Araştırmalar ne diyor?
Bu üç sendrom, araştırma açısından birbirine benzer bir tablo gösteriyor: kannabinoidlerle yapılmış çalışmaların neredeyse hepsi çok küçük, birçoğu erken durduruldu ve sonuçlarının bir kısmı hakemli bir dergide değil, yalnız uluslararası çalışma kayıt sitesinde (ClinicalTrials.gov) yayımlandı. Ekim 2026'da yaptığımız taramada bu sendromlarda katılımcıların kura ile gruplara ayrıldığı dört çalışma bulduk; dördü de erken durduruldu ve hiçbirinde istatistik sınama yapılamadı. Bu yüzden aşağıdaki sayılar bir etkinin varlığını ya da yokluğunu göstermez; yalnız neyin denendiğini anlatır.
Rett sendromu: Rett sendromu neredeyse yalnız kız çocuklarında görülen, çoğunlukla MECP2 adlı gendeki bir değişiklikten kaynaklanan bir gelişim bozukluğudur. Hayatın ilk yılında gelişim olağan görünür, sonra konuşma ve el becerileri geriler; solunum düzensizlikleri, uyku sorunları, kaygı ve huzursuzluk sık görülür. Hayvan çalışmalarındaki olumlu bulgular üzerine bu sendromda birkaç kannabinoid denendi. Araştırmalarda bakılan belirtiler davranış ve ruh hali (bakım verenin doldurduğu Rett davranış ölçeğiyle), kaygı, uyku ve hareketlerdi.
Rett'te saflaştırılmış CBD'nin plaseboyla karşılaştırıldığı tek çalışmaya 2–18 yaş arası 29 kız alındı; çalışma katılımcı bulma güçlüğü ve COVID-19 salgını nedeniyle erken durduruldu ve 24 haftayı ancak 17 kız tamamladı. Yüksek doz (kilo başına günde 15 mg) alan 9 kızın davranış puanı ortalama 12,1 puan, plasebo alan 10 kızınki 6,1 puan azaldı (plasebo grubunda 24 haftayı 10 kızdan yalnız 4'ü tamamladı ve bu grubun başlangıç puanı biraz daha yüksekti); düşük doz alanlarda ise puan neredeyse değişmedi. Doktorların genel izlenim ve hastalık şiddeti puanları üç grupta birbirine yakındı. Gruplar çok küçük olduğu için istatistik karşılaştırma yapılmadı ve sonuç yalnız çalışma kaydında yayımlandı; bu sayılardan CBD'nin işe yarayıp yaramadığı çıkarılamaz. Ana çalışmaya katılmış 21 kızın geçtiği açık etiketli devamda da (herkes CBD aldı, karşılaştırma grubu yoktu) davranış puanı ortalama 7,4 puan azaldı; bu devam çalışması da erken sonlandırıldı.
Rett'te çok az THC (%0,08) içeren ve ağırlıklı olarak CBD'nin asit biçimi CBDA'dan oluşan tam spektrum bir kenevir özütü, 5–16 yaş 11 kızda 12 hafta denendi. Doktorların genel değerlendirmesi, davranış ölçeği, iletişim, kaygı, yaşam kalitesi ve bakım verenin yükü düzeldi. Ancak bu çalışmada karşılaştırma grubu yoktu, aile ve doktor ürünü biliyordu ve çalışmayı ürünü geliştiren şirketler finanse etti ve 8 yazarın 4'ü bu şirketlerde çalışıyor; bu yüzden kanıt çok zayıf. Aynı ürünle plasebo kontrollü bir çalışma kayıtlı, ama Ekim 2026 itibarıyla hasta almaya başlamadı.
CBD'ye yakın ama ayrı bir kannabinoid olan kannabidivarin (CBDV), ilaca dirençli epilepsisi olan 5 Rett'li kızda denendi. Bu küçük çalışmada Rett'in nöbet dışı belirtilerinde belirgin bir değişiklik görülmedi. Rett sendromunda sık görülen epilepsi nöbetleri için saflaştırılmış CBD ile yapılan, karşılaştırma grubu olmayan çalışmaları (nöbetler bazı çocuklarda belirgin azaldı; kanıt çok zayıf) diğer dirençli epilepsiler sayfasında anlattık. Rett'i otizm ve Frajil X sendromuyla birlikte ele alan, 2026'da yayımlanan bir sistematik derleme Rett için yalnız nöbetlerdeki azalmayı bildirdi (karşılaştırma grubu olmayan çalışmalardan); Rett'in öteki belirtileri için ayrı bir sonuç vermedi ve üç durumda da mevcut kanıtın rutin kullanımı desteklemeye yetmediği sonucuna vardı.
22q11.2 silinme sendromu: 22. kromozomdaki küçük bir parçanın eksik olmasıyla oluşan bu sendrom yaklaşık her 3.000–6.000 doğumda bir görülür. Kalp hastalıkları, damak yarığı, düşük kalsiyum ve bağışıklık sorunlarının yanında çocuklarda kaygı, sosyal içe çekilme, dikkat sorunları ve öğrenme güçlüğü sık; yaklaşık her 10 kişiden 4'ünde bir kaygı bozukluğu var. Bu sendromda ergenlikte ve genç yetişkinlikte psikoz ve şizofreni riski de belirgin yüksek. Araştırmalarda bakılan belirtiler kaygı, ruh hali ve davranış sorunlarıydı.
22q11.2 silinme sendromunda kannabinoidlerle yapılmış tek tedavi çalışmasında, laboratuvarda üretilmiş ve THC içermeyen saf CBD, jel olarak deriye (üst kola ya da omuza) sürüldü. Kaygısı belirgin olan 4–15 yaş 20 çocuk ve genç 14 hafta boyunca jeli kullandı. Kaygı puanı ortalama 14,7'den 8,5'e indi; ruh hali, irritabilite ve uygunsuz konuşma puanları da düzeldi ve doktorlar katılımcıların dörtte üçünü düzelmiş olarak değerlendirdi; buna karşılık doktorların hastalığın genel şiddetine verdiği puan değişmedi. Bu çalışmada plasebo grubu yoktu ve çalışmayı ürünü geliştiren şirket finanse etti. Karşılaştırma grubu olmayan bir çalışmada plasebo etkisi ve zamanla kendiliğinden olan düzelme ayrılamadığı için bu sonuç tek başına etkinin kanıtı sayılmaz; yazarlar da plasebo kontrollü bir çalışma gerektiğini yazıyor. Aynı jel, sitenin otizm sayfasında anlatılan Frajil X sendromunda 212 çocukla plasebo kontrollü olarak denenmiş; orada plasebo alan çocuklarda da benzer düzelme görülmüş ve ana ölçümde jel plasebodan belirgin farklı bulunmamıştı.
22q11.2 silinme sendromunda THC içeren ürünlerle hiç tedavi çalışması yok. Bu sendromda psikoz riski yüksek olduğu için kenevir kullanımı ayrıca merak ediliyor: 434 kişinin incelendiği bir çalışmada bu sendromu olanlarda düzenli kenevir kullanımı hem sağlıklı kişilerden hem psikoz hastalarından belirgin azdı ve sendromlu kişilerin kendi içinde madde kullanımı ile psikoz arasında bir ilişki görülmedi. Kenevir dahil yasa dışı madde kullanımındaki fark, cinsiyet ve zekâ puanı hesaba katılınca belirgin olmaktan çıktı; ayrıca sendromlu kişilerin bilgileri hasta dosyalarından, öteki grupların bilgileri ise ayrı bir görüşmeyle toplandı. Bu tek seferlik bir ölçümdü; kenevirin bu sendromda psikoz riskini artırıp artırmadığını göstermez.
Prader-Willi sendromu: 15. kromozomdaki bir gen bölgesinin işlememesinden kaynaklanan bu sendromda, çocuklukta başlayan ve durdurulması güç bir yeme isteği (hiperfaji) ile kilo alma en belirgin sorundur; öğrenme güçlüğü, kısa boy, üreme hormonlarının yetersizliği, uyku ve vücut ısısı düzenlemesinde sorunlar da görülür. Prader-Willi'li kişilerin kanında vücudun kendi ürettiği kannabinoidlerden birinin (2-AG) daha yüksek bulunması, iştahı düzenleyen bu sistemin sendromda rol oynayabileceğini düşündürdü. Araştırmalarda bakılan belirtiler aşırı yeme, kilo, irritabilite ve katı, tekrarlayıcı davranışlardı.
Prader-Willi'de saf CBD ya da CBDV'yi plaseboyla karşılaştırmak için üç çalışma başlatıldı ve üçü de erken durduruldu: biri üretici şirket iflas ettiği için 7 kişiyle, biri şirket öncelikleri değiştiği için 4 kişiyle (bunların hiçbiri plasebo grubuna düşmedi), biri finansman bulunamadığı için 6 kişiyle. 13. haftada aşırı yeme puanı CBD grubundaki 4 kişide ortanca 4,5 puan, plasebo grubundaki 3 kişide 2 puan azalmıştı; ama 13 haftayı yalnız iki kişi tamamladı ve istatistik sınama yapılmadı. CBDV çalışmasında irritabilite puanı iki grupta da benzer ölçüde azaldı. Aşırı yeme ve katılık puanları CBDV grubunda daha çok azalmış görünüyordu; ama gruplar başlangıçta çok farklıydı (CBDV grubu ortalama 19, plasebo grubu 10 yaşındaydı; uyuşukluk ve içe çekilme puanı CBDV grubunda başlangıçta dört kat yüksekti ve 12. haftada da yüksek kaldı) ve her grupta 2–3 kişi vardı. Bu sonuçların hiçbiri hakemli bir dergide yayımlanmadı ve bu kadar küçük gruplarla CBD'nin aşırı yemeyi etkileyip etkilemediği bilinmiyor. Prader-Willi'de THC içeren ürünlerle çalışma yok.
Kenevir ürünü olmayan, tersine vücuttaki kannabinoid reseptörünü engelleyen bir zayıflama ilacı (rimonabant) da Prader-Willi'li yetişkinlerde denenmişti; kilo vermede bir eğilim görülse de ilacı alanların yarısı psikiyatrik yan etkiler nedeniyle çalışmayı bıraktı ve çalışma erken durduruldu. Bu ilaç CBD ya da kenevir değildir; burada yalnız bu sistemin Prader-Willi'de neden araştırıldığını anlatmak için anıyoruz.
Kanıtın gücü: ●○○○ Çok zayıf kanıt. Sonuç: Yeterince araştırılmadı. Bu ne demek?
Bu konuda süren araştırmalar
ClinicalTrials.gov'da bu konuda şu an süren bir CBD çalışması görünmüyor. Bütün süren çalışmalar
Olası yan etkiler ve ilaç etkileşimleri
Bu sendromlardaki çalışmalarda saf CBD ile en sık ishal, kusma, iştah azalması, uyuşukluk, ateş ve döküntü bildirildi. Rett'teki kontrollü çalışmada yüksek doz grubunda karaciğer enzimlerinin yükselmesi ciddi yan etki olarak kaydedildi; uzun süreli devamda da bir kızda karaciğer enzimi normalin üç katını aştı. Rett'teki devam çalışmasında 21 kızdan 5'inde solunum yetmezliği, nöbet ve enfeksiyon gibi ciddi sorunlar görüldü ve 2 kız öldü; bunların hiçbiri tedaviyle ilişkili sayılmadı. Rett'in kendisi de solunum sorunları ve nöbetlerle seyredebildiği için bu olayların nedenini kontrolsüz bir çalışmada ayırmak güçtür. 22q11.2 silinme sendromunda deriye sürülen jelin ilk 14 haftada tedaviyle ilişkili sayılan tek yan etkisi sürülen yerde ağrı ve kaşıntıydı; çalışma kaydına göre uzatma dönemiyle birlikte 20 çocuktan 3'ünde ciddi bir sağlık sorunu (düşük kalsiyum, testis dönmesi, viral alt solunum yolu enfeksiyonu) görüldü. Kayıt bunların jelle ilişkisini belirtmiyor; düşük kalsiyum bu sendromun kendisinde de sık görülür. CBDV ile aşırı uyku hali ve salya artışı, bir kişide de çözülme hissi (ayrışma belirtileri) bildirildi.
Bu çalışmalardaki çocukların birçoğu epilepsi, kaygı ya da davranış için başka ilaçlar da kullanıyordu. CBD bazı ilaçların vücutta parçalanmasını yavaşlatabilir. 22q11.2 çalışmasına da klobazam, fenobarbital, karbamazepin ve fenitoin gibi bazı epilepsi ilaçlarını ya da karaciğerde aynı enzimle (CYP3A4) parçalanan ilaçları kullananlar alınmadı. Ayrıntılar sitenin epilepsi ilaçları, klobazam ve valproat etkileşim sayfalarında.
Kullandığınız ilaçlarla etkileşim için: CBD ilaç etkileşimi sorgulama.
Çalışmalarda nasıl kullanıldı?
Rett sendromunda saflaştırılmış CBD ağızdan çözelti olarak kilo başına günde 5 ya da 15 mg (çalışma dozu; kişisel öneri değildir) verildi; açık etiketli devamda kilo başına günde 5 mg ile başlanıp haftada 5 mg artırılarak en çok 15, gerekirse 20 mg'a (çalışma dozu; kişisel öneri değildir) çıkıldı. Prader-Willi çalışmalarında laboratuvarda üretilmiş CBD ağızdan, yemekle kilo başına günde 10, 20 ya da 40 mg (çalışma dozu; kişisel öneri değildir) olarak kullanıldı.
22q11.2 silinme sendromunda saf CBD jeli deriye sürüldü: kilosu 35 kg'a kadar olanlarda günde 250 mg, daha ağır olanlarda günde 500 mg (çalışma dozu; kişisel öneri değildir), iki eşit doza bölünerek. CBDV, Rett ve Prader-Willi çalışmalarında kilo başına günde 10 mg (çalışma dozu; kişisel öneri değildir) hedeflenerek kullanıldı. Rett'te denenen az THC'li kenevir özütünün dozu makalenin özetinde yazmıyor.
Bu dozlar çalışmalarda doktor gözetiminde, düzenli kan testleri ve muayeneyle kullanıldı; çoğu çalışma erken durdurulduğu için hangi dozun işe yarayıp yaramadığı bilinmiyor.
Çalışmaların ayrıntısı (sağlık profesyonelleri için)
Rett sendromu: saflaştırılmış CBD ile tek RKÇ (NCT03848832; 29 kız, 2–18 yaş, 24 hafta, 5 ya da 15 mg/kg/gün) katılımcı bulma güçlüğü ve COVID-19 nedeniyle erken durduruldu, 17 kız tamamladı, planlanan istatistik yapılmadı; sonuçlar yalnız ClinicalTrials.gov kaydında: RSBQ toplam puanında değişim 15 mg/kg/gün ile −12,1 (SS 13,6; n = 9), plaseboyla −6,1 (SS 7,2; n = 10), 5 mg/kg/gün ile +0,4; CGI-I ve CGI-S değerleri gruplar arasında birbirine yakın (sınama yok); plasebo grubunda 24 haftayı 10 kızdan 4'ü tamamladı. Açık etiketli uzatmada (NCT04252586; 21 kız, en çok 20 mg/kg/gün, tamamlayan yok) RSBQ −7,4; 5 kızda ciddi yan etki, 2 ölüm, hiçbiri tedaviyle ilişkili sayılmadı. %0,08 THC'li, CBDA ağırlıklı tam spektrum özütle (Keating 2025; 11 kız, 12 hafta, açık etiketli, üretici finansmanlı) CGI-I (p = 0,028), RSBQ (p = 0,0005) ve yaşam kalitesinde başlangıca göre düzelme. CBDV ile faz 1 çalışmada (Hurley 2022; ilaca dirençli epilepsili 5 kız, 10 mg/kg/gün) nöbet dışı belirtilerde belirgin değişiklik yok; nöbetler azaldı (nöbetler diğer dirençli epilepsiler sayfasında anlatılıyor). Rett, otizm ve Frajil X'i birlikte ele alan sistematik derleme (Boeri 2026; 17 çalışma, 2 RKÇ) Rett için yalnız nöbetlerde betimleyici azalma bildiriyor ve kanıtı rutin kullanım için yetersiz buluyor. 22q11.2 silinme sendromu: deriye sürülen sentetik CBD jeliyle açık etiketli faz 2 çalışmada (Heussler 2026, INSPIRE; 20 çocuk ve genç, 4–15 yaş, günde 250 ya da 500 mg, 14 hafta + 24 hafta uzatma; üretici finansmanlı) PARS-R kaygı puanı 14,7'den 8,5'e (−%41,9; p = 0,0001), ADAMS toplamı −%60,0 (p = 0,0014), ABC-C irritabilite −%45,8 (p = 0,006); kayıtta CGI-S değişimi 0,0; plazmada THC yok; tedaviyle ilişkili yan etki yalnız sürülen yerde ağrı ve kaşıntı; kayıtta bütün çalışmada 3 kişide ciddi yan etki. 434 sendromlu kişiyle kesitsel çalışmada düzenli kenevir kullanımı sağlıklı kontrollerden ve psikoz hastalarından belirgin az, sendromlu kişilerde herhangi bir madde kullanımı ile psikotik bozukluk arasında ilişki yok (OR 0,80; %95 GA 0,54–1,20; kenevire ayrı bakılmadı); yasa dışı madde kullanımındaki grup farkı cinsiyet ve IQ hesaba katılınca anlamlı değil; sendromlu grupta veriler hasta dosyalarından (Vingerhoets 2019). Prader-Willi sendromu: üç plasebo kontrollü çalışmanın üçü de erken durduruldu, hakemli yayın yok: sentetik CBD 40 mg/kg/gün ile 7 genç (NCT02844933; HQ-CT ortanca −4,5'e karşı −2; 2 kişi tamamladı), sentetik CBD 10–40 mg/kg/gün ile 4 kişi (NCT05098509; hepsi CBD grubunda, etkililik verisi yok), CBDV 10 mg/kg/gün ile 6 kişi (NCT03848481; ABC irritabilite başlangıçta 22,3'e karşı 24,0, 12. haftada 10,0'a karşı 10,3; gruplar başlangıçta yaşça ve bazı puanlarda çok farklı). Seçici CB1 engelleyici rimonabant (kenevir ürünü değil) psikiyatrik yan etkiler nedeniyle 10 kişiyle erken durdurulmuştu (Motaghedi 2011; arka plan, tabloda yok). 'Yeterince araştırılmadı' etiketi saf CBD'nin kanıtına dayanıyor: plasebo kontrollü çalışmalar var, ama hepsi az sayıda kişiyle (4–29) erken durduruldu ve yönü okunamıyor. Ekim 2026 taraması (PubMed, Cochrane, ClinicalTrials.gov, Europe PMC): bu üç sendromda kannabinoidlerle plaseboyla karşılaştırmak üzere başlatılan 4 çalışma (Rett'te 1, Prader-Willi'de 3; biri CBD değil CBDV ile; hepsi erken durduruldu, biri plaseboya hasta alamadı, hiçbiri hakemli dergide yayımlanmadı, sonuçlar kayıtta), 4 kontrolsüz çalışma (Rett'te 3, 22q11.2'de 1), Rett'i kapsayan 1 sistematik derleme ve 22q11.2'de kenevir kullanımına bakan 1 gözlemsel çalışma bulundu; hepsi aşağıdaki tabloda. 22q11.2 silinme sendromunda kontrollü çalışma, bu sendromlarda kannabinoidlere bakan Cochrane derlemesi ve Türkiye'den çalışma yok. Rett'te az THC'li özütle 40 kişilik plasebo kontrollü bir çalışma kayıtlı ama hasta almaya başlamadı; aynı özütle 14 kişilik açık etiketli bir çalışma Aralık 2025'te bitti, sonucu yok.
Kanıt değerlendirmesi: Saf CBD: çok zayıf (Rett'te 29 ve Prader-Willi'de 7 ve 4 kişiyle başlayan plasebo kontrollü çalışmaların hepsi erken durduruldu, istatistik sınama yapılmadı ve sonuçlar yalnız kayıtta; 22q11.2 silinme sendromunda tek veri 20 çocukla kontrol grubu olmayan, üretici destekli bir deri jeli çalışması). CBDV CBD'den ayrı bir kannabinoid olduğu için bu düzeye dayanak alınmadı; THC içeren ürünler THC kanıtında değerlendirildi
Saf CBD
Rett sendromunda saflaştırılmış CBD ile tek plasebo kontrollü çalışma (29 kız, 24 hafta; NCT03848832) erken durduruldu ve istatistik yapılmadan yalnız kayıtta yayımlandı: davranış puanı yüksek doz CBD ile ortalama 12,1, plaseboyla 6,1 puan azaldı (9 ve 10 kız); doktorun genel izlenim puanları gruplar arasında birbirine yakındı. Açık etiketli devamında (21 kız) puan ortalama 7,4 puan azaldı. Prader-Willi'de sentetik CBD ile iki çalışma (7 ve 4 kişi) erken durduruldu; birinde aşırı yeme puanı CBD ile ortanca 4,5, plaseboyla 2 puan azaldı, ötekinde etkililik verisi hiç toplanmadı. 22q11.2 silinme sendromunda deriye sürülen saf CBD jeliyle 20 çocuk ve gençte, karşılaştırma grubu olmadan, kaygı puanı yaklaşık %42 azaldı (INSPIRE, üretici destekli). CBD'ye yakın ama ayrı bir kannabinoid olan CBDV ile Rett'te 5 kızda nöbet dışı belirtilerde belirgin değişiklik görülmedi; Prader-Willi'de 6 kişilik plasebo kontrollü çalışmada irritabilite benzerdi. Kanıt çok zayıf: hiçbir çalışma bir etkiyi gösterecek ya da dışlayacak büyüklükte değil.
THC içeren ürünler
THC içeren ürünlerle yalnız Rett sendromunda tek bir çalışma var: %0,08 THC içeren ve ağırlıklı olarak CBDA'dan oluşan tam spektrum bir kenevir özütüyle 5–16 yaş 11 kızda 12 hafta sonunda doktorun genel izlenimi (p = 0,028), davranış ölçeği, kaygı ve yaşam kalitesi düzeldi; çalışmanın karşılaştırma grubu yoktu ve ürünü geliştiren şirketler finanse etti. 22q11.2 silinme sendromunda ve Prader-Willi sendromunda THC içeren ürünlerle tedavi çalışması yok. 22q11.2 silinme sendromunda psikoz riski yüksek; bu sendromu olanlarda düzenli kenevir kullanımı az görüldü ve kendi içlerinde madde kullanımıyla psikoz arasında ilişki bulunmadı (434 kişi, kesitsel), ama THC içeren ürünlerin bu grupta güvenliği araştırılmadı.
Kanıt: Çok zayıf (THC içeren ürünlerle yalnız Rett sendromunda, %0,08 THC'li ve ağırlıklı olarak CBDA'dan oluşan bir özütle 11 kızda yapılan 12 haftalık, kontrol grubu olmayan ve üretici destekli tek çalışma; 22q11.2 silinme ve Prader-Willi sendromlarında THC içeren ürünlerle tedavi çalışması yok)
Çalışmalardaki doz aralığı
Rett: saflaştırılmış CBD ağızdan 5 ya da 15 mg/kg/gün (24 hafta; uzatmada en çok 20 mg/kg/gün); Prader-Willi: sentetik CBD ağızdan 10–40 mg/kg/gün; 22q11.2: deriye sürülen sentetik CBD jeli kiloya göre günde 250 ya da 500 mg; CBDV 10 mg/kg/gün (Rett ve Prader-Willi); az THC'li özütün dozu özette yok
Başlangıç ve artırma
Rett uzatmasında 5 mg/kg/gün ile başlanıp haftada 5 mg/kg artırıldı; CBDV'de 2,5 mg/kg/gün ile başlanıp haftada 2,5 mg/kg artırıldı; deri jelinde makaleye göre doz ayarı yok (kiloya göre sabit; kayıt gerekirse günde 500 ya da 750 mg'a çıkılabileceğini yazıyor); dozlar günde iki kez
Bu değerler araştırmacıların hekim gözetiminde uyguladığı dozlardır; sizin için önerilen doz değildir. "mg/kg/gün", vücut ağırlığının her kilogramı için günlük miligram demektir.
| Çalışma | Katılımcı | Ürün | Doz ve artırma | Süre | Sonuç | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|
| NCT03848832 (Rett sendromu, kayıt sonuçları) Çift kör, plasebo kontrollü, 3 gruplu paralel RKÇ (faz 3). Katılımcı bulma güçlüğü ve COVID-19 salgını nedeniyle erken durduruldu; grupların küçüklüğü yüzünden planlanan istatistik karşılaştırmalar yapılmadı. Ekim 2026 itibarıyla hakemli yayın yok; sonuçlar ClinicalTrials.gov kaydından. Üretici (Jazz Pharmaceuticals / GW) yürüttü | 29 randomize (10 CBD 5 mg/kg/gün, 9 CBD 15 mg/kg/gün, 10 plasebo); 17 tamamladı (7 / 6 / 4) Rett sendromu, 2–18 yaş (ort. 9,7), hepsi kız | Saflaştırılmış, bitkiden elde edilen CBD ağızdan çözelti (GWP42003-P, 100 mg/mL); plasebo çözelti | 5 ya da 15 mg/kg/gün CBD, günde iki doza bölünerek Kayıtta ayrıntı yok | 24 hafta | Birincil sonuç (bakım verenin doldurduğu Rett Sendromu Davranış Ölçeği RSBQ toplam puanında 24. haftadaki değişim, 15 mg/kg/gün ile plasebo): ortalama −12,1 (SS 13,6; 9 kişi) ile −6,1 (SS 7,2; 10 kişi); istatistik sınama yapılmadı. 5 mg/kg/gün grubunda +0,4 (SS 12,5). Başlangıç puanı 15 mg/kg grubunda 45,9, plaseboda 50,0, 5 mg/kg grubunda 39,8. Plasebo grubunda 24 haftayı 10 kızdan yalnız 4'ü tamamladı; kayıt 24. hafta değişimini yine 10 kız için veriyor, erken ayrılanlar için hangi ölçümün kullanıldığını yazmıyor. Doktorun genel izlenimi (CGI-I, 24. hafta; 15 mg/kg / 5 mg/kg / plasebo) 2,9 / 3,2 / 3,1; hastalık şiddetinde (CGI-S) değişim −0,1 / −0,1 / 0,0. Uyku ölçeğinde (CSHQ; aynı sırayla) −5,0 / −1,6 / −3,7; kaygı-korku alt ölçeğinde −1,3 (15 mg/kg) ile plasebo −1,7. Çok küçük gruplar ve istatistik yapılmadığı için etki hakkında sonuç çıkarılamaz Yan etki: Ciddi yan etki 2/11 (5 mg/kg), 2/9 (15 mg/kg), 1/9 (plasebo): her grupta birer COVID-19; 5 mg/kg grubunda alt solunum yolu enfeksiyonu; 15 mg/kg grubunda karaciğer enzimlerinde (ALT ve AST) yükselme ve istemsiz hareket (diskinezi). İshal 2/11, 2/9, 0/9; uyuşukluk (letarji) 0, 3/9, 0 (5 mg/kg grubunda 1 kişide uyku hali); kusma ve iştah azalması yalnız 15 mg/kg grubunda (2/9). 1 kişi yan etki nedeniyle bıraktı. Plaseboya atanan 1 kişiye yanlışlıkla CBD verildiği için yan etki tablosunda gruplar 11 / 9 / 9 kişi. Ölüm yok | NCT03848832, sonuçlar 29 Aralık 2021, NCT04252586 |
| NCT02844933 (Prader-Willi sendromu, kayıt sonuçları) Çift kör, plasebo kontrollü paralel RKÇ (faz 2). İlk üretici (Insys Therapeutics) iflas edip bütün çalışmalarını durdurduğu için 7 kişiyle erken sonlandırıldı. Ekim 2026 itibarıyla hakemli yayın yok; sonuçlar ClinicalTrials.gov kaydından (sorumlu üretici şimdi Radius Pharmaceuticals) | 7 randomize (4 CBD / 3 plasebo); 2 tamamladı (1 / 1) Prader-Willi sendromu, 8–17 yaş (ort. 12,7), aşırı yeme (hiperfaji) davranışı | Ağızdan CBD çözeltisi (aynı programın uzatma kaydı NCT03458416'ya göre bitkiden elde edilmeyen, farmasötik saflıkta sentetik CBD); eşleştirilmiş plasebo | 40 mg/kg/gün, günde iki doza bölünerek yemekle Kayıtta ayrıntı yok | 13 hafta (planlanan) | Birincil sonuç (aşırı yeme anketi HQ-CT, 13. haftada başlangıca göre değişim): ortanca −4,5 (en düşük −14, en yüksek −3; 4 kişi) ile plasebo −2 (−12 ile 2; 3 kişi); istatistik sınama yok; kayıt 13. hafta değerlerini 7 kişinin hepsi için veriyor, erken ayrılanlar için hangi ölçümün kullanıldığını yazmıyor. Vücut ağırlığında ortanca değişim −1,05 kg ile +1,3 kg (başlangıç kilosu ortanca 88,4 kg'a karşı 56,7 kg); yanıt veren 1/4 ile 1/3. Öteki ölçümler (genel izlenim, yeme anketi, yaşam kalitesi, fiziksel etkinlik) erken sonlandırma nedeniyle toplanmadı. Yalnız 7 kişi ve 2 tamamlayan olduğu için sonuç çıkarılamaz Yan etki: Ciddi yan etki yok. İshal 2/4 (CBD) ile 1/3 (plasebo); döküntü 2/4 ile 0/3; karın krampı, cilt enfeksiyonları (impetigo, selülit) ve kulak enfeksiyonu CBD grubunda birer kişide; nöbet plasebo grubunda 1 kişide | NCT02844933, gizlilik gerekçesiyle hiçbir veri bildirilmedi). PubMed'de hakemli yayın bulunamadı (30 Ekim 2026) |
| NCT03848481 (Prader-Willi sendromu, CBDV, kayıt sonuçları) Çift kör, plasebo kontrollü paralel RKÇ (faz 2; tek merkez, Montefiore Tıp Merkezi, New York). Yeterli finansman bulunamadığı için 6 kişiyle erken durduruldu; güçlü istatistik analiz yapılmadı (yalnız bir ikincil ölçütte etki büyüklüğü). Ekim 2026 itibarıyla hakemli yayın yok; sonuçlar ClinicalTrials.gov kaydından. Araştırmacı başlattı; iş birlikçiler Prader-Willi araştırma vakfı ve ürünü veren GW Pharmaceuticals | 6 randomize (3 CBDV / 3 plasebo); 5 tamamladı (2 / 3) Prader-Willi sendromu, 5–30 yaş (ort. 14,7; CBDV grubunda 19,3, plasebo grubunda 10) | Kannabidivarin (CBDV): CBD'ye yakın, kenevir bitkisinden elde edilen ayrı bir kannabinoid; THC %0,2'nin altında; eşleştirilmiş plasebo | 10 mg/kg/gün Kayıtta ayrıntı yok | 12 hafta | Birincil sonuç (davranış ölçeği ABC'nin irritabilite alt ölçeği): başlangıçta ortalama 22,3 (CBDV, 3 kişi) ve 24,0 (plasebo, 3 kişi), 12. haftada 10,0 (SS 5,7; 2 kişi) ve 10,3 (SS 4,2; 3 kişi); iki grupta da benzer azalma. Aşırı yeme puanı (HQ-CT) başlangıçta 17,3 ve 15,7, 12. haftada 11,0 ve 14,3; tekrarlayıcı davranışlarda (CY-BOCS) 11,7'den 7,0'a (1 kişi) ve 13,7'den 13,5'e. Katılık ölçeğinde (MERS-R-PWS; CBDV grubunda eksik veri tamamlanarak) başlangıçta 28,3 ve 28,0, 12. haftada 13,7 ve 28,3 (kayıtta etki büyüklüğü d = 1,89). Uyuşukluk ve sosyal içe çekilme puanı CBDV grubunda başlangıçta çok daha yüksekti (16,3'e karşı 4,0) ve 12. haftada da yüksek kaldı (12,5'e karşı 3,7). İstatistik sınama yapılmadı; gruplar 2–3 kişilikti ve başlangıçta yaşça (ortalama 19,3'e karşı 10 yaş) ve bazı puanlarda çok farklıydı, bu yüzden sonuç çıkarılamaz Yan etki: Ciddi yan etki yok. CBDV grubunda 1/3 kişide ayrışma (çözülme, dissosiyatif) belirtileri; plasebo grubunda yan etki yok. CBDV grubunda 1 kişi çalışmadan çekildi | NCT03848481 |
| NCT05098509 (Prader-Willi sendromu, kayıt sonuçları) Çift kör, plasebo kontrollü, 4 gruplu RKÇ olarak planlandı (faz 2/3). Üretici (Radius Pharmaceuticals) şirket öncelikleri değiştiği için, güvenlik dışı nedenlerle durdurdu; alınan 4 kişinin hepsi CBD gruplarına düştü, plasebo grubuna kimse alınmadı, etkililik analizi yapılmadı. Ekim 2026 itibarıyla hakemli yayın yok; sonuçlar ClinicalTrials.gov kaydından | 4 (1 kişi 10 mg/kg, 1 kişi 20 mg/kg, 2 kişi 40 mg/kg; plasebo 0); tamamlayan yok Prader-Willi sendromu, 8–65 yaş (yaş ve cinsiyet gizlilik gerekçesiyle bildirilmedi) | Sentetik CBD içeren ağızdan çözelti (RAD011); eşleştirilmiş plasebo | 10, 20 ya da 40 mg/kg/gün, yemekle Kayıtta ayrıntı yok | 34 hafta planlandı; en uzun tedavi 68 gün | Etkililik verisi yok: aşırı yeme (HQ-CT), irritabilite ve genel izlenim ölçümleri erken sonlandırma nedeniyle analiz edilmedi. Satır yalnız güvenlik bilgisi ve yayımlanmamış bir çalışmanın sonucu şeffaf olsun diye tabloda Yan etki: Ciddi yan etki yok. 40 mg/kg grubundaki 2 kişinin ikisinde de ishal; birer kişide deri iltihabı (dermatit; 10 mg/kg), uyuşukluk (20 mg/kg), huzursuzluk, baş ağrısı, yorgunluk ve kulakta rahatsızlık (40 mg/kg) | NCT05098509 |
| Heussler 2026 (INSPIRE) Açık etiketli, çok merkezli faz 2 çalışma (Avustralya ve 1 ABD merkezi; Şubat 2020–Kasım 2022); kontrol grubu yok. 14 haftalık tedaviden sonra irritabilitede en az %35 düzelen ya da hekimin uygun gördüğü katılımcılar için isteğe bağlı 24 haftalık uzatma. Örneklem büyüklüğü güç hesabına değil uygulanabilirliğe göre. Üretici (Harmony Biosciences) finanse etti ve yazım desteğini ödedi; 5 yazarın 2'si üretici çalışanı, 3'ü üreticiden araştırma fonu aldı (beşinin de üreticiyle bağı var). Çalışma başladıktan yaklaşık 20 ay sonra (Ekim 2021) ClinicalTrials.gov'a kaydedildi | 20 başladı, 17 tamamladı; etkililik analizinde 16; uzatmaya 13 geçti, 11'i analiz edildi Genetik olarak doğrulanmış 22q11.2 silinme sendromu, 4–15 yaş (ort. 9,9; alım ölçütü 4–17 yaş), %60 erkek; hastalık şiddeti en az orta (CGI-S ≥4) ve kaygı puanı yüksek (PARS-R ≥10); en çok 2 psikiyatrik ilaç, 6 aydır sabit | ZYN002: deriye (üst kol ya da omuz) sürülen, laboratuvarda üretilmiş (sentetik) CBD jeli; plazmada THC saptanmadı | Kilosu ≤35 kg olanlarda 12 saatte bir 125 mg (günde 250 mg), >35 kg olanlarda 12 saatte bir 250 mg (günde 500 mg) Makaleye göre yok (kiloya göre sabit doz, mevcut tedaviye ek); kayıttaki ürün tanımı gerekirse günde 500 ya da 750 mg'a çıkılabileceğini yazıyor | 14 hafta + isteğe bağlı 24 hafta (toplam 38 hafta) | Birincil sonuç güvenlik ve tolere edilebilirlikti (yan etki sütununda). Etkililik (ikincil, kontrol grubu yok): kaygı ölçeği PARS-R ortalama 14,7'den 8,5'e indi (−%41,9; p = 0,0001; özette −%40,6, p = 0,0005); ADAMS toplam puanı −%60,0 (p = 0,0014; özette −%45,3); ABC-C irritabilite −%45,8 (p = 0,006; özette −%36,3, p = 0,0055) ve uygunsuz konuşma −%43,3 (p = 0,040); içe çekilme, stereotipi ve hiperaktivitedeki azalma anlamlı değil. Doktorların değerlendirmesinde katılımcıların %75'i düzelmiş, %62,5'i belirgin düzelmiş; buna karşılık kayıttaki hastalık şiddeti puanı (CGI-S) 14. haftada değişmedi (ortalama 0,0). Uzatmada (yalnız 14. haftada irritabilitesi en az %35 düzelenler ya da hekimin uygun gördükleri devam etti; 11 kişi analiz edildi) kaygı ve irritabilitedeki azalma sürdü. Plasebo grubu olmadığı için düzelmenin ne kadarının jele bağlı olduğu bilinmiyor; yazarlar plasebo kontrollü bir çalışma gerektiğini yazıyor Yan etki: İlk 14 haftada 20 kişiden 7'sinde (%35) 13 yan etki, hepsi hafif; tedaviyle ilişkili 3 yan etki: sürülen yerde ağrı (2) ve kaşıntı (1); 1 kişi tedaviyle ilişkisiz yan etkilerle bıraktı; laboratuvar, EKG ve yaşam bulgularında anlamlı değişiklik yok. Kayıtta bütün çalışma boyunca (yaklaşık 306 gün) 12/20 kişide yan etki, 3 kişide ciddi yan etki (düşük kalsiyum, testis dönmesi, skrotumda kan birikmesi, viral alt solunum yolu enfeksiyonu); tedaviyle ilişkileri kayıtta yazmıyor | PMID 41888667, doi:10.1186/s11689-026-09687-z, NCT05149898, sonuçlar 9 Mart 2026, iş birlikçi Zynerba). Özetteki ve metindeki yüzdeler farklı (ör. PARS-R %40, 6 ve %41, 9), satırda ikisi de yazıldı |
| NCT04252586 (Rett sendromu, açık etiketli uzatma, kayıt sonuçları) Açık etiketli uzatma çalışması (faz 3; ana çalışma NCT03848832'ye katılmış 21 kız; ana çalışmanın akış tablosunda 24 haftayı 17 kız tamamlamış görünüyor, kayıt bu farkı açıklamıyor); kontrol grubu yok. Ana çalışmadaki güçlükler ve COVID-19 nedeniyle erken durduruldu; tamamlayan yok. Ekim 2026 itibarıyla hakemli yayın yok; sonuçlar ClinicalTrials.gov kaydından. Üretici (Jazz Pharmaceuticals / GW) yürüttü | 21 (ana çalışmadan geçen; tamamlayan 0) Rett sendromu, 2–18 yaş (ort. 10,2), hepsi kız | Saflaştırılmış, bitkiden elde edilen CBD ağızdan çözelti (GWP42003-P, 100 mg/mL) | 5 mg/kg/gün ile başlanıp en çok 15 mg/kg/gün; gerekirse en çok 20 mg/kg/gün 1 hafta sonra, yanıta ve tolere edilebilirliğe göre haftada 5 mg/kg/gün artış (araştırmacı kararıyla) | En çok 104 hafta planlandı; yan etkiler ana çalışmanın başlangıcından 767. güne kadar izlendi | Birincil sonuçlar güvenlikti (yan etki sütununda). İkincil (kontrolsüz): ana çalışmanın başlangıcına göre RSBQ toplam puanında ortalama −7,4 (SS 14,9); doktorun genel izlenimi (CGI-I) ortalama 3,3 ('biraz düzelme' ile 'değişiklik yok' arası), hastalık şiddeti (CGI-S) 4,3; uyku ölçeğinde −3,0; motor davranış ölçeğinde +0,7. Plasebo grubu olmadığı ve herkes erken ayrıldığı için etki hakkında sonuç çıkarılamaz Yan etki: 21 kişiden 19'unda yan etki; 7'sinde tedaviyle ilişkili; 3'ü yan etki nedeniyle bıraktı (1'i tedaviyle ilişkili). 5 kişide ciddi yan etki (solunum yetmezliği 2, solunum durması 1, nöbet ve status epileptikus, alt solunum yolu enfeksiyonu, COVID-19, ameliyat yarası enfeksiyonu, Rett sendromunun kötüleşmesi); hiçbiri tedaviyle ilişkili sayılmadı. Kayıtta 2 ölüm var. En sık: kusma 7, ishal 4, ateş 4, iştah azalması 3, huzursuzluk 3, nöbet 3. ALT'nin normalin 3 katını aşması 1 kişide. EKG'de QTcB >450 ms bazı vizitlerde en çok 4 kişide, >480 ms 1 kişide; >500 ms yok | NCT04252586 |
| Keating 2025 (NTI164, Rett sendromu) Açık etiketli faz 1/2 çalışma; kontrol grubu yok; başlangıç ile 12. hafta eşleştirilmiş t testiyle karşılaştırıldı. Üretici (Fenix Innovation Group ve Neurotech International) finanse etti; 8 yazarın 4'ü bu şirketlerde çalışıyor (3'ü Fenix, 1'i Neurotech); PubMed kaydında çıkar beyanı yok | 11 MECP2 geninde hastalık yapan değişiklik taşıyan Rett sendromlu kızlar, 5–16 yaş (Avustralya) | NTI164: tam spektrum kenevir bitkisi özütü, %0,08 THC; aynı ürünle yapılan otizm çalışmasının makalesine göre ana bileşen CBD'nin asit biçimi CBDA | Günde iki kez; doz özette yok (tam metin okunamadı) Bildirilmemiş (özette; tam metin okunamadı) | 12 hafta | Birincil sonuç (doktorun genel düzelme izlenimi, CGI-I) 12. haftada düzeldi (p = 0,028); iletişim, zihinsel uyanıklık, göz teması, dikkat ve kaygıda da düzelme. Hastalık şiddeti (CGI-S, p = 0,008), RSBQ toplam puanı (p = 0,0005), genel duygudurum, solunum sorunları, tekrarlayan yüz hareketleri ve korku-kaygı alt ölçekleri, yaşam kalitesi (p = 0,0002) ve bakım veren yükü (p = 0,006) de iyileşti. Etki büyüklükleri özette yok. Plasebo grubu olmadığı, bakım veren ve doktor ürünü bildiği ve çalışma üretici destekli olduğu için düzelmenin ne kadarının özüte bağlı olduğu bilinmiyor Yan etki: Özette yalnız 'güvenli' deniyor; yan etkilerin türü ve sıklığı özette yok (tam metin okunamadı) | PMID 40568811, doi:10.1111/jpc.70122, NCT06621043, 5–20 yaş, Aralık 2025'te bitti, kayıtta sonuç yok, NCT07257978, henüz hasta almıyor). Ürünün CBDA ağırlıklı olduğu: Keating 2026 (otizm, PMID 42561512, sitenin otizm sayfasında satır) |
| Hurley 2022 (CBDV, Rett sendromu) Araştırmacı başlattı; açık etiketli, tek merkezli faz 1 doz yükseltme çalışması (Sidney Çocuk Hastanesi, Şubat 2019–Ağustos 2020); kontrol grubu yok. NSW Sağlık Bakanlığı finanse etti; ürünü GW Research verdi; yazarlar çıkar çatışması bildirmedi | 6 uygun bulundu, 5'i başladı ve analiz edildi MECP2 değişikliği olan, ilaca dirençli epilepsili Rett sendromlu kızlar, 6–13,7 yaş (ortanca 12,6) | Kannabidivarin (CBDV) ağızdan çözelti, bitki özütü, 50 mg/mL; THC ağırlıkça %0,2'nin altında | Hedef 10 mg/kg/gün (ulaşılan ortalama 9,9; 9,6–10,1), günde iki doza bölünerek 2,5 mg/kg/gün ile başlanıp her 7 günde 2,5 mg/kg artırıldı | 13,75–15,5 ay (hastaya göre tedavi süresi) | Bu sayfanın sorusu olan Rett'in nöbet dışı belirtilerinde belirgin değişiklik görülmedi: başlangıç ve son RSBQ puanı olan 3 kızda ortanca 34'ten 33'e; ikisinde %3 ve %5 hafif düzelme, birinde %20 kötüleşme; Rett belirti şiddeti ölçeğinde alanların çoğu değişmedi, zihinsel uyanıklık, dikkat ve göz temasında küçük düzelme. Nöbetler (ikincil sonuç): 5 kızın hepsinde aylık nöbet sayısı azaldı, ortanca azalma özette %79, metinde %82; EEG'de belirgin değişiklik yok. Çok küçük ve kontrolsüz olduğu için sonuç çıkarılamaz Yan etki: 77 yan etki, %77,9'u hafif; kesin ilişkili 3 olay: aşırı uyku hali (2) ve salya artışı (1); 24 olay olası ilişkili; 16 ciddi yan etkinin hiçbiri kesin ilişkili sayılmadı (olası ilişkili 5'i, uzmanlarca Rett'in kendisine ya da başka nedenlere bağlandı); ilacı bırakan yok. 3 hastada doz kısa süreliğine azaltıldı | PMID 35364618, doi:10.1111/epi.17247, PMC9544893. Nöbet sonucu diğer dirençli epilepsiler sayfasının konusudur. 16 Mayıs 2022'de yalnız açık erişim finansman cümlesi eklenen bir düzeltme yapıldı |
| Boeri 2026 Sistematik derleme (PRISMA 2020; GRADE ve tasarıma özgü yanlılık araçları); randomize ve randomize olmayan çalışmalar; yalnız betimleyici birleşik oranlar | 17 çalışma (2 RKÇ; kalanı gözlemsel çalışma ve olgu serisi); Rett'e ait çalışma ve hasta sayısı özette yok 18 yaş altında otizm, Frajil X ve Rett sendromu | CBD, CBDV, THC ya da bunların karışımları | Rett sendromunda özette yalnız nöbetlerde azalma (betimleyici birleşik oranlar) bildiriliyor; Rett'in davranış ve öteki belirtileri için ayrı bir sonuç özette yok. Bütün tanılarda yan etkiler çoğunlukla hafif-orta ve bırakma oranı düşük. Yazarların sonucu: bazı davranış belirtileri ve eşlik eden epilepsi için olası yarar var, ama mevcut kanıt rutin kullanımı desteklemeye yetmez; iyi tasarlanmış RKÇ'ler gerekli Yan etki: Hafif-orta yan etkiler, bırakma oranı düşük (bütün tanılar birlikte) | PMID 42339654, doi:10.1177/10445463261462382, Tam metin açık erişimde değil, hangi Rett çalışmalarını aldığı ve GRADE düzeyleri okunamadı. Yazarlar çıkar çatışması bildirmedi. Otizm ve Frajil X için sitenin otizm sayfasında daha kapsamlı derlemeler var | ||
| Vingerhoets 2019 Kesitsel karşılaştırmalı çalışma. Madde kullanımı 22q11.2 grubunda hasta dosyalarından (psikiyatri görüşmesinde sistematik olarak soruldu) ve kendi beyanından, karşılaştırma gruplarında yapılandırılmış görüşmeyle (Uluslararası Bileşik Tanı Görüşmesi, CIDI) toplandı; gruplar farklı merkezlerden ve farklı yollarla seçildi. 22q11.2 grubunda psikiyatrik tanı, IQ ve COMT genotipi de belirlendi. Hollanda sağlık araştırma kurumu (ZonMw) destekledi; yazarlar çıkar çatışması bildirmedi | 833: 434 kişi 22q11.2 silinme sendromu, 265 silinmesi olmayan psikoz hastası, 134 sağlıklı kontrol 15 yaş üstü 22q11.2 silinme sendromlu kişiler (Hollanda, Belçika ve Kanada'da 4 merkez; 165'inde, %38,1, psikotik bozukluk vardı); karşılaştırma grupları Amsterdam'daki bir psikoz çalışmasından (15–60 yaş) | Kenevir ve öteki maddeler (alkol, nikotin, yasa dışı maddeler; kendi beyanı) | 22q11.2 silinme sendromunda herhangi bir madde kullanımı %36,9; sağlıklı kontrollerde %83,6, psikoz hastalarında %87,9 (p < 0,001). Madde kullanım bozukluğu %1,2. Düzenli (her gün ya da her hafta) kenevir kullanımı 22q11.2 grubunda öteki iki gruptan belirgin daha azdı (χ² = 48,2; p < 0,001); kenevir dışındaki maddelerin hiçbiri haftalık kullanılmıyordu. Kenevir dahil yasa dışı madde kullanımındaki grup farkı cinsiyet ve IQ hesaba katılınca anlamlı olmaktan çıktı (p = 0,162). 22q11.2 grubunun içinde herhangi bir madde kullanımı ile psikotik bozukluk arasında ilişki bulunmadı (OR 0,80; %95 GA 0,54–1,20); bu analiz kenevire ayrı bakmıyor. Kesitsel çalışma ve örneklemler kliniklerden toplandı (yazarlara göre toplumu tam temsil etmiyor): kenevirin bu sendromda psikoz riskini artırıp artırmadığını göstermez. Yazarların giriş bölümünde aktardığı önceki bir çalışmaya göre bu sendromda şizofreni yelpazesi bozukluklar 18–25 yaşta yaklaşık %20–25, 25 yaş üstünde yaklaşık %40 görülüyor | PMID 30604657, doi:10.1192/bjp.2018.258, Kenevire özgü yüzdeler makalenin Tablo 2'sinde ve ek tablolarında, bu tablolar okunamadı (metinde sayı yok). Aynı yönde daha küçük bir ABD çalışması: Amir 2023, PMID 37151981, alkol ve kenevir kullanımı kontrollerden düşük) |
Bildirilen yan etkiler
- Saflaştırılmış CBD, Rett, 24 hafta: ciddi yan etki 2/11 (5 mg/kg), 2/9 (15 mg/kg), 1/9 (plasebo); 15 mg/kg ile ALT ve AST yükselmesi ve diskinezi; uyuşukluk 3/9, kusma ve iştah azalması 2/9, ishal 2/11 ve 2/9 (plaseboda 0) (NCT03848832)
- Saflaştırılmış CBD, Rett, açık etiketli uzatma: 19/21 yan etki, 7'si tedaviyle ilişkili; 5 kişide ciddi yan etki (solunum yetmezliği, solunum durması, nöbet ve status epileptikus, enfeksiyon), 2 ölüm, hiçbiri tedaviyle ilişkili sayılmadı; kusma 7, ishal 4, iştah azalması 3; ALT >3×ÜSN 1; QTcB >480 ms 1 (NCT04252586)
- Sentetik CBD, Prader-Willi: ciddi yan etki yok; ishal 2/4 ile plasebo 1/3, döküntü 2/4 ile 0/3 (NCT02844933); 40 mg/kg/gün ile 2 kişinin ikisinde ishal (NCT05098509)
- Deriye sürülen sentetik CBD jeli, 22q11.2: 14 haftada 7/20 kişide hafif yan etki; tedaviyle ilişkili yalnız sürülen yerde ağrı (2) ve kaşıntı (1); kayıtta bütün çalışmada 3 kişide 4 ciddi yan etki (düşük kalsiyum, testis dönmesi ve skrotumda kan birikmesi, viral alt solunum yolu enfeksiyonu; kayıt jelle ilişkilerini belirtmiyor) (Heussler 2026; NCT05149898)
- CBDV: Rett'te kesin ilişkili aşırı uyku hali (2 olay) ve salya artışı (1 olay) (Hurley 2022); Prader-Willi'de 1/3 kişide ayrışma belirtileri (NCT03848481)
- Az THC'li, CBDA ağırlıklı özüt, Rett: özette yalnız 'güvenli' deniyor; yan etkilerin türü ve sıklığı okunamadı (Keating 2025)
Çalışmalarda yapılan izlem
- Çalışmalarda başlangıçta ve vizitlerde karaciğer enzimleri dahil kan testleri, EKG ve yaşam bulguları izlendi (NCT04252586; Heussler 2026; Hurley 2022)
- Rett'teki uzatma çalışmasında ayrıca kilo, QTc aralığı, adet düzeni, ergenlik evresi, IGF-1 ve intihar düşüncesi ya da kendine zarar verme soruldu (NCT04252586)
- Deriye sürülen jel temiz, kuru ve sağlam deriye (üst kol ya da omuz) sürüldü; her vizitte yan etkiler ve ilacı tolere edememe belirtileri değerlendirildi (Heussler 2026)
- CBDV ile doz yükseltilirken ilk 28 gün haftalık muayene ve her muayeneden sonraki 2. ve 4. günde telefon; sonra 90 gün aylık vizit ve haftalık telefon, ardından 3 ayda bir vizit (Hurley 2022)
- Süren ve sonucu beklenen çalışmalar (Ekim 2026): Rett'te az THC'li özütle açık etiketli 14 kişilik çalışma (NCT06621043; Aralık 2025'te bitti, kayıtta sonuç yok) ve 40 kişilik plasebo kontrollü çapraz çalışma (NCT07257978; henüz hasta almıyor, tahmini bitiş Ekim 2028)
Kimler dikkat etmeli
- 22q11.2 silinme sendromu: bu sendromda ergenlik ve genç yetişkinlikte psikoz ve şizofreni riski belirgin yüksek (Vingerhoets 2019'un aktardığı önceki çalışmaya göre 18–25 yaşta yaklaşık %20–25); THC içeren ürünlerin bu grupta güvenliği hiç araştırılmadı. Kişide ya da ailede psikoz öyküsü varsa hekime danışmadan kenevir ürünü kullanılmamalı (bu bir ihtiyat önerisidir, doğrudan bir çalışma sonucu değil)
- Epilepsi ilaçlarıyla birlikte kullanım: 22q11.2 çalışması klobazam, fenobarbital, etosüksimid, felbamat, karbamazepin, fenitoin ya da vigabatrin kullananları ve güçlü CYP3A4 engelleyici ya da uyarıcı alanları dışladı (Heussler 2026); Rett'teki CBDV çalışmasına katılan kızların çoğu valproat ya da klobazam da kullanıyordu (Hurley 2022)
- Karaciğer: Rett'teki kontrollü çalışmada yüksek doz (15 mg/kg/gün) CBD grubunda 1 kızda ALT ve AST yükselmesi ciddi yan etki olarak kaydedildi (NCT03848832); uzun süreli devamda 21 kızdan birinde ALT normalin 3 katını aştı (NCT04252586)
- Rett sendromunda solunum: devam çalışmasında solunum yetmezliği ve solunum durması ciddi yan etki olarak kaydedildi ve 2 ölüm oldu; tedaviyle ilişkili sayılmadı, ama kontrol grubu olmadığı için ayrım güç (NCT04252586)
- Bu sendromlarda yapılan çalışmalara son 3 ay içinde kenevir ya da kannabinoid ürünü kullananlar ya da idrar testinde kannabinoid çıkanlar alınmadı (Hurley 2022; Heussler 2026)
- Ürün türü: 22q11.2 ve Frajil X'te denenen ürün laboratuvarda üretilmiş, deriye sürülen bir jel; Rett'teki olumlu açık etiketli çalışmanın ürünü az da olsa THC içeren ve ağırlıklı olarak CBDA'dan oluşan bir özüt. Bu sonuçlar piyasadaki CBD yağlarına doğrudan aktarılamaz
İlaç etkileşimleri
- Ayrıntılı bilgi ve izlem önerileri sitenin ilaç etkileşimleri bölümündeki 'epilepsi ilaçları', 'klobazam' ve 'valproat' sayfalarında
- 22q11.2 çalışması (Heussler 2026) şu ilaçları kullananları dışladı (etkileşim kanıtı değil, çalışma güvenlik sınırı): klobazam, fenobarbital, etosüksimid, felbamat, karbamazepin, fenitoin, vigabatrin; güçlü CYP3A4 engelleyici ya da uyarıcıları ve CYP3A4'e duyarlı ilaçlar; sabit 2'den fazla psikiyatrik ilaç
- Rett'teki CBDV çalışmasında 5 kızdan 3'ü valproat, 3'ü klobazam, 3'ü levetirasetam da kullanıyordu; yan etkilerin tedaviyle ilişkisi bu çoklu ilaç ortamında değerlendirildi (Hurley 2022)
Kısaltmalar: RKÇ, randomize kontrollü çalışma (katılımcıların kurayla gruplara ayrıldığı çalışma); plasebo, etkisiz ilaç; SMD, OR ve RR, çalışmaları birleştiren analizlerde kullanılan etki ölçüleri; CYP, ilaçları karaciğerde parçalayan enzimler.
CBD kullanmayı düşünüyorsanız
- Çocuğunuzu izleyen doktorla (çocuk nörolojisi, genetik ya da çocuk psikiyatrisi uzmanı) hangi belirtiyi izlemek istediğinizi ve beklentilerinizi açıkça konuşabilirsiniz; bu sendromlarda CBD'nin bilinen tedavilerin yerini tuttuğu gösterilmedi.
- Kullandığı bütün ilaçları, özellikle epilepsi, kaygı ve davranış ilaçlarını, etkileşim açısından birlikte gözden geçirin; mevcut ilaçları kendi başınıza bırakmayın ya da dozunu değiştirmeyin.
- 22q11.2 silinme sendromunda psikoz riski yüksek olduğu için THC içeren ürünler ayrıca dikkat ister; çocuğunuzda ya da ailenizde psikoz öyküsü varsa bunu mutlaka belirtin.
- Bir ürün düşünülüyorsa etiketindeki CBD ve THC miktarını ve bağımsız analiz belgesini doktorla inceleyin; çalışmalarda yapıldığı gibi karaciğer testleriyle izlem planlayın.
- Prader-Willi'de CBD'nin aşırı yemeyi ya da kiloyu azalttığı gösterilmedi; beslenme düzeni ve bilinen tedaviler konusunda ekibinizle çalışmayı sürdürün.
Yaş grubunuzu, ilaçlarınızı ve durumunuzu seçerek doktorunuza götürebileceğiniz kısa bir özet hazırlayabilirsiniz. Bilgileriniz hiçbir yere gönderilmez.
Sonuç
Rett, 22q11.2 silinme ve Prader-Willi sendromlarında CBD'ye ilgi büyük, ama araştırmalar henüz başlangıç aşamasında: kontrollü çalışmaların hepsi az sayıda kişiyle erken durduruldu, umut veren sonuçlar ise karşılaştırma grubu olmayan küçük çalışmalardan geliyor. Bu yüzden CBD'nin bu sendromlarda işe yarayıp yaramadığı bilinmiyor. Kararları çocuğunuzu tanıyan doktorla birlikte vermek en güvenli yol.
Sık sorulan sorular
Rett sendromunda CBD yağı işe yarar mı?
Bunu bilmek için henüz yeterli araştırma yok. Rett'te saflaştırılmış CBD'yi plaseboyla karşılaştıran tek çalışma 29 kızla başladı, ama erken durduruldu ve istatistik yapılamadı: davranış puanı yüksek doz CBD alan 9 kızda ortalama 12,1, plasebo alan 10 kızda 6,1 puan azaldı; doktorların genel izlenim puanları gruplar arasında birbirine yakındı. Çok az THC içeren bir kenevir özütüyle 11 kızda yapılan ve üreticinin finanse ettiği bir çalışmada düzelme bildirildi, ama karşılaştırma grubu yoktu. Kanıt çok zayıf.
Rett sendromundaki nöbetlerde CBD kullanılıyor mu?
Rett sendromunda sık görülen epilepsi nöbetleri için saflaştırılmış CBD bazı ülkelerde ruhsat dışı olarak kullanılıyor; karşılaştırma grubu olmayan küçük çalışmalarda bazı çocuklarda nöbetler belirgin azaldı (kanıt çok zayıf). Bu çalışmaları ve kanıtın gücünü diğer dirençli epilepsiler sayfasında anlattık.
22q11.2 silinme sendromunda CBD kaygıya iyi gelir mi?
Umut veren ama erken bir bulgu var. Deriye sürülen, THC içermeyen saf CBD jeliyle 20 çocuk ve gençte yapılan 14 haftalık çalışmada kaygı puanı yaklaşık %42 azaldı ve ruh hali ile irritabilite puanları da düzeldi. Ancak plasebo grubu yoktu ve çalışmayı ürünü geliştiren şirket finanse etti; karşılaştırma grubu olmadan plasebo etkisi ayrılamadığı için bu sonuç tek başına etki kanıtı sayılmaz. Aynı jel Frajil X sendromunda büyük bir kontrollü çalışmada denenmiş; plasebo alan çocuklar da benzer düzelmiş ve jel ana ölçümde plasebodan farklı bulunmamıştı.
22q11.2 silinme sendromu olan biri kenevir kullanırsa psikoz riski artar mı?
Bunu doğrudan araştıran bir çalışma yok. Bu sendromda psikoz riski zaten yüksek. 434 kişinin incelendiği bir çalışmada sendromu olanlarda düzenli kenevir kullanımı az görüldü ve kendi içlerinde madde kullanımıyla psikoz arasında ilişki bulunmadı; ama bu tek seferlik bir ölçümdü ve kenevirin riski artırıp artırmadığını göstermez. Genel toplumda ergenlikte kenevir kullanımı psikozla ilişkilendirildiği için (ayrıntılar şizofreni ve psikoz sayfasında), bu sendromda THC içeren ürünler ayrıca dikkat ister; kararı çocuğunuzun doktoruyla birlikte verin.
Prader-Willi sendromunda CBD aşırı yemeyi azaltır mı?
Bilinmiyor. Prader-Willi'de CBD ya da ona yakın CBDV'yi plaseboyla karşılaştırmak için başlatılan üç çalışmanın üçü de 4–7 kişiyle erken durduruldu ve sonuçları yalnız çalışma kayıtlarında. 13. haftada aşırı yeme puanı CBD grubundaki 4 kişide ortanca 4,5 puan, plasebo grubundaki 3 kişide 2 puan azalmıştı; ama 13 haftayı yalnız iki kişi tamamladı ve istatistik yapılmadı. Bu verilerle CBD'nin aşırı yemeyi ya da kiloyu etkileyip etkilemediği söylenemez.
Bu sendromlarda CBD çalışmaları neden yarıda kaldı?
Kayıtlarda yazan nedenlerin hiçbiri güvenlik sorunu değil: Rett'teki çalışma katılımcı bulma güçlüğü ve COVID-19 salgını nedeniyle, Prader-Willi'deki çalışmalardan biri üretici şirket iflas ettiği için, biri şirketin öncelikleri değiştiği için, biri de finansman bulunamadığı için durduruldu. Nadir hastalıklarda yeterli katılımcıya ulaşmak zordur; bu yüzden bu sendromlarda iyi tasarlanmış çalışmalara hâlâ ihtiyaç var.
Türkiye'de bu sendromlar için CBD yağı reçeteyle alınabilir mi?
Türkiye'de kenevirden elde edilen ürünler 31 Ocak 2026 tarihli Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir. CBD dahil bu ürünler yalnız eczanede satılabilir. İlaç ve sağlık ürünü sınıfındakiler reçeteyle verilir; THC oranı en fazla %0,3 olan destek ürünleri ve kozmetikler için yönetmelikte reçete şartı yazmıyor. Ekim 2026 itibarıyla Türkiye'de ruhsatlı bir CBD ilacı yok. Kullanmayı düşünüyorsanız önce hekiminizle konuşun.
Kaynaklar
10 kaynağı göster
- NCT03848832 (Rett sendromu, kayıt sonuçları). Çift kör, plasebo kontrollü, 3 gruplu paralel randomize çalışma (faz 3). Katılımcı bulma güçlüğü ve COVID-19 salgını nedeniyle erken durduruldu; grupların küçüklüğü yüzünden planlanan istatistik karşılaştırmalar yapılmadı. Ekim 2026 itibarıyla hakemli yayın yok; sonuçlar ClinicalTrials.gov kaydından. Üretici (Jazz Pharmaceuticals / GW) yürüttü. NCT03848832, sonuçlar 29 Aralık 2021, NCT04252586
- NCT02844933 (Prader-Willi sendromu, kayıt sonuçları). Çift kör, plasebo kontrollü paralel randomize çalışma (faz 2). İlk üretici (Insys Therapeutics) iflas edip bütün çalışmalarını durdurduğu için 7 kişiyle erken sonlandırıldı. Ekim 2026 itibarıyla hakemli yayın yok; sonuçlar ClinicalTrials.gov kaydından (sorumlu üretici şimdi Radius Pharmaceuticals). NCT02844933, gizlilik gerekçesiyle hiçbir veri bildirilmedi). PubMed'de hakemli yayın bulunamadı (30 Ekim 2026)
- NCT03848481 (Prader-Willi sendromu, CBDV, kayıt sonuçları). Çift kör, plasebo kontrollü paralel randomize çalışma (faz 2; tek merkez, Montefiore Tıp Merkezi, New York). Yeterli finansman bulunamadığı için 6 kişiyle erken durduruldu; güçlü istatistik analiz yapılmadı (yalnız bir ikincil ölçütte etki büyüklüğü). Ekim 2026 itibarıyla hakemli yayın yok; sonuçlar ClinicalTrials.gov kaydından. Araştırmacı başlattı; iş birlikçiler Prader-Willi araştırma vakfı ve ürünü veren GW Pharmaceuticals. NCT03848481
- NCT05098509 (Prader-Willi sendromu, kayıt sonuçları). Çift kör, plasebo kontrollü, 4 gruplu randomize çalışma olarak planlandı (faz 2/3). Üretici (Radius Pharmaceuticals) şirket öncelikleri değiştiği için, güvenlik dışı nedenlerle durdurdu; alınan 4 kişinin hepsi CBD gruplarına düştü, plasebo grubuna kimse alınmadı, etkililik analizi yapılmadı. Ekim 2026 itibarıyla hakemli yayın yok; sonuçlar ClinicalTrials.gov kaydından. NCT05098509
- Heussler 2026 (INSPIRE). Açık etiketli, çok merkezli faz 2 çalışma (Avustralya ve 1 ABD merkezi; Şubat 2020–Kasım 2022); kontrol grubu yok. 14 haftalık tedaviden sonra irritabilitede en az %35 düzelen ya da hekimin uygun gördüğü katılımcılar için isteğe bağlı 24 haftalık uzatma. Örneklem büyüklüğü güç hesabına değil uygulanabilirliğe göre. Üretici (Harmony Biosciences) finanse etti ve yazım desteğini ödedi; 5 yazarın 2'si üretici çalışanı, 3'ü üreticiden araştırma fonu aldı (beşinin de üreticiyle bağı var). Çalışma başladıktan yaklaşık 20 ay sonra (Ekim 2021) ClinicalTrials.gov'a kaydedildi. PMID 41888667, doi:10.1186/s11689-026-09687-z, NCT05149898, sonuçlar 9 Mart 2026, iş birlikçi Zynerba). Özetteki ve metindeki yüzdeler farklı (ör. PARS-R %40, 6 ve %41, 9), satırda ikisi de yazıldı
- NCT04252586 (Rett sendromu, açık etiketli uzatma, kayıt sonuçları). Açık etiketli uzatma çalışması (faz 3; ana çalışma NCT03848832'ye katılmış 21 kız; ana çalışmanın akış tablosunda 24 haftayı 17 kız tamamlamış görünüyor, kayıt bu farkı açıklamıyor); kontrol grubu yok. Ana çalışmadaki güçlükler ve COVID-19 nedeniyle erken durduruldu; tamamlayan yok. Ekim 2026 itibarıyla hakemli yayın yok; sonuçlar ClinicalTrials.gov kaydından. Üretici (Jazz Pharmaceuticals / GW) yürüttü. NCT04252586
- Keating 2025 (NTI164, Rett sendromu). Açık etiketli faz 1/2 çalışma; kontrol grubu yok; başlangıç ile 12. hafta eşleştirilmiş t testiyle karşılaştırıldı. Üretici (Fenix Innovation Group ve Neurotech International) finanse etti; 8 yazarın 4'ü bu şirketlerde çalışıyor (3'ü Fenix, 1'i Neurotech); PubMed kaydında çıkar beyanı yok. PMID 40568811, doi:10.1111/jpc.70122, NCT06621043, 5–20 yaş, Aralık 2025'te bitti, kayıtta sonuç yok, NCT07257978, henüz hasta almıyor). Ürünün CBDA ağırlıklı olduğu: Keating 2026 (otizm, PMID 42561512, sitenin otizm sayfasında satır)
- Hurley 2022 (CBDV, Rett sendromu). Araştırmacı başlattı; açık etiketli, tek merkezli faz 1 doz yükseltme çalışması (Sidney Çocuk Hastanesi, Şubat 2019–Ağustos 2020); kontrol grubu yok. NSW Sağlık Bakanlığı finanse etti; ürünü GW Research verdi; yazarlar çıkar çatışması bildirmedi. PMID 35364618, doi:10.1111/epi.17247, PMC9544893. Nöbet sonucu diğer dirençli epilepsiler sayfasının konusudur. 16 Mayıs 2022'de yalnız açık erişim finansman cümlesi eklenen bir düzeltme yapıldı
- Boeri 2026. Sistematik derleme (PRISMA 2020; GRADE ve tasarıma özgü yanlılık araçları); randomize ve randomize olmayan çalışmalar; yalnız betimleyici birleşik oranlar. PMID 42339654, doi:10.1177/10445463261462382, Tam metin açık erişimde değil, hangi Rett çalışmalarını aldığı ve GRADE düzeyleri okunamadı. Yazarlar çıkar çatışması bildirmedi. Otizm ve Frajil X için sitenin otizm sayfasında daha kapsamlı derlemeler var
- Vingerhoets 2019. Kesitsel karşılaştırmalı çalışma. Madde kullanımı 22q11.2 grubunda hasta dosyalarından (psikiyatri görüşmesinde sistematik olarak soruldu) ve kendi beyanından, karşılaştırma gruplarında yapılandırılmış görüşmeyle (Uluslararası Bileşik Tanı Görüşmesi, CIDI) toplandı; gruplar farklı merkezlerden ve farklı yollarla seçildi. 22q11.2 grubunda psikiyatrik tanı, IQ ve COMT genotipi de belirlendi. Hollanda sağlık araştırma kurumu (ZonMw) destekledi; yazarlar çıkar çatışması bildirmedi. PMID 30604657, doi:10.1192/bjp.2018.258, Kenevire özgü yüzdeler makalenin Tablo 2'sinde ve ek tablolarında, bu tablolar okunamadı (metinde sayı yok). Aynı yönde daha küçük bir ABD çalışması: Amir 2023, PMID 37151981, alkol ve kenevir kullanımı kontrollerden düşük)
Tam metinden doğrulanamayan noktalar
- Rett'te az THC'li özütle yapılan çalışmanın (Keating 2025) tam metni okunamadı (yayıncı erişimi engelli): doz, yan etkiler ve etki büyüklükleri özette yok. Aynı ürünle 14 kızın alındığı ve Aralık 2025'te biten açık etiketli kaydın (NCT06621043; kayda göre doz 5 mg/kg/gün ile başlayıp 4 haftada en çok 20 mg/kg/gün) bu makaleyle aynı çalışma olup olmadığı doğrulanamadı.
- Rett'i de kapsayan sistematik derlemenin (Boeri 2026) tam metni okunamadı: hangi Rett çalışmalarını aldığı, Rett'te kaç hasta olduğu ve kanıt kesinliği düzeyleri bilinmiyor.
- 22q11.2 silinme sendromundaki kenevir kullanımı çalışmasının (Vingerhoets 2019) kenevire özgü yüzdeleri makalenin tablolarında; tablolar okunamadı, bu yüzden sayfada yalnız metindeki karşılaştırma yazıldı.
- 22q11.2 çalışmasının (Heussler 2026) makale özetindeki yüzdeler metindekilerden farklı (ör. kaygı puanında %40,6 ve %41,9; irritabilitede %36,3 ve %45,8); bu sayfada metindeki sayılar kullanıldı. Makale ilk 14 haftada ciddi yan etki olmadığını, kayıt ise bütün çalışmada 3 kişide ciddi yan etki olduğunu yazıyor; bunların tedaviyle ilişkisi kayıtta yok.
- Prader-Willi'de sentetik CBD programının açık etiketli uzatması (NCT03458416) 2 kişiyle sonlandırıldı ve gizlilik gerekçesiyle kayıtta hiçbir veri bildirilmedi. Rett'teki CBDV çalışmasında aylık nöbet azalması özette %79, metinde %82 olarak geçiyor.
Araştırma geçmişi
Sayfada neyin, ne zaman ve neden değiştiğini burada tarihleriyle yazıyoruz. En yeni değişiklik en üstte.
Sayfa yayımlandı. Bu ilk değerlendirmede 10 çalışma incelendi.