İçeriğe geç
Sitede ara

Böbrek ve endokannabinoid sistem

Kan akımı, tuz-su dengesi ve atılım.

Kan akımı, tuz-su dengesi ve atılım. Kannabinoid reseptörleri CB1 ve CB2'nin bu bölgedeki yeri, orada ne iş gördüğü ve CBD hakkında gerçekte ne bilindiği; Herkes, Öğrenci ve Uzman için üç düzeyde, kaynaklarıyla.

Böbrek ve idrar yoluCB1 çok az · CB2 çok az (Human Protein Atlas)Son güncelleme:

Bu sayfada neler var?

Etkileşimli 3B · gerçek anatomi ve gerçek veri

Kannabinoid reseptörleri vücudunuzun neresinde?

Yaklaşık 1,4 MB indirilir.

Anlatım
Üreme organları

Bölgeler

Nasıl okunur? Bir bölge seçin ya da haritada parlayan noktaya dokunun.

  • Dolu ışık CB1, halka CB2 reseptörü. Her bölgenin kendi rengi var; renk yalnız bölgeyi ayırt ettirir.
  • Işığın gücü, insan dokusunda ölçülen reseptör geni düzeyidir (Human Protein Atlas). Karaciğerin noktası bu yüzden sönük: sağlıklı karaciğerde reseptör az.
  • Yukarıdaki katman seçiciyle başka reseptörleri, endokannabinoidleri yapan ve yıkan enzimleri, CBD ile THC'yi yıkan karaciğer enzimlerini de görebilirsiniz.
  • Her bilginin yanında kaynağı ve kanıt türü (insan, hayvan, hücre) yazar. Anlatım düzeyini yukarıdan değiştirebilirsiniz.
  • Sürükleyerek döndürün. Yakınlaşmak için + ve − düğmeleri; bilgisayarda Ctrl ya da ⌘ ile tekerlek, telefonda iki parmak.
CB10,6 nTPM
CB20,0 nTPM

Böbrek: insan dokusunda reseptör geninin RNA düzeyi (doku uzlaşı verisi). Organın bütününde iki reseptörün RNA'sı da çok az; CB1 belli kanalcık hücrelerinde yoğunlaşıyor (insan dokusu çalışması). Human Protein Atlasİnsan dokusu

Human Protein Atlas v25, doku RNA uzlaşı verisi: Böbrek
ReseptörGenRNA (nTPM)Düzey
CB1CNR10,6çok az
CB2CNR20çok az

Orada ne iş görür?

Böbreğin bütününde iki reseptörün de RNA'sı çok az ölçülür, ama CB1 belli hücrelerde yoğunlaşır. İnsan böbreğinde CB1; süzülen sıvının yüzde 70–80'inin geri emildiği ilk kıvrımlı kanalcığın (proksimal tübül) ve ikinci kıvrımlı kanalcığın (distal tübül) hücrelerinde, ayrıca toplayıcı kanallardaki ara hücrelerde belirgin olarak bulundu; yetişkin ve cenin böbreğinde dağılım benzerdi. Aynı çalışmada CB2 bulunmadı; başka bir çalışma ise ileri diyabetik böbrek hastalığı olan kişilerin böbrek örneklerinde CB2'nin azaldığını bildirdi. Yani böbrekte CB2 konusunda bulgular uyuşmuyor. Bir derlemeye göre böbrekte öne çıkan endokannabinoid reseptörü CB1'dir. Human Protein Atlasİnsan dokusuSampaio 2015Hücre / laboratuvarLarrinaga 2010İnsan dokusuRein 2024HayvanBarutta 2011İnsan dokusuHayvanHücre / laboratuvarJenkin 2013Hücre / laboratuvarHayvanArceri 2023Derleme

Böbrek, anandamid ve onu yıkan enzimler bakımından zengindir; bir derlemeye göre bu sistem böbreğin kan akımını ve kanalcıklarda tuz ile suyun geri emilimini ayarlıyor olabilir. Sıçanlarda anandamid böbreğin küçük atardamarlarını (arteriyoller) genişletti ve bunda CB1 rol oynadı: böbreğe giden kan akımı arttı, süzme hızı azaldı, kan basıncı değişmedi. Farelerde böbreğin iç kısmına (medulla) verilen anandamid idrar miktarını ve tuz atılımını artırdı; CB1'i engelleyen bir madde bu etkiyi ortadan kaldırdı. Farede sentetik bir CB1 uyarıcısının yaptığı bol ve seyreltik idrar ise böbreğin değil, beyinden gelen su tutucu hormon (vazopresin) sinyalinin bozulmasıyla uyumluydu. Ritter 2016DerlemeDeutsch 1997HayvanHücre / laboratuvarKoura 2004HayvanRitter 2012HayvanRitter 2021HayvanLi ve Wang 2006HayvanSampaio 2015Hücre / laboratuvarRein 2024Hayvan

Yara dokusu birikimiyle (fibroz) giden böbrek hastalıklarında, IgA nefropatisi, diyabet ve akut interstisyel nefrit olan kişilerin böbrek örneklerinde CB1 belirgin arttı. Farede ve sıçanda şeker hastalığı ve obezite modellerinde böbrekte artan CB1 sinyali iltihaba, yara dokusuna ve süzgeç hücrelerinin (podosit) zarar görmesine katkıda bulundu; böbrekteki CB2'nin uyarılması ise bu zararları azaltıcı yönde çalıştı. Kültürdeki insan süzgeç hücrelerinde CB1'in uyarılması bu hücrelere özgü proteinleri (nefrin, podosin) azalttı; CB1'in engellenmesi bunu önledi. Farede yalnız proksimal tübülde CB1'in silinmesi, obeziteye bağlı böbrek yağlanmasını ve işlev bozukluğunu belirgin hafifletti. Lecru 2015İnsan dokusuHayvanHücre / laboratuvarTam 2016DerlemeBarutta 2010HayvanJourdan 2014HayvanHücre / laboratuvarUdi 2017HayvanHücre / laboratuvarBarutta 2011İnsan dokusuHayvanHücre / laboratuvar

Öğrenci düzeyi: terimler ve hücre tipleri

HPA doku verisinde böbrekte CNR1 0,6, CNR2 0 nTPM. Proksimal tübül, süzüntünün %70–80'inin geri emildiği nefron bölümüdür. Erişkin ve fetal insan böbreğinde RT-PCR CB1 mRNA'sını gösterdi, CB2 mRNA'sı yoktu; western blot ve immünohistokimyada CB1 proteini proksimal ve distal kıvrımlı tübül hücrelerinde ve toplayıcı kanalın interkale hücrelerinde belirgin pozitifti, CB2 proteini bütün örneklerde negatifti. Farede de CB1 antikorları toplayıcı kanalda AQP2 taşımayan, büyük olasılıkla interkale hücreleri işaretledi. Buna karşılık ileri diyabetik nefropati biyopsilerinde CB2'nin azaldığı ve podositlerin CB2 taşıdığı bildirildi; insan proksimal tübül hücre hattında (HK-2) CB2 vardı ve yüksek albüminle azaldı. Derlemeye göre böbrekte daha belirgin endokannabinoid reseptörü CB1. Human Protein Atlasİnsan dokusuSampaio 2015Hücre / laboratuvarLarrinaga 2010İnsan dokusuRein 2024HayvanBarutta 2011İnsan dokusuHayvanHücre / laboratuvarJenkin 2013Hücre / laboratuvarHayvanArceri 2023Derleme

Böbrek AEA ve AEA'yı yıkan enzimlerce zengin; derlemeye göre sistem böbrek kan akımı ve hemodinamiği ile tübüler sodyum ve sıvı geri emiliminde rol oynuyor olabilir. Sıçanda AEA in vitro perfüze jukstamedüller afferent arteriyolleri genişletti; etkiyi NO sentaz inhibisyonu (L-NAME) ve CB1 antagonisti SR141716A engelledi. Başka bir sıçan çalışmasında AEA afferent arteriyolü CB1 ve CB1 dışı reseptörler, efferent arteriyolü CB1 üzerinden daha çok genişletti; sonuçta GFR azaldı, renal kan akımı arttı, ortalama arter basıncı değişmedi. Farede AEA medullada kortekse göre zengin, FAAH kortekste, COX-2 medullada daha yüksek; medulla içine verilen AEA idrar hacmini ve Na⁺, K⁺ atılımını artırdı ve bu etkiyi seçici COX-2 inhibitörü selekoksib engelledi. Dış medullaya verilen AEA'nın idrar ve tuz atılımı etkisini rimonabant engelledi; CB1 kalın çıkan kolda (TAL) gösterildi ve kannabinoidler TAL hücrelerinde Na⁺ çıkışını Na⁺-K⁺-ATPaz'ı baskılayarak azalttı. Domuz böbrek tübül hücre hattında (LLC-PK1) da CB1 ve TRPV1 Na⁺/K⁺-ATPaz etkinliğini düzenledi. Sıçanda ise medulla içine verilen metanandamidin idrar artırıcı etkisi CB1 ya da TRPV1 antagonistiyle kalkmadı, böbreğin sinirsizleştirilmesiyle kalktı. Farede CB1 agonisti WIN55,212-2 seyreltik idrarla giden akut diabetes insipidus oluşturdu; desmopresinle birlikte verilince idrar en yüksek düzeyde yoğunlaştı, bu da nefrojenik değil santral diabetes insipidusla uyumlu. Ritter 2016DerlemeDeutsch 1997HayvanHücre / laboratuvarKoura 2004HayvanRitter 2012HayvanRitter 2021HayvanLi ve Wang 2006HayvanSampaio 2015Hücre / laboratuvarRein 2024Hayvan

IgA nefropatisi, diyabet ve akut interstisyel nefrit biyopsilerinde CB1 ifadesi belirgin arttı. Farede tek taraflı üreter tıkanması (UUO) modelinde CB1 en çok artan genler arasındaydı, fibrotik böbrekte 2-AG anlamlı yükseldi ve CB1'in genetik ya da farmakolojik inaktivasyonu fibrozu belirgin azalttı; TGF-β1 uyarısıyla miyofibroblastlarda CB1 arttı. Diyabetik farede CB1 glomerülde ağırlıkla podositlerde arttı; CB1 bloğu albüminüriyi azalttı ve nefrin, podosin, ZO-1 kaybını önledi. ZDF sıçanda glomerüler CB1 arttı; kültürdeki insan podositlerinde CB1 agonisti ACEA, anjiyotensin II ya da yüksek glukoz CB1 ve desmin ifadesini artırdı, podosin ve nefrini azalttı; CB1 bloğu ya da CNR1 susturulması bunu önledi. Proksimal tübüle özgü CB1 silinmesi farede obeziteyi önlemedi ama böbrekte yağ birikimini, işlev bozukluğunu, iltihabı ve fibrozu belirgin hafifletti. Diyabetik farede CB2 agonisti AM1241 albüminüriyi ve podosit protein kaybını azalttı. Derlemeye göre bu kemirgen modellerinde CB1 oksidatif strese, iltihaba ve fibroza katkıda bulunurken böbrek CB2'sinin uyarılması zararlı etkileri azaltıyor. Lecru 2015İnsan dokusuHayvanHücre / laboratuvarTam 2016DerlemeBarutta 2010HayvanJourdan 2014HayvanHücre / laboratuvarUdi 2017HayvanHücre / laboratuvarBarutta 2011İnsan dokusuHayvanHücre / laboratuvar

Uzman düzeyi: yöntem notları ve sayılar
CB10,6 nTPM
CB20,0 nTPM

Böbrek: insan dokusunda reseptör geninin RNA düzeyi (doku uzlaşı verisi). Organın bütününde iki reseptörün RNA'sı da çok az; CB1 belli kanalcık hücrelerinde yoğunlaşıyor (insan dokusu çalışması). Human Protein Atlasİnsan dokusu

Yöntem notu

Yerleşim. Larrinaga 2010: erişkin ve fetal insan böbreği; RT-PCR, western blot, immünohistokimya; örneklem sayısı özette yok. Barutta 2011: ileri diyabetik nefropati biyopsileri, erken deneysel diyabet (fare) ve kültürde podositler (türü özette yok); CB2 agonisti AM1241 14 hafta. Jenkin 2013: HK-2 hücreleri ve diyabetik sıçan böbreği (sıçan böbrek lizatında CB2 değişmedi). İnsanda CB2 bulguları çelişiyor (Larrinaga: protein bütün örneklerde negatif; Barutta: biyopside azalmış, yani var); antikor ve örnek farkı özetlerde tartışılmıyor. Lecru 2015: farede UUO, mikrodizi; insan biyopsilerindeki artışın nicel değeri özette yok. Larrinaga 2010İnsan dokusuBarutta 2011İnsan dokusuHayvanHücre / laboratuvarJenkin 2013Hücre / laboratuvarHayvanLecru 2015İnsan dokusuHayvanHücre / laboratuvar

Kan akımı ve tuz-su. Koura 2004: Sprague-Dawley sıçan, anandamid 15, 150 ve 1500 pmol/kg; AM251 varlığında yalnız 15 pmol/kg GFR ve RBF'yi artırdı; kan perfüzyonlu jukstamedüller nefron tekniği; CB1 mRNA afferent arteriyolde, immünohistokimyada afferent ve efferent arteriyolde. Deutsch 1997: sıçan böbrek homojenatı, renal endotel ve mezangiyal hücreler (endotelde CB1, mezangiyal hücrede CB1 ve CB2 mRNA'sı); anandamid 1 µM. Ritter 2012: fare, medulla içi AEA 15–60 nmol/kg/dk, ortalama arter basıncına etkisi az. Ritter 2021: izole fare TAL tübülleri. Li ve Wang 2006: Wistar sıçan, medulla içi metanandamid; idrar akımı aynı tarafta %64, karşı tarafta %62 arttı, sodyum atılımı değişmedi. Rein 2024: fare, WIN55,212-2. İdrar artışının mekanizması çalışmalar arasında farklı (CB1, COX-2 ve prostamid, böbrek siniri refleksi, santral vazopresin). Koura 2004HayvanDeutsch 1997HayvanHücre / laboratuvarRitter 2012HayvanRitter 2021HayvanLi ve Wang 2006HayvanRein 2024Hayvan

CBD, THC ve böbrek işlevi. Prospektüsteki ölçülmüş GFR çalışması: sağlıklı 39 kişi, çalışmada 7,5 mg/kg günde iki kez 7 gün, iohexol klirensi; aynı çalışmada serum kreatinin ve sistatin C'ye dayalı tahmini GFR %5, 24 saatlik idrar kreatinin klirensi %10 azaldı. FDA prospektüsünde böbrek yetmezliği alt başlığı yok; EMA ürün bilgisi 5.2: hafif (CLcr 50–80), orta (30 ile <50) ve ağır (<30 mL/dk) böbrek yetmezliğinde tek doz 200 mg sonrası Cmax ve AUC değişmedi; son evre böbrek hastalığı çalışılmadı. Tayo 2020: her grupta n = 8, 48 saat örnekleme; Cmax geometrik ortalama oranı 0,68–1,35. Sønderskov 2025: randomize ve kör olmayan; tek doz ağız içi sprey (5,4 mg THC + 5 mg CBD); 29 evre 4–5 kronik böbrek hastalığı, 20 sağlıklı; THC AUC medyanı sağlıklılarda 2,76, evre 4'te 4,16, evre 5'te 4,31 sa·ng/mL; 1,5 saatte baş dönmesi puanı hasta gruplarında yüksek. İki insan çalışmasının farkı doz, ürün (saf CBD ile THC + CBD) ve hasta grubuyla ilgili olabilir; özetler bunu tartışmıyor. Pan 2009: fare, sisplatin, değerlendirme 72. saatte; CBD dozu özette yok. Didik 2025: ölümsüzleştirilmiş insan podositleri; derişimler ve kandaki düzeylerle karşılaştırma özette yok. Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEpidyolex ürün bilgisi (EMA)Resmî ilaç bilgisiTayo 2020İnsan · klinik çalışmaSønderskov 2025İnsan · klinik çalışmaPan 2009HayvanDidik 2025Hücre / laboratuvar

Böbrek üstü bezi ayrı bölgedir; burada iki böbrek birlikte parlar.

CBD hakkında ne biliniyor?

Ruhsatlı CBD ilacı vücuttan çoğunlukla dışkıyla atılır; böbrekten atılım küçük bir yoldur. Ağızdan alınan THC ilacının prospektüsüne göre ise işaretli dozun yaklaşık yarısı üç gün içinde dışkıda, yüzde 10–15'i idrarda bulundu; tek bir dozdan sonra bile yıkım ürünleri beş haftadan uzun süre idrarda ve dışkıda düşük düzeyde ölçüldü. Ruhsatlı CBD ilacı, başlandıktan sonraki iki hafta içinde kandaki kreatinin değerini yaklaşık yüzde 10 yükseltebilir; sağlıklı yetişkinlerde bu yükseliş geri döndü. Sağlıklı gönüllülerde yapılan ayrı bir çalışmada böbreğin süzme hızı doğrudan ölçüldü ve değişmedi; prospektüse göre kreatinindeki yükseliş süzmenin azalmasından kaynaklanmıyor. Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEpidyolex ürün bilgisi (EMA)Resmî ilaç bilgisiAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi

Böbrek işlevi azalmış kişilerde yapılan iki küçük çalışma farklı sonuç verdi. Hafif, orta ya da ağır böbrek yetmezliği olan 24 kişide ruhsatlı CBD ilacının tek dozundan sonra kandaki CBD ve yıkım ürünlerinin düzeyinde sağlıklılara göre anlamlı fark yoktu ve idrarda kayda değer CBD ölçülmedi; son evre böbrek hastalığı olanlar çalışılmadı. İleri evre (4 ve 5) kronik böbrek hastalığı olan 29 kişide ise THC ve CBD içeren ağız içi spreyin tek dozundan sonra THC, CBD ve yıkım ürünlerine toplam maruziyet sağlıklılardan yüksekti; kişiler arasındaki fark büyüktü. Laboratuvarda farede CBD, bir kanser ilacının (sisplatin) böbrekte yaptığı hasarı azalttı; ölümsüzleştirilmiş insan süzgeç hücrelerinde ise uzun süreli CBD maruziyeti hücre içi kalsiyumu doza bağlı olarak artırdı, hücre hasarına ve ölümüne yol açtı. Bu son iki bulgu hayvan ve hücre deneyidir. Tayo 2020İnsan · klinik çalışmaEpidyolex ürün bilgisi (EMA)Resmî ilaç bilgisiSønderskov 2025İnsan · klinik çalışmaPan 2009HayvanDidik 2025Hücre / laboratuvar

Etkisi görülmedi Yetersiz kanıt

Rehberde: Diyabet ve CBD

Araştırmalarda CBD'nin bu konuda fayda sağladığı görülmedi. CBD kullanmayı düşünüyorsanız, aldığınız ilaçları da anlatarak doktorunuz ya da eczacınızla konuşabilirsiniz.

İlaç etkileşimi sorgula · Güvenlik

Bu bölgede hangi reseptör ve enzim genleri okunuyor?

Haritanın katman seçicisindeki genlerin bu bölgedeki değerleri: CB1 ve CB2'nin yanında kannabinoidlerin öteki hedefleri, endokannabinoidleri yapan ve yıkan enzimler, CBD ile THC'yi yıkan karaciğer enzimleri.

Human Protein Atlas v25, doku RNA uzlaşı verisi: böbrek (nTPM)
GenNe yapar?BuradaEn çok okunduğu doku
Reseptörler
CB1 CNR1Kannabinoid reseptörü0,6beyin kabuğu (18,6)
CB2 CNR2Kannabinoid reseptörü0,0dalak (8,4)
TRPV1Isı ve acı biber algılayıcısı · iyon kanalı7,2karaciğer (21,8)
GPR55Uzun süre "yetim" kalan reseptör · hücre zarında0,0testis (4,4)
PPARγ PPARGGen düğmesi · hücre çekirdeğinde14,7yağ dokusu (153,2)
5-HT1A HTR1ASerotonin reseptörü · hücre zarında0,0hipokampus (6,1)
TRPV2TRPV1'in akrabası · iyon kanalı4,6akciğer (29,5)
Endokannabinoid enzimleri
NAPE-PLD NAPEPLDAnandamid yapımı13,9böbrek (13,9)
FAAHAnandamidi yıkar20,2testis (46,0)
DAGLα DAGLA2-AG yapımı1,4beyin kabuğu (12,3)
DAGLβ DAGLB2-AG yapımı4,7böbreküstü bezi (15,2)
MGL MGLL2-AG'yi yıkar72,1yağ dokusu (161,3)
ABHD62-AG'yi yıkar33,2karaciğer (60,7)
ABHD122-AG'yi yıkar42,1epididim (125,2)
CBD ve THC'yi yıkan enzimler
CYP3A4CBD ve THC'yi yıkar4,2karaciğer (3.367,1)
CYP2C19CBD'yi yıkar0,0karaciğer (178,0)
CYP2C9THC'yi yıkar2,1karaciğer (1.607,6)

RNA düzeyi, genin bu dokuda ne kadar okunduğunu gösterir; proteinin miktarını ya da enzimin ne kadar çalıştığını doğrudan göstermez. Human Protein Atlas (katmanlar)İnsan dokusu

Kimlik ve atıf

Reseptörler
CB1 (CNR1, UniProt P21554) · CB2 (CNR2, UniProt P34972)

Nasıl atıf yapılır: cbd.com.tr Editörlüğü. Böbrek ve endokannabinoid sistem. Endokannabinoid sistem 3B haritası, cbd.com.tr. Son güncelleme 24 Ekim 2026. https://cbd.com.tr/kullanim-rehberi/endokannabinoid-sistem-haritasi/bobrek/

Beden modeli BodyParts3D (DBCLS, CC BY 4.0) ve Z-Anatomy (CC BY-SA 4.0) türevidir; reseptör düzeyleri Human Protein Atlas v25 (CC BY 4.0). Harita, metin ve indirilen görüntüler CC BY-SA 4.0. Bağımsız uzman incelemesi henüz yapılmadı. Bütün lisanslar

Haritanın öteki sayfaları

Genel bakış: endokannabinoid sistem nedir, sinapstaki geri bildirim freni, CBD'nin hedefleri, ders modu, veri ve lisanslar.

Kaynaklar

26 kaynağı göster
  1. Human Protein Atlas v25: doku RNA uzlaşı verisi (rna_tissue_consensus.tsv, HPA ve GTEx, nTPM) ve beyin bölgesi verisi (rna_brain_region_hpa.tsv, nTPM), CNR1 (ENSG00000118432) ve CNR2 (ENSG00000188822); v25.proteinatlas.org, dosya tarihi 6 Kasım 2025, indirme 24 Ekim 2026. Uhlén M ve ark. Tissue-based map of the human proteome. Science. 2015;347(6220):1260419. Lisans CC BY 4.0. PMID 25613900 · doi:10.1126/science.1260419 İnsan dokusu
  2. Sampaio LS, Taveira Da Silva R, Lima D ve ark. The endocannabinoid system in renal cells: regulation of Na(+) transport by CB1 receptors through distinct cell signalling pathways. Br J Pharmacol. 2015;172(19):4615-25. PMID 25537261 · doi:10.1111/bph.13050 Hücre / laboratuvar
  3. Larrinaga G, Varona A, Pérez I ve ark. Expression of cannabinoid receptors in human kidney. Histol Histopathol. 2010;25(9):1133-8. PMID 20607655 · doi:10.14670/HH-25.1133 İnsan dokusu
  4. Rein JL, Mackie K, Kleyman TR, Satlin LM. Cannabinoid receptor type 1 activation causes a water diuresis by inducing an acute central diabetes insipidus in mice. Am J Physiol Renal Physiol. 2024;326(6):F917-F930. PMID 38634131 · doi:10.1152/ajprenal.00320.2022 Hayvan
  5. Barutta F, Piscitelli F, Pinach S ve ark. Protective role of cannabinoid receptor type 2 in a mouse model of diabetic nephropathy. Diabetes. 2011;60(9):2386-96. PMID 21810593 · doi:10.2337/db10-1809 İnsan dokusuHayvanHücre / laboratuvar
  6. Jenkin KA, McAinch AJ, Briffa JF ve ark. Cannabinoid receptor 2 expression in human proximal tubule cells is regulated by albumin independent of ERK1/2 signaling. Cell Physiol Biochem. 2013;32(5):1309-19. PMID 24280624 · doi:10.1159/000354529 Hücre / laboratuvarHayvan
  7. Arceri L, Nguyen TK, Gibson S ve ark. Cannabinoid Signaling in Kidney Disease. Cells. 2023;12(10):1419. PMID 37408253 · doi:10.3390/cells12101419 Derleme
  8. Ritter JK, Li G, Xia M, Boini K. Anandamide and its metabolites: what are their roles in the kidney? Front Biosci (Schol Ed). 2016;8(2):264-77. PMID 27100705 · doi:10.2741/s461 Derleme
  9. Deutsch DG, Goligorsky MS, Schmid PC ve ark. Production and physiological actions of anandamide in the vasculature of the rat kidney. J Clin Invest. 1997;100(6):1538-46. PMID 9294122 · doi:10.1172/JCI119677 HayvanHücre / laboratuvar
  10. Koura Y, Ichihara A, Tada Y ve ark. Anandamide decreases glomerular filtration rate through predominant vasodilation of efferent arterioles in rat kidneys. J Am Soc Nephrol. 2004;15(6):1488-94. PMID 15153559 · doi:10.1097/01.asn.0000130561.82631.bc Hayvan
  11. Ritter JK, Li C, Xia M ve ark. Production and actions of the anandamide metabolite prostamide E2 in the renal medulla. J Pharmacol Exp Ther. 2012;342(3):770-9. PMID 22685343 · doi:10.1124/jpet.112.196451 Hayvan
  12. Ritter JK, Ahmad A, Mummalaneni S ve ark. Mechanism of Diuresis and Natriuresis by Cannabinoids: Evidence for Inhibition of Na+-K+-ATPase in Mouse Kidney Thick Ascending Limb Tubules. J Pharmacol Exp Ther. 2021;376(1):1-11. PMID 33087396 · doi:10.1124/jpet.120.000163 Hayvan
  13. Li J, Wang DH. Differential mechanisms mediating depressor and diuretic effects of anandamide. J Hypertens. 2006;24(11):2271-6. PMID 17053550 · doi:10.1097/01.hjh.0000249706.42230.a8 Hayvan
  14. Lecru L, Desterke C, Grassin-Delyle S ve ark. Cannabinoid receptor 1 is a major mediator of renal fibrosis. Kidney Int. 2015;88(1):72-84. PMID 25760323 · doi:10.1038/ki.2015.63 İnsan dokusuHayvanHücre / laboratuvar
  15. Tam J. The emerging role of the endocannabinoid system in the pathogenesis and treatment of kidney diseases. J Basic Clin Physiol Pharmacol. 2016;27(3):267-76. PMID 26280171 · doi:10.1515/jbcpp-2015-0055 Derleme
  16. Barutta F, Corbelli A, Mastrocola R ve ark. Cannabinoid receptor 1 blockade ameliorates albuminuria in experimental diabetic nephropathy. Diabetes. 2010;59(4):1046-54. PMID 20068137 · doi:10.2337/db09-1336 Hayvan
  17. Jourdan T, Szanda G, Rosenberg AZ ve ark. Overactive cannabinoid 1 receptor in podocytes drives type 2 diabetic nephropathy. Proc Natl Acad Sci U S A. 2014;111(50):E5420-8. PMID 25422468 · doi:10.1073/pnas.1419901111 HayvanHücre / laboratuvar
  18. Udi S, Hinden L, Earley B ve ark. Proximal Tubular Cannabinoid-1 Receptor Regulates Obesity-Induced CKD. J Am Soc Nephrol. 2017;28(12):3518-3532. PMID 28860163 · doi:10.1681/ASN.2016101085 HayvanHücre / laboratuvar
  19. EPIDIOLEX (cannabidiol) oral solution, ABD reçete bilgisi (Jazz Pharmaceuticals), DailyMed setid 8bf27097-4870-43fb-94f0-f3d0871d1eec, SPL sürüm 35 (yürürlük 29 Mayıs 2026; DailyMed'de 15 Haziran 2026): bölüm 1, 2.1–2.6, 4, 5.1–5.5, 6.1, 7, 8.1, 8.2, 8.4, 8.5, 8.6, 9.2, 9.3, 11, 12.1, 12.2, 12.3, 13.1, 14.1–14.3, 17. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
  20. Epidyolex (cannabidiol) 100 mg/mL oral solution, Avrupa ürün bilgisi (SmPC; Jazz Pharmaceuticals Ireland Ltd), ilk ruhsat 19 Eylül 2019, son yenileme 26 Temmuz 2024; bölüm 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 4.6, 4.7, 4.8, 4.9, 5.1, 5.2, 5.3 ve 9. 24–26 Ekim 2026'da indirildi. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
  21. Tayo B, Taylor L, Sahebkar F, Morrison G. A Phase I, Open-Label, Parallel-Group, Single-Dose Trial of the Pharmacokinetics, Safety, and Tolerability of Cannabidiol in Subjects with Mild to Severe Renal Impairment. Clin Pharmacokinet. 2020;59(6):747-755. PMID 31802404 · doi:10.1007/s40262-019-00841-6 İnsan · klinik çalışma
  22. Sønderskov MB, Khatir DS, Kjærgaard KD ve ark. Pharmacokinetics and Side Effects of Δ9-Tetrahydrocannabinol and Cannabidiol in Patients with Different Stages of CKD. Kidney Int Rep. 2025;10(3):707-719. PMID 40225360 · doi:10.1016/j.ekir.2024.12.030 İnsan · klinik çalışma
  23. Pan H, Mukhopadhyay P, Rajesh M ve ark. Cannabidiol attenuates cisplatin-induced nephrotoxicity by decreasing oxidative/nitrosative stress, inflammation, and cell death. J Pharmacol Exp Ther. 2009;328(3):708-14. PMID 19074681 · doi:10.1124/jpet.108.147181 Hayvan
  24. Didik S, Ahrari A, Taneja K ve ark. The effects of Cannabidiol on podocytes in vitro. Biochem Biophys Res Commun. 2025;784:152654. PMID 40967036 · doi:10.1016/j.bbrc.2025.152654 Hücre / laboratuvar
  25. MARINOL (dronabinol) capsules, ABD reçete bilgisi, DailyMed setid d0efeeec-640d-43c3-8f0a-d31324a11c68, SPL sürüm 5 (effectiveTime 14 Şubat 2023): bölüm 5.1, 5.2, 5.3, 5.5, 6.1, 7.1-7.4, 8.1, 8.5, 8.6, 9.2, 9.3, 11, 12.2, 12.3, 12.5, 17. 24–26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
  26. Human Protein Atlas v25: doku RNA uzlaşı verisi (rna_tissue_consensus.tsv, HPA ve GTEx, nTPM), haritanın katman seçicisindeki 17 gen: CNR1, CNR2, TRPV1, GPR55, PPARG, HTR1A, TRPV2, NAPEPLD, FAAH, DAGLA, DAGLB, MGLL, ABHD6, ABHD12, CYP3A4, CYP2C19, CYP2C9; v25.proteinatlas.org/download/tsv/rna_tissue_consensus.tsv.zip, indirme 24 Ekim 2026. Uhlén M ve ark. Tissue-based map of the human proteome. Science. 2015;347(6220):1260419. Lisans CC BY 4.0. PMID 25613900 · doi:10.1126/science.1260419 İnsan dokusu