CBD yağı OKB'de ve saç yolmada henüz yalnız 4 kişinin başladığı kontrolsüz bir çalışmada denendi; THC içeren ürünlerle yapılan iki küçük kontrollü çalışmada belirgin fark görülmedi. CBD'nin işe yarayıp yaramadığı bilinmiyor. CBD kullanmayı düşünüyorsanız, aldığınız ilaçları da anlatarak doktorunuz ya da eczacınızla konuşabilirsiniz.
Bu bölgede hangi reseptör ve enzim genleri okunuyor?
Haritanın katman seçicisindeki genlerin bu bölgedeki değerleri: CB1 ve CB2'nin yanında kannabinoidlerin öteki hedefleri, endokannabinoidleri yapan ve yıkan enzimler, CBD ile THC'yi yıkan karaciğer enzimleri.
| Gen | Ne yapar? | Burada | En çok okunduğu doku |
|---|---|---|---|
| Reseptörler | |||
| CB1 CNR1 | Kannabinoid reseptörü | 15,1 | beyin kabuğu (18,6) |
| CB2 CNR2 | Kannabinoid reseptörü | 0,0 | dalak (8,4) |
| TRPV1 | Isı ve acı biber algılayıcısı · iyon kanalı | 5,6 | karaciğer (21,8) |
| GPR55 | Uzun süre "yetim" kalan reseptör · hücre zarında | 3,5 | testis (4,4) |
| PPARγ PPARG | Gen düğmesi · hücre çekirdeğinde | 2,3 | yağ dokusu (153,2) |
| 5-HT1A HTR1A | Serotonin reseptörü · hücre zarında | 0,4 | hipokampus (6,1) |
| TRPV2 | TRPV1'in akrabası · iyon kanalı | 2,2 | akciğer (29,5) |
| Endokannabinoid enzimleri | |||
| NAPE-PLD NAPEPLD | Anandamid yapımı | 1,9 | böbrek (13,9) |
| FAAH | Anandamidi yıkar | 24,4 | testis (46,0) |
| DAGLα DAGLA | 2-AG yapımı | 4,2 | beyin kabuğu (12,3) |
| DAGLβ DAGLB | 2-AG yapımı | 9,7 | böbreküstü bezi (15,2) |
| MGL MGLL | 2-AG'yi yıkar | 91,3 | yağ dokusu (161,3) |
| ABHD6 | 2-AG'yi yıkar | 18,4 | karaciğer (60,7) |
| ABHD12 | 2-AG'yi yıkar | 75,2 | epididim (125,2) |
| CBD ve THC'yi yıkan enzimler | |||
| CYP3A4 | CBD ve THC'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (3.367,1) |
| CYP2C19 | CBD'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (178,0) |
| CYP2C9 | THC'yi yıkar | 0,0 | karaciğer (1.607,6) |
RNA düzeyi, genin bu dokuda ne kadar okunduğunu gösterir; proteinin miktarını ya da enzimin ne kadar çalıştığını doğrudan göstermez. Human Protein Atlas (katmanlar)İnsan dokusu
CBD Akademi'de
Hareket bozuklukları: Parkinson, Huntington, Tourette: Bazal gangliyonlarda endokannabinoid sistem ve hareket bozukluklarında yapılan çalışmalar. Kaynaklarıyla.
Kimlik ve atıf
- Bazal gangliyonlar
- Basal Ganglia · MeSH D001479 · Wikidata Q464210
- Reseptörler
- CB1 (CNR1, UniProt P21554) · CB2 (CNR2, UniProt P34972)
Nasıl atıf yapılır: cbd.com.tr Editörlüğü. Bazal gangliyonlar ve endokannabinoid sistem. Endokannabinoid sistem 3B haritası, cbd.com.tr. Son güncelleme 24 Ekim 2026. https://cbd.com.tr/kullanim-rehberi/endokannabinoid-sistem-haritasi/bazal/
Beden modeli BodyParts3D (DBCLS, CC BY 4.0) ve Z-Anatomy (CC BY-SA 4.0) türevidir; reseptör düzeyleri Human Protein Atlas v25 (CC BY 4.0). Harita, metin ve indirilen görüntüler CC BY-SA 4.0. Bağımsız uzman incelemesi henüz yapılmadı. Bütün lisanslar
Haritanın öteki sayfaları
Genel bakış: endokannabinoid sistem nedir, sinapstaki geri bildirim freni, CBD'nin hedefleri, ders modu, veri ve lisanslar.
Kaynaklar
4 kaynağı göster
- Human Protein Atlas v25: doku RNA uzlaşı verisi (rna_tissue_consensus.tsv, HPA ve GTEx, nTPM) ve beyin bölgesi verisi (rna_brain_region_hpa.tsv, nTPM), CNR1 (ENSG00000118432) ve CNR2 (ENSG00000188822); v25.proteinatlas.org, dosya tarihi 6 Kasım 2025, indirme 24 Ekim 2026. Uhlén M ve ark. Tissue-based map of the human proteome. Science. 2015;347(6220):1260419. Lisans CC BY 4.0. PMID 25613900 · doi:10.1126/science.1260419 İnsan dokusu
- Herkenham M, Lynn AB, Little MD ve ark. Cannabinoid receptor localization in brain. Proc Natl Acad Sci U S A. 1990;87(5):1932-6. PMID 2308954 · doi:10.1073/pnas.87.5.1932 İnsan dokusuHayvan
- Mackie K. Distribution of cannabinoid receptors in the central and peripheral nervous system. Handb Exp Pharmacol. 2005;(168):299-325. PMID 16596779 · doi:10.1007/3-540-26573-2_10 Derleme
- Human Protein Atlas v25: doku RNA uzlaşı verisi (rna_tissue_consensus.tsv, HPA ve GTEx, nTPM), haritanın katman seçicisindeki 17 gen: CNR1, CNR2, TRPV1, GPR55, PPARG, HTR1A, TRPV2, NAPEPLD, FAAH, DAGLA, DAGLB, MGLL, ABHD6, ABHD12, CYP3A4, CYP2C19, CYP2C9; v25.proteinatlas.org/download/tsv/rna_tissue_consensus.tsv.zip, indirme 24 Ekim 2026. Uhlén M ve ark. Tissue-based map of the human proteome. Science. 2015;347(6220):1260419. Lisans CC BY 4.0. PMID 25613900 · doi:10.1126/science.1260419 İnsan dokusu