İçeriğe geç
Sitede ara

CBD Akademi · Modül 7

Ruh sağlığı ve uyku

Stres, korku ve uykuda endokannabinoid sistem; kaygı, uykusuzluk, depresyon, psikoz, bağımlılık ve otizmde CBD araştırmaları ne buldu: kaynaklı, ücretsiz ders.

Sürüm 1.3Son güncelleme: 31 Ekim 2026321 kaynakHerkes ~30 dkÖğrenci ~55 dkAraştırmacı ~1 sa 30 dkBağımsız uzman incelemesi bekleniyor

Nasıl okumak istersiniz?

Kendi başına okunur; terim gerekirse açıklanır. 9 bölüm, 30 soru.

Bu derste öğrenecekleriniz

  1. Stres yanıtının iki kolunu ve HPA ekseninin üç durağını sıralar, uyku evrelerini ve ruhsal bir bozukluğun nasıl tanılandığını açıklarsınız. Bölüm 1
  2. Hayvan çalışmalarına göre endokannabinoid sistemin stres ve korkudaki fren görevini açıklar, insandaki en güçlü kanıtın (rimonabant) ne gösterdiğini söylersiniz. Bölüm 2
  3. Endokannabinoidlerin günlük ritmini, THC ile ölçülen uykunun nasıl değiştiğini ve kenevir bırakılınca uykunun neden bozulduğunu açıklarsınız. Bölüm 3
  4. Laboratuvarda yaratılan kaygıyla kaygı bozukluğu çalışmalarını ayırır, kaygı bozukluklarında ve TSSB'de CBD bulgularını kanıtın gücüyle söylersiniz. Bölüm 4
  5. Uykusuzlukta CBD ve THC içeren ürünlerin bulgularını ölçüm türüyle birlikte söyler, ilk basamak tedaviyi adlandırırsınız. Bölüm 5
  6. Depresyon ve bipolar bozuklukta CBD kanıtının durumunu söyler, kenevir kullanımıyla görülen ilişkilerin neden-sonuç anlamına gelmediğini açıklarsınız. Bölüm 6
  7. Şizofrenide CBD çalışmalarının sonuçlarını ve "CBD, THC'nin zararını dengeler" inanışının kanıt durumunu açıklarsınız. Bölüm 7
  8. Bağımlılıkta laboratuvarda ölçülen istekle gerçek kullanımı ayırır, otizm ve DEHB'de kanıtın gücünü söylersiniz. Bölüm 8
  9. Ruh sağlığı ilaçlarıyla CBD'nin önemli etkileşimlerini, kenevir kullanım bozukluğu ve yoksunluk işaretlerini sayar, hekime sorulacakları listelersiniz. Bölüm 9
Öğrenci düzeyinde ayrıca
  1. HPA eksenini, korku ve ödül devrelerini; stres anında anandamid ve 2-AG'nin farklı rollerini açıklarsınız. Bölüm 1, 2
  2. FAAH genetiğini, sağlıklı gönüllü deneylerini ve FAAH baskılayıcı hasta denemelerini kanıt türüyle karşılaştırırsınız. Bölüm 2
  3. Uyku ölçüm türlerini (öznel, aktigrafi, polisomnografi) ayırır, THC çalışmalarındaki uyumsuzlukları yorumlarsınız. Bölüm 3, 5
  4. Deneysel kaygı modellerini, ters U bulgusunu ve TSSB denemelerini kanıtın tutarlılığıyla değerlendirirsiniz. Bölüm 4
  5. Kenevir ile depresyon ve mani arasındaki ilişkiyi nedensellik, ters nedensellik ve karıştırıcılar açısından, plasebo yanıtını da hesaba katarak yorumlarsınız. Bölüm 6
  6. Şizofrenide ek tedavi ve aktif kontrollü tasarımları, iki meta-analizin farklı sonuçlarının nedenini açıklarsınız. Bölüm 7
  7. Bağımlılıkta vekil sonlanımı klinik sonlanımdan ayırır, agonist yerine koymanın sonuçlarını ve otizm ile DEHB denemelerindeki ölçüm sorunlarını açıklarsınız. Bölüm 8
  8. DSM-5 kenevir kullanım bozukluğu ve yoksunluk ölçütlerini, farmakodinamik ve farmakokinetik etkileşimi açıklarsınız. Bölüm 9
Araştırmacı düzeyinde ayrıca
  1. İnsanda endokannabinoid ölçümlerinin (kan, beyin omurilik sıvısı, günlük ritim) ve uyku evrelemesinin yöntem sınırlarını değerlendirirsiniz. Bölüm 1, 2, 3
  2. Kaygıdaki tek büyük olumlu denemeyi bağımsız tekrar, çıkar çatışması ve olağan dışı kesinlik açısından değerlendirirsiniz. Bölüm 4
  3. Uyku çalışmalarını ve meta-analizlerini ölçüm türü, plasebo kolu, heterojenlik ve körleme açısından yorumlarsınız. Bölüm 5
  4. Ruh hali sonuçlarında gözlemsel meta-analizleri ve Mendel randomizasyonunu sınırlarıyla yorumlarsınız. Bölüm 6
  5. Şizofreni, bağımlılık ve otizm denemelerinin tasarımını, erken sonlandırma ve yayımlanmamış sonuç sorunlarını değerlendirirsiniz. Bölüm 7, 8
  6. Nöbet ilaçları ve antidepresanlardaki sınıf uyarılarının sayılarını ve CBD için anlamını, kötüye kullanım verisini yorumlarsınız. Bölüm 9
Bu derste neler var?9 bölüm

1 Ruh sağlığı ve uyku kısaca

Stres, vücudun dengesini bozan bir duruma (bir tehlike, bir sınav, bir hastalık) verdiği yanıttır; bu yanıtı sinir sistemi, hormonlar ve bağışıklık sistemi birlikte oluşturur. Kısa süreli stres yanıtı vücudu zorluğa hazırlar; çok güçlü, sık ya da uzun süreli olursa ruh ve beden sağlığına zarar verebilir. Yanıtın iki kolu vardır: saniyeler içinde adrenalini artıran sinir sistemi kolu ve biraz daha yavaş çalışıp kortizol hormonunu salgılatan HPA ekseni. StatPearls: Stress ReactionDerlemeStatPearls: CortisolDerleme

HPA ekseni üç durakla çalışır: beyindeki hipotalamus bir haberci hormon salar, onun hemen altındaki hipofiz bezi buna yanıt verir, böbreklerin üstündeki böbrek üstü bezi de kortizolü kana verir. Adı bu üç durağın İngilizce baş harflerinden gelir. Kortizol yükselince zinciri geri bildirimle yavaşlatır; böylece stres yanıtı kendi kendini sınırlar. Hillard 2016DerlemeStatPearls: CortisolDerleme

Korku ve kaygıda beynin birkaç bölgesi birlikte çalışır: amigdala tehlikeyi fark eder, alnın arkasındaki prefrontal kabuk tepkiyi ayarlar, hipokampus da olayın hangi ortamda yaşandığını hatırlatır. Bir korku, tehlike olmadan tekrar tekrar yaşanınca zamanla söner; buna korku sönmesi denir. Araştırmacılar sönmeyi eski anının silinmesi değil, onu bastıran yeni bir öğrenme ("artık güvenli") olarak görür; kaygı ve travma bozukluklarında kullanılan yüzleştirme terapileri bu öğrenmeye dayanır. Milad ve Quirk 2012DerlemeStatPearls: AmygdalaDerlemeLutz 2015DerlemeSpohrs 2022bİnsan · genetik çalışma

Ödül sistemi, beynin ortasındaki bir bölgeden (ventral tegmental alan) ön kısımdaki nükleus akumbense uzanan ve dopamin kullanan bir yoldur; yemek, sosyal ilişki gibi doğal ödülleri istemeyi ve onlara yönelmeyi sağlar. Ruh halinde ise serotonin, noradrenalin ve dopamin gibi sinir ileticileri rol oynar; serotonin davranış, ruh hali, bellek ve sindirim gibi birçok işi düzenler. Parsons ve Hurd 2015DerlemeStatPearls: SerotoninDerleme

Yanlış inanış: "Depresyon beyindeki serotonin eksikliğidir." Bu fikri sınayan geniş bir derleme serotonin düzeyiyle depresyon arasında tutarlı bir ilişki bulamadı; başka bir uzman grubu derlemenin yöntemini eleştirip serotonin sisteminin yine de rolü olduğunu savundu. İki görüş de depresyonu tek bir maddenin eksikliğine indirgemiyor; ABD Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü de genetik, biyolojik, çevresel ve psikolojik etkenlerin birlikte rol oynadığını yazıyor. Moncrieff 2023DerlemeJauhar 2023 (yorum)DerlemeNIMH: DepresyonKurum görüşü

Uyku iki ana türden oluşur: gözlerin hızla hareket ettiği REM uykusu ve onun dışındaki NREM uykusu; NREM de hafiften derine üç evreye ayrılır (N1, N2, N3). Bir gece boyunca bu evreler yaklaşık 90 dakikalık döngülerle 4–6 kez tekrarlanır; derin uyku daha çok gecenin ilk yarısında, REM dönemleri sabaha doğru daha uzundur. Rüyaların çoğu REM uykusunda görülür; bu sırada kol ve bacak kasları geçici olarak gevşer, böylece kişi rüyasını hareketle yaşamaz. StatPearls: Sleep StagesDerlemeNINDS: Uykuyu anlamakKurum görüşü

Uykuyu iki düzen birlikte yönetir: hipotalamustaki "ana saat" gözden gelen ışık bilgisine göre 24 saatlik ritmi (sirkadiyen ritim) kurar ve akşam melatonin salınımını artırır; uyanık geçen her saatle artan uyku baskısı da bizi uykuya iter; hücrelerden salınan adenozin de uyku hissi verir. Yetişkinlerin çoğu gecede 7–9 saat uykuya ihtiyaç duyar. Uyku laboratuvarında polisomnografi adlı testle bütün gece beyin dalgaları, göz ve kas hareketleri, solunum, oksijen ve kalp atışı kaydedilir; uyku evreleri bu kayıttan belirlenir. NINDS: Uykuyu anlamakKurum görüşüStatPearls: Sleep StudyDerleme

Ruhsal bir bozukluk; düşünme, duyguları düzenleme ya da davranışta klinik olarak önemli bir bozulmadır ve genellikle belirgin sıkıntıya ya da hayatın önemli alanlarında işlev kaybına yol açar. Tanıyı hekim ya da ruh sağlığı uzmanı belirtilere, sürelerine ve gündelik hayata etkisine bakarak koyar; bunun için Amerikan Psikiyatri Birliği'nin DSM-5-TR'si ve Dünya Sağlık Örgütü'nün ICD-11'i kullanılır. Uyku ile ruh sağlığı iç içedir: depresyonun ve yaygın kaygı bozukluğunun belirtileri arasında uyku bozulması vardır; uzun süreli uyku eksikliği de depresyon riskiyle ilişkilendirilir. DSÖ: Ruhsal bozukluklarKurum görüşüAPA: DSM-5-TRKurum görüşüDSÖ: ICD-11 CDDR (2024)Kurum görüşüStatPearls: Generalized Anxiety DisorderDerlemeNINDS: Uykuyu anlamakKurum görüşü

Uyku evreleri
EvreNe olurGecedeki yeriKaynak
N1Uyanıklıktan uykuya geçiş; kalp, solunum ve göz hareketleri yavaşlar; birkaç dakika sürerDöngünün başıNINDS: Uykuyu anlamakKurum görüşüStatPearls: Sleep StagesDerleme
N2Beden ısısı düşer, göz hareketleri durur, beyin dalgalarında kısa patlamalar görülürGecenin en uzun kısmıNINDS: Uykuyu anlamakKurum görüşü
N3Derin uyku; en yavaş beyin dalgaları, uyandırmak zorDaha çok gecenin ilk yarısıNINDS: Uykuyu anlamakKurum görüşü
REMHızlı göz hareketleri, rüyaların çoğu; kol ve bacak kasları gevşek; beyin etkinliği uyanıklığa yakınSabaha doğru uzar; toplam uykunun yaklaşık %20–25'iNINDS: Uykuyu anlamakKurum görüşüStatPearls: REM Rebound EffectDerleme
DöngüBütün evreler yaklaşık 90 dakikalık döngülerle tekrarlanırGecede 4–6 kezStatPearls: Sleep StagesDerleme
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf · 1 tablo

HPA ekseni: stres, hipotalamusun paraventriküler çekirdeğindeki (PVN) kortikotropin salgılatıcı hormon (CRH) nöronlarını uyarır; bu nöronlar amigdala, medial prefrontal kabuk, hipokampus ve beyin sapından gelen girdileri birleştirir. CRH hipofizden ACTH salgılatır; ACTH böbrek üstü kabuğunun zona fasikülatasında glukokortikoid yapımını başlatır. Glukokortikoid (insanda kortizol, kemirgende kortikosteron) olumsuz geri bildirimle ekseni kapatır. Hillard 2016DerlemeStatPearls: CortisolDerleme

Korku devresi: bazolateral amigdala koşullanmada ve sönmede gereklidir; kemirgende infralimbik kabuk sönmenin ertesi gün hatırlanması için gereklidir, insanda bunun işlevsel karşılığı ventromedial prefrontal kabuktur (vmPFC). Dorsal ön singulat kabuk (dACC) korkunun ifadesiyle, hipokampus sönmenin bağlama göre açılıp kapanmasıyla ilişkilidir. Milad ve Quirk 2012Derleme

Ödül devresi: VTA dopamin nöronlarının nükleus akumbense (ventral striatum) izdüşümü olumlu pekiştirmede önemlidir; kaçınılmaz stres, kronik ağrı ve madde yoksunluğunda akumbens dopamini düşer, bu da olumsuz durumdan kurtulma davranışını (olumsuz pekiştirme) besler. Bağımlılık modelinde maddeyle ilişkili işaretlere artan dopamin yanıtı, yoksunlukta genişletilmiş amigdalanın stres sistemleri ve prefrontal denetimin zayıflaması birbirini izler. Parsons ve Hurd 2015DerlemeStatPearls: Neurobiology of AddictionDerleme

"Kimyasal dengesizlik" basitleştirmesinin sınırı: bir şemsiye derleme serotonin yıkım ürünü 5-HIAA, plazma serotonini, 5-HT1A ve serotonin taşıyıcısı (SERT) görüntülemesi, triptofan azaltma deneyleri ve SERT geni çalışmalarında düşük serotonin varsayımına tutarlı kanıt bulmadı. Yanıt yazısı derlemenin seçici raporlama ve basitleştirme içerdiğini, triptofan azaltma ve SERT görüntülemenin serotonin sisteminin rolünü desteklediğini savundu. Moncrieff 2023DerlemeJauhar 2023 (yorum)Derleme

Uyku evreleri: N1 birkaç dakikalık geçiş evresidir; N2'de beden ısısı düşer, göz hareketleri durur, EEG'de kısa patlamalar görülür ve gecenin en uzun kısmı burada geçer; N3 en yavaş dalgaların görüldüğü derin uykudur. REM'de EEG uyanıklığa yaklaşır, solunum düzensizleşir, kalp hızı ve kan basıncı uyanıklığa yakın düzeye çıkar, kol ve bacak kasları gevşektir (atoni). Yetişkinde REM toplam uykunun yaklaşık %20–25'idir; REM yoksunluğundan ya da REM'i baskılayan ilaç veya maddelerin bırakılmasından sonra REM geçici olarak artar (REM rebound). Suprakiazmatik çekirdek ışık bilgisini doğrudan retinadan alır ve epifizden melatonin salınımını yönetir; noradrenalin ve oreksin uyanıklığı sürdürür. NINDS: Uykuyu anlamakKurum görüşüStatPearls: REM Rebound EffectDerleme

Tanı sistemleri: DSM-5-TR (2022) yeni bir tanı (uzatılmış yas bozukluğu) ekledi ve 70'ten fazla bozuklukta ölçüt açıklamalarını değiştirdi. ICD-11 Mayıs 2019'da kabul edildi, Ocak 2022'den beri sağlık raporlamasının temelidir; klinik sürümü (CDDR, 2024) her bozukluk için sistemli bilgi ve bazı gruplarda boyutsal değerlendirme getirir. Ölçüt örneği: yaygın anksiyete bozukluğunda en az 6 ay süren aşırı kaygı ve endişe ile birlikte en az üç belirti (uyku bozukluğu dahil); majör depresyonda biri çökkün ruh hali ya da zevk alamama (anhedoni) olmak üzere en az beş belirti. APA: DSM-5-TRKurum görüşüFirst 2022DerlemeDSÖ: ICD-11 CDDR (2024)Kurum görüşüReed 2019DerlemeStatPearls: Generalized Anxiety DisorderDerlemeStatPearls: Major Depressive DisorderDerleme

Ruhsal bozukluk nasıl tanılanır: iki sistem
SoruDSM-5-TRICD-11Kaynak
Kim yayımlıyorAmerikan Psikiyatri BirliğiDünya Sağlık ÖrgütüAPA: DSM-5-TRKurum görüşüDSÖ: ICD-11 CDDR (2024)Kurum görüşü
Ne zamandan beri2022 (DSM-5'in metin revizyonu)Mayıs 2019'da kabul, Ocak 2022'den beri raporlamada; klinik sürüm (CDDR) 2024APA: DSM-5-TRKurum görüşüFirst 2022DerlemeDSÖ: ICD-11 CDDR (2024)Kurum görüşü
Nerede standartABD'de ruh sağlığı uzmanlarının sınıflamasıDSÖ üyesi ülkelerde sağlık raporlamasının ortak diliAPA: DSM-5-TRKurum görüşüDSÖ: ICD-11 CDDR (2024)Kurum görüşü
Neye bakarBelirtiler, süre, sıkıntı ya da işlev kaybı, başka nedenlerin dışlanmasıKlinik olarak önemli bozulma, sıkıntı ya da işlev kaybı; bazı gruplarda boyutsal değerlendirmeDSÖ: Ruhsal bozukluklarKurum görüşüReed 2019DerlemeStatPearls: Generalized Anxiety DisorderDerleme
Örnek: depresyonEn az 5 belirti, biri çökkün ruh hali ya da zevk alamama; işlev kaybıÇökkün ruh hali ya da zevk alamama en az 2 hafta, günün çoğunda, hemen her günStatPearls: Major Depressive DisorderDerlemeDSÖ: Ruhsal bozukluklarKurum görüşü
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik5 paragraf

Serotonin şemsiye derlemesi (Moncrieff 2023, çevrim içi 2022): 17 çalışma; 5-HIAA'da (en büyük n = 1002) ve plazma serotonininde (n = 1869) depresyonla ilişki yok, düşük serotonin antidepresan kullanımıyla ilişkili; SERT geni çalışmalarında (n = 115.257 ve 43.165) ilişki ya da gen-stres etkileşimi yok; triptofan azaltmada sağlıklıların çoğunda (n = 566) etki yok, aile öyküsü olanlarda (n = 75) zayıf etki. Kesinlik değiştirilmiş GRADE ile değerlendirildi. Moncrieff 2023Derleme

Yanıt (Jauhar 2023): SERT bağlanmasındaki azalma her derlemede depresyonda bildirildi ve azalmış bağlanma tek başına "sinapsta fazla serotonin" diye yorumlanamaz; derleme şemsiye derleme yöntemine uymuyor. İki yazar grubunun çıkar beyanları karşıt yönde: derlemenin yazarlarında antidepresan bırakmayla ilgili bir girişimin ortaklığı ve kitap telifleri, yanıtın yazarlarında ilaç şirketlerinden ücretler var; ikisi de görüş olarak okunur. Jauhar 2023 (yorum)DerlemeMoncrieff 2023Derleme

Korku sönmesinin insan modeli: iki günlük koşullama-sönme-hatırlama düzeni; vmPFC'nin sönme hatırlamasında etkinleştiği fMRI bulgusu 2004'te bildirildi ve tekrarlandı. İnsanda amigdala alt bölgelerinin fMRI ile ayrıştırılması uzamsal çözünürlükle sınırlıdır. Milad ve Quirk 2012Derleme

Uyku evrelemesi dönemden döneme değişti: eski çalışmalar Rechtschaffen ve Kales (1968) ölçütleriyle evre 3 ve 4'ü ayrı, yeni çalışmalar AASM ölçütleriyle N3 olarak birleşik puanlar. Kannabinoid uyku çalışmalarını karşılaştırırken bu fark hesaba katılmalı: 1975 tarihli bir THC çalışması evre 4'ü ayrı raporladı; 2018 tarihli CBD çalışması yöntemde Rechtschaffen–Kales'i gösterip derin uykuyu tek evre olarak verdi; 2026 tarihli THC/CBD çalışması AASM 2007 ölçütlerini kullandı. Feinberg 1975İnsan · klinik çalışmaLinares 2018İnsan · klinik çalışmaSuraev 2026İnsan · klinik çalışmaBolla 2010İnsan · gözlemsel çalışma

DSÖ'nün 2023 Küresel Hastalık Yükü verisine göre dünyada 1,2 milyar kişi bir ruhsal bozuklukla yaşıyordu (470 milyon kaygı bozukluğu, 322 milyon depresyon). ICD-11'in klinik tanı gereklilikleri (CDDR) klinik kullanışlılık ve küresel uygulanabilirlik ilkeleriyle, yüzlerce uzman ve binlerce klinisyenin katıldığı bir süreçle geliştirildi. DSÖ: Ruhsal bozukluklarKurum görüşüDSÖ: ICD-11 CDDR (2024)Kurum görüşüReed 2019Derleme

Devamı: Endokannabinoid sistem haritası (Modül 0) · Modül 6: Beyin ve sinir sistemi kısaca

Kendini sına

1.1 Herkes Stres anında kortizolün salınmasına giden sıra hangisidir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Hipotalamus → hipofiz → böbrek üstü bezi. Hipotalamus haberci hormonu salar, hipofiz ACTH salgılar, böbrek üstü bezinin kabuğu kortizolü kana verir.
  • Yanlış: Böbrek üstü bezi → hipofiz → hipotalamus. Bu, kortizolün zinciri yavaşlatan geri bildiriminin yönüdür; salınım sırası tersidir.
  • Yanlış: Amigdala → böbrek üstü bezi → hipofiz. Amigdala ekseni uyarabilir, ama kortizol hipofizden gelen ACTH ile salınır.
  • Yanlış: Hipofiz → hipotalamus → böbrek üstü bezi. İlk iki durak ters yazılmış.

Dayanak: Hillard 2016DerlemeStatPearls: CortisolDerleme

1.2 Herkes Araştırmacılar korku sönmesini nasıl açıklıyor?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Eski korku anısını bastıran yeni bir "artık güvenli" öğrenmesi. Sönme etkin bir öğrenmedir; yüzleştirme terapileri buna dayanır.
  • Yanlış: Korku anısının beyinden silinmesi. Sönme silinme değildir; eski anı durur ve bağlama göre geri gelebilir.
  • Yanlış: Amigdalanın çalışmayı bırakması. Bazolateral amigdala sönmede de gereklidir.
  • Yanlış: Yalnız ilaçla olan bir süreç. Sönme tehlikesiz tekrarla öğrenilir; ilaç gerekmez.

Dayanak: Milad ve Quirk 2012DerlemeLutz 2015Derleme

1.3 Herkes "Depresyon serotonin eksikliğidir" cümlesi için hangisi en doğrudur?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Bu basitleştirme kanıtla desteklenmiyor; depresyonda birçok etken birlikte rol oynar, serotoninin rolü tartışmalıdır. Geniş bir derleme tutarlı ilişki bulamadı; yanıt yazısı serotonin sisteminin rolünü savundu; ikisi de tek nedenli açıklamayı desteklemiyor.
  • Yanlış: Kanıtlanmış bir gerçektir. Şemsiye derleme serotonin düzeyiyle depresyon arasında tutarlı ilişki bulamadı.
  • Yanlış: Serotoninin depresyonla hiçbir ilgisi olmadığı kanıtlandı. Bu da aşırı bir sonuç; yanıt yazısı serotonin sisteminin rolü olduğunu savunuyor.
  • Yanlış: Tanı kan testiyle serotonin ölçülerek konur. Tanı belirtilere, sürelerine ve işleve etkisine bakılarak konur.

Dayanak: Moncrieff 2023DerlemeJauhar 2023 (yorum)DerlemeNIMH: DepresyonKurum görüşüDSÖ: Ruhsal bozukluklarKurum görüşü

1.4 Herkes Rüyaların çoğu hangi uyku evresinde görülür ve bu sırada kaslara ne olur?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: REM uykusunda; kol ve bacak kasları geçici olarak gevşer. Kaslar gevşediği için kişi rüyasını hareketle yaşamaz.
  • Yanlış: N3 (derin uyku) sırasında; kaslar kasılır. N3 en yavaş beyin dalgalarının görüldüğü derin uykudur; rüyaların çoğu REM'dedir.
  • Yanlış: N1 sırasında; kaslar sertleşir. N1 birkaç dakikalık geçiş evresidir.
  • Yanlış: Uyanıklıkta; kaslar değişmez. Rüya bir uyku olayıdır.

Dayanak: NINDS: Uykuyu anlamakKurum görüşü

1.5 Öğrenci Kemirgen infralimbik kabuğunun insandaki işlevsel karşılığı kabul edilen, sönmenin ertesi gün hatırlanmasında etkinleşen bölge hangisidir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Ventromedial prefrontal kabuk (vmPFC). İnsan fMRI çalışmalarında sönme hatırlamasında etkinleşti.
  • Yanlış: Dorsal ön singulat kabuk (dACC). Daha çok korkunun ifadesiyle ilişkilidir.
  • Yanlış: Merkezî amigdala. Korku yanıtının çıkış bölgesidir; sönme hatırlamasının prefrontal düğümü değildir.
  • Yanlış: Hipofiz. Hormon bezidir; korku devresinin kabuk düğümü değildir.

Dayanak: Milad ve Quirk 2012Derleme

1.6 Araştırmacı Eski ve yeni kannabinoid uyku çalışmalarını karşılaştırırken puanlama ölçütüne neden bakılır?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Eski çalışmalar Rechtschaffen–Kales ölçütleriyle evre 3 ve 4'ü ayrı, yeniler AASM ölçütleriyle N3 olarak birleşik puanlar. Derin uyku sayıları bu yüzden doğrudan karşılaştırılamaz.
  • Yanlış: Eski çalışmalar REM'i hiç ölçmezdi. 1970'lerin çalışmaları da REM ölçtü.
  • Yanlış: Yeni ölçütler yalnız aktigrafiye dayanır. AASM ölçütleri polisomnografi puanlamasıdır.
  • Yanlış: Puanlama ölçütleri hiç değişmedi. Ölçütler dönemden döneme değişti.

Dayanak: Linares 2018İnsan · klinik çalışmaSuraev 2026İnsan · klinik çalışmaBolla 2010İnsan · gözlemsel çalışmaFeinberg 1975İnsan · klinik çalışma

2 Stres, korku ve ruh halinde endokannabinoid sistem

Endokannabinoid sistem (EKS) stres anında devreye giren bir fren gibi çalışır: vücudun kendi kannabinoidleri anandamid ve 2-AG, aşırı uyarılan sinir hücrelerini yatıştırır ve stres yanıtının bitmesine yardım eder. Bu bilginin büyük bölümü hayvan çalışmalarından gelir. EKS'nin reseptörü CB1, insan beyninde korku ve stresle ilgili bölgelerde bol bulunur: amigdalada, hipokampusta, alın ve limbik lobların üst düzey düşünme alanlarında; stres zincirinin duraklarından hipofizde ve böbrek üstü bezinin kabuğunda da vardır. Morena 2016DerlemeLutz 2015DerlemeGlass 1997İnsan dokusuHuman Protein Atlasİnsan dokusuZiegler 2010İnsan dokusuHücre / laboratuvar

Sıçanlarda stres amigdaladaki anandamidi azalttı; anandamid ne kadar azaldıysa stres hormonu yanıtı o kadar büyüdü. Farelerde CB1 ilaçla engellenince stres hormonu yükselişi büyüdü, EKS'yi güçlendiren maddeler ise bu yükselişi azalttı. Stres tekrarlandıkça sıçan amigdalasında 2-AG arttı ve stres hormonu yanıtının zamanla alışmasına katkıda bulundu. Yani iki endokannabinoid farklı işler görüyor gibi: anandamidin düşmesi stres yanıtını başlatmaya, 2-AG'nin artması onu bitirmeye yardım ediyor. İnsanda da benzer bir iz var: ara sıra esrar kullanan sağlıklı gönüllülerde THC, tehdit bildiren sosyal işaretlere amigdalanın tepkisini azalttı. Hill 2009HayvanPatel 2004HayvanHill 2010HayvanMorena 2016DerlemePhan 2008İnsan · klinik çalışma

Stres hormonu da EKS'yi kullanır: sıçanlarda stres hormonu (sıçanda kortikosteron) ve benzeri bir ilaç, hipotalamusta endokannabinoid salgılatarak stres eksenini hızla frenledi; CB1 engellenince bu hızlı fren çalışmadı. Bir derlemeye göre CB1 stres ekseninin üç durağında da bulunur ve ekseni çoğunlukla frenler, bazı durumlarda güçlendirebilir. İnsan böbrek üstü bezi hücrelerinde anandamid, laboratuvarda steroid hormonlarının salınımını azalttı. Di 2003HayvanEvanson 2010HayvanHillard 2016DerlemeZiegler 2010İnsan dokusuHücre / laboratuvar

Korku sönmesinde de EKS gerekli görünüyor: CB1 reseptörü olmayan farelerde öğrenilmiş korku normal biçimde sönmedi; korku sönerken amigdalada endokannabinoid düzeyi yükseldi. İnsanlarda anandamidi yıkan enzimin (FAAH) geninin yaygın bir türü, hücrede bu enzimin daha az bulunmasına ve anandamidin biraz yüksek olmasına yol açar; Avrupa kökenlilerin yaklaşık %38'i bu türü taşır. Taşıyanlarda bazı laboratuvar çalışmalarında korku daha kolay söndü, amigdalanın tehdit yanıtı daha çabuk azaldı ve kaygı puanları daha düşüktü. Marsicano 2002HayvanDincheva 2015İnsan · genetik çalışmaHayvanGunduz-Cinar 2013İnsan · genetik çalışmaHayvanMayo 2020bİnsan · genetik çalışmaHayvan

Sağlıklı gönüllülerde deneysel bir FAAH baskılayıcı anandamidi yaklaşık on kat artırdı ve korkunun söndüğünün ertesi gün hatırlanmasını güçlendirdi. Ama hastalarla yapılan kontrollü denemelerde (travma sonrası stres bozukluğu, sosyal kaygı, otizm) ana sonuçlarda yarar görülmedi. 2016'da Fransa'da başka bir FAAH baskılayıcının ilk insan denemesinde ağır beyin hasarı gelişti ve bir gönüllü öldü; bir laboratuvar çalışmasına göre bu ilaç FAAH dışında birçok yağ yıkıcı enzimi de engelliyordu. Mayo 2020aİnsan · klinik çalışmaMayo 2025İnsan · klinik çalışmaSchmidt 2021İnsan · klinik çalışmaKlein 2024İnsan · klinik çalışmaKerbrat 2016İnsan · klinik çalışmaİnsan · olgu bildirimivan Esbroeck 2017Hücre / laboratuvarİnsan dokusu

EKS'nin ruh halindeki rolünün insandaki en güçlü kanıtı bir ilacın yan etkilerinden geldi: CB1'i engelleyen zayıflama ilacı rimonabant, kontrollü çalışmalarda depresif ruh hali ve kaygı nedeniyle tedaviyi bırakmayı artırdı. Avrupa İlaç Ajansı psikiyatrik yan etki (depresyon, uyku bozuklukları, kaygı, saldırganlık) riskini yaklaşık iki kat buldu ve kimin risk altında olduğunun önceden belirlenemediğini yazdı; ajansın önerisiyle satış Kasım 2008'de durdu, ruhsat Ocak 2009'da Avrupa Komisyonu kararıyla geri alındı. Bu deneyim EKS'yi engellemenin ruh halini bozabileceğini gösterir; ama tersi, yani EKS'yi dışarıdan uyarmanın ruh halini düzelteceği, kendiliğinden doğru değildir: THC sağlıklı gönüllülerde düşük miktarda stres sonrası sıkıntıyı hafifletti, daha yüksek miktarda olumsuz duyguyu artırdı. Christensen 2007DerlemeEMA 2008 (soru-cevap)Kurum görüşüAcomplia EPAR (EMA)Kurum görüşüChilds 2017İnsan · klinik çalışmaLutz 2015Derleme

İnsanda kan ölçümleri karışık: sağlıklı gönüllülerde standart bir sosyal stres testinden hemen sonra bir çalışmada kandaki anandamid, başka bir çalışmada 2-AG arttı; kandaki düzeyin beyindekini ne kadar yansıttığı da bilinmiyor. Ruhsal bozukluğu olan kişilerde kandaki ya da beyin omurilik sıvısındaki endokannabinoid düzeyleri sağlıklılardan farklı bulundu; bu ölçümler gözlemseldir, farkın hastalığın nedeni mi, yoksa hastalığın, ilaçların ya da yaşam koşullarının sonucu mu olduğunu göstermez. Ödül sisteminde de CB1 bol bulunur; hayvan çalışmalarında endokannabinoidler ödül merkezinde dopamin salınımını artırdı. Dlugos 2012İnsan · klinik çalışmaHill 2009 (dolaşım)İnsan · gözlemsel çalışmaHanlon 2020İnsan · klinik çalışmaMinichino 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaYaseen 2026Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaParsons ve Hurd 2015Derleme

CBD ile ilişki: laboratuvarda CBD, anandamidi yıkan enzimi zayıf biçimde baskıladı ve bir serotonin reseptörünü (5-HT1A) uyardı; ama insan enzimini baskılamadığını gösteren bir çalışma var ve insan beyin dokusunda 5-HT1A etkisi çok zayıftı (Modül 4). Hayvanlarda CBD'nin kaygı benzeri davranışı azaltması 5-HT1A engellenince kayboldu. İnsanda tek dozluk küçük çalışmalar tutarsız: sağlıklı 15 erkekte korkulu yüzlere amigdala tepkisi azaldı (bir beyin görüntüleme bulgusu, tedavi sonucu değil); stres hormonu kortizol bir çalışmada değişti, ötekinde değişmedi. Kaygıdaki insan çalışmaları bölüm 4'te. Bisogno 2001Hücre / laboratuvarElmes 2015Hücre / laboratuvarRusso 2005Hücre / laboratuvarMartínez-Aguirre 2020İnsan dokusuResstel 2009HayvanCampos ve Guimarães 2008HayvanFusar-Poli 2009İnsan · klinik çalışmaZuardi 1993İnsan · klinik çalışmaHundal 2018İnsan · klinik çalışma

Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf · 1 tablo

Stres ve iki endokannabinoid: geniş bir stres modeli yelpazesinde stres anandamidi azaltır, 2-AG'yi artırır; kronik stres incelenen bölgelerin hemen hepsinde CB1'i azaltır. Anandamid düşüşü HPA aktivasyonuna ve kaygı davranışına, 2-AG artışı HPA yanıtının sonlanmasına ve alışmaya katkıda bulunur. Sıçanda kısıtlama stresi amigdalada FAAH etkinliğini artırdı; bazolateral amigdalada FAAH baskılanması kortikosteron yükselişini azalttı, CB1 antagonisti bunu kaldırdı. Bir derlemeye göre amigdaladaki CRH, anandamid yıkımını artırarak HPA aktivasyonunun önünü açar. Bu bulguların çoğu hayvan çalışmalarından gelir. Morena 2016DerlemeHill 2009HayvanHillard 2016Derleme

Hızlı (genomik olmayan) glukokortikoid geri bildirimi: sıçan hipotalamus dilimlerinde glukokortikoidler PVN'deki nöroendokrin hücrelere gelen glutamat girdisini bir zar reseptörü ve geriye doğru endokannabinoid sinyali üzerinden hızla baskıladı, CB1 antagonistleri etkiyi kaldırdı. Canlı sıçanda PVN'ye verilen deksametazonun stresle artan ACTH ve kortikosteronu hızla düşürmesi CB1 antagonistiyle engellendi; stres hipotalamik 2-AG'yi artırdı. Bir derlemeye göre yüksek etkinlikli CB1 agonistleri kemirgende HPA eksenini iki yönlü etkiler (düşük doz kortikosteronu azaltır, yüksek doz artırır); insan çalışmalarında THC ilk kez ya da seyrek kullananlarda kortizolü artırdı, düzenli kullananların bir kısmında bu yanıt görülmedi (toleransla uyumlu). Di 2003HayvanEvanson 2010HayvanHillard 2016Derleme

Kaygıda hücre tipine göre zıt etkiler: CB1'i tümden olmayan fareler kaygı benzeri davranışı ancak çok tehditkâr koşullarda artmış gösterdi; kabuktaki glutamaterjik ve ön beyindeki GABAerjik nöronlarda CB1 silinmesi zıt yönde sonuç verdi. 2-AG yapan enzimi (DAGLα) olmayan fareler korkuyu zor söndürdü, ama 2-AG'yi yıkan enzimin (MAGL) engellenmesi de korku ifadesini artırıp sönmeyi bozdu; "endokannabinoidi artırmak korkuyu azaltır" genellemesi her durumda geçerli değil. CB1 antagonisti SR141716A ise CB1'i olmayan farelerde de kaygıyı azalttı; bu, CB1 dışı bir hedefe işaret edebilir. Lutz 2015DerlemeHaller 2002Hayvan

FAAH C385A (rs324420) enzimin hücrede daha az bulunmasına yol açar (protein yıkıma daha yatkındır), bu yüzden anandamid yükselir. Taşıyıcılarda tehdit içeren yüzlere amigdala yanıtı daha çabuk alıştı ve "stres tepkiselliği" kişilik puanı düşüktü; vmPFC–amigdala dinlenim bağlantısı daha güçlü, korku sönmesi daha iyi, sürekli kaygı daha düşüktü; AA homozigotlarında stresin anandamidi düşürmesi görülmedi; ödüle ventral striatum yanıtı ise yüksekti. FAAH baskılayıcıların yolu: sağlıklı gönüllülerde PF-04457845 sönme hatırlamasını güçlendirdi ve stres tepkisini azalttı; JNJ-42165279 ile yapılan hasta denemelerinde (sosyal kaygı, TSSB, otizm) birincil sonuçlar anlamlı değildi, oysa TSSB ve otizm denemelerinde ilaç kandaki anandamidi ya da yağ asidi amidlerini artırmıştı. BIA 10-2474 ise PF-04457845'in dokunmadığı birçok lipazı da engelliyor ve laboratuvarda insan kabuk nöronlarında lipit ağlarını bozuyordu. Gunduz-Cinar 2013İnsan · genetik çalışmaHayvanDincheva 2015İnsan · genetik çalışmaHayvanMayo 2020bİnsan · genetik çalışmaHayvanHariri 2009İnsan · genetik çalışmaMayo 2020aİnsan · klinik çalışmaSchmidt 2021İnsan · klinik çalışmaMayo 2025İnsan · klinik çalışmaKlein 2024İnsan · klinik çalışmavan Esbroeck 2017Hücre / laboratuvarİnsan dokusu

Rimonabant ve ruh hali: dört RKÇ'nin meta-analizinde depresif ruh hali nedeniyle bırakma 2,5 kat, kaygı nedeniyle 3 kat arttı; üstelik çökkün ruh hali dışlama ölçütüydü. Kalp-damar sonuçlarını sınayan büyük çalışma intihar kaygısıyla erken durduruldu ve ciddi psikiyatrik yan etkiler arttı. Sağlıklı gönüllüde tek doz rimonabant öznel ruh halini değiştirmeden olumlu, kişiyle ilgili sözcüklerin hatırlanmasını azalttı; bu, antidepresanların tersi yönde bir duygusal önyargıdır. Christensen 2007DerlemeTopol 2010İnsan · klinik çalışmaHorder 2009İnsan · klinik çalışma

Ödül ve EKS: CB1 ödül devresinin bütün düğümlerinde (VTA, nükleus akumbens, ventral pallidum, merkezî amigdala, BNST, prefrontal kabuk) bulunur; hayvanlarda dışarıdan verilen anandamid ve 2-AG akumbens dopaminini CB1'e bağlı olarak artırdı. Ruhsal bozukluklarda ölçümler (gözlemsel): ilaç almamış ilk dönem şizofrenide beyin omurilik sıvısı anandamidi yüksek ve belirtilerle ters ilişkili; TSSB'de kanda 2-AG ya da anandamid düşük, PET'te CB1 bağlanabilirliği yüksek; depresyonda kan bulguları çelişkili; otizmli çocuklarda kan anandamidi düşük. Parsons ve Hurd 2015DerlemeGiuffrida 2004İnsan · gözlemsel çalışmaHill 2013 (TSSB)İnsan · gözlemsel çalışmaNeumeister 2013İnsan · gözlemsel çalışmaHill 2009 (dolaşım)İnsan · gözlemsel çalışmaYaseen 2026Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaAran 2019 (kan düzeyi)İnsan · gözlemsel çalışmaKarhson 2018İnsan · gözlemsel çalışma

Stres, korku ve ruh halinde EKS: kanıt türüne göre
BulguKanıt türüİnsanda bilinenKaynak
Stres amigdalada anandamidi düşürür; düşüş stres hormonu yanıtını büyütürHayvanKanda yön çalışmaya göre değişiyorHill 2009HayvanMorena 2016DerlemeDlugos 2012İnsan · klinik çalışmaHill 2009 (dolaşım)İnsan · gözlemsel çalışma
Tekrarlanan streste 2-AG artar, stres yanıtının alışmasına katkıda bulunurHayvan—Hill 2010Hayvan
Stres hormonu hipotalamusta endokannabinoid salgılatıp ekseni hızla kapatırHayvan—Di 2003HayvanEvanson 2010Hayvan
CB1 olmadan korku sönmezHayvanFAAH varyantında sönme daha iyi (genetik); FAAH baskılayıcı sağlıklı gönüllüde sönme hatırlamasını güçlendirdi; kaygı, TSSB ve otizm hasta denemeleri olumsuzMarsicano 2002HayvanDincheva 2015İnsan · genetik çalışmaHayvanMayo 2020aİnsan · klinik çalışmaMayo 2025İnsan · klinik çalışma
Kannabinoidler kaygıyı düşük miktarda azaltır, yüksek miktarda artırırHayvan ve insan (deneysel)THC düşük miktarda sıkıntıyı azalttı, yüksekte olumsuz duyguyu artırdıLutz 2015DerlemeChilds 2017İnsan · klinik çalışma
CB1'i engellemek ruh halini bozarİnsan (RKÇ meta-analizi, büyük RKÇ, kurum değerlendirmesi)Rimonabantla depresyon, kaygı ve uyku bozukluğu arttı; ilaç 2008–2009'da çekildiChristensen 2007DerlemeTopol 2010İnsan · klinik çalışmaEMA 2008 (soru-cevap)Kurum görüşüAcomplia EPAR (EMA)Kurum görüşü
THC seyrek kullananlarda kortizolü artırırDerleme (insan deneylerinin özeti)Düzenli kullananlarda yanıt azalabilirHillard 2016Derleme
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik6 paragraf · 1 tablo

İnsanda akut stres: Dlugos 2012'de 71 sağlıklı yetişkin Trier Sosyal Stres Testi (TSST) ve kontrol oturumu aldı; stres serum anandamidini ve öteki N-açiletanolaminleri artırdı, PEA artışı kortizolle ilişkiliydi, başlangıç kaygısı başlangıç anandamidiyle ters ilişkiliydi, yanıt cinsiyete, adet döngüsüne ve etnik kökene göre değişti. Hill 2009'da ilaçsız 15 depresyonlu kadın ve 15 kontrolde TSST 2-AG'yi artırdı, anandamidi değiştirmedi. Dlugos 2012İnsan · klinik çalışmaHill 2009 (dolaşım)İnsan · gözlemsel çalışma

FAAH genetiği (tasarım): Gunduz-Cinar 2013'te 103 toplum gönüllüsünden Avrupa kökenli 81'inde genotip ve fMRI, Dunedin kohortunda Avrupa kökenli 881 kişide kişilik ölçeği (CC 539, AC 295, AA 48); farede AM3506 sönme sonrası korkuyu azalttı, etki amigdala içi CB1 antagonistiyle kalktı. Dincheva 2015'te 240 katılımcı (sürekli kaygı 137 kişide; t(135) = 2,30; P = 0,019); Spohrs 2022'de 55 erkek; Mayo 2020'de 423 kişi genotiplendi, her genotip grubu 25. Gunduz-Cinar 2013İnsan · genetik çalışmaHayvanDincheva 2015İnsan · genetik çalışmaHayvanSpohrs 2022bİnsan · genetik çalışmaMayo 2020bİnsan · genetik çalışmaHayvan

FAAH baskılayıcı denemeleri: Mayo 2020'de PF-04457845 4 mg/gün (n = 16) ya da plasebo (n = 29), 10 gün; anandamid yaklaşık 10 kat. Schmidt 2021'de sosyal kaygı bozukluğu olan 149 kişi, 25 mg/gün, 12 hafta: LSAS değişimi −29,4'e karşı −22,4 (anlamlı değil); en az %30 düzelme %42,4'e karşı %23,6 (p = 0,04); yazarlara göre dip düzeyler FAAH'ı tam baskılamaya yetmedi. Mayo 2025'te TSSB'li 100 hasta (85 kadın), 25 mg günde iki kez, 12 hafta, 5–12. haftalarda internet üzerinden BDT; CAPS-5 ve ikincil sonuçlarda (uyku kalitesi PSQI dahil) fark yok. Klein 2024'te 13–35 yaş 61 otizmli, 25 mg günde iki kez, 12 hafta; birincil sonuçlar p = 0,284, 0,290, 0,231; bütün yazarlar üretici şirket çalışanı. BIA 10-2474: tek doz (0,25–100 mg) ve 10 günlük tekrarlanan doz (2,5–20 mg) basamaklarında 84 gönüllüde ciddi olay yoktu; 50 mg/gün kohortunda (6 aktif, 2 plasebo) beşinci günden itibaren verisi raporlanan 4 gönüllüden 3'ünde hızla ilerleyen nörolojik tablo gelişti, biri beyin ölümüyle sonuçlandı; MR'da pons ve hipokampusta iki taraflı lezyonlar vardı. Mayo 2020aİnsan · klinik çalışmaSchmidt 2021İnsan · klinik çalışmaMayo 2025İnsan · klinik çalışmaKlein 2024İnsan · klinik çalışmaKerbrat 2016İnsan · klinik çalışmaİnsan · olgu bildirimi

Rimonabant (sayılarla): Christensen 2007, 20 mg/gün, 4 RKÇ (4105 kişi): depresif bozuklukla bırakma OR 2,5 (NNH 49), kaygıyla bırakma OR 3,0 (NNH 166). CRESCENDO (18.695 hasta, 13,8 ay): ciddi psikiyatrik yan etki %2,5'e karşı %1,3, intihar 4'e karşı 1, birincil kalp-damar sonucu HR 0,97. EMA: Haziran–Ağustos 2008'de yaklaşık 36.000 hastalık çalışmalarda ilaç kolunda 5, plasebo kolunda 1 intihar. Cahill 2011 (Cochrane): 20 mg ile bir yılda sigarayı bırakma RR 1,50 (%95 GA 1,10–2,05); ilaç buna rağmen psikiyatrik güvenlik nedeniyle çekildi. Christensen 2007DerlemeTopol 2010İnsan · klinik çalışmaEMA 2008 (soru-cevap)Kurum görüşüCahill ve Ussher 2011Derleme

Ölçüm sayıları (gözlemsel): Minichino 2019'da psikozda beyin omurilik sıvısı anandamidi SMD 0,97 (5 çalışma, 226/385), kan 0,55 (9 çalışma; I² %89,6); kenevir kullanımı her çalışmada hesaba katılmadı. Giuffrida 2004'te ilaçsız ilk dönem paranoid şizofrenide (n = 47) beyin omurilik sıvısı anandamidi kontrollerden (n = 84) yaklaşık 8 kat yüksek, belirtilerle rS = −0,452; sık kenevir kullananlarda bu yükseklik görülmedi. TSSB: 46 kişilik toplum örneğinde 2-AG düşük; Neumeister 2013'te 11C-OMAR PET bağlanabilirliği %19,5 yüksek, anandamid %58,2 düşük. Depresyon: Yaseen 2026'da 9 çalışma (514/417), anandamid SMD 0,32. Otizm: Aran 2019'da serum anandamidi 0,722'ye karşı 1,252 pmol/mL (93/93); Jia 2025'te kan anandamidi SMD −0,79. Minichino 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaGiuffrida 2004İnsan · gözlemsel çalışmaLeweke 2007İnsan · gözlemsel çalışmaHill 2013 (TSSB)İnsan · gözlemsel çalışmaNeumeister 2013İnsan · gözlemsel çalışmaYaseen 2026Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaAran 2019 (kan düzeyi)İnsan · gözlemsel çalışmaJia 2025Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaHayvan

THC ve stres testi (Childs 2017): 42 sağlıklı gönüllü, ağızdan 0, 7,5 ya da 12,5 mg THC; 7,5 mg TSST sonrası öznel sıkıntıyı azalttı, 12,5 mg olumsuz ruh halini artırdı ve performansı bozdu. Laboratuvar yoğunlukları: CBD'nin sıçan FAAH IC50'si 27,5 µM; insan beyin zarlarında 5-HT1A pKi yaklaşık 4,3–4,7, ters agonistlik 100 µM'de (Modül 2'deki laboratuvar yoğunlukları tablosuyla karşılaştırılmalı). Hayvan dozları: Resstel 2009'da sıçana 1–20 mg/kg; Zanelati 2010'da farede etkili doz 30 mg/kg. Childs 2017İnsan · klinik çalışmaBisogno 2001Hücre / laboratuvarMartínez-Aguirre 2020İnsan dokusuResstel 2009HayvanZanelati 2010Hayvan

FAAH: genden ilaç denemesine
ÇalışmaKimdeTasarımSonuçKaynak
C385A taşıyıcılarıSağlıklı insanlar (n = 55–881) ve insan varyantlı fareGenetik, görüntüleme, davranışTehdide amigdala yanıtı daha hızlı alışır, sönme daha iyi, kaygı daha düşük; ödüle striatum yanıtı daha yüksekGunduz-Cinar 2013İnsan · genetik çalışmaHayvanDincheva 2015İnsan · genetik çalışmaHayvanHariri 2009İnsan · genetik çalışmaSpohrs 2022bİnsan · genetik çalışmaMayo 2020bİnsan · genetik çalışmaHayvan
PF-04457845Sağlıklı yetişkin (16 / 29)RKÇ, 10 günAnandamid yaklaşık 10 kat; sönme hatırlaması güçlendi, stres tepkisi azaldıMayo 2020aİnsan · klinik çalışma
JNJ-42165279Sosyal kaygı bozukluğu (149)RKÇ, 12 haftaBirincil sonuç anlamlı değil; ikincil yanıt oranı yüksekSchmidt 2021İnsan · klinik çalışma
JNJ-42165279 + internet BDTTSSB (100)RKÇ, 12 haftaBirincil ve ikincil sonuçlarda (uyku kalitesi dahil) fark yokMayo 2025İnsan · klinik çalışma
JNJ-42165279Otizm, 13–35 yaş (61)Faz 2 RKÇBirincil sonuçlar anlamlı değil; yazarların hepsi üretici çalışanıKlein 2024İnsan · klinik çalışma
PF-04457845Kenevir bağımlılığı olan erkek (70)Faz 2a RKÇ, 4 haftaYoksunluk (ilk günlerde) ve kullanım azaldıD'Souza 2019İnsan · klinik çalışmaConnor 2022Derleme
BIA 10-2474Sağlıklı gönüllü (faz 1)Doz artırmaEn yüksek doz kohortunda ağır nörolojik tablo, bir ölüm; ilaç başka birçok lipazı da engelliyorduKerbrat 2016İnsan · klinik çalışmaİnsan · olgu bildirimivan Esbroeck 2017Hücre / laboratuvarİnsan dokusu

Devamı: Haritada amigdala: korku ve stresin ayarı · Haritada hipotalamus (iştah ve enerji dengesi) · Haritada hipofiz: hormon salgısı ve stres ekseni · Haritada böbrek üstü bezi: stres hormonları · Haritada hipokampus: bellek ve öğrenme · Haritada beyin kabuğu · Modül 4: Vücudun kendi kannabinoidleri · Modül 4: CBD neye bağlanır? · Modül 6: Beyinde endokannabinoid sistem

Kendini sına

2.1 Herkes Hayvan çalışmalarına göre endokannabinoid sistem stres yanıtında ne yapar?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Bir fren gibi çalışır: stres yanıtını sınırlar ve bitmesine yardım eder. CB1 engellenince stres hormonu yükselişi büyüdü, EKS güçlendirilince azaldı.
  • Yanlış: Stres hormonunu yapan bezdir. Kortizolü böbrek üstü bezi yapar; EKS bu zinciri ayarlar.
  • Yanlış: Strese hiç katılmaz. Stres anandamid ve 2-AG düzeylerini değiştirir.
  • Yanlış: Bu yalnız insanda gösterildi. Bilginin büyük bölümü hayvan çalışmalarından gelir.

Dayanak: Morena 2016DerlemePatel 2004HayvanHill 2010Hayvan

2.2 Herkes CB1'i engelleyen zayıflama ilacı rimonabant neden piyasadan çekildi?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Depresyon, kaygı ve uyku bozukluğu gibi psikiyatrik yan etki riskini yaklaşık iki katına çıkardığı ve riskli hastalar önceden belirlenemediği için. Avrupa İlaç Ajansının önerisiyle satış 2008'de durdu, ruhsat 2009'da Avrupa Komisyonu kararıyla geri alındı.
  • Yanlış: Karaciğer hasarı yaptığı için. Gerekçe psikiyatrik güvenlikti.
  • Yanlış: Bağımlılık yaptığı için. Gerekçe bu değildi.
  • Yanlış: Hiçbir yan etkisi olmadığı halde ticari nedenle. Kontrollü çalışmalarda depresif ruh hali ve kaygı nedeniyle bırakma arttı.

Dayanak: EMA 2008 (soru-cevap)Kurum görüşüAcomplia EPAR (EMA)Kurum görüşüChristensen 2007Derleme

2.3 Herkes İnsanda stresten sonra kandaki endokannabinoid ölçümleri için hangisi doğrudur?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Çalışmalar arasında farklı sonuç verdi; kandaki düzeyin beyindekini ne kadar yansıttığı da bilinmiyor. Aynı stres testi bir çalışmada anandamidi, ötekinde 2-AG'yi artırdı.
  • Yanlış: Her insanda anandamid kesin olarak düşer. Hayvan beynindeki bu bulgu kana birebir taşınamadı.
  • Yanlış: Kan testiyle kaygı bozukluğu tanısı konur. Bu ölçümler tanı testi değildir.
  • Yanlış: Stres kandaki düzeyleri hiç değiştirmez. İki çalışmada da bir endokannabinoid arttı.

Dayanak: Dlugos 2012İnsan · klinik çalışmaHill 2009 (dolaşım)İnsan · gözlemsel çalışmaHanlon 2020İnsan · klinik çalışma

2.4 Öğrenci FAAH C385A varyantı ve FAAH baskılayıcı denemeleri için hangisi doğrudur?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Varyant taşıyıcılarında ve sağlıklı gönüllü deneylerinde sönme ve stres yanıtı lehine bulgular var; kaygı, TSSB ve otizm hasta denemelerinde birincil sonuçlar anlamlı değildi. Güçlü genetik ve deneysel işaret bu hastalıklarda klinik yarara dönüşmedi; kenevir bağımlılığında küçük bir faz 2a denemesi ise olumluydu.
  • Yanlış: FAAH baskılayıcıları kaygı bozukluğu için ruhsat aldı. Ruhsatlı bir FAAH baskılayıcı yok.
  • Yanlış: Varyant anandamidi düşürür. Hücrede enzim daha az bulunur, anandamid yükselir.
  • Yanlış: BIA 10-2474 olayı bütün FAAH baskılayıcılarının zehirli olduğunu gösterdi. Bu ilaç başka birçok lipazı da engelliyordu; seçici bir baskılayıcı laboratuvarda aynı bozulmayı yapmadı.

Dayanak: Dincheva 2015İnsan · genetik çalışmaHayvanMayo 2020aİnsan · klinik çalışmaMayo 2025İnsan · klinik çalışmaSchmidt 2021İnsan · klinik çalışmaKlein 2024İnsan · klinik çalışmaD'Souza 2019İnsan · klinik çalışmavan Esbroeck 2017Hücre / laboratuvarİnsan dokusu

2.5 Öğrenci Hayvan çalışmalarına göre stres anandamid ve 2-AG'yi nasıl etkiler?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Anandamid azalır ve yanıtın başlamasına katkı verir; 2-AG artar ve yanıtın sonlanmasına, alışmaya katkı verir. İki endokannabinoid stres yanıtında farklı aşamalarda rol alır.
  • Yanlış: İkisi de aynı ölçüde azalır. Geniş bir model yelpazesinde 2-AG arttı.
  • Yanlış: Anandamid artar, 2-AG değişmez. Amigdalada stres FAAH etkinliğini artırıp anandamidi düşürdü.
  • Yanlış: İkisi de yalnız hipofizde değişir. Değişiklikler başta amigdala olmak üzere kortikolimbik bölgelerde ölçüldü.

Dayanak: Morena 2016DerlemeHill 2009HayvanHill 2010Hayvan

2.6 Araştırmacı Psikozda beyin omurilik sıvısı anandamidinin yüksek bulunması için en uygun yorum hangisidir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Gözlemsel bir bulgudur; neden mi sonuç mu olduğunu göstermez ve kenevir kullanımı her çalışmada hesaba katılmadı. Araştırmacılar yükselişi bir uyum yanıtı olarak yorumladı; sık kenevir kullananlarda yükseklik görülmedi.
  • Yanlış: Anandamidin psikoza yol açtığını kanıtlar. Kesitsel ölçüm nedensellik göstermez; ilişki belirtilerle tersti.
  • Yanlış: Tanı testi olarak kullanılabilir. Ölçümler gözlemsel ve heterojendir (kanda I² %89,6).
  • Yanlış: Yalnız hayvanlarda gösterildi. Ölçümler insan beyin omurilik sıvısında yapıldı.

Dayanak: Minichino 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaGiuffrida 2004İnsan · gözlemsel çalışmaLeweke 2007İnsan · gözlemsel çalışma

3 Endokannabinoid sistem ve uyku

Vücudun kendi kannabinoidlerinden 2-AG'nin kandaki düzeyi gün içinde belirgin değişir: sağlıklı gençlerde gece uykusunun ortasında en düşük, öğleden sonra en yüksek ölçüldü; en yüksek değer en düşüğün yaklaşık üç katıydı. Uykusu birkaç gece kısaltılan gençlerde bu ritim güçlendi ve öğleden sonraki yükseklik uzadı; aynı saatlerde açlık ve iştah arttı, kişiler lezzetli atıştırmalıklara daha zor direndi. Uykunun ana saati ile iştahın ayarı aynı beyin bölgesinde, hipotalamustadır. Hanlon 2015İnsan · gözlemsel çalışmaHanlon 2016İnsan · klinik çalışmaCedernaes 2016İnsan · klinik çalışmaNINDS: Uykuyu anlamakKurum görüşüDi Marzo 2001Hayvan

Anandamidin günlük ritmi daha zayıf ve iki tepeli bulundu, uyku kısıtlaması onu değiştirmedi; başka bir küçük ölçümde ise anandamid uyanınca, yatmadan öncekinin yaklaşık üç katıydı. Yani anandamidin ritmi konusunda bulgular henüz uyuşmuyor. Hayvanlarda EKS uykunun sürekliliğine katkıda bulunuyor: farelerde CB1 engellenince NREM uykusu parçalandı; sıçanlarda CB1'i engelleyen ilaç uyanıklığı artırdı, beyne verilen anandamid derin (yavaş dalga) uykuyu ve REM'i artırdı. İnsanda da bir iz var: CB1'i engelleyen rimonabantın psikiyatrik yan etkileri arasında uyku bozuklukları da sayıldı. Hanlon 2020İnsan · klinik çalışmaVaughn 2010Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaPava 2016HayvanSantucci 1996HayvanMurillo-Rodríguez 1998HayvanEMA 2008 (soru-cevap)Kurum görüşü

THC'nin uykuya etkisi: 1970'lerdeki küçük çalışmalarda THC uykuya dalmayı kısalttı, derin uykuyu artırdı ve REM uykusunu azalttı. Ama uyku laboratuvarı çalışmalarını birleştiren 2025 tarihli bir değerlendirme, kenevirin uyku süresini, uykuya dalmayı ve evreleri tutarlı biçimde değiştirmediğini buldu; REM azalması daha çok yüksek THC kullanılan eski ve küçük çalışmalardan geliyordu. Uykusuzluk çeken 20 kişide tek seferlik THC ve CBD karışımı, uyku laboratuvarında toplam uykuyu yaklaşık 25 dakika, REM uykusunu yaklaşık 34 dakika azalttı ve REM'e geçişi yaklaşık bir saat geciktirdi; kişilerin kendi uyku değerlendirmesi değişmedi. Araştırmacılar etkiyi başlıca THC'ye bağladı; karışımda iki madde ayrı ayrı sınanmadı. Kesner ve Lovinger 2020DerlemeVelzeboer 2025DerlemeSuraev 2026İnsan · klinik çalışma

Kişinin "daha iyi uyudum" hissiyle ölçülen uyku farklı olabilir: iki hafta THC ağırlıklı bir özüt kullanan uykusuzluk hastaları uykularının düzeldiğini bildirdi, ama polisomnografide uyku süresi ve evreleri değişmedi (tedavi çalışmaları bölüm 5'te). Düzenli kullanımda tolerans gelişebilir: uzun süreli kullanımda beyin kabuğundaki CB1 reseptörleri azalır ve yaklaşık dört haftalık bırakmayla eski düzeyine döner. Walsh 2021bİnsan · klinik çalışmaKesner ve Lovinger 2020DerlemeHirvonen 2012İnsan · gözlemsel çalışma

Kenevir bırakılınca uyku sık bozulur: uykuya dalmak zorlaşır, uyku kısalır, gece uyanmalar artar; birçok kişi garip, canlı ya da rahatsız edici rüyalar görür. Bu, yoksunluğun en sık belirtilerinden biridir; düzenli kullananları içeren çalışmalarda yoksunluk yaşayanlar yaklaşık yarıyı buluyor, ama oran örnekleme göre çok değişiyor. Belirtiler genellikle bırakmadan 1–2 gün sonra başlar, 2–6. günler arasında en güçlüdür; uyku sorunları haftalarca sürebilir ve kişinin yeniden kullanmaya dönmesine yol açabilir. Connor 2022DerlemeVandrey 2011İnsan · klinik çalışmaBahji 2020DerlemeBudney 2003İnsan · gözlemsel çalışmaBolla 2010İnsan · gözlemsel çalışma

Bırakınca görülen canlı rüyalar, THC'nin baskıladığı REM uykusunun geri tepmesiyle (REM rebound) açıklanıyor; bazı uyku laboratuvarı çalışmalarında bırakmanın ilk günlerinde REM uykusu arttı. Saf CBD'de ise ruhsatlı CBD ilacının sağlıklı gönüllülerde bir ay kullanıldıktan sonra birden kesilmesi yoksunluk yapmadı. Feinberg 1975İnsan · klinik çalışmaVandrey 2011İnsan · klinik çalışmaVelzeboer 2025DerlemeTaylor 2020İnsan · klinik çalışmaEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi

CBD ve uyku: bulgular çelişkili. Sağlıklı gönüllülerde tek seferlik saf CBD uyku evrelerini değiştirmedi; THC ile birlikte verildiği küçük bir çalışmada gece uyanıklığını artırdı ve uyarıcı göründü; 1981'deki küçük bir çalışmada uykusuzluk çeken gönüllüler daha uzun uyuduklarını söyledi. Ruhsatlı CBD ilacını kullanan epilepsi hastalarında hem uyku hali hem de uykusuzluk ve kötü uyku plasebodan sık bildirildi; uyku hali özellikle başka bir epilepsi ilacıyla (klobazam) birlikte ve tedavinin başında belirgindi. Linares 2018İnsan · klinik çalışmaNicholson 2004İnsan · klinik çalışmaCarlini ve Cunha 1981İnsan · klinik çalışmaEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi

Yanlış inanış: "CBD bir uyku ilacıdır." Sağlıklı gönüllülerle yapılan tek dozluk küçük bir uyku laboratuvarı çalışmasında saf CBD ölçülen uykuyu değiştirmedi; etkisi miktara, ürüne ve kişiye göre farklı olabilir. Az miktarda THC de içeren CBD ağırlıklı kenevir, buharlaştırılarak alınan saf CBD'ye göre daha çok uyku hissi yaptı (plaseboyla farkı anlamlı değildi). Akşam alınan kenevirin ertesi sabaha etkisi çalışmalar arasında değişiyor: uykusuzluk hastalarıyla yapılan aynı denemede akşam alınan tek doz THC ve CBD karışımı ertesi gün testlerde ve sürüş benzetiminde bozulma yapmadı; bir başka küçük çalışmada yatmadan önce alınan THC ertesi sabah belleği bozdu (araç kullanma Modül 3'te). Linares 2018İnsan · klinik çalışmaSpindle 2020 (farmakodinamik)İnsan · klinik çalışmaSuraev 2020DerlemeSuraev 2024İnsan · klinik çalışmaNicholson 2004İnsan · klinik çalışma

Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf

2-AG ve anandamidin 24 saatlik profili: sabit ışık-karanlık, öğün ve yatış düzeniyle 14 genç yetişkinde serum 2-AG'si uyku ortasında (gece açlığının da ortasında) en düşük, öğleden sonra en yüksekti; dört gece kısıtlı uyku bu ritmin genliğini artırıp tepeyi geciktirdi ve açlık artışı öğleden sonraki 2-AG yükselişiyle eşzamanlıydı. Anandamid ise iki tepeliydi (gece ve öğleden sonra, dip sabah) ve iki gecelik kısıtlamadan etkilenmedi; bu iki endokannabinoidin ayrı düzenlendiğini ve örnekleme saatinin sıkı denetlenmesi gerektiğini gösterir. Hanlon 2015İnsan · gözlemsel çalışmaHanlon 2016İnsan · klinik çalışmaHanlon 2020İnsan · klinik çalışma

Hayvan mekanizması: farede MAGL ya da FAAH baskılayıcıyla endokannabinoid tonusunun artırılması NREM bölümlerini uzatarak NREM'i geçici artırdı; CB1 ters agonisti NREM'i parçaladı ve EEG gücünü belirgin değiştirdi, ama uyku yoksunluğu sonrası telafiyi azaltmadı (CB1 NREM kararlılığı için gerekli, uyku homeostazı için gereksiz görünüyor). Sıçanda CB1 antagonisti doza bağlı olarak yavaş dalga uykusu ve REM pahasına uyanıklığı artırdı. Pava 2016HayvanSantucci 1996Hayvan

THC ve uyku mimarisi: eski çalışmalarda akut THC uykuya dalma süresini ve uyku sonrası uyanıklığı azalttı, yavaş dalga uykusunu artırdı, REM'i azalttı; deneyimli kullanıcılarda yüksek THC REM'deki göz hareketlerini ve daha az ölçüde REM süresini azalttı, bırakmada ikisi başlangıcın üstüne çıktı. Velzeboer 2025 (18 polisomnografi çalışması, 9'u meta-analizde) tutarlı değişiklik bulmadı; daha büyük ve düşük terapötik dozlu yeni çalışmalarda REM baskılanması karışık ya da yoktu; bırakma ise tutarlı biçimde toplam uykuda azalma, uykuya dalmada uzama ve REM rebound ile ilişkiliydi. Kesner ve Lovinger 2020DerlemeFeinberg 1975İnsan · klinik çalışmaVelzeboer 2025Derleme

Uykusuzlukta tek doz THC/CBD (Suraev 2026; randomize, çift kör, plasebo kontrollü çapraz pilot): toplam uyku azaldı (p = 0,047), WASO değişmedi, REM belirgin azaldı (d = −1,49), REM latansı uzadı; N3 süresi değişmedi ama yüksek yoğunluklu EEG'de N3'te delta, N2'de gama etkinliği bölgesel azaldı; ertesi gün nesnel uyanıklık değişmedi; katılımcıların %70'i aktif ilacı doğru tahmin etti. Walsh 2021'de THC ağırlıklı özütle iki hafta öznel ve aktigrafik uyku düzeldi ama polisomnografi değişmedi (REM'de anlamlı olmayan azalma eğilimi); katılımcıların hepsi aktif ilacı tahmin etti. Suraev 2026İnsan · klinik çalışmaWalsh 2021bİnsan · klinik çalışma

Tolerans ve yoksunluk: kronik agonist maruziyeti hayvanlarda CB1'in iletici salınımını baskılama yeteneğini azaltır ve CB1 bağlanmasını düşürür; insanda günlük içicilerde kabuk CB1'i azalır, yaklaşık 4 haftalık gözetimli bırakmayla normale döner. Bırakmanın ilk iki gecesinde ağır kullanıcılarda kontrollere göre toplam uyku ve yavaş dalga uykusu azdı; 13 gece izlenen ağır kullanıcılarda toplam uyku, verimlilik ve REM oranı azaldı, WASO arttı ve iki hafta içinde hiçbir ölçü düzelmedi; 3 günlük bırakmada REM süresi arttı ve "garip/vahşi rüyalar" çoğaldı. DSM-5 yoksunluk ölçütlerinde "uyku güçlüğü (uykusuzluk, rahatsız edici rüyalar)" yer alır. Kesner ve Lovinger 2020DerlemeHirvonen 2012İnsan · gözlemsel çalışmaBolla 2008İnsan · gözlemsel çalışmaBolla 2010İnsan · gözlemsel çalışmaVandrey 2011İnsan · klinik çalışmaConnor 2022Derleme

CBD ve uyku: sağlıklı gönüllülerde (27 randomize, 26 analiz) çift kör çapraz tasarımda tek doz saf CBD 8 saatlik polisomnografide hiçbir ölçüyü ve ertesi sabahki bilişsel ve öznel ölçüleri değiştirmedi; THC ile birlikte ağız spreyi olarak verilince gece uyanıklığını artırdı ve THC'nin ertesi sabahki sedatif etkisine karşı koydu. Sıçanda lateral hipotalamusa ya da dorsal rafeye verilen CBD uyanıklığı ve c-Fos'u artırdı; karın içine verilen daha yüksek dozlar ışık döneminde toplam uykuyu artırdı. Linares 2018İnsan · klinik çalışmaNicholson 2004İnsan · klinik çalışmaMurillo-Rodríguez 2008HayvanChagas 2013Hayvan

Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik6 paragraf

Ölçüm tasarımı: 2-AG'de tepe-dip farkı yaklaşık 3 kat olduğundan örnekleme saati sabitlenmeli. Hanlon 2016'da 4 gece 4,5 saate karşı 8,5 saat, randomize çapraz; Hanlon 2020'de 14 genç yetişkin, 2 gece 4,5 saate karşı 8,5 saat, en az bir ay arayla, ortalama 24 saatlik anandamid 0,697 ± 0,11 pmol/mL; Cedernaes 2016'da 16 erkek, 3 gece 4,25 saate karşı 8,5 saat: sabah 2-AG %80 yüksek, açlık %25 fazla, egzersiz 2-AG'yi %44 artırdı. Hanlon 2015İnsan · gözlemsel çalışmaHanlon 2016İnsan · klinik çalışmaHanlon 2020İnsan · klinik çalışmaCedernaes 2016İnsan · klinik çalışma

THC polisomnografi dozları: Feinberg 1975'te 4 + 3 deneyimli kullanıcı, ağızdan 70 mg/gün (3 gece) ve 2 hafta 210 mg/gün, ardından bırakma. Nicholson 2004'te 8 sağlıklı gönüllü (21–34 yaş), dört yönlü çapraz: plasebo, 15 mg THC, 5 mg THC + 5 mg CBD, 15 mg THC + 15 mg CBD, ağız spreyi, saat 22.00'de; ertesi sabah (10 saat sonra) 15 mg THC belleği bozdu, gündüz uykuya dalmayı kısalttı. Suraev 2026'da 20 uykusuzluk hastası (16 kadın, yaş ortalaması 46,1), tek doz 10 mg THC + 200 mg CBD (Suraev 2024 aynı denemenin ertesi gün sonuçlarıdır); toplam uyku −24,5 dakika, REM −33,9 dakika, REM latansı +65,6 dakika. Feinberg 1975İnsan · klinik çalışmaNicholson 2004İnsan · klinik çalışmaSuraev 2026İnsan · klinik çalışma

Tolerans çalışması (Gorelick 2013): 13 erkek günlük içici, ağızdan artan doz (1. gün 40 mg, 2–4. günler 100 mg, 5–6. günler 120 mg), 7 gün; ölçüm yalnız öz bildirim, plasebo ve polisomnografi yok; gece uykusu gece başına 3,5–5,3 dakika azaldı; akşam THC ve 11-OH-THC düzeyleri daha kısa uykuya dalma ve ertesi gün daha çok gündüz uykusuyla ilişkili; iki yazar ilaç şirketi çalışanı. Gorelick 2013İnsan · klinik çalışma

Yoksunluk çalışmaları: Budney 2003'te 18 kullanıcı 5 gün olağan kullanım, ardından 45 gün bırakma (12 eski kullanıcı paralel izlendi); belirtiler 1–3. günde başladı, 2–6. günde tepe yaptı, çoğu 4–14 gün sürdü. Bolla 2010'da 1, 2, 7, 8 ve 13. gecelerde polisomnografi (13 erkek, 5 kadın; R&K). Vandrey 2011'de 20 günlük kullanıcı, kullanım ve 3 günlük bırakma dönüşümlü, bırakmada plasebo ya da uzatılmış salımlı zolpidem; zolpidem uyku mimarisi etkisini azalttı ama uykuya dalmayı düzeltmedi. Bahji 2020 (47 gözlemsel çalışma, 23.518 kişi): yoksunluk yaygınlığı %47 (toplumda %17, ayaktan %54, yatarak %87). Budney 2003İnsan · gözlemsel çalışmaBolla 2010İnsan · gözlemsel çalışmaVandrey 2011İnsan · klinik çalışmaBahji 2020Derleme

CBD ve uyku (dozlarla): Linares 2018'de 300 mg saf CBD (%99,9; mısır yağında kapsül), polisomnografiden 30 dakika önce; REM CBD'de %16,6, plaseboda %17,6, toplam uyku 388,1'e karşı 389,3 dakika (anlamlı değil); kamu fonu, CBD bir şirketten bağışlandı, yazarların bir kısmı florlu CBD türevleri patentinin ortak sahibi. Carlini 1981'de 15 uykusuzluk gönüllüsünde 40, 80, 160 mg CBD, plasebo ve 5 mg nitrazepam; 160 mg ile daha uzun uyku bildirildi, üç CBD dozunda rüya hatırlama azaldı (öz bildirim). Chagas 2013'te sıçana 2,5, 10, 40 mg/kg karın içi; 10 ve 40 mg/kg toplam uykuyu artırdı. Murillo-Rodríguez 2008'de beyin içine 10 ya da 20 µg. Spindle 2020'de 100 mg ağızdan ya da buharlaştırılmış CBD ve 100 mg CBD + 3,7 mg THC içeren buharlaştırılmış kenevir. Ruhsatlı CBD ilacının prospektüs tablosunda uyku hali 10 ve 20 mg/kg/gün kollarında %23 ve %25, plaseboda %8. Taylor 2020'de 30 sağlıklı gönüllü, 4 hafta günde iki kez 750 mg, ardından ani kesilme ya da devam; yoksunluk ölçeği ortancaları en çok 4/190 ve 0/60; yazarlar üretici çalışanı. Linares 2018İnsan · klinik çalışmaCarlini ve Cunha 1981İnsan · klinik çalışmaChagas 2013HayvanMurillo-Rodríguez 2008HayvanSpindle 2020 (farmakodinamik)İnsan · klinik çalışmaEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiTaylor 2020İnsan · klinik çalışma

Ertesi sabah: Chait 1985'te 13 erkek kullanıcı, %2,9 THC'li sigara, yaklaşık 9 saat sonra iki öznel ölçekte ve zaman üretme görevinde değişiklik; Chait 1990'da 12 düzenli kullanıcı, %2,1 THC, ertesi sabah kayda değer bir kalıntı etki (akşamdan kalma) görülmedi; Suraev 2024'te (aynı denemenin ertesi gün sonuçları) 10 mg THC + 200 mg CBD sonrası en az 9 saatte 28 testin 27'sinde fark yok, Stroop-renk doğruluğunda %1,4 düşüş. Suraev 2020 sistematik derlemesi (14 klinik öncesi, 12 klinik çalışma; çoğu orta-yüksek yanlılık riski) uyku bozukluklarında rutin kullanımı destekleyecek kanıt bulmadı. Chait 1985İnsan · klinik çalışmaChait 1990İnsan · klinik çalışmaSuraev 2024İnsan · klinik çalışmaSuraev 2020Derleme

Devamı: Haritada hipotalamus: iştah ve enerji dengesi · Modül 3: Uyku hali, alkol ve araç kullanma · Modül 4: THC ve tolerans

Kendini sına

3.1 Herkes Sağlıklı gençlerde kandaki 2-AG ne zaman en düşüktür?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Gece uykusunun ortasında. Öğleden sonra en yüksektir; tepe, dibin yaklaşık üç katı.
  • Yanlış: Öğleden sonra. Öğleden sonra en yüksek ölçüldü.
  • Yanlış: Gün boyu sabittir. 2-AG belirgin bir günlük ritim gösterdi.
  • Yanlış: Kahvaltıdan hemen sonra. Dip, gece açlığının ve uykunun ortasına denk geldi.

Dayanak: Hanlon 2015İnsan · gözlemsel çalışma

3.2 Herkes Her gün kenevir kullanan biri bıraktığında uyku için hangisi beklenir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Uykuya dalma güçlüğü, gece uyanmaları ve canlı ya da rahatsız edici rüyalar; uyku sorunu haftalarca sürebilir. Uyku bozulması yoksunluğun en sık belirtilerindendir.
  • Yanlış: Uyku hemen düzelir. İlk günlerde uyku bozulur.
  • Yanlış: Rüyalar tamamen kaybolur. Canlı rüyalar sıktır; REM rebound ile açıklanıyor.
  • Yanlış: Yalnız ilk gece etkilenir. Belirtiler 2–6. günlerde tepe yapar.

Dayanak: Connor 2022DerlemeVandrey 2011İnsan · klinik çalışmaBolla 2010İnsan · gözlemsel çalışmaBudney 2003İnsan · gözlemsel çalışma

3.3 Herkes CBD ve uyku hakkında hangisi bugünkü kanıta uygundur?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Sağlıklı kişilerde saf CBD ölçülen uykuyu değiştirmedi; bulgular çelişkili ve ürüne, miktara, kişiye göre değişebilir. Uyku laboratuvarında tek doz saf CBD hiçbir ölçüyü değiştirmedi.
  • Yanlış: CBD herkesi uyutur. Uyku laboratuvarında böyle bir etki görülmedi.
  • Yanlış: CBD her zaman uyarıcıdır. Ruhsatlı ilaçta uyku hali de sık bildirildi.
  • Yanlış: CBD bırakılınca yoksunluk uykusuzluğu görülür. Sağlıklı gönüllülerde ani kesilmede yoksunluk görülmedi.

Dayanak: Linares 2018İnsan · klinik çalışmaNicholson 2004İnsan · klinik çalışmaSpindle 2020 (farmakodinamik)İnsan · klinik çalışmaEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiTaylor 2020İnsan · klinik çalışma

3.4 Öğrenci 2025 tarihli polisomnografi derlemesi THC ve REM hakkında ne buldu?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: REM azalması daha çok eski, küçük ve yüksek THC'li çalışmalardan geliyordu; yeni çalışmalarda sonuç karışıktı; bırakmada tutarlı uyku bozulması vardı. Kenevir uyku süresini ve evrelerini tutarlı biçimde değiştirmedi.
  • Yanlış: Bütün çalışmalarda REM belirgin azaldı. Tutarlı bir değişiklik bulunmadı.
  • Yanlış: THC REM'i artırır. REM artışı bırakmada (REM rebound) görülür.
  • Yanlış: Bırakmanın uykuya etkisi yoktur. Bırakma tutarlı biçimde uykuyu bozdu.

Dayanak: Velzeboer 2025Derleme

3.5 Araştırmacı Endokannabinoid kan ölçümlerinde örnekleme saati neden sabitlenmelidir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: 2-AG'de gün içi tepe-dip farkı yaklaşık üç kattır ve uyku kısıtlaması bu ritmi değiştirir. Saat denetlenmezse gruplar arası fark ritimden doğabilir.
  • Yanlış: Anandamid yalnız gece ölçülebilir. Anandamid 24 saat boyunca ölçüldü.
  • Yanlış: Endokannabinoidler kanda hiç bulunmaz. İkisi de serumda ölçüldü.
  • Yanlış: Egzersizin etkisi yoktur. Egzersiz 2-AG'yi artırdı.

Dayanak: Hanlon 2015İnsan · gözlemsel çalışmaHanlon 2016İnsan · klinik çalışmaCedernaes 2016İnsan · klinik çalışma

4 Kaygı

Herkes zaman zaman kaygılanır; kaygı bozukluğunda ise korku ve endişe yoğun ve aşırıdır, kontrol etmesi zordur, uzun sürer ve okul, iş ya da aile yaşamını aksatır. Birkaç türü vardır: hemen her konuda süren endişe (yaygın kaygı bozukluğu), panik atakları ve yeni bir atak korkusu (panik bozukluğu), utanılacak ya da reddedilecek diye toplum içinde yoğun korku (sosyal kaygı bozukluğu). Tek bir panik atak geçirmek, panik bozukluğu olduğu anlamına gelmez. Travma sonrası stres bozukluğunda (TSSB) sarsıcı olay kâbuslarla ya da canlı anılarla yeniden yaşanır, kişi olayı hatırlatan şeylerden kaçar ve sürekli tetikte olur. DSÖ 2026 (kaygı bozuklukları)Kurum görüşüNICE CG113Kurum görüşüNICE NG116Kurum görüşü

Kaygı bozukluklarının etkisi gösterilmiş tedavileri vardır; en çok kanıtı olan konuşma tedavileri bilişsel davranışçı terapi (BDT) ilkelerine dayanır ve korkulan durumla adım adım yüzleşmeyi (maruz bırakma) içerir. CBD'nin kaygıya etkisi iki ayrı türde çalışmayla araştırıldı: laboratuvarda kısa süreli yaratılan kaygı (örneğin topluluk önünde konuşma) ve kaygı bozukluğu olan hastalarda haftalarca süren tedavi. DSÖ 2026 (kaygı bozuklukları)Kurum görüşüNICE CG113Kurum görüşüNICE NG116Kurum görüşüZuardi 2017İnsan · klinik çalışmaKwee 2022İnsan · klinik çalışma

Topluluk önünde konuşma testinde tek doz saf CBD bazı küçük çalışmalarda kaygıyı azalttı; tedavi görmemiş sosyal kaygı hastalarında da konuşma sırasındaki kaygı plasebodan düşüktü. Farklı miktarları karşılaştıran iki küçük çalışmada ise yalnız orta miktar etkili göründü, düşük ve yüksek miktar etkisiz kaldı (ters U). Sınav kaygısında, korkulu yüz görevlerinde, sanal gerçeklikte kuşku uyandıran bir ortamda ve nefesle yaratılan panik benzeri korkuda ise tek doz CBD kaygıyı azaltmadı. Zuardi 2017İnsan · klinik çalışmaLinares 2019İnsan · klinik çalışmaBergamaschi 2011İnsan · klinik çalışmaStanley 2023İnsan · klinik çalışmaBloomfield 2022İnsan · klinik çalışmaHundal 2018İnsan · klinik çalışmaLeen-Feldner 2025İnsan · klinik çalışma

Laboratuvardaki kısa bir rahatlama, bir kaygı bozukluğunun haftalar içinde düzeldiğini göstermez: tedaviye dirençli sosyal kaygı ve panik bozukluğu olan 80 hastada, 8 haftalık yüzleşme terapisine saf CBD eklemek etkisiz bir ilaca (plasebo) göre ek fayda sağlamadı. Sosyal kaygısı olan gençlerle yapılan dört haftalık küçük bir çalışmanın olumlu sonucu ise, bırakanlar analiz dışında kaldığı ve yan etkiler düzenli izlenmediği için güçlü bir kanıt sayılmaz. Panik bozukluğunda var olan kontrollü veriler de olumsuz: hastaları kapsayan bu terapi çalışmasında CBD fark yaratmadı; sağlıklı gençlerde nefesle yaratılan panik benzeri korkuda tek doz CBD korkuyu, panik belirtilerini ve kalp hızını değiştirmedi. Kwee 2022İnsan · klinik çalışmaMasataka 2019İnsan · klinik çalışmaLeen-Feldner 2025İnsan · klinik çalışma

Hafif ve orta kaygı bozuklukları olan 178 kişiyle Hindistan'da yapılan bir çalışma çok büyük bir yarar bildirdi; ama yazarlarının çoğu bir ilaç şirketinin çalışanı ya da yöneticisiydi ve sonuç başka bir ekip tarafından tekrarlanmadı. Hindistan'ın ilaç kurumunun uzman kurulu 2024'te bu çalışmayı ilk onay için yeterli bulmadı ve ham verileri istedi; 2026'da ise etkin bir ilaçla karşılaştırılacak yeni bir çalışma yapılması ve yalnız psikiyatrist reçetesiyle satılması koşuluyla ürüne izin verilmesini önerdi. Bu öneri aynı çalışmanın verisine dayanıyor, bağımsız bir tekrar değil. Yüksek endişeli kişilerde iki hafta CBD endişeyi azaltmadı; yalnız kaygının bedensel belirtilerinde plaseboya göre bir miktar azalma görüldü. Karşılaştırma grubu olmayan (açık etiketli) çalışmalarda saf CBD ile de, az THC içeren CBD ağırlıklı ürünlerle de kaygı puanları düştü; ama bu tasarım beklentiyi ve zamanla kendiliğinden düzelmeyi ayıramaz. Gundugurti 2024İnsan · klinik çalışmaCDSCO Kasım 2024 (uzman kurulu)Kurum görüşüCDSCO Mayıs 2026 (uzman kurulu)Kurum görüşüGournay 2023İnsan · klinik çalışmaBerger 2022İnsan · klinik çalışmaDahlgren 2022İnsan · klinik çalışmaSmith 2025 (kaygı)İnsan · klinik çalışma

TSSB'de CBD ile yapılan küçük kontrollü çalışmalarda (travmayı hatırlarken tek doz, bir ya da altı haftalık kullanım) kaygı ve TSSB belirtileri plaseboya göre belirgin azalmadı; bunlardan biri TSSB tanısı olmayan, travmaya maruz kalmış kişilerle yapıldı. Açık olumlu tek veri, karşılaştırma grubu olmayan küçük bir hasta serisinden geliyor. Gazilerle yapılan kontrollü bir çalışmada içilen kenevirin yüksek THC'li, yüksek CBD'li ya da ikisini birlikte içeren türlerinin hiçbiri plasebodan fazla düzelme sağlamadı; plasebo dahil bütün gruplarda belirgin düzelme oldu. TSSB'ye bağlı kâbuslarda sentetik THC benzeri ruhsatlı ilaç (nabilon) 10 askerlik tek bir çalışmada kâbusları plasebodan çok azalttı; ilacın ruhsatı kâbus için değil, kemoterapi bulantısı içindir. Bolsoni 2022aİnsan · klinik çalışmaGournay 2024İnsan · klinik çalışmaBogenschutz 2026İnsan · klinik çalışmaElms 2019İnsan · olgu bildirimiBonn-Miller 2021İnsan · klinik çalışmaJetly 2015İnsan · klinik çalışmaNabilon ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisi

Takıntı-zorlantı bozukluğunda (obsesif kompulsif bozukluk, OKB) istenmeyen, kontrol edilmesi zor düşünceler (takıntılar) tekrar tekrar zihne gelir; kişi bunların yarattığı sıkıntıyı azaltmak için bazı davranışları (zorlantılar) yapmak zorunda hisseder. Amerikan Psikiyatri Birliği'nin tanı el kitabında OKB eskiden kaygı bozuklukları arasındaydı; güncel baskıda saç yolma ve deri yolma bozukluklarıyla birlikte ayrı bir grupta yer alıyor. Bu durumlarda saf CBD ile yapılmış, plaseboyla karşılaştırmalı bir çalışma henüz yok. OKB'de plasebo kontrollü tek çalışma, daha önce kenevir kullanmış 12 yetişkinin tamamladığı bir laboratuvar çalışmasıdır: üç ayrı günde birer kez içilen THC ağırlıklı, CBD ağırlıklı ya da etkin madde içermeyen kenevir takıntı ve zorlantıları birbirinden farklı etkilemedi, anlık kaygı ise etkisiz kenevirden sonra daha çok azaldı. Saç ya da deri yolan 50 yetişkinde 10 hafta ağızdan sentetik THC kullanmak, plaseboyla karşılaştırıldığında hiçbir etkinlik ölçümünde belirgin fark yaratmadı; iki grupta da belirtiler azaldı. Ruhsal bozukluklarda kannabinoid çalışmalarını bir araya getiren 2026 tarihli büyük bir analiz, OKB için ortak analiz yapmaya yetecek veri bulamadı. OKB'de kannabinoidlere bakan güncel bir derleme de kanıtın çoğunun anketlerden ve tek tek hasta öykülerinden geldiğini ve bugünkü kanıtın kannabinoid kullanımını desteklemediğini yazıyor; OKB'nin etkisi gösterilmiş ilk basamak tedavileri var ve bunlar için bir uzmanla konuşmak iyi bir başlangıçtır. StatPearls: Obsessive-Compulsive DisorderDerlemeKayser 2020İnsan · klinik çalışmaGrant 2022İnsan · klinik çalışmaWilson 2026DerlemeVan Ameringen 2026Derleme

THC kaygıyı her zaman azaltmaz: kontrollü çalışmalarda daha yüksek miktarda THC olumsuz duyguları ve kaygıyı artırdı (Modül 4). İçinde hiç CBD olmayan bir yağın "CBD" diye verilmesi bile, CBD'nin işe yaradığına güçlü biçimde inanan kişilerde kaygıyı azalttı; bu beklenti etkisi, kontrolsüz deneyimlerin neden yanıltıcı olabileceğini gösterir. Childs 2017İnsan · klinik çalışmaHutten 2022İnsan · klinik çalışmaSpinella 2021İnsan · klinik çalışmaZhekova 2024İnsan · klinik çalışma

Kaygıda CBD ile ilgili birden çok sistematik derleme, kanıtı "sınırlı" ve "düşük kaliteli" olarak niteliyor. Kaygı bozuklukları için hazırlanan kılavuzlarda konuşma tedavileri ve gevşeme gibi yöntemler, gerektiğinde ilaçlarla birlikte, basamaklı biçimde önerilir; CBD bu kılavuzlarda yer almaz. Kaygıyla baş etmeye çalışırken bir uzmanla konuşmak, kanıtlı bir yol bulmanın sağlam bir adımıdır. Raminelli 2025DerlemeBlack 2019DerlemeWilson 2026DerlemeNICE CG113Kurum görüşüNICE CG159Kurum görüşüDSÖ 2026 (kaygı bozuklukları)Kurum görüşü

Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf · 1 tablo

Kaygı araştırmasında iki model ayrılmalıdır: sağlıklı gönüllülerde ya da hastalarda deneysel kaygı (simüle topluluk önünde konuşma testi, Trier sosyal stres testi, %10 CO₂ solutma, korku koşullanması) ve tanı almış hastalarda klinik deneme; ilki "durumluk kaygı" tepkisini, ikincisi bozukluğun seyrini ölçer. Simüle konuşma testinde tek doz CBD'nin etkisi ilk kez sağlıklı gönüllülerde, diazepam ve ipsapironla karşılaştırmalı dört gruplu çift kör bir çalışmada bildirildi; CBD konuşmadan sonraki kaygıyı azalttı ve diazepamın aksine yatıştırıcı (sedatif) etki görülmedi. Zuardi 2017İnsan · klinik çalışmaChilds 2017İnsan · klinik çalışmaLeen-Feldner 2025İnsan · klinik çalışmaDas 2013İnsan · klinik çalışmaKwee 2022İnsan · klinik çalışmaZuardi 1993 (kaygı)İnsan · klinik çalışma

Tedavi görmemiş sosyal kaygı bozukluğu hastalarında tek doz CBD konuşma sırasındaki kaygıyı, bilişsel bozulmayı ve rahatsızlığı plasebodan düşük tuttu; kan basıncı ve deri iletkenliğinde grup farkı yoktu. Doz–yanıt eğrisinin "ters U" biçimi önce hayvanlarda tanımlandı; insanda iki konuşma testi çalışmasında görüldü, ama birinde yalnız bir evrede ve sonradan yapılan karşılaştırmada anlamlıydı (yöntem dersi Modül 2'de). 87 çalışmayı (insan ve hayvan) kapsayan bir sistematik derleme gözlemlerin %70,3'ünde CBD'nin kaygı sonucuna etkisi olmadığını ve kan düzeyi ile etki arasında tanımlanabilir bir ilişki bulunmadığını bildirdi. Bergamaschi 2011İnsan · klinik çalışmaLinares 2019İnsan · klinik çalışmaZuardi 2017İnsan · klinik çalışmaKwee 2022 (derleme)DerlemeHayvan

Sosyal kaygı ve panik bozukluğunda yüzleşme terapisini güçlendirme fikri hayvanlarda korku sönmesini artırma bulgularına dayanıyordu; sağlıklı gönüllülerde sönmeden sonra verilen CBD sönme öğrenmesinin pekişmesini artırdı. Hastalarda yapılan korku koşullanma alt çalışmasında ise CBD tehdit beklentisini azalttı ama korkunun yeniden sönmesini artırmadı; antidepresan kullananlarda öznel korkunun sönmesini bozdu (keşif amaçlı bulgu). Kwee 2022İnsan · klinik çalışmaKwee 2024İnsan · klinik çalışmaDas 2013İnsan · klinik çalışma

TSSB'de tek doz CBD travma anısını dinlerken kaygı artışını plasebodan farklı azaltmadı, yalnız bir alt ölçeği (bilişsel bozulma) etkiledi; keşif amaçlı ikincil analizde etki yalnız cinsel olmayan travma alt grubunda görüldü. Açık etiketli (herkesin ne aldığını bildiği, kontrol grubu olmayan) çalışmalarda ve vaka serilerinde kaygı ve TSSB puanları düştü; İngiltere'nin tıbbi kenevir kayıt sisteminde yaygın kaygı bozukluğu olan 302 hastada (çoğuna THC ağırlıklı çiçek ya da yağ reçetelenmişti) kaygı puanları altı ayda düştü. Bu tasarımlar plasebo yanıtını ve zamanla kendiliğinden düzelmeyi ayıramaz; kayıt çalışmasının yazarları da randomize çalışma gerektiğini belirtir. Bolsoni 2022aİnsan · klinik çalışmaBolsoni 2022bİnsan · klinik çalışmaBerger 2022İnsan · klinik çalışmaDahlgren 2022İnsan · klinik çalışmaSmith 2025 (kaygı)İnsan · klinik çalışmaShannon 2019İnsan · olgu bildirimiElms 2019İnsan · olgu bildirimiRifkin-Zybutz 2023İnsan · gözlemsel çalışma

THC'nin kaygıya etkisi doza bağlıdır: sağlıklı gönüllülerde düşük THC stres sonrası sıkıntıyı azaltırken daha yüksek THC olumsuz duygudurumu artırdı; THC ile THC+CBD birlikte durumluk kaygıyı artırdı, eşit oranda CBD eklemek kaygıyı yalnız başına THC'ye göre azalttı, başlangıç kaygısı yüksekse azaltmadı. Sağlıklı gönüllülerde yapılan deneylerin birleşik analizinde tek doz THC, depresyon ve kaygıyı da içeren genel psikiyatrik belirtileri büyük etkiyle artırdı; CBD'nin bu etkiyi tutarlı biçimde azalttığı gösterilmedi. Childs 2017İnsan · klinik çalışmaHutten 2022İnsan · klinik çalışmaHindley 2020Derleme

Kâbus için nabilon kanıtı bir küçük çapraz RKÇ, iki geriye dönük dosya incelemesi ve bunları özetleyen derlemelerden oluşur; bir ağ meta-analizi nabilonu "umut verici ama daha çok araştırma gerekli" sınıfına koydu, kâbusta en çok çalışılan ilaç başka bir gruptandır. Gözlemsel çalışmalarda kenevir kullanımı, ileride kaygı bozukluğu gelişmesiyle küçük bir ilişki gösterdi; yaygın kaygı, panik ve sosyal kaygı bozukluğu tek tek alındığında ilişki anlamlı değildi. Jetly 2015İnsan · klinik çalışmaFraser 2009İnsan · olgu bildirimiCameron 2014İnsan · olgu bildirimiLappas 2024DerlemeSkeie-Larsen 2022DerlemeXue 2021Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma

Kaygı araştırmasında iki ayrı soru: deneysel model ve klinik deneme
ModelKimdeCBD bulgusuKanıt türüKaynak
Simüle ya da gerçek topluluk önünde konuşmaSağlıklı gönüllü; tedavi görmemiş sosyal kaygı hastasıBazı küçük çalışmalarda azalma; doz karşılaştıran iki çalışmada yalnız orta doz etkili ("ters U"), hastalarda tek dozla yapılan çalışmada daha yüksek doz da etkiliKlinik, tek dozZuardi 1993 (kaygı)İnsan · klinik çalışmaBergamaschi 2011İnsan · klinik çalışmaZuardi 2017İnsan · klinik çalışmaLinares 2019İnsan · klinik çalışma
Sınav kaygısıSınav kaygılı öğrenciHiçbir dozda etki yokKlinik, tek dozStanley 2023İnsan · klinik çalışma
%10 CO₂ solutma (panik modeli)Sağlıklı gençHiçbir dozda etki yokKlinik, tek dozLeen-Feldner 2025İnsan · klinik çalışma
Duygusal yüzler, fMRISağlıklı gönüllüBeyin yanıtında ve deneysel kaygıda etki yokKlinik, tek doz, çaprazBloomfield 2022İnsan · klinik çalışma
Sanal gerçeklikKuşkuculuk özelliği yüksek gönüllüEtki yok; kaygıda artış eğilimiKlinik, tek dozHundal 2018İnsan · klinik çalışma
Korku koşullanmasıSağlıklı gönüllü; panik ve sosyal kaygı hastasıSönmenin pekişmesi arttı (sağlıklı); hastada yeniden sönme artmadıKlinikDas 2013İnsan · klinik çalışmaKwee 2024İnsan · klinik çalışma
Travma anısını dinletmeTSSB hastası; travmaya maruz kalmış kişiBelirgin etki yok (bir alt ölçek dışında)KlinikBolsoni 2022aİnsan · klinik çalışmaGournay 2024İnsan · klinik çalışma
Haftalarca tedaviKaygı bozukluğu ya da TSSB hastasıTek büyük olumlu çalışma tekrarlanmadı; öteki kontrollü çalışmalar olumsuz ya da karışıkKlinik, RKÇGundugurti 2024İnsan · klinik çalışmaKwee 2022İnsan · klinik çalışmaMasataka 2019İnsan · klinik çalışmaBogenschutz 2026İnsan · klinik çalışma
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik6 paragraf · 1 tablo

Konuşma testi çalışmalarında tek doz ağızdan CBD testten önce verildi: Zuardi 1993'te 300 mg (n = 10/grup; karşılaştırma diazepam 10 mg, ipsapiron 5 mg), Bergamaschi 2011'de 600 mg (12 CBD, 12 plasebo, 12 ilaçsız sağlıklı kontrol); Bergamaschi 2011'de bu "yüksek" doz da tedavi görmemiş hastalarda etkiliydi. Crippa 2011 (10 tedavi görmemiş sosyal kaygı hastası, çapraz, 400 mg) konuşma testi değil, dinlenim hâlinde SPECT çalışmasıdır; öznel kaygı plasebodan düşüktü. Ters U'yu destekleyen iki çalışmada Zuardi 2017 gerçek bir grup önünde konuşmada beş grup kullandı (plasebo, klonazepam 1 mg, CBD 100/300/900 mg; n = 12/grup) ve yalnız 300 mg konuşma sonrası evrede kaygıyı azalttı; Linares 2019 57 sağlıklı erkekte 150/300/600 mg'ı karşılaştırdı ve yalnız 300 mg konuşma sırasında anlamlıydı (post hoc). Zuardi 1993 (kaygı)İnsan · klinik çalışmaBergamaschi 2011İnsan · klinik çalışmaCrippa 2011İnsan · klinik çalışmaZuardi 2017İnsan · klinik çalışmaLinares 2019İnsan · klinik çalışma

Ters U'ya karşı kanıt: sınav kaygısında 150/300/600 mg (n = 32), CO₂ solutmada 150/300/600 mg (n = 61) ve fMRI'de 600 mg (n = 24, çapraz) hiçbir dozda etki göstermedi; sanal gerçeklik çalışmasında 600 mg kaygıda artış eğilimi verdi (p = 0,09). Kwee 2022 (Hollanda, üç merkez): 8 haftalık terapist eşliğinde yüzleşme oturumu öncesi 300 mg CBD (n = 39) ya da plasebo (n = 41); birincil sonlanım Korku Anketi, 6 aya kadar izlem; zamana göre fark yoktu (β = 0,32; %95 GA −0,60 ile 1,25), yan etki sıklığı benzerdi (%10,3'e karşı %15,4). Stanley 2023İnsan · klinik çalışmaLeen-Feldner 2025İnsan · klinik çalışmaBloomfield 2022İnsan · klinik çalışmaHundal 2018İnsan · klinik çalışmaKwee 2022İnsan · klinik çalışma

Gundugurti 2024 (faz 3, 15 hafta, 178 kişi, 1:1, 150 mg/mL nanodispersiyon oral çözelti): GAD-7 farkı −7,02 (SH 0,25; %95 GA −7,52 ile −6,52), HAM-A farkı −11,9 (SH 0,33; −12,6 ile −11,3); özet günlük dozu bildirmiyor ve standart hatalar bu büyüklükte bir psikiyatri denemesi için dikkat çekici biçimde küçük; yedi yazarın beşi bir ilaç şirketinden (dördü çalışan, biri yönetici). Hindistan ilaç otoritesinin Nöroloji ve Psikiyatri Uzman Kurulu 12.03.2024 toplantısında bir firmanın 150 mg/mL CBD oral çözeltisinin faz 3 sonuçlarını inceledi, endikasyonun dünyada başka yerde onaylı olmadığını not etti ve sonuçları doğrulamak için denemenin denetlenmesini ve İyi Klinik Uygulamalar (GCP) incelemesini oybirliğiyle önerdi. Aynı dosya 26–27.11.2024 toplantısında altı merkezin GCP denetim raporuyla yeniden görüşüldü: kurul, 178 kişilik denemenin bu endikasyonda dünyada ilk onay için yeterli olmayabileceğini belirtti; yeterli sayıda kişiyle karşılaştırmalı yeni bir faz 3 protokolü, bütün merkezlerin ham verisini, plasebo grubunda plasebo yanıtı görülmemesinin açıklamasını ve bağımlılık potansiyeli verisini istedi. 06.05.2026 toplantısında (ICMR uzmanıyla) kurul faz 3 sonuçlarında etkinliği plasebodan istatistik olarak anlamlı, güvenliği yeterli buldu ve standart tedaviyle karşılaştırmalı bir faz 4 çalışması koşuluyla üretim ve satış izni önerdi; ürün yalnız psikiyatrist reçetesiyle satılacak, prospektüse bütün yan etkiler ve bağımlılık potansiyeli eklenecek. Tutanaklarda yayın adı yok; Kasım 2024 tutanağındaki 178 kişi bu yayındaki sayıyla aynı. Kurulun önerisi bağımsız bir tekrar değildir (veri aynı denemeden) ve izin kararının kendisine ulaşılamadı. Gournay 2023 (yüksek endişe özelliği olan 63 kişi; 300 mg, 50 mg, plasebo; 2 hafta): endişe şiddeti değişmedi; 300 mg iki haftada kaygı belirtilerini plasebodan fazla azalttı; aynı örneklemin uyku sonuçlarında 300 mg, 50 mg'dan iyi ama plasebodan anlamlı farklı değildi (p = 0,10). Gundugurti 2024İnsan · klinik çalışmaCDSCO 2024 (uzman kurulu)Kurum görüşüCDSCO Kasım 2024 (uzman kurulu)Kurum görüşüCDSCO Mayıs 2026 (uzman kurulu)Kurum görüşüGournay 2023İnsan · klinik çalışmaGournay 2026İnsan · klinik çalışma

Açık etiketli veriler: Berger 2022 (12–25 yaş, tedaviye dirençli, 31 kişi, 12 hafta, 800 mg/gün'e kadar ek tedavi) OASIS 10,8'den 6,3'e (−%42,6), yan etki %80,6; Dahlgren 2022 (14 hasta, 4 hafta, 9,97 mg/mL CBD + 0,23 mg/mL THC dil altı çözelti) BAI ve OASIS düştü; Smith 2025 (12 hasta, 6 hafta, hedef 30 mg/gün CBD, tam spektrum; üretici finansmanı) kaygı azaldı. Crippa 2021 (açık etiketli RKÇ, 120 sağlık çalışanı, 300 mg/gün + standart bakım, 28 gün) birincil sonlanım olarak duygusal tükenmişliği ölçtü; CBD kolunda 5 ciddi yan etki oldu (4 karaciğer enzimi yükselmesi, 1 ağır ilaç döküntüsü). Masataka 2019 (18–19 yaş, 40 randomize, 37 analiz; 300 mg/gün, 4 hafta): CBD kolundan 3 kişi yağın koku ve tadı yüzünden bıraktı ve analiz dışı kaldı, plasebo zeytinyağıydı, yan etkiler sistematik değerlendirilmedi ve kan CBD düzeyi ölçülmedi. Berger 2022İnsan · klinik çalışmaDahlgren 2022İnsan · klinik çalışmaSmith 2025 (kaygı)İnsan · klinik çalışmaCrippa 2021İnsan · klinik çalışmaMasataka 2019İnsan · klinik çalışma

TSSB denemeleri: Bolsoni 2022a (33 hasta, 300 mg tek doz, travma anısı dinletme); Gournay 2024 (42 travmaya maruz kalmış kişi, 300 mg/gün, 1 hafta; kaygıda d = 0,09, Bayes faktörü 0,54); Bogenschutz 2026 çalışma 2 (alkol kullanım bozukluğu ile TSSB ya da eşik altı TSSB, 30 kişi, 600 mg/gün, 6 hafta; birincil sonlanım içki tüketimi) — Bolsoni ve Gournay'da birincil kaygı sonucunda, Bogenschutz'ta ikincil TSSB ve kaygı sonuçlarında plasebodan fark yok. Straud pilot RKÇ'si (yoğun uzatılmış maruz bırakma terapisine ek 250 mg günde iki kez, 18 gün; 21 kişi, CBD kolundan 3 bırakan) yalnız kayıt sonuçlarıyla duruyor: 1. ay CAPS-5 CBD'de 15,2, plaseboda 10,1; PCL-5 CBD'de 19,97, plaseboda 27,3; istatistiksel karşılaştırma yayımlanmamış. Bonn-Miller 2021: iki aşamalı çapraz tasarım, 3 hafta içilen kenevir (yaklaşık %12 THC; %11 CBD + %0,5 THC; %7,9 THC + %8,1 CBD; plasebo), 80 gazi; 1. aşamada grup farkı yok (F = 1,85; p = 0,15), plasebo grubu CAPS-5'te ortalama 13,1 puan düştü (d = −1,30). Nabilon: Jetly 2015 (10 erkek, 0,5 mg'dan en çok 3,0 mg'a titrasyon, 7'şer hafta, çapraz) kâbus maddesinde −3,6'ya karşı −1,0 (p = 0,03); meta-analizde bu tek çalışmanın etki büyüklüğü g = 1,86 ile en yüksekti, tek ve çok küçük çalışmadan gelen büyük etki şişkin olabilir. Bolsoni 2022aİnsan · klinik çalışmaGournay 2024İnsan · klinik çalışmaBogenschutz 2026İnsan · klinik çalışmaNCT05132699İnsan · klinik çalışmaStraud 2024 (protokol)İnsan · klinik çalışmaBonn-Miller 2021İnsan · klinik çalışmaJetly 2015İnsan · klinik çalışmaSkeie-Larsen 2022Derleme

Meta-analizler: Han 2024 (8 çalışma, 316 kişi) Hedges g −0,92 (%95 GA −1,80 ile −0,04); Raminelli 2025 (21 plasebo kontrollü RKÇ) saf ya da CBD'den zengin ürünlerde SMD −0,40 (−0,84 ile 0,03), saf CBD alt grubunda −0,61 (−1,15 ile −0,07); Wilson 2026 (54 RKÇ) kaygı ve TSSB sonuçlarında anlamlı etki bulmadı. Black 2019'da ilaç olarak verilen THC (CBD'li ya da CBD'siz) başka bir tıbbi durumu olan hastalarda kaygıyı az iyileştirdi (SMD −0,25; 7 çalışma; GRADE çok düşük), ama yan etkiyi (OR 1,99) ve yan etkiyle bırakmayı (OR 2,78) artırdı. Beklenti deneyleri: Spinella 2021 (43 sağlıklı yetişkin, çapraz; aynı CBD'siz kenevir tohumu yağı "CBD'li" ya da "CBD'siz" diye verildi) öznel stres ve kaygıda sistematik fark bulmadı ama yatışma ve kalp hızı değişkenliği değişti, CBD'ye güçlü inananlarda kaygı azaldı; Zhekova 2024 (48 kişi, paralel) bulguyu büyük ölçüde tekrarladı. Han 2024DerlemeRaminelli 2025DerlemeWilson 2026DerlemeBlack 2019DerlemeSpinella 2021İnsan · klinik çalışmaZhekova 2024İnsan · klinik çalışma

Kaygı bozukluklarında ve TSSB'de kontrollü çalışmalar
ÇalışmaTanıTasarım, nÜrün ve dozSüreSonuç ve notKaynak
Gundugurti 2024Hafif–orta kaygı bozukluğuFaz 3 RKÇ, 178CBD, 150 mg/mL nanodispersiyon; günlük doz özette yok15 haftaÇok büyük fark; yazarların çoğu bir ilaç şirketinden; ilaç otoritesinin kurulu 2024'te ilk onay için yeterli bulmadı ve ham veri istedi, 2026'da etkin ilaçla karşılaştırmalı faz 4 koşuluyla izin önerdi (aynı denemenin verisi)Gundugurti 2024İnsan · klinik çalışmaCDSCO 2024 (uzman kurulu)Kurum görüşüCDSCO Kasım 2024 (uzman kurulu)Kurum görüşüCDSCO Mayıs 2026 (uzman kurulu)Kurum görüşü
Gournay 2023Yüksek endişe özelliği (tanı şartı yok)RKÇ, 63CBD 50 ve 300 mg/gün2 haftaEndişede fark yok; 300 mg kaygı belirtilerinde azalmaGournay 2023İnsan · klinik çalışma
Masataka 2019Sosyal kaygı (18–19 yaş)Pilot RKÇ, 37 analizCBD ağırlıklı kenevir yağı, 300 mg/gün4 haftaOlumlu; 3 bırakan analiz dışı, yan etki izlenmediMasataka 2019İnsan · klinik çalışma
Kwee 2022Tedaviye dirençli sosyal kaygı ve panikRKÇ, 80CBD 300 mg, yüzleşme oturumu öncesi8 hafta (+6 ay izlem)Fark yokKwee 2022İnsan · klinik çalışma
Bolsoni 2022aTSSBRKÇ, 33CBD 300 mg tek dozTek oturumKaygıda fark yok; keşif analizinde cinsel olmayan travmada etkiBolsoni 2022aİnsan · klinik çalışmaBolsoni 2022bİnsan · klinik çalışma
Gournay 2024Travmaya maruz kalmış, stresliRKÇ, 42CBD 300 mg/gün1 haftaFark yok (d = 0,09)Gournay 2024İnsan · klinik çalışma
Bogenschutz 2026 (çalışma 2)Alkol kullanım bozukluğu + TSSBRKÇ, 30CBD 600 mg/gün6 haftaBirincil sonlanım içki tüketimi; ikincil TSSB ve kaygı sonuçlarında fark yokBogenschutz 2026İnsan · klinik çalışma
Straud (kayıt)TSSBPilot RKÇ, 21Ruhsatlı CBD çözeltisi 250 mg günde iki kez, yoğun maruz bırakma terapisine ek18 günÖlçekler ters yönde; istatistik yayımlanmamış, hakemli yayın yokNCT05132699İnsan · klinik çalışmaStraud 2024 (protokol)İnsan · klinik çalışma
Bonn-Miller 2021TSSB (gazi)Çapraz RKÇ, 80İçilen kenevir: yüksek THC / yüksek CBD / THC+CBD / plasebo3 haftaFark yok; plasebo −13,1 puanBonn-Miller 2021İnsan · klinik çalışma
Jetly 2015TSSB kâbusu (asker)Çapraz RKÇ, 10Nabilon 0,5–3,0 mg titrasyon7 hafta × 2Olumlu; tek küçük çalışmaJetly 2015İnsan · klinik çalışma

Devamı: Haritada amigdala: korku ve stresin ayarı · Modül 2: Plasebo ve beklenti · Modül 2: Küçük çalışmanın sınırı (ters U örneği) · Modül 4: THC ve kaygı · Kaygı ve uyku ilaçlarıyla CBD

Kendini sına

4.1 Herkes Topluluk önünde konuşma testinde tek doz CBD bazı gönüllülerde kaygıyı azalttı. Bundan hangi sonuç çıkar?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: CBD'nin laboratuvarda yaratılan kısa süreli kaygıyı bazı koşullarda etkileyebileceği; kaygı bozukluğundaki etkisinin ayrıca sınanması gerektiği. Deneysel model ile klinik deneme farklı soruları yanıtlar; terapiye CBD eklenen hasta çalışması olumsuzdu.
  • Yanlış: CBD kaygı bozukluğunu tedavi eder. Laboratuvardaki kısa süreli kaygı, haftalarca süren bir bozukluk değildir.
  • Yanlış: Her miktarda CBD aynı etkiyi yapar. Yalnız orta miktarda etki görüldü.
  • Yanlış: Sonuç bütün kaygı testlerinde tekrarlandı. Sınav kaygısında ve nefesle yaratılan korkuda etki yoktu.

Dayanak: Zuardi 2017İnsan · klinik çalışmaKwee 2022İnsan · klinik çalışmaLinares 2019İnsan · klinik çalışmaStanley 2023İnsan · klinik çalışmaLeen-Feldner 2025İnsan · klinik çalışma

4.2 Herkes Bir deneyde içinde hiç CBD olmayan bir yağ bazı kişilere "CBD'li" diye verildi. Ne görüldü?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: CBD'nin işe yaradığına güçlü inananlarda kaygı azaldı. Beklenti tek başına etki yaratabilir; bu yüzden plasebo kontrolü gerekir.
  • Yanlış: Hiçbir şey değişmedi. Yatışma hissi ve kalp hızı değişkenliği değişti.
  • Yanlış: Kaygı herkeste arttı. Böyle bir bulgu yok.
  • Yanlış: Yağ CBD kadar etkili olduğu için CBD gereksizdir. Deney CBD'nin etkisini değil, beklentinin etkisini ölçtü.

Dayanak: Spinella 2021İnsan · klinik çalışmaZhekova 2024İnsan · klinik çalışma

4.3 Herkes TSSB'de CBD ve kenevirle yapılan kontrollü çalışmalarda ne görüldü?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Kaygı ve TSSB belirtileri plasebodan belirgin fazla azalmadı; plasebo alanlar da belirgin düzeldi. CBD çalışmalarının ana sonuçları ve gazilerde içilen kenevir çalışması plasebodan farksızdı.
  • Yanlış: Yüksek THC'li kenevir belirtileri en çok azalttı ve fark anlamlıydı. Birincil sonuçta gruplar arasında anlamlı fark yoktu.
  • Yanlış: CBD bütün hastalarda kâbusları sona erdirdi. Kâbusta olumlu bulgu, nabilonla yapılan 10 kişilik tek bir çalışmadan geliyor.
  • Yanlış: Hiç kontrollü çalışma yapılmadı. Birkaç küçük kontrollü çalışma var.

Dayanak: Bolsoni 2022aİnsan · klinik çalışmaGournay 2024İnsan · klinik çalışmaBonn-Miller 2021İnsan · klinik çalışmaJetly 2015İnsan · klinik çalışma

4.4 Herkes THC ve kaygı için hangisi doğrudur?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Düşük miktarda stresi hafifletebilir, daha yüksek miktarda kaygıyı ve olumsuz duyguları artırabilir. Sağlıklı gönüllülerde farklı miktarlarla gösterildi.
  • Yanlış: THC her zaman rahatlatır. Kontrollü çalışmalarda daha yüksek THC olumsuz duyguları artırdı.
  • Yanlış: THC kaygıyı hiç etkilemez. Etkiler; yönü miktara bağlıdır.
  • Yanlış: CBD eklenirse THC'nin kaygı yapma etkisi her zaman kaybolur. Başlangıçta kaygısı yüksek olanlarda kaybolmadı.

Dayanak: Childs 2017İnsan · klinik çalışmaHutten 2022İnsan · klinik çalışma

4.5 Öğrenci Kaygıda "ters U" doz–yanıt bulgusu için hangisi doğrudur?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: İki küçük konuşma testi çalışmasında görüldü; başka kaygı modellerinde tekrarlanmadı ve kan düzeyi ile etki arasında ilişki bulunmadı. "Ters U gösterildi" yerine "iki küçük çalışmada görüldü" demek daha doğru.
  • Yanlış: Bütün kaygı modellerinde tutarlı biçimde gösterildi. Sınav kaygısında, CO₂ solutmada ve fMRI'de hiçbir dozda etki yoktu.
  • Yanlış: En yüksek doz her zaman en etkilidir. Bulgunun kendisi bunun tersini söyler.
  • Yanlış: İlk kez kaygı bozukluğu hastalarında uzun süreli tedaviyle bulundu. Önce hayvanlarda, sonra sağlıklı gönüllülerde tek dozla tanımlandı.

Dayanak: Zuardi 2017İnsan · klinik çalışmaLinares 2019İnsan · klinik çalışmaStanley 2023İnsan · klinik çalışmaLeen-Feldner 2025İnsan · klinik çalışmaBloomfield 2022İnsan · klinik çalışmaKwee 2022 (derleme)DerlemeHayvan

4.6 Öğrenci TSSB'de içilen kenevirle yapılan RKÇ'de (yüksek THC, yüksek CBD, ikisi birlikte, plasebo) ne bulundu?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Hiçbir tür plasebodan fazla düzelme sağlamadı; plasebo dahil bütün gruplar belirgin düzeldi. Büyük plasebo yanıtı kısa denemelerde etkiyi gizleyebilir.
  • Yanlış: Yüksek CBD'li tür anlamlı biçimde en iyisiydi. Gruplar arasında fark yoktu.
  • Yanlış: Plasebo grubunda değişiklik olmadı. Plasebo grubu CAPS-5'te belirgin düştü.
  • Yanlış: Çalışma tek doz etkisini ölçtü. Üç haftalık kullanımı ölçtü.

Dayanak: Bonn-Miller 2021İnsan · klinik çalışma

4.7 Araştırmacı 178 kişilik, yazarlarının çoğu bir ilaç şirketinden olan bir faz 3 denemede GAD-7 farkı yaklaşık −7 puan ve standart hata 0,25 bildiriliyor. En uygun tutum hangisi?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Bağımsız tekrar, ham veri ve yöntem ayrıntısı (doz, plasebo yanıtı) görülene kadar bir sinyal olarak okumak. Etki büyüklüğü öteki çalışmalarla uyumsuz, çıkar çatışması açık; ilaç otoritesinin kurulu da 2024'te ham veriyi ve plasebo yanıtı görülmemesinin açıklamasını istedi. 2026'daki izin önerisi aynı denemeye dayanıyor, bağımsız bir tekrar değil.
  • Yanlış: Etki kesindir; kılavuzlar değişmeli. Sonuç bağımsız olarak tekrarlanmadı.
  • Yanlış: Örneklem küçük olduğu için yok saymak. 178 kişi bu alan için küçük değildir; sorun tekrarın olmaması ve olağan dışı kesinliktir.
  • Yanlış: Meta-analizler bu çalışmayı kapsadığı için ayrıca bakmaya gerek yok. Tek büyük çalışma birleşik tahmini sürükleyebilir.

Dayanak: Gundugurti 2024İnsan · klinik çalışmaCDSCO Kasım 2024 (uzman kurulu)Kurum görüşüCDSCO Mayıs 2026 (uzman kurulu)Kurum görüşüRaminelli 2025DerlemeHan 2024Derleme

5 Uyku sorunları

Uykusuzluk (insomni), uykuya dalmakta ya da uykuyu sürdürmekte zorlanmak ve bunun gündüz yaşamı etkilemesidir; haftada en az üç gece ve en az üç ay sürerse süreğen (kronik) uykusuzluk bozukluğu sayılır. Ara sıra yaşanan kısa süreli uykusuzluk çok yaygındır; insanların yaklaşık üçte biri ile yarısı bunu yaşar. Sateia 2017Kurum görüşü

Süreğen uykusuzlukta ilk tedavi, uykusuzluk için geliştirilmiş bilişsel davranışçı terapidir (BDT-U); Amerikan ve Avrupa uyku dernekleri bunu en güçlü düzeyde öneriyor. Avrupa kılavuzuna göre ilaç ancak BDT-U yeterli olmadığında ve çoğunlukla kısa süreli düşünülür; bitkisel ürünler ve bazı alerji ilaçları uykusuzluk için önerilmez. Edinger 2021Kurum görüşüRiemann 2023Kurum görüşü

Yalnız CBD içeren ürünlerle yapılan kontrollü çalışmalarda uyku kalitesi etkisiz bir ilaca (plasebo) göre belirgin düzelmedi. Uykusuzluğu olan 30 kişide iki hafta CBD uykusuzluğun şiddetini, uykuya dalma süresini ve gece uyanıklığını plasebodan farklı değiştirmedi; sağlıklı gönüllülerde tek doz CBD, uyku laboratuvarında gece boyu ölçülen uyku düzenini değiştirmedi. da Silva 2025DerlemeNarayan 2024İnsan · klinik çalışmaLinares 2018İnsan · klinik çalışma

THC içeren ürünlerle yapılan bazı küçük çalışmalarda kişiler daha iyi uyuduklarını söyledi. İki haftalık bir çalışmada bilekteki cihaz evde biraz daha uzun uyku ölçtü, ama tek gecelik uyku laboratuvarı ölçümünde fark çıkmadı ve katılımcıların hepsi etkin ürünü aldığını doğru tahmin etti. Uykusuzluk tanısı almış kişilerde tek doz THC ve CBD birlikte, laboratuvarda ölçülen REM uykusunu belirgin, toplam uykuyu sınırda kısalttı; kişiler uykularını daha iyi bulmadı (bölüm 3). Walsh 2021bİnsan · klinik çalışmaSuraev 2026İnsan · klinik çalışma

2026'da yayımlanan bir Cochrane derlemesi, uykusuzlukta tıbbi kenevirin uyku kalitesine, toplam uyku süresine ve gündüz işlevine anlamlı katkısının az ya da hiç olmayabileceğini, kanıtın ise çok belirsiz olduğunu bildirdi. "Uyku için" satılan CBN (THC'nin bozunmasıyla oluşan bir kannabinoid) uykusuzluk hastalarında tek gecelik küçük bir çalışmada laboratuvarda ölçülen ana sonucu değiştirmedi; bazı ikincil ölçümlerde ve başka çalışmalarda öznel düzelme bildirildi (ayrıntı Modül 4'te). Varela 2026DerlemeLavender 2026İnsan · klinik çalışmaBonn-Miller 2024İnsan · klinik çalışmaKolobaric 2024İnsan · klinik çalışma

Uyku apnesinde (uykuda nefesin tekrar tekrar durması) ağızdan alınan ruhsatlı THC ilacıyla küçük ve kısa çalışmalar yapıldı; Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi kenevirin ve türevlerinin uyku apnesi tedavisinde kullanılmamasını öneriyor. Carley 2018İnsan · klinik çalışmaRamar 2018Kurum görüşü

Düzenli kenevir kullanan kişilerde kullanım kesildiğinde uyku sık bozulur (bölüm 3 ve bölüm 8); "uyumak için kullanıyorum" yakınması bu döngüyle iç içe olabilir. "Uyku için" satılan ürünlerin etiketi içeriği her zaman doğru yansıtmaz: ABD'de incelenen 25 melatonin şekerlemesinin 22'sinde melatonin miktarı etiketten farklıydı; CBD bildiren beş üründe ise CBD etikette yazandan biraz fazlaydı. Gates 2016DerlemeVelzeboer 2025DerlemeCohen 2023 (melatonin)Kimya laboratuvarı

Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı5 paragraf · 1 tablo

Uyku üç ayrı yolla ölçülür: öznel ölçüler (uyku günlüğü, Uykusuzluk Şiddet İndeksi ISI, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi PSQI), bileğe takılan hareket ölçer (aktigrafi) ve uyku laboratuvarında beyin dalgaları, göz ve kas hareketleriyle uyku evrelerini kaydeden polisomnografi (PSG). Avrupa kılavuzu uykusuzluğun rutin değerlendirmesinde aktigrafiyi önermez; polisomnografiyi başka bir uyku bozukluğundan şüphelenildiğinde ya da tedaviye dirençli uykusuzlukta önerir. Walsh 2021bİnsan · klinik çalışmaRiemann 2023Kurum görüşü

Kannabinoid çalışmalarında öznel ve nesnel ölçüler sık ayrışır: bir çapraz RKÇ'de ISI, uyku günlüğü ve aktigrafi düzelirken polisomnografinin hiçbir ölçüsünde fark çıkmadı; yazarlar bunu kısmen seçim ölçütlerinin öz bildirime dayanmasına ve tek gecelik PSG'nin sınırlarına bağlıyor. Polisomnografi çalışmalarının meta-analizi kenevirin uyku süresini, uykuya dalma süresini, uyanıklığı, verimliliği ve evreleri tutarlı biçimde değiştirmediğini bildirdi; daha önceki bir sistematik derlemede öznel düzelme sık görülürken tanısal testlerde uyku mimarisinde düzelme görülmedi ve sağlıklı kişilerde anlamlı etki yoktu. Walsh 2021bİnsan · klinik çalışmaVelzeboer 2025DerlemeVelzeboer 2022Derleme

Sağlıklı gençlerde THC tek başına gece uykusunu değiştirmedi ama ertesi sabah belleği bozdu; THC ile birlikte verilen CBD derin uykuyu (evre 3) azalttı ve daha yüksek bileşimde uyanıklığı artırdı; yazarlar CBD'nin uyarıcı bir etkisi olabileceğini öne sürdü. Meta-analizde saf CBD uyku kalitesini plasebodan anlamlı iyileştirmedi, CBD dışı (çoğu THC içeren) ürünler iyileştirdi; ama çalışmalar arası farklılık çok yüksekti. Çoğu kronik ağrı hastasında yapılmış RKÇ'lerin meta-analizinde uyku kalitesinde küçük bir iyileşme görüldü, baş dönmesi ise belirgin arttı. Nicholson 2004İnsan · klinik çalışmada Silva 2025DerlemeAminiLari 2022Derleme

Uyku apnesinde THC'nin tek başına ruhsatlı biçimiyle yapılan faz 2 RKÇ'de solunum durmaları ve gündüz uykululuğu plaseboya göre azaldı, uyku mimarisi değişmedi; sistematik derlemede çalışmaların ortanca süresi yalnız 3 haftaydı ve katılımcıların %70–80'i sinir sistemi ya da sindirim yan etkisi bildirdi. Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi'nin tutum bildirisi kenevirin ve türevlerinin uyku apnesinde kullanılmamasını, uyku apnesinin kenevir programlarının endikasyon listesinden çıkarılmasını önerir; en etkili tedavi pozitif hava yolu basıncıdır. Carley 2018İnsan · klinik çalışmaBoylan 2024DerlemeRamar 2018Kurum görüşü

Sentetik THC benzeri ruhsatlı ilaç (nabilon), uykusuzluğu olan fibromiyalji hastalarında iki haftalık çapraz RKÇ'de bir antidepresana (amitriptilin) göre uykusuzluk şiddetini daha çok azalttı; yan etkiler nabilonla daha sıktı ve çalışma kısaydı. TSSB'ye bağlı kâbuslardaki nabilon çalışmaları bölüm 4'te. Ware 2010İnsan · klinik çalışmaJetly 2015İnsan · klinik çalışma

Uyku: ölçüm türüne göre bulgular
Ürün türüÖznel ölçüm (günlük, ISI, PSQI)Bilek cihazı (aktigrafi)PolisomnografiKaynak
Yalnız CBDMeta-analizde plasebodan farksız; uykusuzlukta ISI değişmediBir çalışmada 2. haftada uyku verimliliği arttıSağlıklı gönüllüde tek doz: değişiklik yokda Silva 2025DerlemeNarayan 2024İnsan · klinik çalışmaLinares 2018İnsan · klinik çalışma
THC ağırlıklı karışım (az CBN ve CBD ile)ISI ve günlük düzeldi; körleme bozulduToplam uyku arttı, uyanıklık azaldıHiçbir ölçüde fark yokWalsh 2021bİnsan · klinik çalışma
THC ve CBD (tek doz)DeğişmediÖlçülmediToplam uyku ve REM kısaldıSuraev 2026İnsan · klinik çalışma
THC (tek başına, tek doz, sağlıklı)Ölçülmedi (ertesi sabah bellek bozuldu; uyku ölçümü değil)ÖlçülmediGece uykusu değişmediNicholson 2004İnsan · klinik çalışma
CBNModül 4—Tek gece: birincil sonuç değişmediLavender 2026İnsan · klinik çalışma
Tıbbi kenevir (Cochrane, 9 RKÇ)Kalite ve gündüz işlevinde anlamlı katkı az ya da yok; toplam uyku farkı belirsiz (ölçüm türü ayrılmadı); çok düşük kesinlik——Varela 2026Derleme
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik6 paragraf

CBD uyku çalışmaları: Linares 2018 (27 sağlıklı gönüllü, 1 bırakan; 300 mg, PSG'den 30 dakika önce, çapraz) hiçbir PSG değişkeninde etki yok; Narayan 2024 (primer uykusuzluk, 15/15, tek kör plasebo giriş haftası + 2 hafta, 150 mg dil altı) ISI, öz bildirim uykuya dalma ve WASO farksız, 2. haftada aktigrafik uyku verimliliği +6,85 (SH 2,95), iyi oluş +2,60. Carlini ve Cunha 1981: 15 uykusuz gönüllüde 40, 80 ve 160 mg CBD plasebo ve nitrazepam 5 mg ile karşılaştırıldı; 160 mg'da gönüllüler daha uzun uyuduklarını bildirdi (öznel ölçüm, eski ve küçük çalışma). Wang 2025 (125 kişi, 300 mg CBD + 8 terpen 1'er mg, 4 hafta, çapraz) bilek cihazıyla ölçülen yavaş dalga + REM yüzdesini %1,3 artırdı (%95 GA 0,1–2,5), toplam uyku değişmedi; finansman ve hisse sahipliği şirkette. Linares 2018İnsan · klinik çalışmaNarayan 2024İnsan · klinik çalışmaCarlini ve Cunha 1981İnsan · klinik çalışmaWang 2025İnsan · klinik çalışma

Plasebosuz karşılaştırma: Saleska 2024 (1793 kişi, uzaktan, 6 kol, 15 mg CBD izolat, CBD+CBN (±CBC), 5 mg melatonin (±CBD+CBN); 4 hafta) bütün kollarda grup içi düzelme ve kollar arası fark yok; plasebo kolu olmadığı için etki ile beklenti ve zamanla düzelme ayrılamaz. THC içeren ürünler: Walsh 2021 (24 randomize, 23 tamamlayan; THC 20 mg/mL + CBN 2 mg/mL + CBD 1 mg/mL dil altı, 2 hafta, çapraz) ISI −5,07 (−7,28 ile −2,86), günlükle toplam uyku +64,6 dakika, aktigrafiyle +33,4 dakika ve WASO −10,2 dakika, PSG'de fark yok; körleme anketinde etkin koldaki 21 katılımcının 21'i etkin ürünü aldığını tahmin etti, 17'si gerekçe olarak uyku düzelmesini gösterdi; ürünün şirketi sponsordu. Ried 2023 (29 kişi; 10 mg/mL THC + 15 mg/mL CBD yağı, 2 hafta, çapraz) ISI ve uyku kalitesinde düzelme bildirdi, ama yazarlar ikinci evrede dönem etkisini ve körlemenin bozulduğunu kabul ediyor; So-Ngern 2025 (sistemik skleroz, 27 kişi; 2,7 mg/mL THC + 2,5 mg/mL CBD, 4 hafta) PSQI farkı anlamlı değil (p = 0,09). Saleska 2024İnsan · klinik çalışmaWalsh 2021bİnsan · klinik çalışmaRied 2023İnsan · klinik çalışmaSo-Ngern 2025İnsan · klinik çalışma

Suraev 2026 (DSM-5 uykusuzluk bozukluğu, 20 kişi, tek doz 10 mg THC + 200 mg CBD, çapraz, 256 kanallı yüksek yoğunluklu EEG): toplam uyku −24,5 dakika (p = 0,05; d = −0,5), REM −33,9 dakika (p < 0,001; d = −1,5), REM gecikmesi +65,6 dakika; öznel uyku kalitesi değişmedi; en az 9 saat sonra 28 testin 27'sinde ve sürüş benzetiminde fark yok, öznel "sedasyon" hafif arttı. Nicholson 2004 (8 sağlıklı genç, dört koşullu çapraz, saat 22'de ağız spreyi): 15 mg THC gece uykusunu değiştirmedi, sabah belleği bozdu; 5 mg THC + 5 mg CBD ile evre 3 azaldı, 15 mg + 15 mg ile uyanıklık arttı. Suraev 2026İnsan · klinik çalışmaSuraev 2024İnsan · klinik çalışmaNicholson 2004İnsan · klinik çalışma

Meta-analizler: da Silva 2025 (6 RKÇ, 1077 kişi) genel SMD 0,53 (0,03–1,02; I² %88), CBD tek başına 0,13 (−0,38 ile 0,65), CBD dışı 0,82 (0,24–1,40); Varela 2026 (Cochrane; 9 RKÇ, 537 kişi; 7'si magistral preparat) uyku kalitesi SMD −0,49 (−1,06 ile 0,08; çok düşük kesinlik), toplam uyku farkı 7,68 dakika (−23,04 ile 38,39), yan etki OR 11,25 (4,46–28,35; 3 çalışma, 98 kişi; düşük kesinlik); Wilson 2026 uykusuzlukta cihazla ölçülen uyku süresinde SMD 0,54 (0,14–0,95), günlükle 0,55 (0,01–1,09). Varela 2026'da negatif SMD'nin yönü derlemenin ölçek yönüne bağlıdır; özet sonucu "anlamlı katkı az ya da yok" diye yorumlar, tam metin okunamadığı için yön tanımı doğrulanmadı. Wilson 2026'daki artış cihaz (aktigrafi) ölçümünden gelir; polisomnografide toplam uyku değişmedi ya da tek dozda azaldı, yani iki bulgu ölçüm türüyle uzlaşır. da Silva 2025DerlemeVarela 2026DerlemeWilson 2026DerlemeWalsh 2021bİnsan · klinik çalışmaSuraev 2026İnsan · klinik çalışma

AminiLari 2022 (39 RKÇ, 5100 kişi, ortanca izlem 35 gün, 33'ü kronik ağrı): kronik ağrıda uyku kalitesinde en küçük anlamlı farkı yakalama olasılığı farkı %8 (3–12; orta kesinlik); en az 3 aylık çalışmalarda baş dönmesi risk farkı %29 (16–50). Uyku apnesi: Carley 2018 (faz 2, 73 hasta: plasebo 25, 2,5 mg 21, 10 mg 27; 6 hafta) plaseboya göre AHI −10,7 ve −12,9 olay/saat, 10 mg'da Epworth −2,3 (p = 0,05), uyanıklığı sürdürme testi ve oksijenlenme değişmedi; derlemedeki dokuz çalışmanın dördü yalnız bildiri özetiydi. Ware 2010: nabilon 0,5–1,0 mg ile amitriptilin 10–20 mg yatarken, 2'şer hafta, 31 fibromiyalji hastası (29 tamamlayan); ISI farkı 3,2 (1,2–5,3) nabilon lehine; ağrı, duygudurum ve yaşam kalitesinde fark yok. AminiLari 2022DerlemeCarley 2018İnsan · klinik çalışmaBoylan 2024DerlemeWare 2010İnsan · klinik çalışma

Cohen 2023: Eylül 2022'de ABD Diyet Takviyesi Etiket Veri Tabanı'ndan 25 melatonin şekerlemesi UHPLC ile analiz edildi; melatonin etiketin %74–347'si, 22 üründe ±%10 dışında; CBD bildiren 5 üründe porsiyon başına 10,6–31,3 mg CBD (etiketin %104–118'i); bir üründe melatonin saptanmadı ama 31,3 mg CBD vardı. Sonlanım noktaları: ISI (0–28), PSQI (0–21), uyku günlüğü; aktigrafide toplam uyku (TST), uykudan sonra uyanıklık (WASO), uyku verimliliği; PSG'de uykuya dalma süresi, evreler, REM gecikmesi; uyku apnesinde AHI ve Epworth uykululuk ölçeği. Kannabinoid denemelerinde ölçüm türüne göre sonuç değiştiği için birincil sonlanımın türü özetle birlikte okunmalı. Cohen 2023 (melatonin)Kimya laboratuvarıWalsh 2021bİnsan · klinik çalışmaLavender 2026İnsan · klinik çalışmaCarley 2018İnsan · klinik çalışmaSaleska 2024İnsan · klinik çalışma

Devamı: Modül 4: CBN ve uyku · Modül 3: Uyku hali, alkol ve araç kullanma · Modül 5: Etiketi okumak · Haritada hipotalamus

Kendini sına

5.1 Herkes Süreğen uykusuzlukta uyku dernekleri ilk tedavi olarak neyi öneriyor?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Uykusuzluk için bilişsel davranışçı terapi (BDT-U). Amerikan ve Avrupa kılavuzları en güçlü öneriyi bunun için veriyor.
  • Yanlış: CBD yağı. Kontrollü çalışmalarda saf CBD plasebodan farklı değildi.
  • Yanlış: Uyku ilacı, ilk günden ve uzun süre. İlaç BDT-U yetmezse ve çoğunlukla kısa süreli düşünülür.
  • Yanlış: Yalnız uyku hijyeni kuralları. Amerikan kılavuzu uyku hijyenini tek başına tedavi olarak önermiyor.

Dayanak: Edinger 2021Kurum görüşüRiemann 2023Kurum görüşüda Silva 2025Derleme

5.2 Herkes THC içeren bir ürünle kişiler "daha iyi uyudum" dedi, ama uyku laboratuvarında fark çıkmadı. Bu nasıl açıklanabilir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Hissedilen uyku ile laboratuvarda ölçülen uyku farklı şeylerdir; katılımcılar hangi ürünü aldığını da tahmin edebildi ve tek gecelik ölçümün sınırları var. Körlemenin bozulması öznel yanıtı etkileyebilir; evde bilek cihazı küçük bir düzelme gösterdi, tek gecelik laboratuvar ölçümü göstermedi.
  • Yanlış: Laboratuvar cihazı bozuktu. Böyle bir bulgu yok.
  • Yanlış: Ürün ancak laboratuvar dışında etki eder. Fark ölçüm türünden ve körlemenin bozulmasından da kaynaklanabilir; "yalnız dışarıda etki eder" sonucu çıkmaz.
  • Yanlış: Öznel ölçümler her zaman yanlıştır. Öznel ölçüm önemlidir, ama nesnel ölçümle birlikte okunur.

Dayanak: Walsh 2021bİnsan · klinik çalışmaRiemann 2023Kurum görüşü

5.3 Herkes ABD'de incelenen melatonin şekerlemeleri için hangisi doğrudur?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Çoğunda melatonin miktarı etiketten farklıydı; CBD bildiren ürünlerde CBD etiketin biraz üstündeydi. 25 ürünün 22'sinde melatonin etikette yazandan farklıydı.
  • Yanlış: Hepsinde melatonin etikette yazdığı kadardı. Yalnız 3 ürün etikete yakındı.
  • Yanlış: Hiçbirinde CBD yoktu. Beşi CBD bildiriyordu ve içeriyordu.
  • Yanlış: Etiketteki miktar her zaman fazlaydı. Bazılarında az, bazılarında çoktu.

Dayanak: Cohen 2023 (melatonin)Kimya laboratuvarı

5.4 Öğrenci Uykusuzluk hastalarında tek doz THC ve CBD polisomnografide neyi değiştirdi?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Toplam uykuyu ve REM uykusunu azalttı, REM'e geçişi geciktirdi; öznel uyku kalitesi değişmedi. Pilot bir çapraz RKÇ'nin bulgusu.
  • Yanlış: Derin uykuyu ve toplam uykuyu artırdı. Toplam uyku azaldı; derin uyku süresinde artış görülmedi.
  • Yanlış: Hiçbir şeyi değiştirmedi. REM belirgin azaldı.
  • Yanlış: Ertesi gün sürüşü bozdu. Aynı denemede en az 9 saat sonra sürüş benzetiminde fark yoktu.

Dayanak: Suraev 2026İnsan · klinik çalışmaSuraev 2024İnsan · klinik çalışma

5.5 Araştırmacı 1793 kişilik, altı kollu, uzaktan yürütülen bir çalışmada CBD, CBN karışımları ve melatonin kollarının hepsinde uyku düzeldi ve kollar arası fark yoktu. Doğru çıkarım hangisi?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Bu tasarım ürünlerin plaseboya üstünlüğü hakkında bilgi vermez; yalnız kollar arası farkın küçük olduğunu söyler. Plasebo kolu olmadan etki, beklenti ve zamanla düzelme ayrılamaz.
  • Yanlış: Hepsi eşit derecede etkilidir. Plasebo kolu yoktu.
  • Yanlış: CBN eklemenin yararı kanıtlandı. Kollar arasında fark yoktu.
  • Yanlış: Melatonin etkisizdir. Çalışma bunu sınamadı.

Dayanak: Saleska 2024İnsan · klinik çalışma

6 Depresyon ve bipolar bozukluk

Depresyon, günlük yaşamdaki olağan duygu dalgalanmalarından farklıdır: en az iki hafta, günün büyük bölümünde ve neredeyse her gün süren çökkünlük ya da zevk alamama, yanında başka belirtilerle birlikte görülür. Dünyada yaklaşık 322 milyon kişi depresyon yaşıyor ve hafif, orta ya da ağır depresyonun etkili tedavileri var. Bipolar bozuklukta depresyon dönemleri; coşku ya da öfkelilik, artan enerji, uykuya az ihtiyaç, çok konuşma ve dürtüsel davranışlarla giden mani dönemleriyle yer değiştirir. DSÖ 2026 (depresyon)Kurum görüşü

Depresyonda CBD'nin ya da THC'nin tedavi edici olduğunu gösteren kontrollü insan çalışması yok: 2026'da yayımlanan büyük bir meta-analiz, depresyonun tedavisi için yapılmış hiçbir randomize kontrollü çalışma bulamadı. Stresli ve depresyon riski taşıyan 180 üniversite öğrencisiyle yapılan bir çalışmada, bir ay boyunca kullanılan tam spektrum bir CBD yağı, aynı görünen etkisiz bir yağdan farklı sonuç vermedi; iki yağı kullananlar da hiçbir şey kullanmayanlara göre daha çok rahatladı. İleri evre kanser hastalarında da CBD yağı depresyon ve kaygıyı plasebodan farklı etkilemedi. Hayvan deneylerinde CBD depresyon benzeri davranışları azalttı; bu insanda henüz gösterilmedi. Wilson 2026DerlemeWinkler 2025İnsan · klinik çalışmaHardy 2023İnsan · klinik çalışmaJantsch 2026DerlemeHayvanZanelati 2010Hayvan

Bipolar bozukluğun depresyon döneminde yapılan tek kontrollü çalışmada (35 kişi), tedaviye eklenen saf CBD depresyon puanlarını plaseboyla hemen aynı ölçüde düşürdü; iki grupta da belirgin düzelme oldu (plasebo yanıtı büyüktü) ve CBD alanlarda mani belirtilerinde artış görülmedi. Kanada'da bipolar depresyonda CBD'yi sınayan, 360 kişi hedefli daha büyük bir çalışma sürüyor; sonuçları henüz yok. Pinto 2024İnsan · klinik çalışmaNCT05867849İnsan · klinik çalışma

Ergenlikte kenevir kullananlarda genç erişkinlikte depresyon biraz daha sık görüldü; bu bir ilişkidir ve kenevirin depresyona yol açtığını tek başına göstermez. Yön de belirsiz: depresyonla ilgili genetik bir çalışma yönü belirleyemedi. Bipolar bozuklukta ise genetik bir çalışma ilişkinin bir bölümünün ters yönde olabileceğini (ters nedensellik) destekledi: bipolar bozukluğa yatkınlık kenevir kullanma olasılığını artırdı, kenevir kullanmaya yatkınlık ise bipolar bozukluk riskini artırmadı. Gobbi 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaChurchill 2025Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaHodgson 2020İnsan · gözlemsel çalışmaİnsan · genetik çalışmaJefsen 2021İnsan · genetik çalışma

Kenevir kullanımı sonradan mani belirtileri ve bipolar bozukluk görülmesiyle de ilişkili bulundu; bipolar bozukluğu olan kişilerde THC ağırlıklı kenevir mani belirtilerini ve günlük işlevi kötüleştirebilir. Uzmanlar bipolar ya da psikotik bozukluğu olanların kenevirden, özellikle THC ağırlıklı üründen kaçınmasını öneriyor. Sanjuan-Ortiz 2027Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaKansagara 2026Derleme

Ergenlikte kenevir kullanımı, sonraki yıllarda intihar düşünceleri ve girişimleriyle de ilişkili bulundu; depresyon gibi ortak risk etkenleri bu ilişkinin bir bölümünü açıklayabilir. Ölüm ya da kendine zarar verme düşünceleri depresyonun belirtileri arasındadır ve depresyonun etkili tedavileri vardır; böyle düşünceler yaşayan biri için güvendiği biriyle ve bir sağlık profesyoneliyle konuşmak önemli bir adımdır. Gobbi 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaDSÖ 2026 (depresyon)Kurum görüşü

Antidepresan ya da duygudurum ilacı kullanan biri CBD'yi denemek isterse, ilacını bırakmadan önce hekimiyle konuşması en güvenli yoldur: antidepresanı birden bırakmak yoksunluk belirtilerine yol açabilir ve bırakma genellikle kademeli yapılır. CBD ile bu ilaçlar arasındaki etkileşimler bölüm 9'da. NICE NG222Kurum görüşüSalcedo 2026İnsan · klinik çalışma

Depresyon ve bipolar bozuklukta kanıt haritası
Kanıt türüDepresyonBipolar bozuklukKaynak
Kontrollü insan çalışması (birincil hedef)Yok: meta-analiz hiç RKÇ bulamadıBir pilot RKÇ: plasebodan farksızWilson 2026DerlemePinto 2024İnsan · klinik çalışma
Başka bir amaçla yapılmış kontrollü çalışmaStresli öğrencilerde ve ileri evre kanserde plasebodan farksız—Winkler 2025İnsan · klinik çalışmaHardy 2023İnsan · klinik çalışma
Açık etiketli ya da kayıt verisiPuanlar düştü (kontrolsüz; kayıttaki ürünler reçeteli kenevir kaynaklı ürünler)İki olguda manide etkisiz; bir olguda CBD kullanımından sonra maniMangoo 2022İnsan · gözlemsel çalışmaBerger 2022İnsan · klinik çalışmaZuardi 2010İnsan · olgu bildirimiAuf 2025İnsan · olgu bildirimi
Hayvan deneyiAntidepresan benzeri etki—Jantsch 2026DerlemeHayvanZanelati 2010Hayvan
Gözlemsel (kenevir kullanımı ile risk)Küçük ama tutarlı ilişki; yönü tartışmalıMani ve bipolar bozuklukla ilişki; genetik çalışma ters yönü destekliyorChurchill 2025Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaGobbi 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaSanjuan-Ortiz 2027Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaJefsen 2021İnsan · genetik çalışma
Ürün bilgisi uyarısıAğızdan THC ilacı depresyonu kötüleştirebilir; ruhsatlı CBD ilacında intihar düşüncesi izlemiAğızdan THC ilacı maniyi kötüleştirebilir; nabilon kullanılmamalıAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiNabilon ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisi
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı5 paragraf

2019'daki sistematik derlemede depresyonla ilgili 42 çalışma (23 RKÇ) vardı; çalışmalar depresyonu ya birincil hastalık ya da başka bir hastalığa eşlik eden belirti olarak ele alıyordu ve kannabinoidlerin depresif bozukluğu ya da belirtilerini iyileştirdiğine dair kanıt kıt bulundu. Kanser hastalarında tıbbi kenevirle yapılan 15 müdahale çalışmasının meta-analizinde depresyon, kaygı ve strese klinik olarak anlamlı etki bulunmadı. Ruh sağlığı ve madde kullanım bozukluklarında birincil tedavi olarak yapılan 54 RKÇ'yi toplayan 2026 meta-analizi depresyon için RKÇ bulamadı ve bipolar bozuklukta meta-analiz için yeterli veri olmadığını bildirdi. Black 2019DerlemeCrichton 2024DerlemeWilson 2026Derleme

Açık etiketli ya da kontrolsüz verilerde depresyon puanlarının düşmesi (örneğin tedaviye dirençli kaygıda ikincil sonuç ya da İngiltere kayıt sistemindeki 129 hasta) neden-sonuç göstermez; kayıt çalışmasının yazarları da bunu belirtir. Farelerde CBD zorunlu yüzme testinde hareketsizliği bir antidepresan kadar azalttı ve bu etki serotonin 5-HT1A reseptörü engellenince kalktı; koku soğanı çıkarılmış fare modelinde hızlı ve süren antidepresan benzeri etki bildirildi. 123 hayvan çalışmasının meta-analizi orta büyüklükte antidepresan ve kaygı giderici benzeri etki buldu, etkinin teste ve modele göre değiştiğini gösterdi; yazarlar insan kanıtını "sınırlı ve sonuçsuz" diye niteledi. Berger 2022İnsan · klinik çalışmaMangoo 2022İnsan · gözlemsel çalışmaZanelati 2010HayvanLinge 2016HayvanJantsch 2026DerlemeHayvan

Kenevir ile depresyon arasındaki ilişki izlem çalışmalarının meta-analizlerinde tutarlı ama küçüktür; ağır kullanımda ilişki daha belirgindir. Gözlemsel ilişkiyi açıklayabilecek üç yol vardır: kenevir depresyon riskini artırabilir (neden), depresyon kenevir kullanımını artırabilir (ters nedensellik) ya da ikisini birden artıran ortak etkenler olabilir (karıştırıcı); bir meta-analizin yazarları da başlangıç depresyonuna göre düzeltmenin karıştırıcılığı tamamen ortadan kaldırmayabileceğini yazar. Mendel randomizasyonu, kalıtılan gen çeşitlerini doğal bir "kura" gibi kullanarak yönü sınamaya çalışır; UK Biobank çalışmasında kenevir kullanımı depresyon ve kendine zarar vermeyle hem görünürde hem genetik olarak ilişkiliydi, ama iki örneklemli Mendel randomizasyonu anlamlı çıkmadı ve yazarlar gücün yetersiz olduğunu belirtti. Lev-Ran 2014Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaGobbi 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaChurchill 2025Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaJefsen 2021İnsan · genetik çalışmaHodgson 2020İnsan · gözlemsel çalışmaİnsan · genetik çalışma

Bipolar bozukluğu olanların yaklaşık dörtte biri kenevir kullanıyor; kullanım daha erken başlangıç, psikotik belirtiler ve intihar girişimi öyküsüyle ilişkili bulundu. İleriye dönük çalışmalar, bipolar bozukluğu olanlarda kenevir kullanımının mani belirtilerinin alevlenmesiyle ve daha önce hastalığı olmayanlarda yeni mani belirtileriyle ilişkili olduğunu gösterdi; bu bulgular gözlemseldir ve çalışma sayısı az. Bipolar bozuklukta CBD ile insan verisi çok az: manide iki hastalık olgu bildiriminde CBD etkisizdi, bipolar depresyonda bir pilot RKÇ birincil sonuçta olumsuzdu. Ayrıca psikiyatrik öyküsü olmayan bir erkekte aylarca artan miktarda buharlaştırılmış CBD kullanımından sonra mani gelişti ve CBD bırakılıp tedavi edilince düzeldi (tek olgu; ürünün içeriği doğrulanmadı). Pinto 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaGibbs 2015Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaSanjuan-Ortiz 2027Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaZuardi 2010İnsan · olgu bildirimiPinto 2024İnsan · klinik çalışmaAuf 2025İnsan · olgu bildirimi

Ruhsatlı kannabinoid ilaçların ürün bilgileri ruh sağlığı açısından ayrı uyarılar taşır: ağızdan alınan ruhsatlı THC ilacı mani, depresyon ve şizofreniyi kötüleştirebilir; nabilon bipolar bozukluk ve depresyon dahil ruhsal hastalığı olanlarda kullanılmamalıdır; ruhsatlı CBD ilacı bütün epilepsi ilaçları gibi intihar düşüncesi yönünden izlem uyarısı taşır (bölüm 9). Ağızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiNabilon ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisiEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi

Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik6 paragraf · 1 tablo

Pinto 2024 (bipolar depresyon, 35 kişi, ek tedavi olarak 150–300 mg/gün CBD ya da plasebo, birincil sonlanım 8. haftada MADRS değişimi; güvenlik için çift kör 12. haftaya kadar sürdü): MADRS −15,38'e karşı −14,56, fark yok; keşif analizinde (yalnız erken yanıt vermeyip dozu 300 mg/gün'e çıkarılan 11'er hasta) 2.–8. haftalarda −13,72'ye karşı −6,64; mani gelişiminde fark yok; çalışma erken sonlandırıldı. Yazarlar yüksek plasebo yanıtını denetleyen tasarımları öneriyor. Pinto 2024İnsan · klinik çalışma

Winkler 2025 (180 öğrenci, üç kol: %10 tam spektrum reçetesiz CBD yağı, kenevir tohumu yağı plasebosu, tedavisiz; 30 gün): doz 0,02 mg/kg'dan 1 mg/kg'a kadar artırıldı; PSS-10, DASS-21, PHQ-15; CBD ile plasebo yağı arasında hiçbir sonuçta fark yok, ikisi de stres, depresif belirti ve bedensel yakınmalarda tedavisize üstün (kaygı, uyku ve iyi oluşta gruplar farksız); açık beklenti plasebo yanıtını açıklamadı. Hardy 2023 (ileri evre kanser, 144 randomize, 14. günde 58 CBD ve 63 plasebo; 100 mg/mL CBD yağı titrasyonla, ortanca seçilen 400 mg/gün; 28 gün): toplam semptom sıkıntısı değişimi plaseboda −6,2, CBD'de −3,0 (p = 0,24); depresyon, kaygı ve yaşam kalitesinde etki yok. Winkler 2025İnsan · klinik çalışmaHardy 2023İnsan · klinik çalışma

Zuardi 2010: iki yatan hastada 5 gün plasebo, ardından 600 mg'dan 1200 mg/gün'e CBD (biri ilk iki haftada olanzapinle), sonra 5 gün plasebo; CBD tek başına manide düzelme sağlamadı. NCT05867849: tahmini 360 kişi, birincil sonlanım 6. haftada depresif belirti düzelmesi, tahmini birincil tamamlanma Aralık 2029. Hayvan verisi: Zanelati 2010'da farelere karın içine 3, 10, 30 ve 100 mg/kg CBD; yalnız 30 mg/kg zorunlu yüzmede hareketsizliği azalttı (imipramin 30 mg/kg ile benzer), 5-HT1A antagonisti WAY100635 etkiyi önledi; bu, insanda doz ya da etki tahmini için kullanılamaz. Zuardi 2010İnsan · olgu bildirimiNCT05867849İnsan · klinik çalışmaZanelati 2010Hayvan

Gözlemsel meta-analizler: Lev-Ran 2014 (14 izlem çalışması, 76 058 kişi) OR 1,17 (1,05–1,30), ağır kullanımda 1,62 (1,21–2,16); Gobbi 2019 (11 çalışma, 23 317 kişi; ergenlikte kullanım, genç erişkinlikte sonuç) depresyon OR 1,37 (1,16–1,62; I² %0), kaygı 1,18 (0,84–1,67; anlamsız), intihar düşüncesi 1,50 (1,11–2,03), intihar girişimi 3,46 (1,53–7,84; I² %61,3); Churchill 2025 (22 çalışma) OR 1,29 (1,13–1,46). Gobbi 2019'un tam metni, başka bir ekibin eğilim skoru yöntemiyle ergenlikteki kullanım sonrası depresyon riskinin anlamsızlaştığını bildirdiğini aktarıyor; yazarların en yüksek OR'li kohortta yaptığı eğilim skoru analizinde ise ilişki sürdü; tartışma bölümündeki bir hata 2019'da düzeltildi. Lev-Ran 2014Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaGobbi 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaChurchill 2025Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma

Hodgson 2020 (UK Biobank, 40–70 yaş, 126 291 kişi): kenevir kullanımı ile depresyon OR 1,64 (1,59–1,70), kendine zarar verme OR 2,85 (2,69–3,01); genetik korelasyon rg 0,289 (SH 0,036); iki örneklemli MR anlamsız. Jefsen 2021: bipolar bozukluk yatkınlığından ömür boyu kenevir kullanımına MR etkisi anlamlı, tersi anlamsız, pleiotropi bulgusu yok; araç değişkeni ömür boyu en az bir kez kullanımdır, bu yüzden ağır kullanımı temsil etmeyebilir (okuma notu). Bipolar bozukluk: Gibbs 2015 (6 ileriye dönük çalışma, 2391 kişi, ortalama izlem 3,9 yıl; yeni mani belirtisi için iki çalışmanın meta-analizi OR 2,97; 1,80–4,90); Sanjuan-Ortiz 2027 (19 izlem çalışması; düzeltilmemiş RR bipolar bozukluk için 2,46; 1,57–3,84; mani belirtileri için 2,11; 1,07–4,18; düzeltilmiş tahmin özette yok, neden-sonuç ölçüsü olarak okunmamalı); Pinto 2019 (bipolar bozuklukta kenevir kullanımı %24; %95 GA 18–29; k = 35; n = 51 756). Hodgson 2020İnsan · gözlemsel çalışmaİnsan · genetik çalışmaJefsen 2021İnsan · genetik çalışmaGibbs 2015Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaSanjuan-Ortiz 2027Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaPinto 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma

İntihar ve kendine zarar: Han 2021 (ABD ulusal anketi, 18–34 yaş, 281 650 kişi, 2008–2019): majör depresif dönemi olmayanlarda intihar düşüncesi kenevir kullanım bozukluğu olan kadınlarda %13,9, olmayanlarda %3,5; erkeklerde %9,9 ve %3,0; kesitsel tasarım yönü göstermez. Sonlanım noktaları: depresyonda MADRS ve HAM-D (klinisyen), PHQ-9 ve DASS-21 (öz bildirim); bipolar denemelerde mani izlemi ayrıca planlanır. CBD denemelerinde plasebo yanıtı büyüktür (Pinto 2024'te iki kolda yaklaşık 15 MADRS puanı; Winkler 2025'te plasebo yağı tedavisize üstün), bu yüzden plasebosuz ya da açık etiketli tasarımlar etkiyi abartır. Black 2019'da ilaç olarak verilen THC, bütün ruhsal bozukluk çalışmalarında yan etki yaşayan kişi sayısını (OR 1,99; 1,20–3,29) ve yan etki nedeniyle bırakmayı (OR 2,78; 1,59–4,86) artırdı. Han 2021İnsan · gözlemsel çalışmaPinto 2024İnsan · klinik çalışmaWinkler 2025İnsan · klinik çalışmaMangoo 2022İnsan · gözlemsel çalışmaBlack 2019Derleme

Kenevir kullanımı ile ruh hali arasındaki gözlemsel ilişki: meta-analizler ve genetik çalışmalar
ÇalışmaKapsamMaruziyet → sonuçTahmin (%95 GA)NotKaynak
Lev-Ran 201414 izlem, 76 058 kişiKullanım → depresyonOR 1,17 (1,05–1,30); ağır kullanım 1,62 (1,21–2,16)Başlangıç depresyonuna göre düzeltilmiş çalışmalarLev-Ran 2014Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
Gobbi 201911 izlem, 23 317 kişiErgenlikte kullanım → genç erişkinlikte depresyon, kaygı, intiharDepresyon 1,37 (1,16–1,62); kaygı 1,18 (0,84–1,67); düşünce 1,50 (1,11–2,03); girişim 3,46 (1,53–7,84)Düzeltme kaydı var (tartışma bölümü)Gobbi 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
Churchill 202522 izlemKullanım → depresyonOR 1,29 (1,13–1,46)Lev-Ran 2014'ün güncellemesiChurchill 2025Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
Xue 202110 izlem (OR bildiren)Kullanım → kaygıOR 1,25 (1,01–1,54); yaygın kaygı, panik ve sosyal kaygı tek tek anlamsız—Xue 2021Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
Gibbs 20156 ileriye dönük, 2391 kişiKullanım → yeni mani belirtisiOR 2,97 (1,80–4,90; 2 çalışma)Az ve değişken kalitede çalışmaGibbs 2015Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
Sanjuan-Ortiz 202719 izlemKullanım → bipolar bozukluk; mani belirtisiRR 2,46 (1,57–3,84); 2,11 (1,07–4,18)Düzeltilmemiş RRSanjuan-Ortiz 2027Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
Hodgson 2020 (MR)UK Biobank 126 291 kişi + konsorsiyum verisiKullanım ↔ depresyonGörünür OR 1,64; MR anlamsızGüç sınırlıHodgson 2020İnsan · gözlemsel çalışmaİnsan · genetik çalışma
Jefsen 2021 (MR)GWAS özet verisiBipolar yatkınlık → kullanımAnlamlı; ters yön anlamsızAraç ömür boyu kullanımJefsen 2021İnsan · genetik çalışma

Devamı: Modül 2: İnsanda çalışma türleri (gözlemsel çalışma ve RKÇ) · Modül 3: Yan etkiler · Modül 3: THC içeren ürünlerde güvenlik · Antidepresanlar ve CBD · Antipsikotikler, lityum ve CBD

Kendini sına

6.1 Herkes Depresyonda CBD için hangisi doğrudur?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Hayvanlarda antidepresan benzeri etki görüldü, insanda gösterilmedi. Depresyonun tedavisi için yapılmış bir RKÇ bulunamadı.
  • Yanlış: Kontrollü insan çalışmaları etkili olduğunu gösterdi. 2026 meta-analizi depresyon için RKÇ bulamadı.
  • Yanlış: Antidepresanların yerine kullanılabilir. Böyle bir kanıt yok; ilaç değişikliği hekimle konuşulur.
  • Yanlış: Etkisi kanıtlanmadığı için zararsızdır. Kanıtın olmaması güvenliği göstermez; etkileşimler ayrıca değerlendirilir.

Dayanak: Jantsch 2026DerlemeHayvanWilson 2026DerlemeNICE NG222Kurum görüşüSalcedo 2026İnsan · klinik çalışma

6.2 Herkes Gençlikte kenevir kullananlarda sonradan depresyon biraz daha sık görüldü. Bu ne anlama gelir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Bir ilişki var; ama yönü ve ortak etkenlerin rolü tartışmalı. Depresyonda yön genetik çalışmayla da belirlenemedi; bipolar bozuklukta ters yön destek buldu.
  • Yanlış: Kenevirin depresyona yol açtığı kesin olarak kanıtlandı. Gözlemsel çalışmalar neden-sonucu tek başına göstermez.
  • Yanlış: Hiçbir ilişki yok. Birden çok meta-analizde küçük ama tutarlı bir ilişki bulundu.
  • Yanlış: Ruh hali kenevir kullanımını hiçbir zaman etkilemez. Ters yönde etki de araştırılıyor ve bipolar yatkınlıkta bulundu.

Dayanak: Gobbi 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaChurchill 2025Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaJefsen 2021İnsan · genetik çalışmaHodgson 2020İnsan · gözlemsel çalışmaİnsan · genetik çalışma

6.3 Herkes Bipolar bozukluğu olan biri için hangisi doğrudur?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: THC ağırlıklı kenevir mani belirtilerini kötüleştirebilir; uzmanlar kaçınmayı öneriyor. Gözlemsel çalışmalar ve klinik derlemeler aynı yönde.
  • Yanlış: CBD bipolar depresyonda plasebodan üstün bulundu. Tek pilot çalışmada fark yoktu.
  • Yanlış: Kenevir duygudurum ilaçlarının yerine geçer. Böyle bir kanıt yok.
  • Yanlış: Bipolar bozuklukla kenevir kullanımı arasında hiçbir ilişki bulunmadı. İzlem çalışmalarında ilişki tekrar tekrar bildirildi.

Dayanak: Kansagara 2026DerlemeGibbs 2015Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaPinto 2024İnsan · klinik çalışmaSanjuan-Ortiz 2027Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma

6.4 Öğrenci Bipolar depresyon pilot RKÇ'sinde iki kolda depresyon puanı benzer ve büyük ölçüde düştü. Bu ne gösterir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Plasebo yanıtı büyüktü; kontrol grubu olmasaydı düzelme yanlışlıkla CBD'ye bağlanırdı. İki kolda yaklaşık 15 puanlık düşüş oldu.
  • Yanlış: CBD etkili, plasebo etkisiz. Düşüş iki kolda benzerdi.
  • Yanlış: Çalışma mani riskini kanıtladı. Mani gelişiminde fark yoktu.
  • Yanlış: Keşif analizindeki olumlu sinyal birincil sonucun yerine geçer. Keşif analizi yeni çalışmayı yönlendirir, birincil sonucu değiştirmez.

Dayanak: Pinto 2024İnsan · klinik çalışma

6.5 Araştırmacı İki yönlü Mendel randomizasyonunda bipolar bozukluk yatkınlığı kenevir kullanımını öngördü, kenevir yatkınlığı bipolar bozukluğu öngörmedi. En iyi yorum hangisi?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Gözlemsel ilişkinin en azından bir bölümü ters nedensellikten kaynaklanabilir; araç değişkeninin (ömür boyu kullanım) ağır kullanımı temsil etmediği de akılda tutulur. MR varsayımları ve gücü sınırlıdır; ileriye dönük veri de ilişki gösteriyor.
  • Yanlış: Kenevir bipolar bozukluğa yol açmaz, bu kesinleşti. İleriye dönük çalışmalar kullanım sonrası mani riskinde artış bildiriyor.
  • Yanlış: Gözlemsel çalışmalar artık geçersizdir. Farklı tasarımlar birbirini tamamlar.
  • Yanlış: MR bir randomize kontrollü deneydir. Gen çeşitlerinin doğal dağılımını kullanan gözlemsel bir yöntemdir.

Dayanak: Jefsen 2021İnsan · genetik çalışmaSanjuan-Ortiz 2027Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaHodgson 2020İnsan · gözlemsel çalışmaİnsan · genetik çalışma

7 Psikoz ve şizofreni

Psikoz, kişinin gerçeği algılamasının değiştiği bir durumdur. En bilinen belirtileri, başkalarının duymadığı sesleri duymak ya da görmediği şeyleri görmek (halüsinasyon) ve aksini gösteren kanıtlara rağmen değişmeyen inançlardır (sanrı). Şizofreni, psikozun uzun süren ya da tekrarlayan bir biçimidir; konuşmada ve davranışta dağınıklık, isteksizlik, duyguları az gösterme ve bellek, dikkat gibi düşünme becerilerinde güçlük de görülebilir. WHO 2026 (şizofreni)Kurum görüşüMcCutcheon 2020Derleme

Dünyada yaklaşık her 300 kişiden biri şizofreniyle yaşıyor; hastalık çoğunlukla ergenliğin sonunda ya da yirmili yaşlarda başlıyor. Tedavide ilaçlar (antipsikotikler), psikoterapi, aile çalışmaları ve günlük yaşam becerilerini destekleyen programlar birlikte kullanılır. Şizofrenisi olan kişilerin en az üçte biri belirtilerden tamamen kurtulabiliyor. WHO 2026 (şizofreni)Kurum görüşüLeucht 2025Derleme

CBD şizofrenide birkaç kontrollü çalışmada denendi; bunların çoğunda kişinin zaten kullandığı ilaca ek olarak verildi. Sonuçlar birbirini tutmadı: bir antipsikotikle karşılaştırılan çalışmada iki grup da benzer ölçüde düzeldi, ama CBD'nin o ilaçtan "daha kötü olmadığı" istatistiksel olarak gösterilemedi; ek tedavi çalışmalarının birinde belirtilerde küçük bir azalma görüldü, bir ikincisinde fark görülmedi; ruhsatlı CBD ilacının sahibi şirketin yaptığı ve dergide yayımlanmamış üçüncü bir çalışmada da plasebodan fark çıkmadı. Leweke 2012İnsan · klinik çalışmaMcGuire 2018İnsan · klinik çalışmaBoggs 2018İnsan · klinik çalışmaNCT04421456İnsan · klinik çalışma

Çalışmaları bir araya getiren iki yeni analiz de farklı sonuca vardı: birinde küçük bir yarar görüldü; ötekinde belirgin bir fark çıkmadı ve kanıtın kalitesi düşük ya da çok düşük sayıldı. Psikoz geliştirme riski yüksek sayılan gençlerde (klinik yüksek risk) yapılan küçük bir çalışmada, üç hafta CBD alanların risk belirtileri plasebo alanlardan daha az bulundu; ama çalışma 33 kişiyle yapıldı ve kimin ileride psikoz geliştireceğini görecek kadar uzun sürmedi. Daha büyük bir çalışma planlandı, sonucu henüz yayımlanmadı. Di Francesco 2026DerlemeMarchi 2026DerlemeBhattacharyya 2024İnsan · klinik çalışmaAmminger 2022İnsan · klinik çalışma

THC içeren kenevir ile psikoz arasındaki ilişki Modül 4'te anlatıldı: sık ve yüksek THC'li kullanımda psikotik bozukluk daha sık görülüyor; THC tek başına da geçici psikoz benzeri belirtiler yapabiliyor. Danimarka'nın ulusal kayıtlarında kenevire bağlı bir psikoz geçiren kişilerin yaklaşık yarısına sonradan şizofreni ya da bipolar bozukluk tanısı kondu; bu gözlemsel kayıt verileri uzun izlemin önemini gösterir. Di Forti 2019İnsan · gözlemsel çalışmaMarconi 2016DerlemeD'Souza 2004İnsan · klinik çalışmaHindley 2020DerlemeStarzer 2018İnsan · gözlemsel çalışma

"Kenevirdeki CBD, THC'nin zararını dengeler" diye yaygın bir inanış var; deneyler bunu tutarlı biçimde doğrulamadı. Bazı küçük deneylerde CBD, THC'nin yaptığı psikoz benzeri belirtileri ve kuşku duygusunu (paranoya) azalttı; laboratuvarda THC'ye eşit oranda CBD eklenen bir deneyde de azalma görüldü. Ama buharlaştırılmış kenevirle yapılan yeni deneylerde CBD, ürünlerde sık görülen oranlarda fark yaratmadı; derlemelere göre bulgular karışık. Şizofreni ve kenevir kullanım bozukluğu olan hastalarda yapılan bir deneyde ise kenevirden önce ağızdan alınan saf CBD, kenevirin bellek ve psikoz belirtileri üzerindeki etkisini azaltmadı, artırdı. Englund 2013İnsan · klinik çalışmaGanesh 2023İnsan · klinik çalışmaMorgan 2018İnsan · klinik çalışmaEnglund 2023İnsan · klinik çalışmaLawn 2023İnsan · klinik çalışmaChesney 2025İnsan · klinik çalışmaHindley 2020DerlemeFreeman 2019Derleme

Bugün CBD, şizofreni ilaçlarının yerine geçebilecek bir seçenek değil. İlacı değiştirmek ya da bırakmak her zaman psikiyatristle konuşularak yapılır; bazı ilaçların birden bırakılması belirtilerin geri dönmesine yol açabilir. Tedavisini sürdürmek ve aklındaki soruları hekimiyle paylaşmak, en sağlam adımdır. Kansagara 2026DerlemeLeweke 2012İnsan · klinik çalışmaNCT04421456İnsan · klinik çalışmaKlozapin prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi

Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf · 2 tablo

Şizofreninin belirtileri üç kümede toplanır: pozitif belirtiler (sanrı, halüsinasyon), negatif belirtiler (konuşmada azalma, duygu ifadesinde azalma, zevk alamama, toplumdan çekilme) ve bilişsel belirtiler (bellek, dikkat, sorun çözme). Yaygın kullanılan antipsikotiklerin hepsi dopamin D2 reseptörünü engelleyerek çalışır ve yan etkilerinin bir kısmı bu mekanizmadan gelir. Negatif ve bilişsel belirtiler bu ilaçlara iyi yanıt vermez, tedaviye direnç sık görülür; dopamin dışı bir sisteme yönelen ilk ilaç yakın zamanda ruhsat aldı. WHO 2026 (şizofreni)Kurum görüşüMcCutcheon 2020DerlemeLeucht 2025Derleme

CBD'yi bir antipsikotikle karşılaştıran tek çift kör çalışmada, akut şizofreni nedeniyle hastanede yatan hastalar dört hafta ya CBD ya amisülprid aldı. İki grupta da belirtiler belirgin azaldı ve gruplar arasında fark yoktu; ama CBD'nin daha kötü olmadığı (non-inferiority) istatistiksel olarak gösterilemedi; çalışma planlanan sayıya ulaşamadan durdu. CBD alanlarda hareket bozukluğu türü yan etkiler (ekstrapiramidal belirtiler), kilo artışı ve prolaktin yükselmesi amisülprid alanlardan azdı; kanda anandamid düzeyinin artması düzelmeyle ilişkiliydi, ama bu bir bağıntıdır, mekanizmanın kanıtı değildir. Leweke 2012İnsan · klinik çalışma

Ek tedavi çalışmalarında sonuç farklı çıktı: 88 hastalık çok merkezli bir çalışmada CBD pozitif belirtilerde küçük bir azalma ve hekimin genel iyileşme değerlendirmesinde fark yaptı, biliş ve işlevsellikteki farklar anlamlı değildi; 36 hastalık bir başka çalışmada bilişte ve belirtilerde iyileşme görülmedi, uyku hali CBD grubunda daha sıktı. Ruhsatlı CBD ilacının sahibi şirketin 12 haftalık ek tedavi çalışmasında (95 kişi kaydedildi, plasebo ön döneminden sonra 77'si randomize edildi) iki ayrı doz kolu da toplam belirti puanında plasebodan ayrışmadı; çalışma "iş kararıyla" erken sonlandırıldı ve sonuçları yalnız ClinicalTrials.gov'da yayımlandı. Bu, yayımlanmamış olumsuz sonuçların literatürde görünmeyebileceğinin (yayın yanlılığı) bir örneğidir. McGuire 2018İnsan · klinik çalışmaBoggs 2018İnsan · klinik çalışmaNCT04421456İnsan · klinik çalışma

İki 2026 meta-analizi farklı çerçeve kullandı: biri yalnız plaseboyla karşılaştırılan ek tedavi çalışmalarını aldı (yayımlanmamış şirket çalışması ve açık etiketli bir sigara çalışması dahil 5 çalışma) ve toplam ile pozitif belirtilerde küçük bir yarar buldu, negatif belirtilerde bulmadı; öteki aktif kontrollü ve tek dozluk çalışmaları da içeren 8 çalışmayı aldı ve psikoz şiddetinde anlamlı bir etki bulmadı. Dahil etme ölçütündeki fark sonucu değiştirmiş olabilir. Di Francesco 2026DerlemeMarchi 2026Derleme

Psikoz için klinik yüksek risk: hafif ya da kısa süren psikotik belirtileri olan ya da ailesinde psikoz bulunup işlevinde düşüş yaşayan kişiler; bunların yalnız bir azınlığı psikotik bozukluk geliştirir, bu yüzden denenen tedavinin çok güvenli olması gerekir. Antipsikotik kullanmamış 33 kişiyle yapılan çalışmada üç haftalık CBD sonrası risk belirtileri toplam puanı ve psikotik deneyimlerin yarattığı sıkıntı plasebodan düşüktü; pozitif belirti alt puanında ve kaygıda fark yoktu. Aynı ekip tek doz CBD'nin bu kişilerde hipokampus çevresi, orta beyin ve striatumdaki etkinliği sağlıklılarla plasebo arasında bir düzeye getirdiğini de bildirdi; yerleşik psikozu olan hastalarda da benzer bir görüntüleme bulgusu var. Bunlar beyin görüntüleme bulgularıdır, tedavi sonucu değildir; bir haftalık CBD stres testine kortizol yanıtını değiştirmedi. Bu raporlar aynı kayıt numarasını taşıyabildiği için bağımsız çalışmalar gibi sayılmamalıdır. Bhattacharyya 2024İnsan · klinik çalışmaBhattacharyya 2018İnsan · klinik çalışmaO'Neill 2021İnsan · klinik çalışmaAppiah-Kusi 2020İnsan · klinik çalışma

THC'nin yaptığı psikotik belirtilere CBD'nin etkisini sınayan deneyler birbiriyle çelişir: damardan THC verilen sağlıklı kişilerde önceden alınan CBD, klinik açıdan anlamlı pozitif belirti ve paranoya olasılığını azalttı; buharlaştırılmış THC'ye eklenen CBD ise başka deneylerde psikoz benzeri etkiyi ve bellek bozulmasını değiştirmedi. İki sistematik derlemenin sonucu aynı yöndedir: dört deneyin yalnız birinde CBD belirtileri anlamlı azalttı; on altı çalışmayı içeren ötekinde bulgular karışıktı ve net bir doz-yanıt ilişkisi çıkmadı; bir deneyde düşük miktarda CBD, THC'nin sarhoşluk etkisini azaltmak yerine artırdı. Kenevir kullananların saç örneklerine bakılan kesitsel bir çalışmada saçında yalnız THC bulunanlarda pozitif belirtiler, THC ile birlikte CBD bulunanlardan yüksekti; bu, CBD'nin koruduğunu göstermez. Englund 2013İnsan · klinik çalışmaBhattacharyya 2010İnsan · klinik çalışmaMorgan 2018İnsan · klinik çalışmaLawn 2023İnsan · klinik çalışmaHindley 2020DerlemeFreeman 2019DerlemeSolowij 2019İnsan · klinik çalışmaMorgan 2008İnsan · gözlemsel çalışma

Şizofrenide CBD'nin kontrollü çalışmaları
ÇalışmaTasarımnKarşılaştırma ve süreSonuçKanıt notuKaynak
Leweke 2012Çift kör RKÇ, akut yatan hasta42 (39 analiz)Amisülprid; 4 hafta, tek ilaçİki grupta da düzelme, fark yok; CBD'nin daha kötü olmadığı gösterilemedi; CBD'de daha az hareket yan etkisi, kilo ve prolaktin artışıPlanlanan sayıya ulaşmadan durduLeweke 2012İnsan · klinik çalışma
McGuire 2018Çift kör RKÇ, ek tedavi, çok merkezli88Plasebo; 6 haftaPozitif belirtilerde küçük azalma; biliş ve işlevde anlamlı fark yokToplam puanda fark anlamlı değil; kayıt sponsoru şirketMcGuire 2018İnsan · klinik çalışmaNCT02006628İnsan · klinik çalışma
Boggs 2018Çift kör RKÇ, ek tedavi, kronik stabil36Plasebo; 6 haftaBilişte ve belirtilerde düzelme yok; uyku hali daha sıkKüçükBoggs 2018İnsan · klinik çalışma
NCT04421456Çift kör RKÇ, ek tedavi, iki doz kolu77 randomize (95 kayıt; analiz 61)Plasebo; 12 haftaToplam ve alt ölçeklerde fark yokYayımlanmamış; şirket "iş kararıyla" sonlandırdıNCT04421456İnsan · klinik çalışma
van Boxel 2023Çift kör RKÇ, yeni başlangıçlı psikoz31Plasebo; 28 günBirincil hedef beyin bağlantısıMekanizma çalışmasıvan Boxel 2023İnsan · klinik çalışma
Köck 2021Açık etiketli randomize pilot31Standart sigaraBirincil sonuçlarda fark yokKör değil, CBD'li sigaraKöck 2021İnsan · klinik çalışma
Meta-analizlerDi Francesco 2026 (5 RKÇ) / Marchi 2026 (8 RKÇ)204 / 288—Küçük yarar (toplam, pozitif) / anlamlı etki yokKalite düşük–çok düşük (Marchi)Di Francesco 2026DerlemeMarchi 2026Derleme
CBD, THC'nin psikoz benzeri etkilerini değiştiriyor mu?
ÇalışmaKimdeNasıl verildiSonuçKaynak
Bhattacharyya 2010Sağlıklı gönüllü (6 kişi, ikinci deney)İkisi de damardan (CBD önce)Psikotik belirtileri önlediBhattacharyya 2010İnsan · klinik çalışma
Englund 2013Sağlıklı gönüllü (48)CBD ağızdan önce, THC damardanKlinik anlamlı belirti ve paranoya daha azEnglund 2013İnsan · klinik çalışma
Haney 2016Sık kenevir kullananlar (31)CBD ağızdan önce, kenevir içilerekSarhoşluk ve öteki etkiler değişmediHaney 2016İnsan · klinik çalışma
Morgan 2018Kenevir kullananlar (48)İkisi birlikte buhar (CBD:THC 2:1)Psikoz benzeri ve bellek etkileri azalmadıMorgan 2018İnsan · klinik çalışma
Solowij 2019Sık ve seyrek kullananlar (36)Buhar; düşük ve yüksek CBDDüşük CBD sarhoşluğu artırdı, yüksek CBD azalttıSolowij 2019İnsan · klinik çalışma
Ganesh 2023Sağlıklı gönüllü (28)Laboratuvarda; CBD:THC 1:1, 2:1, 3:1En çok azalma en düşük CBD oranında (1:1)Ganesh 2023İnsan · klinik çalışma
Englund 2023Seyrek kullananlar (46)Buhar; dört oranHiçbir oranda fark yokEnglund 2023İnsan · klinik çalışma
Lawn 2023Ergen ve yetişkin kullanıcılar (48)Buhar; CBD:THC 3:1Fark yok; ergenler yetişkinlerden farklı değilLawn 2023İnsan · klinik çalışma
Chesney 2025Şizofreni + kenevir kullanım bozukluğu (30)CBD ağızdan önce, kenevir buharBellek bozulması ve pozitif belirti arttıChesney 2025İnsan · klinik çalışma
DerlemelerHindley 2020; Freeman 2019—Dört deneyin biri olumlu; bulgular karışık, doz-yanıt yokHindley 2020DerlemeFreeman 2019Derleme
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik6 paragraf

Leweke 2012: 42 randomize, 39 değiştirilmiş amaçlanan tedavi analizi; CBD ya da amisülprid 200 mg/gün başlanıp ilk hafta 800 mg/gün'e çıkarıldı, 3 hafta daha sürdü; lorazepam 7,5 mg/gün'e kadar izinli. Non-inferiority sınırı θ = %80; ortalamalar oranı 0,94 (%95 GA 0,55–1,59), tek yönlü p = 0,27; yanıtlayan (PANSS toplamında en az %20 düzelme) 15/20'ye karşı 14/19. Planlanan 35+35 kişiye ulaşılamadı (idrarında kannabinoid saptananlar dışlandı); bu yüzden çalışmanın gücü sınırlı kaldı. Finansman: Stanley Tıbbi Araştırma Enstitüsü ve NIDA. PANSS ve BPRS birlikte birincil sonlanımdı; ekstrapiramidal belirti ölçeği, prolaktin ve kilo güvenlik sonlanımıydı. Leweke 2012İnsan · klinik çalışma

McGuire 2018: 88 hasta (43 CBD, 45 plasebo), mevcut antipsikotiğe ek 1000 mg/gün CBD, 6 hafta. PANSS pozitif farkı −1,4 (%95 GA −2,5 ile −0,2); CGI-I −0,5 (−0,8 ile −0,1); CGI-S −0,3 (−0,5 ile 0,0); BACS 1,31 (−0,10 ile 2,72); GAF 3,0 (−0,4 ile 6,4). ClinicalTrials.gov kaydında (NCT02006628) PANSS toplamında fark −2,8 (−6,5 ile 0,9; p = 0,13); kaydın sponsoru ruhsatlı CBD ilacının bugünkü sahibi şirket. Boggs 2018: 36 stabil ayaktan hasta, 600 mg/gün CBD ya da plasebo ekleme, 6 hafta; MCCB bileşik puanında ilaç × zaman etkileşimi p = 0,02, ama ileri analizde yalnız plasebo grubu düzeldi; PANSS toplamında etkileşim p = 0,18; sedasyon CBD grubunda daha sık; duygudurum, intihar düşüncesi ve hareket yan etkilerinde kötüleşme yok. McGuire 2018İnsan · klinik çalışmaNCT02006628İnsan · klinik çalışmaBoggs 2018İnsan · klinik çalışma

NCT04421456 (faz 2, 12 hafta, 300 ve 1000 mg/gün kolları, havuzlanmış plasebo; 95 kişi plasebo ön dönemine girdi, 77'si randomize edildi (27/24/26), PANSS analizi 61 kişiyle (23/19/19)): PANSS toplamında EKK ortalama farkı −1,75 (−6,35 ile 2,84; p = 0,45) ve −1,96 (−6,76 ile 2,85; p = 0,42); pozitif, negatif, genel alt ölçekler ve CGI-S'de de anlamlı fark yok. Meta-analizler: Marchi 2026 — 8 RKÇ (2'si yayımlanmamış), 288 kişi, ortanca 800 mg/gün, izlem 20 dakika–12 hafta; psikoz şiddetinde SMD −0,194 (−0,444 ile 0,056); GRADE düşük–çok düşük. Di Francesco 2026 — 5 RKÇ, 204 kişi (103/101); PANSS toplamında OF −1,91 (−3,73 ile −0,10), pozitif −1,30 (−1,92 ile −0,69), genel −1,09 (−1,57 ile −0,62), negatifte etki yok; dahil edilenler Boggs 2018, McGuire 2018, van Boxel 2023, Köck 2021 (açık etiketli CBD'li sigara) ve NCT04421456. Di Francesco tablosunda McGuire 2018'in süresi 8 hafta yazılı; özgün özet 6 hafta diyor. NCT04421456İnsan · klinik çalışmaMarchi 2026DerlemeDi Francesco 2026DerlemeMcGuire 2018İnsan · klinik çalışma

Küçük ek çalışmalar: van Boxel 2023 — yeni başlangıçlı psikozda 31 stabil hasta, 600 mg/gün, 28 gün; birincil hedef beyin işlevi (varsayılan mod ağı bağlantısında zaman × tedavi etkileşimi p = 0,037). Köck 2021 — 31 akut psikotik ve tütün kullanım bozukluğu olan hasta, açık etiketli, THC'si %1'in altında CBD'li kenevir sigarası; birincil sonuçlarda grup farkı yok. Klinik yüksek risk (kayıt ISRCTN46322781): Bhattacharyya 2018 — 33 antipsikotik kullanmamış kişi (16 CBD, 17 plasebo) + 19 sağlıklı kontrol, tek doz 600 mg, sözel öğrenme sırasında fMRI; Bhattacharyya 2024 (mektup) — 600 mg/gün, 21 gün; CAARMS toplamı F(1,30) = 7,168, p = 0,012; CAARMS pozitif p = 0,144; eksik veriler son gözlemin taşınmasıyla dolduruldu; Appiah-Kusi 2020 — 32 yüksek riskli + 26 sağlıklı, 600 mg/gün 1 hafta, Trier Sosyal Stres Testi; kortizol yanıtı farkı p = 0,70. Kayıt verileri: Starzer 2018 — Danimarka, 1994–2014, 6788 madde kaynaklı psikoz; geçiş genelde %32,2, kenevirde %47,4 (%42,7–52,3); Myran 2023 — Ontario, 9,8 milyon kişi; madde kaynaklı psikozla acil başvurusunda şizofreni yelpazesine geçiş aHR 163,2, kenevirde 241,6. van Boxel 2023İnsan · klinik çalışmaKöck 2021İnsan · klinik çalışmaBhattacharyya 2018İnsan · klinik çalışmaBhattacharyya 2024İnsan · klinik çalışmaAppiah-Kusi 2020İnsan · klinik çalışmaStarzer 2018İnsan · gözlemsel çalışmaMyran 2023 (psikoz)İnsan · gözlemsel çalışma

CBD × THC akut deneyleri (tasarım ve doz): Englund 2013 — paralel, 600 mg ağızdan CBD (n = 22) ya da plasebo (n = 26), 210 dakika sonra damardan 1,5 mg THC; klinik anlamlı pozitif belirti (PANSS pozitifte en az 3 puan artış) OR 0,22. Morgan 2018 — 48 kenevir kullanıcısı, buharlaştırılmış 8 mg THC ± 16 mg CBD; CBD etkiyi azaltmadı. Ganesh 2023 — 28 gönüllü, THC 0,035 mg/kg, CBD:THC 1:1, 2:1, 3:1; THC'nin psikoz benzeri etkisinde en çok azalma en düşük CBD oranında (1:1). Solowij 2019 — 36 kişi, 8 mg THC + 4 mg ya da 400 mg CBD; düşük doz sarhoşluğu artırdı, yüksek doz azalttı. Haney 2016 — 31 kişi, 0–800 mg ağızdan CBD, 90 dakika sonra %5,3–5,8 THC'li kenevir; hiçbir doz etkiyi değiştirmedi. Lawn 2023 — 24 ergen ve 24 yetişkin, buharlaştırılmış 8 mg THC ± 24 mg CBD; yaş farkı yok (BF01 > 3); CBD'nin anlamlı düzenleyici etkisi görülmedi: bellekte etkisizlik Bayes analiziyle desteklendi (BF01 8,4), psikotomimetik etkide Bayes analizi kararsız kaldı. Chesney 2025 — şizofreni ya da şizoafektif bozukluk + kenevir kullanım bozukluğu, 30 kişi, çapraz; 1000 mg ağızdan CBD ya da plasebo, 3 saat sonra buharlaştırılmış kenevir (THC 20–60 mg); geç sözel hatırlama 3,5'e karşı 4,8 kelime (fark −1,3; p = 0,001), PANSS pozitif artışı +5,0'a karşı +2,9 (fark 2,2; p = 0,01); plazma THC ve 11-OH-THC değişmedi. Hindley 2020 — THC'nin plaseboya göre toplam belirtiye standart ortalama değişim 1,10 (0,92–1,28). Englund 2013İnsan · klinik çalışmaMorgan 2018İnsan · klinik çalışmaGanesh 2023İnsan · klinik çalışmaSolowij 2019İnsan · klinik çalışmaHaney 2016İnsan · klinik çalışmaLawn 2023İnsan · klinik çalışmaChesney 2025İnsan · klinik çalışmaHindley 2020Derleme

Süren ve planlanan çalışmalar: CanARY (Avustralya) — 12–25 yaş, 405 kişi planlı, 600 ya da 1000 mg/gün, 12 hafta, birincil sonlanım CAARMS pozitif belirti şiddeti; erken psikozda ek tedavi (ABD, NCT04411225) — 120 kişi planlı, 1000 mg/gün, 8 hafta. Sonlanım ölçekleri: PANSS (pozitif, negatif, genel psikopatoloji, toplam) ve BPRS akut belirti şiddeti; CGI-I ve CGI-S klinisyenin genel değerlendirmesi; MCCB ve BACS biliş; GAF işlevsellik; CAARMS risk belirtileri; deneylerde Psikotomimetik Durumlar Envanteri ve sözel öğrenme testleri. Amminger 2022İnsan · klinik çalışmaDixon 2023İnsan · klinik çalışmaLeweke 2012İnsan · klinik çalışmaMcGuire 2018İnsan · klinik çalışmaBoggs 2018İnsan · klinik çalışmaBhattacharyya 2024İnsan · klinik çalışma

Devamı: Modül 4: THC ve psikoz · Modül 2: Sonuç ve kanıt gücü · Antipsikotikler, lityum ve CBD · THC (madde sayfası)

Kendini sına

7.1 Herkes Şizofrenide CBD için bugün en doğru cümle hangisi?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Birkaç küçük çalışmada sonuçlar birbirini tutmadı; ilaç tedavisinin yerine geçtiği gösterilmedi. Bir çalışmada küçük yarar, ötekilerde fark yok; çalışmaların çoğu ek tedaviydi.
  • Yanlış: CBD antipsikotik kadar etkilidir. Tek karşılaştırmalı çalışmada CBD'nin daha kötü olmadığı istatistiksel olarak gösterilemedi.
  • Yanlış: CBD şizofreniyi kötüleştirir. Tedavi amaçlı kontrollü çalışmalarda (ek tedavi RKÇ'leri) belirtilerde kötüleşme bildirilmedi; asıl risk THC içeren ürünlerdir.
  • Yanlış: Hiç çalışma yapılmamıştır. Birkaç randomize kontrollü çalışma ve iki meta-analiz var.

Dayanak: McGuire 2018İnsan · klinik çalışmaBoggs 2018İnsan · klinik çalışmaNCT04421456İnsan · klinik çalışmaLeweke 2012İnsan · klinik çalışmaDi Francesco 2026DerlemeMarchi 2026Derleme

7.2 Herkes "Kenevirdeki CBD, THC'nin psikoz yapan etkisini dengeler" inanışı için ne söylenebilir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Bazı küçük deneyler destekledi, ama buharlaştırılmış kenevirle yapılan yeni deneyler ürünlerdeki sık oranlarda fark bulmadı. Derlemelere göre bulgular karışık.
  • Yanlış: Kesin olarak kanıtlanmıştır. Dört deneyin yalnız birinde anlamlı azalma vardı.
  • Yanlış: CBD, THC'yi vücutta etkisiz bir maddeye dönüştürür. Deneylerde CBD kandaki THC düzeyini değiştirmedi.
  • Yanlış: Şizofreni hastalarında kenevirden önce CBD almak kenevirin zararını önler. Bu hastalarda önceden alınan CBD kenevirin etkilerini artırdı.

Dayanak: Englund 2013İnsan · klinik çalışmaEnglund 2023İnsan · klinik çalışmaLawn 2023İnsan · klinik çalışmaMorgan 2018İnsan · klinik çalışmaHindley 2020DerlemeFreeman 2019DerlemeChesney 2025İnsan · klinik çalışma

7.3 Herkes Psikoz geçirmiş bir kişi şizofreni ilacını bırakıp CBD'ye geçmek istiyor. En doğru yaklaşım hangisi?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Karar psikiyatristle konuşularak verilir; bazı ilaçların birden bırakılması belirtilerin geri dönmesine yol açabilir. Klozapinin prospektüsü ani kesilmede yakın izlem ister.
  • Yanlış: CBD doğal olduğu için ilaç hemen bırakılabilir. "Doğal" olmak etkili ya da güvenli olmak demek değil; çalışmalar ek tedavi biçimindeydi.
  • Yanlış: İki ilacı birlikte almak her zaman sakıncalıdır. Çalışmalar zaten ek tedavi biçiminde yapıldı; karar hekimindir.
  • Yanlış: CBD için hekime söylemeye gerek yoktur. Etkileşimler ve izlem nedeniyle söylenmesi gerekir.

Dayanak: Klozapin prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiKansagara 2026DerlemeDi Francesco 2026DerlemeMcGuire 2018İnsan · klinik çalışma

7.4 Öğrenci İki 2026 meta-analizinin farklı sonuca varmasının en olası nedeni hangisi?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Farklı çalışmaları ve karşılaştırıcıları almaları: biri yalnız plaseboyla karşılaştırılan ek tedaviyi, öteki aktif kontrollü ve tek dozluk çalışmaları da içerdi. Dahil etme ölçütündeki fark sonucu değiştirmiş olabilir.
  • Yanlış: Birinin hesap hatası yapması. Böyle bir düzeltme bildirilmedi.
  • Yanlış: Farklı moleküller incelemeleri. İkisi de CBD'yi inceledi.
  • Yanlış: Birinin hayvan çalışmalarını alması. İkisi de insan RKÇ'lerini birleştirdi.

Dayanak: Di Francesco 2026DerlemeMarchi 2026Derleme

7.5 Araştırmacı Ruhsatlı CBD ilacının sahibi şirketin şizofrenide yaptığı faz 2 çalışma (NCT04421456) kanıt değerlendirmesi için neden önemlidir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Olumsuz sonuçları yalnız kayıtta yayımlandı; yayın yanlılığına bir örnektir ve meta-analizlerden birine girerek birleşik tahmini etkiledi. İki doz kolu da PANSS toplamında plasebodan ayrışmadı; çalışma "iş kararıyla" sonlandırıldı.
  • Yanlış: CBD'nin antipsikotiğe eşdeğer olduğunu gösterdi. Plaseboyla karşılaştırıldı ve fark bulunmadı.
  • Yanlış: Etkisizlik nedeniyle durdurulduğu kayıtta yazılı. Kayıttaki gerekçe "iş kararı"dır.
  • Yanlış: Hakemli bir dergide yayımlandığı için en güçlü kanıttır. Sonuçlar yalnız ClinicalTrials.gov'da.

Dayanak: NCT04421456İnsan · klinik çalışmaDi Francesco 2026Derleme

8 Bağımlılık, otizm ve DEHB

Madde kullanım bozukluğu, kişinin bir maddeyi kendisine ve hayatına zarar vermesine rağmen bırakmakta ya da azaltmakta zorlandığı durumdur. Kenevir için de tanımlanmıştır (kenevir kullanım bozukluğu) ve dünyada kenevir kullananların yaklaşık onda birinde görülür. Bu sorunda en iyi incelenen yardım, bilişsel davranışçı terapi ve motivasyonu güçlendiren görüşmeler gibi konuşma temelli tedavilerdir; kenevir kullanım bozukluğu için ruhsat almış bir ilaç yoktur. Connor 2021DerlemeGates 2016 (Cochrane)DerlemeSpiga 2025Derleme

Kenevirini bırakmak isteyen 82 kişiyle yapılan bir çalışmada, kısa bir psikolojik destekle birlikte verilen saf CBD dört haftada kenevir kullanımını plaseboya göre azalttı; bu tek, küçük ve erken evre bir çalışmadır, daha büyük bir çalışma sürüyor. THC ve CBD içeren ruhsatlı ağız spreyi, kenevire benzer bir etkiyi kontrollü biçimde vererek bırakmayı kolaylaştırma ("yerine koyma") mantığıyla denendi: bırakma döneminde yoksunluk belirtilerini hafifletti ve bir çalışmada 12 haftada kenevir kullanılan gün sayısını azalttı, ama tedavi sonunda bırakmayı artırdığı tutarlı biçimde gösterilmedi. Freeman 2020İnsan · klinik çalışmaBhardwaj 2024İnsan · klinik çalışmaAllsop 2014İnsan · klinik çalışmaLintzeris 2019İnsan · klinik çalışmaSpiga 2025Derleme

Eroin bağımlılığından uzak duran kişilerde CBD, uyuşturucuyu hatırlatan görüntü ve nesnelerin tetiklediği isteği ve kaygıyı bir laboratuvar çalışmasında azalttı; ama laboratuvarda ölçülen istek (ipucu tepkiselliği), gerçek hayatta daha az kullanmak ya da yeniden başlamamak demek değildir. Alkolde de birkaç kısa çalışmada isteğin azaldığı görüldü, ama içilen miktarı ölçen çalışmalarda CBD plasebodan iyi değildi; kokain bağımlılığında 12 haftalık kontrollü bir çalışmada CBD ne isteği ne de yeniden kullanmaya dönüşü azalttı. Bu çalışmaları birlikte değerlendiren bir derlemeye göre tek başına CBD'nin madde kullanım bozukluklarında etkili olduğu görünmüyor; olumlu işaretler daha çok THC ile birlikte, kenevir yoksunluğu ve isteği üzerinde. Hurd 2019İnsan · klinik çalışmaLondon 2025İnsan · klinik çalışmaWilson 2026DerlemeZimmermann 2025İnsan · klinik çalışmaHurzeler 2025İnsan · klinik çalışmaMueller 2025İnsan · klinik çalışmaBogenschutz 2026İnsan · klinik çalışmaKirkland 2025İnsan · klinik çalışmaMongeau-Pérusse 2021İnsan · klinik çalışmaRedonnet 2025Derleme

Otizm spektrum bozukluğu, sosyal iletişim ve etkileşimde süren güçlükler ile tekrarlayan davranış ve ilgilerle tanımlanır; CBD araştırmalarında en çok ölçülen konular davranış sorunları (öfke nöbetleri gibi), sosyal iletişim, kaygı ve uykudur. Saf CBD ile yapılan iki kontrollü çalışmada ana ölçümlerde plaseboya üstünlük görülmedi; çocuklar plasebo alırken de belirgin düzeldi. Bu, otizmde plasebo etkisinin ve ailenin beklentisinin ne kadar güçlü olabileceğini gösteriyor. Silva 2024İnsan · klinik çalışmaAran 2021İnsan · klinik çalışmaTrauner 2026İnsan · klinik çalışmaNCT04745026İnsan · klinik çalışma

CBD ağırlıklı, az miktarda THC de içeren bitki özütleriyle yapılan çalışmalarda bazı ölçümlerde düzelme görüldü; ama aynı çalışmaların ana ölçümlerinin bir kısmında fark çıkmadı ve en olumlu sonuç, sponsor şirketlerin finanse ettiği bir çalışmadan geldi. Uyku sorunlarında iki kontrollü çalışmada CBD ağırlıklı ürünler plasebodan iyi değildi. Ailelerin anketlerine dayanan, karşılaştırma grubu olmayan çalışmalarda yüksek düzelme oranları bildirildi; bu tür çalışmalarda düzelmenin ne kadarının üründen, ne kadarının zamandan, beklentiden ya da başka tedavilerden geldiği bilinemez (Modül 2). Aran 2021İnsan · klinik çalışmaSilva 2024İnsan · klinik çalışmaParrella 2026İnsan · klinik çalışmaKeating 2026İnsan · klinik çalışmaSchnapp 2022İnsan · klinik çalışmaBarchel 2018İnsan · gözlemsel çalışmaBar-Lev Schleider 2019İnsan · gözlemsel çalışma

THC içeren kenevir ürünlerini düzenli kullanan otizmli üç genç yetişkinde mani ya da psikoz bildirildi; bir çocuk çalışmasında da daha fazla THC içeren ürün kullanan bir kız çocuğunda geçici ciddi bir psikotik tablo görüldü. Al-Soleiti 2022İnsan · olgu bildirimiAran 2019İnsan · gözlemsel çalışma

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) için kanıt çok az: yetişkin DEHB'de THC ve CBD içeren ruhsatlı ağız spreyiyle yapılan 30 kişilik tek kontrollü çalışmada ana ölçümde fark çıkmadı. DEHB'li yetişkinlerin bir kısmı keneviri belirtileri için kullandığını söylüyor; anketler neden-sonuç göstermez ve bir ankette her gün kullananlarda kenevir kullanım bozukluğu, ara sıra kullananlardan daha sıktı. Çalışmaları tarayan bir derlemede çalışmaların çoğu kenevirin DEHB belirtilerini kötüleştirdiğini ya da etkilemediğini gösterdi. Cooper 2017İnsan · klinik çalışmaStueber 2022İnsan · gözlemsel çalışmaRyan 2026İnsan · gözlemsel çalışmaFrancisco 2023Derleme

Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf · 2 tablo

İpucu tepkiselliği ve vekil sonlanım: bağımlılık araştırmalarında kişiye maddeyi hatırlatan görüntü ya da kokular sunulur ve istek, kaygı, kalp hızı, kortizol gibi yanıtlar ölçülür. İstekte azalma klinik bir sonuç (kullanım, nüks) değil, bir vekil sonlanımdır. Az THC içeren tam spektrum CBD'nin alkol isteğini azaltıp içilen miktarı değiştirmediği bir çalışma bunun önemini gösterir; laboratuvar çalışmalarının çoğunda ise kullanım hiç ölçülmedi. Mueller 2025İnsan · klinik çalışmaHurd 2019İnsan · klinik çalışmaZimmermann 2025İnsan · klinik çalışmaMongeau-Pérusse 2021İnsan · klinik çalışma

Kenevir: CBD'nin faz 2a çalışması uyarlanır Bayesçi tasarımla yürütüldü; düşük doz ara analizde elendi, iki doz kaldı; idrarda THC metabolitini düşürdü ve kenevir kullanılmayan günleri artırdı. Cochrane derlemesinde bu tek çalışmaya dayanan "tedavi sonunda bırakma" sonucu belirsiz (düşük kesinlik) sayıldı. THC içeren ilaçlarla (agonist yerine koyma) yapılan çalışmalarda yoksunluk bazılarında hafifledi (yatarak yapılan bir çalışmada tedavide kalma da arttı), bazılarında değişmedi; Cochrane havuzunda tedaviyi tamamlama ve tedavi sonunda bırakma plaseboya benzerdi. Ağız spreyinin 12 haftalık ayaktan çalışmasında kullanılan gün sayısı azaldı ve fark tedavi bittikten üç ay sonra da sürdü. Ruhsal ve madde kullanım bozukluklarındaki 54 RKÇ'yi birleştiren analiz CBD + THC ile yoksunluk ve kenevir miktarında azalma buldu; deneysel ve gözlemsel çalışmaları birlikte alan bir başka analiz istek ve yoksunluğa etki bulmadı. İkisinin de kanıt kesinliği düşük ya da çok düşük. Freeman 2020İnsan · klinik çalışmaSpiga 2025DerlemeAllsop 2014İnsan · klinik çalışmaLevin 2011İnsan · klinik çalışmaLevin 2016İnsan · klinik çalışmaTrigo 2018İnsan · klinik çalışmaLintzeris 2019İnsan · klinik çalışmaLintzeris 2020İnsan · klinik çalışmaWilson 2026DerlemeBharat 2026Derleme

Opioid, alkol, tütün ve kokain: eroin kullanım bozukluğunda üç gün CBD ipucuyla tetiklenen isteği ve kaygıyı azalttı; opioid tedavisi alan kişilerde tek doz CBD isteği küçük bir çapraz çalışmada azalttı; buprenorfine 28 gün eklenen CBD ise plasebodan üstün değildi ve iki ilaç arasında kan düzeyi etkileşimi görülmedi. Alkolde tek doz CBD alkol ipucuna nükleus akumbens yanıtını ve isteği azalttı, ama gençlerde tek dozla hiçbir ölçümde etki yoktu ve haftalarca süren kontrollü çalışmalarda içilen miktar plasebodan farklı değildi. Bir gecelik sigara yoksunluğunda tek doz CBD sigara görüntülerine yönelen dikkat yanlılığını tersine çevirdi ama isteği ve yoksunluğu değiştirmedi; kokainde 12 haftalık çalışmada istek ve nüks plasebodan farklı değildi. 2026 meta-analizinde kannabinoidler kokain isteğini artırmış göründü; bu sonuç az sayıda küçük çalışmaya dayanıyor ve en büyüğünde istek artışındaki fark birincil analizde anlamlı değildi. Hurd 2019İnsan · klinik çalışmaSuzuki 2023İnsan · klinik çalışmaLondon 2025İnsan · klinik çalışmaZimmermann 2025İnsan · klinik çalışmaKirkland 2025İnsan · klinik çalışmaBogenschutz 2026İnsan · klinik çalışmaMueller 2025İnsan · klinik çalışmaHindocha 2018aİnsan · klinik çalışmaHindocha 2018bİnsan · klinik çalışmaMongeau-Pérusse 2021İnsan · klinik çalışmaMeneses-Gaya 2021İnsan · klinik çalışmaWilson 2026Derleme

Otizm: kontrollü çalışmalarda sonuç ölçümleri çok farklıdır: davranış sorunları (ABC, HSQ-ASD), sosyal yanıt verebilirlik (SRS-2), klinisyenin genel izlenimi (CGI), uyumsal işlev (Vineland-3), uyku. Üç kollu 150 katılımcılı RKÇ'de (CBD:THC 20:1 tam bitki özütü, aynı oranda saf CBD + saf THC, plasebo) eş-birincil davranış ölçeği gruplar arasında farklı değildi; klinisyenin bozucu davranış için genel izleniminde "çok" ya da "çok çok" düzelme özüt kolunda %49, plaseboda %21'di; uyku analizinde ürün plasebodan iyi değildi. Saf CBD ile yapılan çapraz çalışmada iki dönemde de davranış ölçekleri düzeldi ve fark yoktu; kör klinisyenler tamamlayanların yaklaşık üçte ikisinde etkin dönemi doğru tahmin etti, bu da körlemenin klinik gözlemle kısmen bozulmuş olabileceğini düşündürür. Ruhsatlı CBD ilacının sahibi şirketin 103 çocuklu faz 2 çalışmasında dört birincil sonlanımın hiçbirinde anlamlı fark çıkmadı; bu çalışma Ekim 2026 itibarıyla yalnız kayıtta yayımlanmıştı. Aran 2021İnsan · klinik çalışmaSchnapp 2022İnsan · klinik çalışmaTrauner 2026İnsan · klinik çalışmaNCT04745026İnsan · klinik çalışmaKeating 2026İnsan · klinik çalışma

Derlemelerin ortak sonucu: Cochrane yöntemiyle yapılan bir derlemede tamamlanmış dört RKÇ'nin kanıt kesinliği çok düşük–düşük, yaşam kalitesini ölçen çalışma yok; meta-analizlerde otistik özelliklerde küçük bir azalma hesaplandı, ama dayandığı çalışma sayısı çok az. Açık etiketli ve gözlemsel çalışmalarda (Türkiye'den bir seri ve İngiltere'nin tıbbi kenevir kaydı dahil) kontrol grubu yoktu ve ölçümlerin çoğu ebeveyn ya da hasta bildirimine dayanıyordu; kaydın 2026 analizine düzeltmeyle eklenen beyana göre yazarların çoğu özel bir tıbbi kenevir kliniğinde görevliydi; Türkiye'de 33 çocuğu içeren geriye dönük bir seride ebeveynlerin üçte biri davranış sorunlarında azalma bildirdi, antipsikotik yalnız bir çocukta kesilebildi. Otizmli yetişkinlerde tek doz CBD beyinde glutamat ve GABA ölçümlerini değiştirdi; yazarlar bunun etkililik hakkında bir şey söylemediğini vurguluyor. Riera 2025DerlemeVasconcelos 2026DerlemeWilson 2026DerlemeKöck 2024DerlemeHacohen 2022İnsan · klinik çalışmaErridge 2022İnsan · gözlemsel çalışmaAggarwal 2026İnsan · gözlemsel çalışmaBilge ve Ekici 2021İnsan · gözlemsel çalışmaDerlemePretzsch 2019İnsan · klinik çalışma

DEHB: tek RKÇ'de (30 yetişkin) birincil ölçüt bilişsel performans ve hareket düzeyiydi ve fark anlamlı değildi; hiperaktivite-dürtüsellikteki "nominal" anlamlılık çoklu test düzeltmesinden sonra kalmadı. RKÇ'leri birleştiren derlemeler DEHB'de yeterli veri bulmadı ya da etkinin önemsiz olduğunu yazdı; 39 çalışmalık bir kapsam derlemesinde çalışmaların çoğu kenevirin DEHB belirtilerini kötüleştirdiğini ya da etkilemediğini gösterdi. İngiltere tıbbi kenevir kaydında DEHB tanılı 68 kişide kaygı, uyku ve yaşam kalitesi ölçeklerinde düzelmeyle ilişki görüldü; yazarlar nedensel bir sonuç çıkarılamayacağını yazıyor. Cooper 2017İnsan · klinik çalışmaWilson 2026DerlemeBharat 2026DerlemeFrancisco 2023DerlemeIttiphakorn 2023İnsan · gözlemsel çalışma

Bağımlılıkta CBD ve THC içeren ilaçlar: neyi değiştirdi, neyi değiştirmedi?
MaddeÜrünEn güçlü çalışmaÖlçülenSonuçKaynak
KenevirSaf CBD + motivasyonel görüşmeFaz 2a RKÇ (82)Kullanım (idrar, kullanılmayan gün)Azaldı (tek, küçük çalışma)Freeman 2020İnsan · klinik çalışma
KenevirTHC ve CBD içeren ağız spreyiRKÇ (128) ve yatarak RKÇ (51)Kullanılan gün; yoksunlukGün sayısı ve yoksunluk azaldı; tedavi sonunda bırakma tutarlı değilLintzeris 2019İnsan · klinik çalışmaAllsop 2014İnsan · klinik çalışmaSpiga 2025Derleme
KenevirAğızdan THCRKÇ (156; 122)BırakmaFark yok; ilk çalışmada yoksunluk ve tedavide kalma iyileştiLevin 2011İnsan · klinik çalışmaLevin 2016İnsan · klinik çalışma
OpioidSaf CBDRKÇ (keşif) ve pilot RKÇ'lerİpucuyla istek; yoksunluk, duygulanım (kullanım ölçülmedi)İstek laboratuvarda azaldı; buprenorfine ek CBD plasebodan üstün değilHurd 2019İnsan · klinik çalışmaSuzuki 2023İnsan · klinik çalışmaLondon 2025İnsan · klinik çalışma
AlkolSaf CBD; tam ya da geniş spektrumTek doz ve 6–8 haftalık RKÇ'lerİstek; içki miktarıİstek kimi çalışmada azaldı; içki miktarı değişmedi; gençlerde etki yokZimmermann 2025İnsan · klinik çalışmaBogenschutz 2026İnsan · klinik çalışmaMueller 2025İnsan · klinik çalışmaKirkland 2025İnsan · klinik çalışma
TütünSaf CBDPilot RKÇ (24); çapraz (30)Sigara sayısı; dikkat yanlılığıSigara sayısı bir haftada azaldı; istek ve yoksunluk değişmediMorgan 2013İnsan · klinik çalışmaHindocha 2018aİnsan · klinik çalışma
KokainSaf CBDRKÇ (78)İstek; nüksFark yokMongeau-Pérusse 2021İnsan · klinik çalışmaMeneses-Gaya 2021İnsan · klinik çalışma
Hepsi—Cochrane ve şemsiye derleme—Tek başına CBD'nin etkinliği gösterilmedi; bütün ilaçlar deneyselSpiga 2025DerlemeRedonnet 2025Derleme
Otizmde kontrollü çalışmalar
ÇalışmaÜrün türün, süreBirincil sonuçİkincil ya da ötekiFinansman notuKaynak
Aran 2021THC içeren (CBD:THC 20:1, bitki özütü ve saf karışım)150, 12 haftaDavranış ölçeğinde fark yok; klinisyen izleniminde %49'a karşı %21Sosyal yanıt verebilirlik düzeldi; uyku fark yokİki yazar ürün şirketiyle bağlıAran 2021İnsan · klinik çalışmaSchnapp 2022İnsan · klinik çalışma
Silva 2024THC içeren (CBD:THC 9:1)60, 12 haftaGörüşmede sosyal etkileşim, kaygı, huzursuzluk düzeldiStandart ölçeklerde (ATEC, CARS) fark yok—Silva 2024İnsan · klinik çalışma
Trauner 2026Saf CBD (ruhsatlı)44 randomize, 30 tamamladı; 8 hafta × 2 (çapraz)Fark yokGüçlü plasebo etkisiİki vakıf ve kısmen NIH; ilacı ve plaseboyu şirket sağladıTrauner 2026İnsan · klinik çalışma
NCT04745026Saf CBD (ruhsatlı)103, 12 haftaDört birincil sonlanımda fark yokİrritabilitede sayısal olarak plasebo lehineŞirket sponsorlu; yayımlanmamışNCT04745026İnsan · klinik çalışma
Parrella 2026CBD yağı (THC miktarı belirsiz)29 tamamlayan, 12 hafta × 2Fark yokKaygı, sosyal ilişki, ebeveyn stresi düzeldi—Parrella 2026İnsan · klinik çalışma
Keating 2026THC içeren tam spektrum (%0,3'ten az THC)61 (54 analiz), 8 haftaKlinisyen izleniminde belirgin düzelmeUyku toplamında fark yokSponsor iki şirketKeating 2026İnsan · klinik çalışma
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik6 paragraf

Freeman 2020 (faz 2a, uyarlanır Bayesçi): DSM-5 kenevir kullanım bozukluğu; 4 hafta CBD 200, 400, 800 mg ya da plasebo + motivasyonel görüşme; 1. aşamada 48 kişi (12'şer), ara analizde 200 mg elendi; 2. aşamada 34 kişi daha; birincil sonlanımlar idrar THC-COOH:kreatinin oranı ve haftalık kullanmama günleri (sonsal olasılık eşiği 0,9). 400 mg: THC-COOH −94,21 ng/mL (−161,83 ile −35,56), kullanmama +0,48 gün/hafta (0,15–0,82); 800 mg: −72,02 (−135,47 ile −19,52) ve +0,27 (−0,09 ile 0,64); 82 kişinin 77'si tamamladı. Faz III CBD-CUD (Avustralya): 250 kişi, 12 hafta + 4 seans BDT; sonuç yok. Freeman 2020İnsan · klinik çalışmaSpiga 2025DerlemeBhardwaj 2024İnsan · klinik çalışma

Agonist çalışmaları: Allsop 2014 — 51 yatan hasta, 6 gün ağız spreyi (günde en çok 86,4 mg THC + 80 mg CBD) + psikososyal destek; yoksunluk puanı daha düşük (p = 0,01), tedavide kalma HR 3,66 (1,18–11,37), izlemde kullanımda fark yok. Lintzeris 2019 — 128 ayaktan hasta, 12 hafta, ortalama 17,6 püskürtme (yaklaşık 47,5 mg THC + 44,0 mg CBD); kullanılan gün 35,0'a karşı 53,1 (fark 18,6; 3,5–33,7). Lintzeris 2020 — 24. haftada son 28 günde 6,7 gün daha az kullanım; tam bırakma %23'e karşı %9 (OR 3,0). Levin 2011 — 156 kişi, ağızdan THC 20 mg günde iki kez; 2 hafta bırakma %17,7'ye karşı %15,6; tedavide kalma %77'ye karşı %61. Levin 2016 — 122 kişi, ağızdan THC 20 mg günde üç kez + lofeksidin; bırakma %27,9'a karşı %29,5. Trigo 2018 — 40 kişi, kendi ayarladığı en çok 113,4 mg THC + 105 mg CBD/gün, 12 hafta; bırakmada değişiklik yok. Spiga 2025 (Cochrane, 37 RKÇ, 3201 kişi): tedavi sonunda bırakma THC preparatlarıyla RR 1,04 (0,71–1,52; orta kesinlik), CBD ile RR 2,23 (0,54–9,32; 1 çalışma; düşük); hiçbir ilaç sınıfı deneysel olmaktan çıkmadı. Allsop 2014İnsan · klinik çalışmaLintzeris 2019İnsan · klinik çalışmaLintzeris 2020İnsan · klinik çalışmaLevin 2011İnsan · klinik çalışmaLevin 2016İnsan · klinik çalışmaTrigo 2018İnsan · klinik çalışmaSpiga 2025Derleme

Wilson 2026 — 54 RKÇ, 2477 kişi, %44'ü yüksek yanlılık riski; CBD + THC ile yoksunluk SMD −0,29 (−0,57 ile −0,02), haftalık gram −1,00 (−1,69 ile −0,30); kokain isteği SMD 0,69 (0,22–1,15); tüm yan etkiler OR 1,75, NNTH 7. Kokain isteği sonucu az sayıda küçük çalışmaya dayanıyor (meta-analizin tam metni okunmadı); en büyüğü Mongeau-Pérusse 2021: 78 kişi, 800 mg/gün, 10 gün yatarak + 12 hafta; ipucu isteği artışı 4,69'a karşı 3,21 (p = 0,069; Bayes faktörü 0,498), nüks HR 1,20 (0,65–2,20). Opioid: Hurd 2019 — 400 ya da 800 mg/gün CBD, 3 gün; ölçüm son dozdan 7 gün sonrasına kadar (katılımcı sayısı özette yok, tam metin okunamadı); Suzuki 2023 — tek doz 600 mg, çapraz, 10 tamamlayan; London 2025 — 600 mg/gün, 28 gün, buprenorfine ek, 35 kayıt, 30 analiz; birincil sonlanım güvenlik, etkinlik ölçüleri istek, yoksunluk ve duygulanım (kullanım ve nüks ölçülmedi). Wilson 2026DerlemeMongeau-Pérusse 2021İnsan · klinik çalışmaHurd 2019İnsan · klinik çalışmaSuzuki 2023İnsan · klinik çalışmaLondon 2025İnsan · klinik çalışma

Alkol: Zimmermann 2025 — 28 kişi, tek doz 800 mg; nükleus akumbens etkinliği d ≈ 1,1; plazma CBD düzeyi istekle ters ilişkili. Hurzeler 2025 — 22 kişi, 800 mg 3 gün, çapraz. Kirkland 2025 — 36 genç (17–22 yaş), tek doz 600 mg, çapraz; MRS, fMRI, psikofizyoloji ve alkol kullanımında fark yok. Mueller 2025 — 44 kişi, 8 hafta, günde yaklaşık 150 mg CBD (tam spektrum kapsülde 0,41 mg THC) ya da kenevir tohumu yağı; içki sayısı azalmadı. Bogenschutz 2026 — çalışma 1: 27 kişi, 600 mg/gün 4 hafta + 1200 mg/gün 4 hafta; çalışma 2: 30 kişi (alkol + TSSB), 600 mg/gün 6 hafta; CBD kolunda %22,6 doz sınırlayıcı yan etki. Tütün: Morgan 2013 — 24 sigara içen, bir hafta CBD ya da plasebo inhaleri, sigara sayısında yaklaşık %40 azalma; Hindocha 2018 — 30 bağımlı sigara içen, tek doz 800 mg, çapraz; dikkat yanlılığı d ≈ 0,70 tersine döndü, istek ve yoksunlukta etki yok. Meneses-Gaya 2021 — 31 erkek, krak kokain, 300 mg/gün 10 gün; istek ve yoksunlukta fark yok; üç yazar florlu CBD bileşikleri patentinin ortak buluşçusu. Zimmermann 2025İnsan · klinik çalışmaHurzeler 2025İnsan · klinik çalışmaKirkland 2025İnsan · klinik çalışmaMueller 2025İnsan · klinik çalışmaBogenschutz 2026İnsan · klinik çalışmaMorgan 2013İnsan · klinik çalışmaHindocha 2018aİnsan · klinik çalışmaHindocha 2018bİnsan · klinik çalışmaMeneses-Gaya 2021İnsan · klinik çalışma

Otizm dozları ve tasarımı: Aran 2021 — 150 katılımcı (5–21 yaş), 12 hafta + 4 hafta arınma + önceden belirlenmiş çapraz geçiş; CBD 1 mg/kg/gün'den başlanıp 20–40 kg için 10 mg/kg/gün'e (THC 0,5 mg/kg/gün), 40 kg üstü için 7,5 mg/kg/gün'e; SRS toplamında ortanca düzelme 14,9'a karşı 3,6 (p = 0,009); iki yazar ürün şirketinden ücret ve hisse opsiyonu beyan ediyor. Trauner 2026 — 7–14 yaş erkek çocuklar; 44 randomize, 30'u 20 haftayı tamamladı; saf CBD 3–8. haftada 20 mg/kg/gün, 8 hafta + 4 hafta arınma + 8 hafta; kör klinisyenler tamamlayanların 21/31'inde (%68) etkin dönemi doğru tahmin etti (makale bir yerde 30, bir yerde 31 tamamlayan diyor). NCT04745026 — 103 kişi (49/54), 11 hafta 10 mg/kg/gün; ABC irritabilite EKK farkı 3,37 (−0,48 ile 7,21; p = 0,085; yüksek puan kötü), Vineland-3 p = 0,85, CGI-I'de çok ya da çok çok düzelme 12/34'e karşı 12/38 (%35'e karşı %32; OR 1,22; 0,43–3,51; p = 0,71), CGI-S p = 0,61. Silva 2024 — 60 çocuk, %0,5 CBD:THC 9:1 özüt, 12 hafta; ATEC p = 0,098, CARS p = 0,188. Parrella 2026 — 29 tamamlayan, 10 mg/kg/gün, 12'şer haftalık iki dönem; SRS-2 β −11,15 (p = 0,125). Keating 2026 — 61 randomize, 54 analiz, 20 mg/kg/gün'e kadar, 8 hafta; CGI-S EKK farkı −1,65 (−2,29 ile −1,01); uyku toplamı p = 0,214; finansman iki sponsor şirket, bir yazar hissedar. Lawson 2026 — 23 katılımcı, Bayesçi aralık tasarımı, kontrolsüz; uyku alanında yanıt %0. Aran 2021İnsan · klinik çalışmaTrauner 2026İnsan · klinik çalışmaNCT04745026İnsan · klinik çalışmaSilva 2024İnsan · klinik çalışmaParrella 2026İnsan · klinik çalışmaKeating 2026İnsan · klinik çalışmaLawson 2026İnsan · klinik çalışma

DEHB: Cooper 2017 — 30 yetişkin (15/15), ağız spreyi, birincil QbTest ölçüsü −0,17 (−0,40 ile 0,07; p = 0,16); ikincil hiperaktivite/dürtüsellik p = 0,03 ve ketleme ölçüsü p = 0,05, çoklu test düzeltmesinden sonra anlamsız; doz özette yok. Ryan 2026 — 9274 kişiye gönderilen ankete 900 yanıt; günlük kullananlarda kullanım bozukluğu OR 2,67 (1,69–4,22). Markowitz 2022 — 12 sağlıklı gönüllü, 750 mg CBD günde iki kez 3 gün + tek doz 10 mg metilfenidat; AUC geometrik ortalama oranı 1,09 (0,89–1,32). Cooper 2017İnsan · klinik çalışmaRyan 2026İnsan · gözlemsel çalışmaMarkowitz 2022İnsan · klinik çalışma

Devamı: Modül 4: THC ve kullanım bozukluğu · Modül 2: Plasebo ve beklenti · Opioidler ve CBD · DEHB ilaçları ve CBD · Modül 3: Uyku hali, alkol ve araç kullanma

Kendini sına

8.1 Herkes Laboratuvarda CBD'nin bir maddeye yönelik "isteği" azaltması ne anlama gelir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Umut verici bir işarettir, ama kişinin daha az kullanacağını ya da yeniden başlamayacağını göstermez. İstek bir vekil sonlanımdır; kullanımı ölçen çalışmalar çoğunlukla olumsuzdu.
  • Yanlış: Bağımlılığın tedavi edildiğini gösterir. Kokainde ve alkolde kullanımı ya da nüksü ölçen çalışmalarda azalma görülmedi; opioidde kullanım ölçülmedi.
  • Yanlış: CBD'nin bağımlılık yaptığını gösterir. Saf CBD'nin kötüye kullanım potansiyeli düşük bulundu.
  • Yanlış: Hiçbir şey ifade etmez. Araştırmanın erken bir basamağıdır.

Dayanak: Hurd 2019İnsan · klinik çalışmaMongeau-Pérusse 2021İnsan · klinik çalışmaBogenschutz 2026İnsan · klinik çalışmaLondon 2025İnsan · klinik çalışmaRedonnet 2025DerlemeEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSchoedel 2018İnsan · klinik çalışma

8.2 Herkes Kenevir kullanım bozukluğunda en iyi incelenen yardım hangisidir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Bilişsel davranışçı terapi ve motivasyonu güçlendiren görüşmeler gibi konuşma temelli tedaviler. Bu amaçla ruhsatlı bir ilaç yok.
  • Yanlış: Ruhsatlı bir CBD ilacı. CBD bu amaçla ruhsatlı değildir; tek küçük olumlu çalışma var.
  • Yanlış: THC içeren ağız spreyi, bütün ülkelerde ruhsatlıdır. Bu kullanım için hiçbir yerde ruhsatlı değildir.
  • Yanlış: Hiçbir yöntem işe yaramaz. Psikososyal tedaviler en iyi incelenen yardımdır.

Dayanak: Gates 2016 (Cochrane)DerlemeConnor 2021DerlemeSpiga 2025DerlemeFreeman 2020İnsan · klinik çalışma

8.3 Herkes Otizmde saf CBD ile yapılan iki kontrollü çalışmada ne görüldü?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Ana ölçümlerde plaseboya üstünlük yoktu; plasebo alırken de belirgin düzelme oldu. Otizmde plasebo etkisi ve ailenin beklentisi güçlü olabilir.
  • Yanlış: Bütün belirtiler kayboldu. Böyle bir sonuç yok.
  • Yanlış: Çocukların durumu belirgin kötüleşti. Ana ölçümlerde iki grup arasında fark yoktu.
  • Yanlış: Çalışmalar yalnız hayvanlarda yapıldı. İkisi de çocuklarla yapıldı.

Dayanak: Trauner 2026İnsan · klinik çalışmaNCT04745026İnsan · klinik çalışma

8.4 Öğrenci DEHB'de kannabinoid kanıtı için en doğru cümle hangisi?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Tek küçük RKÇ'de birincil ölçütte fark çıkmadı; anket ve kayıt verileri neden-sonuç göstermez. Rehberin DEHB sayfası da aynı yönde: saf CBD ile kontrollü çalışma yok, THC içeren spreyle tek küçük çalışma var.
  • Yanlış: Rehberde "etkisi kanıtlandı" rozeti var. Rehberin DEHB sayfasında böyle bir rozet yok; saf CBD ile kontrollü çalışma bile yok.
  • Yanlış: Meta-analizler büyük bir yarar gösterdi. Yeterli veri yok ya da etki önemsiz bulundu.
  • Yanlış: Her gün kullanım belirtileri düzeltir. Günlük kullananlarda kullanım bozukluğu daha sıktı.

Dayanak: Cooper 2017İnsan · klinik çalışmaStueber 2022İnsan · gözlemsel çalışmaIttiphakorn 2023İnsan · gözlemsel çalışmaWilson 2026DerlemeBharat 2026DerlemeRyan 2026İnsan · gözlemsel çalışma

8.5 Öğrenci Kenevir kullanım bozukluğunda THC içeren ilaçlarla "yerine koyma" çalışmaları ne gösterdi?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Yoksunluk bazı çalışmalarda hafifledi, ama tedavi sonunda bırakma plasebodan sık değildi. Cochrane'e göre THC preparatlarıyla tedaviyi tamamlama ve bırakma plaseboya benzerdi.
  • Yanlış: Bütün hastalar kalıcı olarak bıraktı. Bırakma oranları plaseboya benzerdi.
  • Yanlış: Yoksunluğu her çalışmada belirgin artırdı. Yoksunluk kimi çalışmada azaldı, kimisinde değişmedi.
  • Yanlış: Bu amaçla ruhsat aldı. Hiçbir ilaç sınıfı deneysel olmaktan çıkmadı.

Dayanak: Allsop 2014İnsan · klinik çalışmaLintzeris 2019İnsan · klinik çalışmaTrigo 2018İnsan · klinik çalışmaSpiga 2025Derleme

8.6 Araştırmacı Otizmde saf CBD ile yapılan çapraz çalışmada kör klinisyenler tamamlayanların yaklaşık üçte ikisinde etkin dönemi doğru tahmin etti. Bu nasıl yorumlanır?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Körleme klinik gözlemle kısmen bozulmuş olabilir; "klinisyenler düzelme gördü" bilgisi standart ölçeklerdeki farksızlıkla birlikte okunur. Birincil ölçeklerde iki dönem arasında fark yoktu.
  • Yanlış: CBD'nin etkili olduğunu kanıtlar. Birincil sonuçlar plasebodan farksızdı.
  • Yanlış: Tahmin oranı şans düzeyindeydi. Yaklaşık %68 şansın üstündedir.
  • Yanlış: Çalışma açık etiketliydi. Çift kör, plasebo kontrollü çapraz bir çalışmaydı.

Dayanak: Trauner 2026İnsan · klinik çalışma

9 Güvenlik ve hekime sorulacaklar

CBD, ruh sağlığı için kullanılan birçok ilaçla birlikte uyku halini ve sersemliği artırabilir: sakinleştiriciler, uyku ilaçları, bazı antidepresan ve antipsikotikler ve alkol bunlara örnektir; bu ek etki, ilacın kandaki miktarı değişmese de görülebilir. CBD bazı ilaçların kandaki miktarını da artırabilir; en iyi incelenen örnekler bir epilepsi ilacı olan klobazamın etkin yıkım ürünü ile bir antidepresan olan sitalopramdır (Modül 3). Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSativex ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisiAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiBoggs 2018İnsan · klinik çalışmaMorrison 2019İnsan · klinik çalışmaSalcedo 2026İnsan · klinik çalışma

Duygudurum dengeleyici lityum kullanan 13 yaşında bir çocukta, CBD başlandıktan birkaç hafta sonra lityum zehirlenmesi bildirildi. Bu tek bir olgu ve çocuk başka ilaçlar da kullanıyordu; ama lityumun zararlı düzeyi tedavi düzeyine çok yakın olduğu için dikkat gerektirir. THC içeren ürünler ise bazı kişilerde kaygı, şüphecilik ve geçici psikoz benzeri belirtiler yapabilir; psikoz ya da bipolar bozukluk öyküsü olanlarda bu risk daha önemlidir (Modül 4). Singh 2020İnsan · olgu bildirimiLityum prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiD'Souza 2004İnsan · klinik çalışmaSativex ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisiKansagara 2026Derleme

Kenevir kullanım bozukluğunun işaretleri şunlardır: istenenden fazla ya da uzun kullanmak, azaltmak isteyip başaramamak, güçlü bir istek duymak, işi, okulu ya da ev sorumluluklarını aksatmak, sorunlara rağmen sürdürmek, aynı etki için daha fazlasına ihtiyaç duymak ve bırakınca yoksunluk yaşamak. Kullanmaya erken yaşta, özellikle 16 yaşından önce başlamak, kullanım bozukluğu riskinin daha yüksek olmasıyla ilişkili bulundu. Connor 2021DerlemeHasin 2013DerlemeKurum görüşü

Düzenli ve yoğun kullanan biri bıraktığında ilk günlerde sinirlilik, huzursuzluk, kaygı, uyku güçlüğü ve tuhaf rüyalar, iştahsızlık ve keyifsizlik görülebilir. Bu belirtiler genellikle bir iki gün içinde başlar, ilk haftada en yoğun olur ve çoğu zaman birkaç hafta içinde geçer. Yoksunluk sırasında bozulan uyku ve artan kaygı yeniden kullanmaya dönmeyi kolaylaştırabildiği için, bu dönemde destekleyici danışmanlık ve bilgilendirme ilk basamak olarak önerilir. Connor 2021DerlemeConnor 2022DerlemeGates 2016Derleme

Ruhsal ilaçları kendi başına birden bırakmak sorun yaratabilir: bazı sakinleştiricilerde yoksunluk nöbetlerine, bazı antidepresanlarda bırakma belirtilerine, bazı antipsikotiklerde belirtilerin geri dönmesine yol açabilir; doz azaltmak ya da bırakmak hekimle planlanır. Saf CBD'nin kendisi bağımlılık yapmıyor görünüyor: ruhsatlı CBD ilacının kötüye kullanım potansiyeli düşük bulundu ve yaklaşık bir ay kullanıp birden bırakan sağlıklı gönüllülerde yoksunluk ortaya çıkmadı. Alprazolam prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEssitalopram prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiKlozapin prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSchoedel 2018İnsan · klinik çalışmaTaylor 2020İnsan · klinik çalışma

CBD ürünleri sık sık "doğal sakinleştirici" ya da kaygı ilacı gibi tanıtılıyor; Kanada'da satış sitelerindeki ürünlerin analizinde yarısından fazlasında bir sağlık iddiası vardı ve en sık iddialardan biri kaygıydı. Epilepsi için kullanılan ruhsatlı CBD ilacının prospektüsü, bütün nöbet ilaçlarında olduğu gibi ruh halindeki değişikliklerin, depresyonun ve intihar düşüncelerinin izlenmesini ister; bu, bütün nöbet ilaçlarının ortak analizinden gelen bir sınıf uyarısıdır. Zenone 2021Yayınlar üzerine araştırmaEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi

Zor zamanlarda insanın kendine zarar verme ya da yaşamına son verme düşünceleri olabilir. Bu düşünceleri bir yakınla, hekimle ya da bir sağlık kuruluşuyla paylaşmak önemlidir; damgalanma korkusu birçok kişinin yardım istemesini geciktiriyor, oysa zamanında verilen destekle bu durumların önünü almak mümkün. WHO 2026 (intihar)Kurum görüşü

Hekime ya da eczacıya sorulabilecekler: kullandığım bütün ilaçlar (bitkisel ürünler dahil) CBD ile birlikte uyku hali ya da kan düzeyi değişikliği yapar mı; ürünüm THC içeriyor mu ve bu benim durumumda ne anlama gelir; hangi belirtileri fark edersem size haber vermeliyim; ilacımı azaltmak istersem nasıl bir plan yaparız; araç kullanabilir miyim. Gebelik ve emzirme döneminde CBD ve THC kullanımı Modül 3'te ayrıca anlatıldı. Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEpidyolex ürün bilgisi (EMA)Resmî ilaç bilgisiKansagara 2026DerlemeACOG 2025Kurum görüşüFDA: CBD, gebelik ve emzirmeKurum görüşü

Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf · 2 tablo

DSM-5'te DSM-IV'ün "kötüye kullanım" ve "bağımlılık" tanıları tek bir "madde kullanım bozukluğu" altında birleşti; yasal sorunlar ölçütü çıkarıldı, istek (craving) ölçüt olarak eklendi ve kenevir yoksunluğu ilk kez tanımlandı. Tanı için 12 ay içinde 11 ölçütten en az ikisi gerekir; 2–3 ölçüt hafif, 4–5 orta, 6 ve üstü ağır bozukluk sayılır. On bir ölçüt üç alanda toplanır: denetimin bozulması (fazla ya da uzun kullanım, azaltamama, çok zaman harcama, istek), sosyal ve fiziksel riske rağmen önceliğin artması ve fizyolojik bağımlılık (tolerans, yoksunluk). Tıbbi gözetim altında reçeteyle kullanılan maddelerde tolerans ve yoksunluk normal bir fizyolojik uyum olarak gelişebilir; DSM-5 bu iki ölçütün tek başına bu durumda kullanım bozukluğu sayılmamasını ister. Hasin 2013DerlemeKurum görüşüConnor 2021Derleme

DSM-5 kenevir yoksunluğu için yoğun ve uzun kullanımın bırakılmasından sonraki bir hafta içinde şu belirtilerden en az üçü gerekir: sinirlilik, öfke ya da saldırganlık; gerginlik ya da kaygı; uyku güçlüğü (uykusuzluk, rahatsız edici rüyalar); iştah azalması ya da kilo kaybı; huzursuzluk; çökkün duygudurum ve en az bir rahatsız edici bedensel belirti. ABD'de toplumu temsil eden bir ankette son bir yılda sık kenevir kullananların yaklaşık sekizde birinde yoksunluk sendromu vardı; sendrom duygudurum ve kaygı bozukluklarıyla birlikte daha sık görüldü. Yoksunlukta uyku sık bozulur; ama uykunun hangi yönünün bozulduğunu kesin söylemeye yöntem sorunları izin vermiyor. Connor 2021DerlemeSpiga 2025DerlemeLivne 2019İnsan · gözlemsel çalışmaGates 2016Derleme

Etkileşimin iki yolu vardır. Farmakodinamik yolda etkiler toplanır: ruhsatlı CBD ilacının kontrollü çalışmalarında uyku hali ve sedasyon plaseboya göre belirgin sıktı ve klobazamla birlikte kullananlarda daha da sıktı. Farmakokinetik yolda CBD'nin CYP2C19 ve CYP3A4 ile yıkılan ilaçlara etkisi Modül 3'te; psikiyatrik ilaçlardan sitalopram ve klobazamın etkin metaboliti en iyi ölçülmüş örneklerdir. Antipsikotiklerde doğrudan ölçüm yoktur; dolaylı veri: CBD, CYP1A2 ile yıkılan kafeinin toplam maruziyetini yaklaşık iki katına çıkardı (klozapinin prospektüsü CYP1A2'yi baskılayanlarla birlikte kullanımda dikkat ister), CBD ağırlıklı bir özüt ise sağlıklı gönüllülerde CYP2D6'nın çalışmasını değiştirmedi; metilfenidatın kan düzeyi CBD ile küçük ölçüde değişti. Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiMorrison 2019İnsan · klinik çalışmaSalcedo 2026İnsan · klinik çalışmaAnderson 2021Hücre / laboratuvarİnsan · klinik çalışmaThai 2021İnsan · klinik çalışmaKlozapin prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiBansal 2023İnsan · klinik çalışmaMarkowitz 2022İnsan · klinik çalışma

Lityum büyük ölçüde idrarla atılır ve böbrek işlevini etkileyen ilaçlar zehirlenme riskini artırır; bildirilen olguda yazarlar kesin bir mekanizma gösteremedi. Çocuklardaki etkileşim bildirimlerini değerlendiren bir derleme, kenevir ve kannabinoid ürünleri metadon, everolimus, fluoksetin ve paroksetin gibi ilaçlarla birlikte kullanıldığında dikkat istedi. Lityum prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSingh 2020İnsan · olgu bildirimiChapin 2025Derlemeİnsan · olgu bildirimi

Gözlemsel veride ergenlikte kenevir kullanımı genç yetişkinlikte depresyon ve intihar düşüncesi ya da girişimiyle ilişkiliydi, kaygıyla anlamlı ilişki yoktu. Laboratuvarda ise ara sıra kullanan ergenler THC'nin akut psikoz benzeri ve bellek etkilerine yetişkinlerden ne daha dayanıklı ne daha duyarlıydı; uzun süreli zararların ergenlikte daha belirgin olabileceği ayrı bir sorudur. Daha az riskli kullanım için hazırlanan kanıta dayalı öneriler, kullanmaya başlamayı ergenlik sonrasına ertelemeyi, yüksek THC'li ürünlerden ve sık, yoğun kullanımdan kaçınmayı ve yakarak içmemeyi öne çıkarır. Antidepresanların prospektüsünde 24 yaş ve altındaki hastalarda intihar düşünce ve davranışlarının plaseboya göre daha sık görüldüğüne dair, nöbet ilaçlarında da benzer bir sınıf uyarısı vardır. Antidepresan prospektüsü izlemi özellikle tedavinin ilk aylarına ve doz değişikliklerine bağlar; yeni bir ürün eklendiğinde de ruh halini izlemek akla yatkındır. Gobbi 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaLawn 2023İnsan · klinik çalışmaFischer 2022DerlemeEssitalopram prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi

Kullanım nedenlerine bakan bir ankette CBD'yi kullananların en sık nedenleri kaygı, uyku sorunları ve stresti; bir forumda CBD'yi anlatan paylaşımların yaklaşık üçte ikisi tanı konabilecek ruhsal durumlarla ilgiliydi; ABD'de temsilî bir ankette CBD kullanmış olanların yaklaşık onda biri onu bir ilacın yerine kullanmıştı. Moltke ve Hindocha 2021İnsan · gözlemsel çalışmaLeas 2020İnsan · gözlemsel çalışmaAustin 2026İnsan · gözlemsel çalışma

Psikiyatrik ilaç grupları ve CBD: ne biliniyor?
İlaç grubuBilinen ya da beklenenKanıt türüKonuşulacak noktaKaynak
Benzodiazepinler, uyku ilaçlarıUyku hali toplanır; klobazamın etkin metaboliti artarProspektüs; sağlıklı gönüllü çalışmasıUyku hali, araç kullanma, düşmeEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiMorrison 2019İnsan · klinik çalışma
AntidepresanlarSitalopram düzeyi arttı; gençlerde intihar düşüncesi sınıf uyarısıSağlıklı gönüllü çalışması; prospektüsYeni yan etki, ruh hali değişikliğiSalcedo 2026İnsan · klinik çalışmaEssitalopram prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
AntipsikotiklerDoğrudan düzey ölçümü yok; klozapin CYP1A2 ile yıkılır; ek CBD ile uyku haliDolaylı (kafein çalışması), RKÇUyku hali ve yeni yan etkilerThai 2021İnsan · klinik çalışmaKlozapin prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiBoggs 2018İnsan · klinik çalışma
LityumTek olguda zehirlenme; mekanizma belirsizOlguZehirlenme belirtileri, sıvı alımı, düzey ölçümüSingh 2020İnsan · olgu bildirimiLityum prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
DEHB ilaçlarıMetilfenidat düzeyinde küçük artışSağlıklı gönüllü çalışmasıPratikte küçükMarkowitz 2022İnsan · klinik çalışma
THC içeren ürünlerPsikoz, mani ve kaygıyı kötüleştirebilir; psikotrop ilaçlarla ciddi bildirimlerProspektüs, kayıt incelemesiÜrünün THC içeriğiAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSativex ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisiChrobak 2024İnsan · gözlemsel çalışma
DSM-5: kenevir kullanım bozukluğu ve yoksunluk
AlanÖlçütlerNotKaynak
Denetimin bozulmasıFazla ya da uzun kullanım; azaltamama; çok zaman harcama; istekİstek DSM-5'te eklendiConnor 2021DerlemeHasin 2013DerlemeKurum görüşü
Öncelik ve riskSorumlulukları aksatma; ilişki sorunlarına rağmen sürdürme; etkinliklerden vazgeçme; tehlikeli durumlarda kullanma; soruna rağmen sürdürmeYasal sorunlar ölçütü çıkarıldıConnor 2021DerlemeHasin 2013DerlemeKurum görüşü
FizyolojikTolerans; yoksunlukGözetimli tıbbi kullanımda tek başına sayılmazConnor 2021DerlemeHasin 2013DerlemeKurum görüşü
Tanı ve şiddet12 ayda en az 2 ölçüt; 2–3 hafif, 4–5 orta, 6 ve üstü ağır—Hasin 2013DerlemeKurum görüşüConnor 2021Derleme
YoksunlukBir hafta içinde en az 3 belirti: sinirlilik, kaygı, uyku güçlüğü, iştah azalması, huzursuzluk, çökkün duygudurum, bedensel belirtiBir iki günde başlar, ilk haftada zirveConnor 2021DerlemeSpiga 2025Derleme
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik6 paragraf

Nöbet ilacı sınıf uyarısı (ruhsatlı CBD ilacının prospektüsü 5.3): 11 nöbet ilacını içeren 199 plasebo kontrollü çalışmanın havuzlanmış analizinde intihar düşünce ya da davranışı göreli risk 1,8 (%95 GA 1,2–2,7); ilaç alanlarda %0,43, plasebo alanlarda %0,24 (her 530 hastada yaklaşık bir ek olgu); psikiyatrik endikasyonlarda göreli risk 1,5. Bu bir sınıf analizidir; CBD için ayrı bir analiz yok ve Avrupa ürün bilgisine göre eldeki veri CBD için de artmış bir riski dışlamıyor. Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEpidyolex ürün bilgisi (EMA)Resmî ilaç bilgisi

Antidepresan sınıf uyarısı (essitalopram prospektüsü 5.1): yaklaşık 77 000 yetişkin ve 4500 çocuk hastalı havuzlanmış analizde 1000 hasta başına plaseboya göre ek olgu: 18 yaş altı +14, 18–24 yaş +5; 25–64 yaş −1, 65 yaş üstü −6. Essitalopram prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi

Kötüye kullanım ve bağımlılık: ruhsatlı CBD ilacının insan kötüye kullanım çalışmasında 750 mg tek doz CBD "ilacı sevme" ölçeğinde plasebodan farksızdı; 1500 ve 4500 mg'da küçük ama istatistiksel olarak anlamlı yanıtlar görüldü (plaseboya göre farklar 10 puanın altında, olumlu kontrollerde 18 puanın üstünde); 10 ve 30 mg ağızdan THC ve 2 mg alprazolam bütün CBD dozlarından belirgin yüksek yanıt yaptı (düşük kötüye kullanım potansiyeli); 1500 mg/gün 28 gün sonrasında 6 hafta boyunca yoksunluk belirtisi görülmedi. Taylor 2020: 30 sağlıklı gönüllü, 750 mg günde iki kez 4 hafta, ardından 2 hafta CBD ya da plasebo; Kenevir Yoksunluk Ölçeği ortancası 190 üzerinden 0–4; yazarlar şirket çalışanı. Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiTaylor 2020İnsan · klinik çalışmaSchoedel 2018İnsan · klinik çalışmaBabalonis 2017İnsan · klinik çalışma

Kenevir kullanım bozukluğu ve yoksunluk sayıları: dünyada kullananların yaklaşık %10'u; NESARC-III'te son 12 ayda haftada en az üç kez kullanan 1527 kişide DSM-5 yoksunluk sendromu %12,1; en sık belirtiler kaygı %76,3, düşmanca tutum %71,9, uyku güçlüğü %68,2, çökkün duygudurum %58,9; duygudurum bozukluklarıyla aOR 1,9–2,6. Yoksunluk 24–48 saatte başlar, ilk haftada zirve yapar, 1–2 hafta ya da 3–4 haftaya kadar sürebilir. Gates 2016 (uyku): 36 yayın; yöntem sorunları nedeniyle uykunun hangi yönünün bozulduğu kesinleşmedi. Ergenlik verisi: Gobbi 2019 başlangıçtaki depresyon ve kaygıya göre düzeltilmiş OR'ler bildirir; Connor 2021'e göre kullanıma başlama yaşı ortancası 18–19 ve 16 yaşından önce başlamak kullanım bozukluğu riskini artırır. Connor 2021DerlemeLivne 2019İnsan · gözlemsel çalışmaSpiga 2025DerlemeGates 2016DerlemeGobbi 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma

Etkileşim kayıtları: Chrobak 2024 — 1586 yan etki bildiriminin incelendiği geriye dönük çalışmada psikotrop ilaçla ilişkili olayların %8'inde kannabinoid vardı; nedensellik olasılığı yüksek 20 bildirimin çoğunda ürün %18 ve üstü THC içeriyordu; 2'si CBD yağı + sertralin. Downs 2026 — ileri evre kanserde CBD yağı RKÇ'sinin ikincil analizi; hastanın kendi seçtiği CBD miktarı opioid, benzodiazepin ya da antipsikotik kullanımıyla ilişkili değildi. Chapin 2025 — 7 yayımlanmış olgu ve 9142 FAERS bildirimi, Etkileşim Olasılığı Ölçeği (DIPS) ile. Chrobak 2024İnsan · gözlemsel çalışmaDowns 2026İnsan · klinik çalışmaChapin 2025Derlemeİnsan · olgu bildirimi

Beklenti ve pazarlama: Spinella 2021 — 43 sağlıklı yetişkin, çapraz; CBD içermeyen kenevir tohumu yağı bir oturumda "CBD var" diye verildi; beklenti koşulu sedasyonu artırdı ve kalp hızı değişkenliğini değiştirdi. Zenone 2021 — Kanada'da 70 siteden 2165 ürün; %53,3'ünde en az bir tıbbi iddia; kaygı iddiası 609 üründe. Leas 2020 — 376 tanıklık; %63,9'u psikiyatrik durum. Austin 2026 — ABD olasılık panelinde 1523 kişi; hiç kullanmış olanlar %35,2; kullananların %32,0'ı bir ilacın yerine ya da yanında, %11,0'ı yerine kullanmış. Spinella 2021İnsan · klinik çalışmaZenone 2021Yayınlar üzerine araştırmaLeas 2020İnsan · gözlemsel çalışmaAustin 2026İnsan · gözlemsel çalışma

Devamı: Antipsikotikler, lityum ve CBD · Kaygı ve uyku ilaçlarıyla CBD · Antidepresanlar ve CBD · DEHB ilaçları ve CBD · Klobazam ve CBD · Modül 3: Dikkat isteyen ilaçlar · Modül 3: Gebelik, emzirme, çocukluk ve yaşlılık · Modül 3: Ürünün içeriği ve hekimle konuşmak · Modül 6: Güvenlik ve hekime sorulacaklar (beyin ve sinirler)

Kendini sına

9.1 Herkes CBD ile birlikte kullanıldığında uyku halini artırabilecek grup hangisidir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Sakinleştiriciler, uyku ilaçları ve alkol. Etkiler toplanır; ilacın kan düzeyi değişmese de uyku hali artabilir.
  • Yanlış: Yalnız vitaminler. Uyku hali yapan ilaçlarla etkiler toplanır.
  • Yanlış: Hiçbir ilaç. Prospektüs bu uyarıyı içerir.
  • Yanlış: Yalnız ağrı kesiciler. Liste daha geniştir.

Dayanak: Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSativex ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisi

9.2 Herkes Kenevir kullanım bozukluğunun işaretlerinden biri hangisidir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Azaltmak isteyip başaramamak. Denetimin bozulması ölçütlerindendir.
  • Yanlış: Bir kez denemiş olmak. Tanı 12 ayda en az iki ölçüt ister.
  • Yanlış: Kenevir hakkında haber okumak. Ölçüt değildir.
  • Yanlış: CBD içeren krem kullanmak. Ölçüt değildir.

Dayanak: Connor 2021DerlemeHasin 2013DerlemeKurum görüşü

9.3 Herkes Düzenli kenevir kullanan biri bıraktığında ilk günlerde ne görülebilir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Sinirlilik, kaygı, uyku güçlüğü ve iştahsızlık; çoğu birkaç hafta içinde geçer. Belirtiler bir iki günde başlar, ilk haftada en yoğundur.
  • Yanlış: Hiçbir şey. Sık kullananların bir kısmında yoksunluk sendromu görülür.
  • Yanlış: Hemen nöbet geçirme. Kaynaklarda sayılan yoksunluk belirtileri arasında nöbet yok.
  • Yanlış: Belirtiler yıllarca sürer. Belirtiler çoğu zaman birkaç hafta içinde geçer.

Dayanak: Connor 2021DerlemeConnor 2022DerlemeLivne 2019İnsan · gözlemsel çalışma

9.4 Herkes Lityum kullanan biri CBD kullanmayı düşünüyorsa hangisi doğrudur?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: Tek bir olguda lityum zehirlenmesi bildirildi; lityumun güvenli aralığı dar olduğu için hekimle konuşmak gerekir. Olguda başka ilaçlar da vardı ve mekanizma bilinmiyor; yine de dikkat gerektirir.
  • Yanlış: Kontrollü çalışmalar etkileşim olmadığını gösterdi. Böyle bir çalışma yok.
  • Yanlış: CBD lityumun yerine geçer. Bipolar bozuklukta CBD'nin yararı gösterilmedi.
  • Yanlış: İkisi birlikte hiçbir koşulda sorun yapmaz. Zehirlenme tedavi düzeyine yakın düzeylerde de görülebilir.

Dayanak: Singh 2020İnsan · olgu bildirimiLityum prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiPinto 2024İnsan · klinik çalışma

9.5 Öğrenci DSM-5'te kenevir kullanım bozukluğu tanısı için ne gerekir?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: 12 ay içinde 11 ölçütten en az ikisi; ölçüt sayısı şiddeti belirler. 2–3 hafif, 4–5 orta, 6 ve üstü ağır.
  • Yanlış: Yalnız tolerans. Tolerans tek başına yetmez; gözetimli tıbbi kullanımda sayılmaz.
  • Yanlış: Yasal sorun yaşamak. Bu ölçüt DSM-5'te çıkarıldı.
  • Yanlış: En az altı ölçüt. Altı ve üstü ağır bozukluğu gösterir.

Dayanak: Hasin 2013DerlemeKurum görüşüConnor 2021Derleme

9.6 Araştırmacı Ruhsatlı CBD ilacının prospektüsündeki intihar düşüncesi uyarısı için hangisi doğrudur?
Bütün şıkların açıklaması
  • Doğru: 11 nöbet ilacını içeren havuzlanmış analize dayanan bir sınıf uyarısıdır; CBD için ayrı bir analiz yok ve risk CBD için de dışlanmış değil. Göreli risk 1,8; her 530 hastada yaklaşık bir ek olgu; Avrupa ürün bilgisine göre eldeki veri CBD için artmış riski dışlamıyor.
  • Yanlış: CBD çalışmalarında intihar riski 1,8 kat bulundu. Bu sayı 11 nöbet ilacının havuzlanmış analizinden gelir.
  • Yanlış: Yalnız psikiyatrik endikasyonlarda geçerlidir. Uyarı bütün endikasyonlar içindir; psikiyatrik endikasyonlarda göreli risk 1,5.
  • Yanlış: Antidepresanlardaki gibi yalnız 24 yaş altına özgüdür. Yaşa özgü sınırlama antidepresan sınıf uyarısındadır.

Dayanak: Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEpidyolex ürün bilgisi (EMA)Resmî ilaç bilgisiEssitalopram prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi

Sözlük

HPA ekseni
Stres anında hipotalamus, hipofiz ve böbrek üstü bezinin sırayla çalışarak kortizol salgılattığı hormon zinciri. Hipotalamustaki PVN'den CRH, hipofizden ACTH, böbrek üstü kabuğundan glukokortikoid (insanda kortizol, kemirgende kortikosteron); glukokortikoid olumsuz geri bildirimle zinciri kapatır. Hillard 2016DerlemeStatPearls: CortisolDerleme
Amigdala
Beynin derininde, tehlikeyi fark eden ve duygusal yanıtı düzenleyen badem biçimli bölge. Bazolateral amigdala korku koşullanmasında ve sönmede gereklidir; insan beyninde kannabinoid reseptörü burada bol bulunur. StatPearls: AmygdalaDerlemeMilad ve Quirk 2012DerlemeGlass 1997İnsan dokusu
Korku sönmesi
Tehlike olmadan tekrarlanan bir uyarana korkunun zamanla azalması. Silinme değil, eski anıyı bastıran yeni bir öğrenmedir ve bağlama göre geri gelebilir; hayvanlarda CB1 olmadan bozulur. Milad ve Quirk 2012DerlemeLutz 2015DerlemeMarsicano 2002Hayvan
Ödül sistemi
Hoşa giden şeyleri istemeyi ve onlara yönelmeyi sağlayan, dopamin kullanan beyin yolu. Ventral tegmental alandan nükleus akumbense uzanır; CB1 bu devrenin bütün düğümlerinde bulunur. Parsons ve Hurd 2015Derleme
REM uykusu
Gözlerin hızla hareket ettiği, rüyaların çoğunun görüldüğü, kol ve bacak kaslarının gevşediği uyku evresi; geri kalan uyku NREM'dir (N1, N2, N3). EEG uyanıklığa yakındır; yetişkinde toplam uykunun yaklaşık %20–25'i. NINDS: Uykuyu anlamakKurum görüşüStatPearls: Sleep StagesDerlemeStatPearls: REM Rebound EffectDerleme
Sirkadiyen ritim
Vücudun yaklaşık 24 saatlik iç saati. Ana saat hipotalamustaki suprakiazmatik çekirdektir; ışık bilgisini doğrudan retinadan alır ve epifizden melatonin salınımını yönetir. NINDS: Uykuyu anlamakKurum görüşü
Polisomnografi
Uyku laboratuvarında bütün gece beyin dalgalarını, göz ve kas hareketlerini, solunumu ve kalbi kaydeden test. Uyku evrelemesinin temelidir; puanlama ölçütleri (Rechtschaffen–Kales, AASM) dönemden döneme değişti. StatPearls: Sleep StudyDerlemeNINDS: Uykuyu anlamakKurum görüşüLinares 2018İnsan · klinik çalışmaSuraev 2026İnsan · klinik çalışma
FAAH
Anandamidi yıkan enzim. Yaygın C385A varyantı hücrede enzimin daha az bulunmasına ve anandamidin biraz yükselmesine yol açar; FAAH baskılayıcı ilaçlar kaygı, TSSB ve otizm hasta denemelerinde ana sonuçlarda yarar göstermedi, kenevir bağımlılığında küçük, tek merkezli bir faz 2a denemesi olumluydu. Dincheva 2015İnsan · genetik çalışmaHayvanMayo 2025İnsan · klinik çalışmaSchmidt 2021İnsan · klinik çalışmaKlein 2024İnsan · klinik çalışmaD'Souza 2019İnsan · klinik çalışma
Rimonabant
CB1 reseptörünü engelleyen, ruh hali yan etkileri nedeniyle piyasadan çekilmiş zayıflama ilacı. Kontrollü çalışmalarda depresif ruh hali ve kaygı nedeniyle bırakma arttı; Avrupa'da 2008'de askıya alındı, 2009'da ruhsatı geri alındı. Christensen 2007DerlemeEMA 2008 (soru-cevap)Kurum görüşüAcomplia EPAR (EMA)Kurum görüşü
REM rebound
REM'den yoksun kalındıktan ya da REM'i baskılayan bir madde bırakıldıktan sonra REM'in geçici olarak artması; canlı rüyalarla gider. Alkol, bazı antidepresanlar ve kenevir bırakılınca görülebilir; kenevirde her çalışmada görülmedi. StatPearls: REM Rebound EffectDerlemeFeinberg 1975İnsan · klinik çalışmaVandrey 2011İnsan · klinik çalışmaBolla 2010İnsan · gözlemsel çalışma
Yoksunluk
Düzenli kullanılan bir madde bırakılınca ortaya çıkan geçici belirtiler. Kenevirde bir iki gün içinde başlar, ilk haftada en yoğundur; sinirlilik, kaygı, uyku güçlüğü ve iştah azalması en sık belirtilerdir. Connor 2021DerlemeConnor 2022Derleme
Kaygı bozukluğu
Herkesin yaşadığı kaygıdan farklı olarak yoğun, aşırı, kontrol etmesi zor ve uzun süren, günlük yaşamı aksatan korku ve endişe. Yaygın kaygı, panik ve sosyal kaygı bozukluğu başlıca türlerdir; tanı belirtilerin süresine ve işleve etkisine göre konur. DSÖ 2026 (kaygı bozuklukları)Kurum görüşü
Maruz bırakma (yüzleşme) terapisi
Korkulan durumla güvenli ve adım adım karşılaşarak korkunun azalmasını öğrenmek. Korku sönmesi öğrenmesine dayanır; terapiye CBD eklemeyi sınayan kontrollü çalışma olumsuz çıktı. DSÖ 2026 (kaygı bozuklukları)Kurum görüşüMilad ve Quirk 2012DerlemeKwee 2022İnsan · klinik çalışma
Ters U doz–yanıt
Orta miktarın etkili, az ve çok miktarın etkisiz göründüğü ilişki. Kaygıda doz karşılaştıran iki küçük konuşma testi çalışmasında görüldü; doz karşılaştıran sınav kaygısı ve CO₂ solutma çalışmalarında hiçbir dozda etki görülmedi. Zuardi 2017İnsan · klinik çalışmaLinares 2019İnsan · klinik çalışmaStanley 2023İnsan · klinik çalışmaLeen-Feldner 2025İnsan · klinik çalışma
Beklenti etkisi
Bir şeyin işe yarayacağına inanmanın kendi başına yarattığı değişiklik. CBD'siz yağın "CBD'li" diye verilmesi, CBD'ye güçlü inananlarda kaygıyı azalttı; bu yüzden körleme ve plasebo kontrolü gerekir. Spinella 2021İnsan · klinik çalışmaZhekova 2024İnsan · klinik çalışma
BDT-U
Uykusuzluk için geliştirilmiş, uyku alışkanlıkları ve uykuyla ilgili düşünceler üzerine çalışan konuşma tedavisi. Süreğen uykusuzlukta Amerikan ve Avrupa kılavuzlarında güçlü öneriyle ilk basamaktır; yüz yüze ya da dijital uygulanabilir. Edinger 2021Kurum görüşüRiemann 2023Kurum görüşü
Aktigrafi
Bileğe takılan hareket ölçerle uyku ve uyanıklığın tahmini. Avrupa kılavuzu uykusuzluğun rutin değerlendirmesinde önermez; kannabinoid çalışmalarında sonucu polisomnografiden ayrışabildi. Riemann 2023Kurum görüşüWalsh 2021bİnsan · klinik çalışma
Plasebo yanıtı
Etkisiz bir ürün alanlarda görülen düzelme. Ruh sağlığı denemelerinde büyüktür: bipolar depresyonda iki kolda benzer düşüş, TSSB'de plasebo grubunda belirgin düzelme görüldü. Pinto 2024İnsan · klinik çalışmaBonn-Miller 2021İnsan · klinik çalışma
Ters nedensellik
Neden sanılan şeyin aslında sonuç olması; örneğin bir hastalığa yatkınlığın kenevir kullanımını artırması. Mendel randomizasyonu gibi yöntemlerle sınanır; bipolar bozukluk yatkınlığından kenevir kullanımına doğru bir etki bulundu. Jefsen 2021İnsan · genetik çalışmaGobbi 2019Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
Psikoz
Kişinin gerçeği algılamasının değiştiği durum; sanrı ve halüsinasyon en bilinen belirtileridir. Şizofreni, bipolar bozukluk ya da madde kullanımıyla (madde kaynaklı psikoz) görülebilir. WHO 2026 (şizofreni)Kurum görüşüStarzer 2018İnsan · gözlemsel çalışma
Antipsikotik
Psikoz belirtilerini azaltan ilaç grubu. Yaygın kullanılanların hepsi dopamin D2 reseptörüne etki eder (çoğu engeller); negatif ve bilişsel belirtilere etkisi sınırlıdır; dopamin dışı bir sisteme yönelen ilk ilaç yakın zamanda ruhsat aldı. McCutcheon 2020DerlemeLeucht 2025Derleme
Psikoz için klinik yüksek risk
Hafif ya da kısa süreli psikotik belirtileri olan ve ileride psikoz geliştirme olasılığı daha yüksek sayılan kişiler. Yalnız bir azınlığı psikotik bozukluk geliştirir; bu yüzden denenen tedavinin çok güvenli olması gerekir. Bhattacharyya 2024İnsan · klinik çalışma
Kenevir kullanım bozukluğu
Zarar vermesine rağmen keneviri bırakmakta ya da azaltmakta zorlanma. DSM-5: 12 ayda 11 ölçütten en az ikisi; ölçüt sayısı şiddeti belirler (2–3 hafif, 4–5 orta, 6 ve üstü ağır). Hasin 2013DerlemeKurum görüşüConnor 2021DerlemeConnor 2022Derleme
İpucu tepkiselliği
Maddeyi hatırlatan görüntü ya da kokulara bedenin ve zihnin verdiği tepki; istek, kaygı ve kalp hızı gibi ölçülür. Laboratuvar (vekil) sonlanımıdır; kullanım ya da nüks yerine geçmez. Hurd 2019İnsan · klinik çalışmaMongeau-Pérusse 2021İnsan · klinik çalışma
Sınıf uyarısı
Bir ilaç grubunun bütününe yazılan uyarı. Nöbet ilaçlarında intihar düşüncesi, antidepresanlarda gençlerde intihar düşüncesi uyarısı böyledir; tek bir ilaca özgü bir sinyal göstermez. Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEssitalopram prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi

İlerlemeniz

Herkes düzeyinde 30 soru var. Cevaplarınız yalnız bu tarayıcıda tutulur; hiçbir yere gönderilmez.

Künye

Modül
7 · Ruh sağlığı ve uyku
Sürüm
1.3; her içerik değişikliğinde küçük sürüm artar (aşağıda değişiklik günlüğü)
Yayın / son güncelleme
26 Ekim 2026 / 31 Ekim 2026
Hazırlayan
cbd.com.tr Editörlüğü
İnceleyen
Bağımsız uzman incelemesi henüz yapılmadı; planlanıyor. İnceleme yapıldığında inceleyenin adı, unvanı, kurumu ve inceleme tarihi burada yazacak.
Düzeyler ve süre
Herkes ~30 dk · Öğrenci ~55 dk · Klinisyen ~1 sa 10 dk (inceleme sonrası) · Araştırmacı ~1 sa 30 dk; süreler tahminidir
Kaynaklar
321 kaynak; her cümle bir kaynağa dayanır. PubMed kaynaklarının geri çekilme ve endişe bildirimi durumu PubMed kaydından denetlenir.
Lisans
Metin ve çizimler CC BY-SA 4.0; Kapak görseli haritanın 3B beden modelinden (BodyParts3D, DBCLS, CC BY 4.0; türev CC BY-SA 4.0), cbd.com.tr çizimi

Nasıl atıf yapılır?

cbd.com.tr Editörlüğü. Ruh sağlığı ve uyku. CBD Akademi, Modül 7, sürüm 1.3. 31 Ekim 2026. https://cbd.com.tr/akademi/ruh-sagligi-ve-uyku/

Kaynakça (321)

Metindeki her kaynak adı PubMed kaydına ya da resmî belgeye gider. Tam liste katlı duruyor, sayfayı uzatmasın diye.

321 kaynağı göster
  1. Chu B, Marwaha K, Sanvictores T, Awosika AO, Ayers D. Physiology, Stress Reaction. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 (katkı 7 May 2024). NBK541120. PMID 31082164 Derleme
  2. Hillard CJ, Beatka M, Sarvaideo J. Endocannabinoid Signaling and the Hypothalamic-Pituitary-Adrenal Axis. Compr Physiol. 2016;7(1):1-15. PMID 28134998 · doi:10.1002/cphy.c160005 Derleme
  3. Morena M, Patel S, Bains JS, Hill MN. Neurobiological Interactions Between Stress and the Endocannabinoid System. Neuropsychopharmacology. 2016;41(1):80-102. PMID 26068727 · doi:10.1038/npp.2015.166 Derleme
  4. Christensen R, Kristensen PK, Bartels EM, Bliddal H, Astrup A. Efficacy and safety of the weight-loss drug rimonabant: a meta-analysis of randomised trials. Lancet. 2007;370(9600):1706-13. PMID 18022033 · doi:10.1016/S0140-6736(07)61721-8 Derleme
  5. European Medicines Agency. Questions and answers on the recommendation to suspend the marketing authorisation of Acomplia (rimonabant). Londra, 23 Ekim 2008. Doc. Ref. EMEA/537153/2008. Kaynak Kurum görüşü
  6. Raminelli AO, Simei JLQ, Guimarães FS ve ark. Effects of Different Cannabinoid Formulations on Anxiety-Related Disorders, and Tourette Syndrome: A Systematic Review and Meta-Analysis. Cannabis Cannabinoid Res. 2025;10(6):655-672. PMID 40956670 · doi:10.1177/25785125251378242 Derleme
  7. da Silva GHS, Barbosa EC, de Lima FR ve ark. Effectiveness of cannabinoids on subjective sleep quality in people with and without insomnia or poor sleep: A systematic review and meta-analysis of randomised studies. Sleep Med Rev. 2025;84:102156. PMID 40929927 · doi:10.1016/j.smrv.2025.102156 Derleme
  8. Wilson J, Dobson O, Langcake A ve ark. The efficacy and safety of cannabinoids for the treatment of mental disorders and substance use disorders: a systematic review and meta-analysis. Lancet Psychiatry. 2026;13(4):304-315. (Düzeltme: Lancet Psychiatry. 2026;13(8):e11.) PMID 41856154 · doi:10.1016/S2215-0366(26)00015-5 Derleme
  9. Marchi M, Rachedi K, Bof A ve ark. Cannabidiol for psychotic disorders: A meta-analysis of randomized controlled trials. J Psychopharmacol. 2026 (çevrim içi erken yayım). doi: 10.1177/02698811261430501. PMID 41948975 · doi:10.1177/02698811261430501 Derleme
  10. Spiga F, Parkhouse T, Tang VM, Savović J, Le Foll B, Nielsen S. Pharmacotherapies for cannabis use disorder. Cochrane Database Syst Rev. 2025;9(9):CD008940. PMID 41025421 · doi:10.1002/14651858.CD008940.pub4 Derleme
  11. Riera R, de Toledo IP, Farinasso CM ve ark. Therapeutic Use of Cannabis Derivatives and Their Analogs for Autism Spectrum Disorder: A Systematic Review. J Clin Pharmacol. 2025;65(11):1339-1349. PMID 40605143 · doi:10.1002/jcph.70068 Derleme
  12. Childs E, Lutz JA, de Wit H. Dose-related effects of delta-9-THC on emotional responses to acute psychosocial stress. Drug Alcohol Depend. 2017;177:136-144. PMID 28599212 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2017.03.030 İnsan · klinik çalışma
  13. Hindley G, Beck K, Borgan F ve ark. Psychiatric symptoms caused by cannabis constituents: a systematic review and meta-analysis. Lancet Psychiatry. 2020;7(4):344-353. PMID 32197092 · doi:10.1016/S2215-0366(20)30074-2 Derleme
  14. Connor JP, Stjepanović D, Budney AJ, Le Foll B, Hall WD. Clinical management of cannabis withdrawal. Addiction. 2022;117(7):2075-2095. PMID 34791767 · doi:10.1111/add.15743 Derleme
  15. Kaur J, Gandhi J, Sharma S. Physiology, Cortisol. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 (katkı 1 Ara 2025). NBK538239. PMID 30855827 Derleme
  16. Milad MR, Quirk GJ. Fear extinction as a model for translational neuroscience: ten years of progress. Annu Rev Psychol. 2012;63:129-51. PMID 22129456 · doi:10.1146/annurev.psych.121208.131631 Derleme
  17. AbuHasan Q, Reddy V, Siddiqui W. Neuroanatomy, Amygdala. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 (katkı 17 Tem 2023). NBK537102. PMID 30725787 Derleme
  18. Lutz B, Marsicano G, Maldonado R, Hillard CJ. The endocannabinoid system in guarding against fear, anxiety and stress. Nat Rev Neurosci. 2015;16(12):705-18. PMID 26585799 · doi:10.1038/nrn4036 Derleme
  19. Spohrs J, Ulrich M, Grön G, Plener PL, Abler B. FAAH polymorphism (rs324420) modulates extinction recall in healthy humans: an fMRI study. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2022;272(8):1495-1504. PMID 34893921 · doi:10.1007/s00406-021-01367-4 İnsan · genetik çalışma
  20. Parsons LH, Hurd YL. Endocannabinoid signalling in reward and addiction. Nat Rev Neurosci. 2015;16(10):579-94. PMID 26373473 · doi:10.1038/nrn4004 Derleme
  21. Bamalan OA, Moore MJ, Al Khalili Y. Physiology, Serotonin. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 (katkı 30 Tem 2023). NBK545168. PMID 31424752 Derleme
  22. Moncrieff J, Cooper RE, Stockmann T, Amendola S, Hengartner MP, Horowitz MA. The serotonin theory of depression: a systematic umbrella review of the evidence. Mol Psychiatry. 2023;28(8):3243-3256. PMID 35854107 · doi:10.1038/s41380-022-01661-0 Derleme
  23. Jauhar S, Arnone D, Baldwin DS ve ark. A leaky umbrella has little value: evidence clearly indicates the serotonin system is implicated in depression. Mol Psychiatry. 2023;28(8):3149-3152. PMID 37322065 · doi:10.1038/s41380-023-02095-y Derleme
  24. National Institute of Mental Health (NIMH). Depression (konu sayfası). Son gözden geçirme Aralık 2024. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  25. Patel AK, Reddy V, Shumway KR, Araujo JF. Physiology, Sleep Stages. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 (katkı 26 Oca 2024). NBK526132. PMID 30252388 Derleme
  26. National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS). Brain Basics: Understanding Sleep. Son gözden geçirme 25 Şubat 2025; okunan bölümler: uykuda rol alan beyin yapıları, uyku evreleri, sirkadiyen ritim ve uyku-uyanıklık homeostazı, yaşa göre uyku ihtiyacı, rüyalar, uykuyu düzenleyen ileticiler, polisomnogram. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  27. Sankari A, Slowik JM. Sleep Study. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 (katkı 10 Oca 2026). NBK563147. PMID 33085294 Derleme
  28. Dünya Sağlık Örgütü. Mental disorders (bilgi notu). Sayfa yayım ve güncelleme tarihi 11 Eylül 2026 (sayfanın yapılandırılmış verisi); okunan bölümler: ana bilgiler, tanım, kaygı bozuklukları, depresyon, bipolar bozukluk, TSSB, şizofreni, nörogelişimsel bozukluklar, hizmet açığı. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  29. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR): DSM sayfası (tanıtım, yeni tanı ve ölçüt açıklamaları, 2026 güncelleme notu). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  30. Dünya Sağlık Örgütü. Clinical descriptions and diagnostic requirements for ICD-11 mental, behavioural and neurodevelopmental disorders (CDDR). Cenevre: DSÖ; 8 Mart 2024 (yayın sayfası okundu; el kitabının metni okunmadı). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  31. Munir S, Takov V. Generalized Anxiety Disorder. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 (katkı 17 Eki 2022). NBK441870. PMID 28722900 Derleme
  32. Semaan A, Khan MK. Neurobiology of Addiction. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 (katkı 2 Kas 2023). NBK597351. PMID 37983351 Derleme
  33. Feriante J, Singh S. REM Rebound Effect. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 (katkı 12 Eyl 2024). NBK560713. PMID 32809548 Derleme
  34. First MB, Yousif LH, Clarke DE, Wang PS, Gogtay N, Appelbaum PS. DSM-5-TR: overview of what's new and what's changed. World Psychiatry. 2022;21(2):218-219. PMID 35524596 · doi:10.1002/wps.20989 Derleme
  35. Reed GM, First MB, Kogan CS ve ark. Innovations and changes in the ICD-11 classification of mental, behavioural and neurodevelopmental disorders. World Psychiatry. 2019;18(1):3-19. PMID 30600616 · doi:10.1002/wps.20611 Derleme
  36. Bains N, Abdijadid S. Major Depressive Disorder. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 (katkı 10 Nis 2023). NBK559078. PMID 32644504 Derleme
  37. Feinberg I, Jones R, Walker JM, Cavness C, March J. Effects of high dosage delta-9-tetrahydrocannabinol on sleep patterns in man. Clin Pharmacol Ther. 1975;17(4):458-66. PMID 164314 · doi:10.1002/cpt1975174458 İnsan · klinik çalışma
  38. Linares IMP, Guimaraes FS, Eckeli A ve ark. No Acute Effects of Cannabidiol on the Sleep-Wake Cycle of Healthy Subjects: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled, Crossover Study. Front Pharmacol. 2018;9:315. PMID 29674967 · doi:10.3389/fphar.2018.00315 İnsan · klinik çalışma
  39. Suraev A, McGregor IS, McCartney D ve ark. Acute Effects of Oral Cannabinoids on Sleep and High-Density EEG in Insomnia: A Pilot Randomised Controlled Trial. J Sleep Res. 2026;35(1):e70124. PMID 40631525 · doi:10.1111/jsr.70124 İnsan · klinik çalışma
  40. Bolla KI, Lesage SR, Gamaldo CE ve ark. Polysomnogram changes in marijuana users who report sleep disturbances during prior abstinence. Sleep Med. 2010;11(9):882-9. PMID 20685163 · doi:10.1016/j.sleep.2010.02.013 İnsan · gözlemsel çalışma
  41. Glass M, Dragunow M, Faull RL. Cannabinoid receptors in the human brain: a detailed anatomical and quantitative autoradiographic study in the fetal, neonatal and adult human brain. Neuroscience. 1997;77(2):299-318. PMID 9472392 · doi:10.1016/s0306-4522(96)00428-9 İnsan dokusu
  42. Human Protein Atlas v25: doku RNA uzlaşı verisi (rna_tissue_consensus.tsv, HPA ve GTEx, nTPM) ve beyin bölgesi verisi (rna_brain_region_hpa.tsv, nTPM), CNR1 (ENSG00000118432) ve CNR2 (ENSG00000188822); v25.proteinatlas.org, dosya tarihi 6 Kasım 2025, indirme 24 Ekim 2026. Uhlén M ve ark. Tissue-based map of the human proteome. Science. 2015;347(6220):1260419. Lisans CC BY 4.0. PMID 25613900 · doi:10.1126/science.1260419 İnsan dokusu
  43. Ziegler CG, Mohn C, Lamounier-Zepter V ve ark. Expression and function of endocannabinoid receptors in the human adrenal cortex. Horm Metab Res. 2010;42(2):88-92. PMID 19862666 · doi:10.1055/s-0029-1241860 İnsan dokusuHücre / laboratuvar
  44. Hill MN, McLaughlin RJ, Morrish AC ve ark. Suppression of amygdalar endocannabinoid signaling by stress contributes to activation of the hypothalamic-pituitary-adrenal axis. Neuropsychopharmacology. 2009;34(13):2733-45. PMID 19710634 · doi:10.1038/npp.2009.114 Hayvan
  45. Patel S, Roelke CT, Rademacher DJ ve ark. Endocannabinoid signaling negatively modulates stress-induced activation of the hypothalamic-pituitary-adrenal axis. Endocrinology. 2004;145(12):5431-8. PMID 15331569 · doi:10.1210/en.2004-0638 Hayvan
  46. Hill MN, McLaughlin RJ, Bingham B ve ark. Endogenous cannabinoid signaling is essential for stress adaptation. Proc Natl Acad Sci U S A. 2010;107(20):9406-11. PMID 20439721 · doi:10.1073/pnas.0914661107 Hayvan
  47. Phan KL, Angstadt M, Golden J ve ark. Cannabinoid modulation of amygdala reactivity to social signals of threat in humans. J Neurosci. 2008;28(10):2313-9. PMID 18322078 · doi:10.1523/JNEUROSCI.5603-07.2008 İnsan · klinik çalışma
  48. Di S, Malcher-Lopes R, Halmos KC, Tasker JG. Nongenomic glucocorticoid inhibition via endocannabinoid release in the hypothalamus: a fast feedback mechanism. J Neurosci. 2003;23(12):4850-7. PMID 12832507 · doi:10.1523/JNEUROSCI.23-12-04850.2003 Hayvan
  49. Evanson NK, Tasker JG, Hill MN, Hillard CJ, Herman JP. Fast feedback inhibition of the HPA axis by glucocorticoids is mediated by endocannabinoid signaling. Endocrinology. 2010;151(10):4811-9. PMID 20702575 · doi:10.1210/en.2010-0285 Hayvan
  50. Marsicano G, Wotjak CT, Azad SC ve ark. The endogenous cannabinoid system controls extinction of aversive memories. Nature. 2002;418(6897):530-4. PMID 12152079 · doi:10.1038/nature00839 Hayvan
  51. Dincheva I, Drysdale AT, Hartley CA ve ark. FAAH genetic variation enhances fronto-amygdala function in mouse and human. Nat Commun. 2015;6:6395. PMID 25731744 · doi:10.1038/ncomms7395 İnsan · genetik çalışmaHayvan
  52. Gunduz-Cinar O, MacPherson KP, Cinar R ve ark. Convergent translational evidence of a role for anandamide in amygdala-mediated fear extinction, threat processing and stress-reactivity. Mol Psychiatry. 2013;18(7):813-23. PMID 22688188 · doi:10.1038/mp.2012.72 İnsan · genetik çalışmaHayvan
  53. Mayo LM, Asratian A, Lindé J ve ark. Protective effects of elevated anandamide on stress and fear-related behaviors: translational evidence from humans and mice. Mol Psychiatry. 2020;25(5):993-1005. PMID 30120421 · doi:10.1038/s41380-018-0215-1 İnsan · genetik çalışmaHayvan
  54. Mayo LM, Asratian A, Lindé J ve ark. Elevated Anandamide, Enhanced Recall of Fear Extinction, and Attenuated Stress Responses Following Inhibition of Fatty Acid Amide Hydrolase: A Randomized, Controlled Experimental Medicine Trial. Biol Psychiatry. 2020;87(6):538-547. PMID 31590924 · doi:10.1016/j.biopsych.2019.07.034 İnsan · klinik çalışma
  55. Mayo LM, Gauffin E, Petrie GN ve ark. The efficacy of elevating anandamide via inhibition of fatty acid amide hydrolase (FAAH) combined with internet-delivered cognitive behavioral therapy in the treatment of post-traumatic stress disorder: a randomized, placebo-controlled clinical trial. Neuropsychopharmacology. 2025;50(10):1564-1572. PMID 40382500 · doi:10.1038/s41386-025-02128-w İnsan · klinik çalışma
  56. Schmidt ME, Liebowitz MR, Stein MB ve ark. The effects of inhibition of fatty acid amide hydrolase (FAAH) by JNJ-42165279 in social anxiety disorder: a double-blind, randomized, placebo-controlled proof-of-concept study. Neuropsychopharmacology. 2021;46(5):1004-1010. PMID 33070154 · doi:10.1038/s41386-020-00888-1 İnsan · klinik çalışma
  57. Klein ME, Bangerter A, Halter RJ ve ark. Efficacy and safety of JNJ-42165279, a fatty acid amide hydrolase inhibitor, in adolescents and adults with autism spectrum disorder: a randomized, phase 2, placebo-controlled study. Neuropsychopharmacology. 2024;50(2):480-487. PMID 39414987 · doi:10.1038/s41386-024-02001-2 İnsan · klinik çalışma
  58. Kerbrat A, Ferré JC, Fillatre P ve ark. Acute Neurologic Disorder from an Inhibitor of Fatty Acid Amide Hydrolase. N Engl J Med. 2016;375(18):1717-1725. PMID 27806235 · doi:10.1056/NEJMoa1604221 İnsan · klinik çalışmaİnsan · olgu bildirimi
  59. van Esbroeck ACM, Janssen APA, Cognetta AB ve ark. Activity-based protein profiling reveals off-target proteins of the FAAH inhibitor BIA 10-2474. Science. 2017;356(6342):1084-1087. PMID 28596366 · doi:10.1126/science.aaf7497 Hücre / laboratuvarİnsan dokusu
  60. European Medicines Agency. Acomplia (rimonabant): Avrupa kamu değerlendirme raporu (EPAR), ruhsatı geri çekilmiş ilaç sayfası; erişim 24 Ekim 2026. Kaynak Kurum görüşü
  61. Dlugos A, Childs E, Stuhr KL, Hillard CJ, de Wit H. Acute stress increases circulating anandamide and other N-acylethanolamines in healthy humans. Neuropsychopharmacology. 2012;37(11):2416-27. PMID 22763622 · doi:10.1038/npp.2012.100 İnsan · klinik çalışma
  62. Hill MN, Miller GE, Carrier EJ, Gorzalka BB, Hillard CJ. Circulating endocannabinoids and N-acyl ethanolamines are differentially regulated in major depression and following exposure to social stress. Psychoneuroendocrinology. 2009;34(8):1257-62. PMID 19394765 · doi:10.1016/j.psyneuen.2009.03.013 İnsan · gözlemsel çalışma
  63. Hanlon EC. Impact of circadian rhythmicity and sleep restriction on circulating endocannabinoid (eCB) N-arachidonoylethanolamine (anandamide). Psychoneuroendocrinology. 2020;111:104471. PMID 31610409 · doi:10.1016/j.psyneuen.2019.104471 İnsan · klinik çalışma
  64. Minichino A, Senior M, Brondino N ve ark. Measuring Disturbance of the Endocannabinoid System in Psychosis: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Psychiatry. 2019;76(9):914-923. PMID 31166595 · doi:10.1001/jamapsychiatry.2019.0970 Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
  65. Yaseen M, Chen WJ, Chang JP ve ark. Neuroimmune lipidome dysregulation in major depressive disorder: A meta-analysis of peripheral endocannabinoid and N-acylethanolamine signaling. Brain Behav Immun. 2026;138:106910. PMID 42431383 · doi:10.1016/j.bbi.2026.106910 Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
  66. Bisogno T, Hanus L, De Petrocellis L ve ark. Molecular targets for cannabidiol and its synthetic analogues: effect on vanilloid VR1 receptors and on the cellular uptake and enzymatic hydrolysis of anandamide. Br J Pharmacol. 2001;134(4):845-52. PMID 11606325 · doi:10.1038/sj.bjp.0704327 Hücre / laboratuvar
  67. Elmes MW, Kaczocha M, Berger WT ve ark. Fatty acid-binding proteins (FABPs) are intracellular carriers for Δ9-tetrahydrocannabinol (THC) and cannabidiol (CBD). J Biol Chem. 2015;290(14):8711-21. PMID 25666611 · doi:10.1074/jbc.M114.618447 Hücre / laboratuvar
  68. Russo EB, Burnett A, Hall B, Parker KK. Agonistic properties of cannabidiol at 5-HT1a receptors. Neurochem Res. 2005;30(8):1037-43. PMID 16258853 · doi:10.1007/s11064-005-6978-1 Hücre / laboratuvar
  69. Martínez-Aguirre C, Carmona-Cruz F, Velasco AL ve ark. Cannabidiol Acts at 5-HT1A Receptors in the Human Brain: Relevance for Treating Temporal Lobe Epilepsy. Front Behav Neurosci. 2020;14:611278. PMID 33384591 · doi:10.3389/fnbeh.2020.611278 İnsan dokusu
  70. Resstel LB, Tavares RF, Lisboa SF ve ark. 5-HT1A receptors are involved in the cannabidiol-induced attenuation of behavioural and cardiovascular responses to acute restraint stress in rats. Br J Pharmacol. 2009;156(1):181-8. PMID 19133999 · doi:10.1111/j.1476-5381.2008.00046.x Hayvan
  71. Campos AC, Guimarães FS. Involvement of 5HT1A receptors in the anxiolytic-like effects of cannabidiol injected into the dorsolateral periaqueductal gray of rats. Psychopharmacology (Berl). 2008;199(2):223-30. PMID 18446323 · doi:10.1007/s00213-008-1168-x Hayvan
  72. Fusar-Poli P, Crippa JA, Bhattacharyya S ve ark. Distinct effects of Δ9-tetrahydrocannabinol and cannabidiol on neural activation during emotional processing. Arch Gen Psychiatry. 2009;66(1):95-105. PMID 19124693 · doi:10.1001/archgenpsychiatry.2008.519 İnsan · klinik çalışma
  73. Zuardi AW, Guimarães FS, Moreira AC. Effect of cannabidiol on plasma prolactin, growth hormone and cortisol in human volunteers. Braz J Med Biol Res. 1993;26(2):213-7. PMID 8257923 İnsan · klinik çalışma
  74. Hundal H, Lister R, Evans N ve ark. The effects of cannabidiol on persecutory ideation and anxiety in a high trait paranoid group. J Psychopharmacol. 2018;32(3):276-282. PMID 29086614 · doi:10.1177/0269881117737400 İnsan · klinik çalışma
  75. Haller J, Bakos N, Szirmay M, Ledent C, Freund TF. The effects of genetic and pharmacological blockade of the CB1 cannabinoid receptor on anxiety. Eur J Neurosci. 2002;16(7):1395-8. PMID 12405999 · doi:10.1046/j.1460-9568.2002.02192.x Hayvan
  76. Hariri AR, Gorka A, Hyde LW ve ark. Divergent effects of genetic variation in endocannabinoid signaling on human threat- and reward-related brain function. Biol Psychiatry. 2009;66(1):9-16. PMID 19103437 · doi:10.1016/j.biopsych.2008.10.047 İnsan · genetik çalışma
  77. Topol EJ, Bousser MG, Fox KA ve ark. Rimonabant for prevention of cardiovascular events (CRESCENDO): a randomised, multicentre, placebo-controlled trial. Lancet. 2010;376(9740):517-23. PMID 20709233 · doi:10.1016/S0140-6736(10)60935-X İnsan · klinik çalışma
  78. Horder J, Cowen PJ, Di Simplicio M, Browning M, Harmer CJ. Acute administration of the cannabinoid CB1 antagonist rimonabant impairs positive affective memory in healthy volunteers. Psychopharmacology (Berl). 2009;205(1):85-91. PMID 19337726 · doi:10.1007/s00213-009-1517-4 İnsan · klinik çalışma
  79. Giuffrida A, Leweke FM, Gerth CW ve ark. Cerebrospinal anandamide levels are elevated in acute schizophrenia and are inversely correlated with psychotic symptoms. Neuropsychopharmacology. 2004;29(11):2108-14. PMID 15354183 · doi:10.1038/sj.npp.1300558 İnsan · gözlemsel çalışma
  80. Hill MN, Bierer LM, Makotkine I ve ark. Reductions in circulating endocannabinoid levels in individuals with post-traumatic stress disorder following exposure to the World Trade Center attacks. Psychoneuroendocrinology. 2013;38(12):2952-61. PMID 24035186 · doi:10.1016/j.psyneuen.2013.08.004 İnsan · gözlemsel çalışma
  81. Neumeister A, Normandin MD, Pietrzak RH ve ark. Elevated brain cannabinoid CB1 receptor availability in post-traumatic stress disorder: a positron emission tomography study. Mol Psychiatry. 2013;18(9):1034-40. PMID 23670490 · doi:10.1038/mp.2013.61 İnsan · gözlemsel çalışma
  82. Aran A, Eylon M, Harel M ve ark. Lower circulating endocannabinoid levels in children with autism spectrum disorder. Mol Autism. 2019;10:2. PMID 30728928 · doi:10.1186/s13229-019-0256-6 İnsan · gözlemsel çalışma
  83. Karhson DS, Krasinska KM, Dallaire JA ve ark. Plasma anandamide concentrations are lower in children with autism spectrum disorder. Mol Autism. 2018;9:18. PMID 29564080 · doi:10.1186/s13229-018-0203-y İnsan · gözlemsel çalışma
  84. Cahill K, Ussher MH. Cannabinoid type 1 receptor antagonists for smoking cessation. Cochrane Database Syst Rev. 2011;2011(3):CD005353. PMID 21412887 · doi:10.1002/14651858.CD005353.pub4 Derleme
  85. Leweke FM, Giuffrida A, Koethe D ve ark. Anandamide levels in cerebrospinal fluid of first-episode schizophrenic patients: impact of cannabis use. Schizophr Res. 2007;94(1-3):29-36. PMID 17566707 · doi:10.1016/j.schres.2007.04.025 İnsan · gözlemsel çalışma
  86. Jia X, Gao S, Liu X ve ark. Alterations of the endocannabinoid system in autism spectrum disorder: a systematic review and meta-analysis. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2025;275(8):2493-2509. PMID 40518463 · doi:10.1007/s00406-025-02031-x Derlemeİnsan · gözlemsel çalışmaHayvan
  87. Zanelati TV, Biojone C, Moreira FA, Guimarães FS, Joca SR. Antidepressant-like effects of cannabidiol in mice: possible involvement of 5-HT1A receptors. Br J Pharmacol. 2010;159(1):122-8. PMID 20002102 · doi:10.1111/j.1476-5381.2009.00521.x Hayvan
  88. D'Souza DC, Cortes-Briones J, Creatura G ve ark. Efficacy and safety of a fatty acid amide hydrolase inhibitor (PF-04457845) in the treatment of cannabis withdrawal and dependence in men: a double-blind, placebo-controlled, parallel group, phase 2a single-site randomised controlled trial. Lancet Psychiatry. 2019;6(1):35-45. PMID 30528676 · doi:10.1016/S2215-0366(18)30427-9 İnsan · klinik çalışma
  89. Hanlon EC, Tasali E, Leproult R ve ark. Circadian rhythm of circulating levels of the endocannabinoid 2-arachidonoylglycerol. J Clin Endocrinol Metab. 2015;100(1):220-6. PMID 25368979 · doi:10.1210/jc.2014-3455 İnsan · gözlemsel çalışma
  90. Hanlon EC, Tasali E, Leproult R ve ark. Sleep Restriction Enhances the Daily Rhythm of Circulating Levels of Endocannabinoid 2-Arachidonoylglycerol. Sleep. 2016;39(3):653-64. PMID 26612385 · doi:10.5665/sleep.5546 İnsan · klinik çalışma
  91. Cedernaes J, Fanelli F, Fazzini A ve ark. Sleep restriction alters plasma endocannabinoids concentrations before but not after exercise in humans. Psychoneuroendocrinology. 2016;74:258-268. PMID 27689899 · doi:10.1016/j.psyneuen.2016.09.014 İnsan · klinik çalışma
  92. Di Marzo V, Goparaju SK, Wang L ve ark. Leptin-regulated endocannabinoids are involved in maintaining food intake. Nature. 2001;410(6830):822-5. PMID 11298451 · doi:10.1038/35071088 Hayvan
  93. Vaughn LK, Denning G, Stuhr KL, de Wit H, Hill MN, Hillard CJ. Endocannabinoid signalling: has it got rhythm?. Br J Pharmacol. 2010;160(3):530-43. PMID 20590563 · doi:10.1111/j.1476-5381.2010.00790.x Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
  94. Pava MJ, Makriyannis A, Lovinger DM. Endocannabinoid Signaling Regulates Sleep Stability. PLoS One. 2016;11(3):e0152473. PMID 27031992 · doi:10.1371/journal.pone.0152473 Hayvan
  95. Santucci V, Storme JJ, Soubrié P, Le Fur G. Arousal-enhancing properties of the CB1 cannabinoid receptor antagonist SR 141716A in rats as assessed by electroencephalographic spectral and sleep-waking cycle analysis. Life Sci. 1996;58(6):PL103-10. PMID 8569415 · doi:10.1016/0024-3205(95)02319-4 Hayvan
  96. Murillo-Rodríguez E, Sánchez-Alavez M, Navarro L, Martínez-González D, Drucker-Colín R, Prospéro-García O. Anandamide modulates sleep and memory in rats. Brain Res. 1998;812(1-2):270-4. PMID 9813364 · doi:10.1016/s0006-8993(98)00969-x Hayvan
  97. Kesner AJ, Lovinger DM. Cannabinoids, Endocannabinoids and Sleep. Front Mol Neurosci. 2020;13:125. PMID 32774241 · doi:10.3389/fnmol.2020.00125 Derleme
  98. Velzeboer R, Malas A, Wei S, Berger R, Parmar V, Lai WWK. Cannabis and sleep architecture: A systematic review and meta-analysis. Sleep Med Rev. 2025;84:102164. PMID 40967124 · doi:10.1016/j.smrv.2025.102164 Derleme
  99. Walsh JH, Maddison KJ, Rankin T ve ark. Treating insomnia symptoms with medicinal cannabis: a randomized, crossover trial of the efficacy of a cannabinoid medicine compared with placebo. Sleep. 2021;44(11):zsab149. PMID 34115851 · doi:10.1093/sleep/zsab149 İnsan · klinik çalışma
  100. Hirvonen J, Goodwin RS, Li CT ve ark. Reversible and regionally selective downregulation of brain cannabinoid CB1 receptors in chronic daily cannabis smokers. Mol Psychiatry. 2012;17(6):642-9. PMID 21747398 · doi:10.1038/mp.2011.82 İnsan · gözlemsel çalışma
  101. Vandrey R, Smith MT, McCann UD, Budney AJ, Curran EM. Sleep disturbance and the effects of extended-release zolpidem during cannabis withdrawal. Drug Alcohol Depend. 2011;117(1):38-44. PMID 21296508 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2011.01.003 İnsan · klinik çalışma
  102. Bahji A, Stephenson C, Tyo R, Hawken ER, Seitz DP. Prevalence of Cannabis Withdrawal Symptoms Among People With Regular or Dependent Use of Cannabinoids: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Netw Open. 2020;3(4):e202370. PMID 32271390 · doi:10.1001/jamanetworkopen.2020.2370 Derleme
  103. Budney AJ, Moore BA, Vandrey RG, Hughes JR. The time course and significance of cannabis withdrawal. J Abnorm Psychol. 2003;112(3):393-402. PMID 12943018 · doi:10.1037/0021-843x.112.3.393 İnsan · gözlemsel çalışma
  104. Taylor L, Crockett J, Tayo B, Checketts D, Sommerville K. Abrupt withdrawal of cannabidiol (CBD): A randomized trial. Epilepsy Behav. 2020;104(Pt A):106938. PMID 32036242 · doi:10.1016/j.yebeh.2020.106938 İnsan · klinik çalışma
  105. EPIDIOLEX (cannabidiol) oral solution, ABD reçete bilgisi (Jazz Pharmaceuticals), DailyMed setid 8bf27097-4870-43fb-94f0-f3d0871d1eec, SPL sürüm 35 (yürürlük 29 Mayıs 2026; DailyMed'de 15 Haziran 2026): bölüm 1, 2.1–2.6, 4, 5.1–5.5, 6.1, 7, 8.1, 8.2, 8.4, 8.5, 8.6, 9.2, 9.3, 11, 12.1, 12.2, 12.3, 13.1, 14.1–14.3, 17. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
  106. Nicholson AN, Turner C, Stone BM, Robson PJ. Effect of Delta-9-tetrahydrocannabinol and cannabidiol on nocturnal sleep and early-morning behavior in young adults. J Clin Psychopharmacol. 2004;24(3):305-13. PMID 15118485 · doi:10.1097/01.jcp.0000125688.05091.8f İnsan · klinik çalışma
  107. Carlini EA, Cunha JM. Hypnotic and antiepileptic effects of cannabidiol. J Clin Pharmacol. 1981;21(S1):417S-427S. PMID 7028792 · doi:10.1002/j.1552-4604.1981.tb02622.x İnsan · klinik çalışma
  108. Spindle TR, Cone EJ, Goffi E ve ark. Pharmacodynamic effects of vaporized and oral cannabidiol (CBD) and vaporized CBD-dominant cannabis in infrequent cannabis users. Drug Alcohol Depend. 2020;211:107937. PMID 32247649 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2020.107937 İnsan · klinik çalışma
  109. Suraev AS, Marshall NS, Vandrey R ve ark. Cannabinoid therapies in the management of sleep disorders: A systematic review of preclinical and clinical studies. Sleep Med Rev. 2020;53:101339. PMID 32603954 · doi:10.1016/j.smrv.2020.101339 Derleme
  110. Suraev A, McCartney D, Marshall NS ve ark. Evaluating possible 'next day' impairment in insomnia patients administered an oral medicinal cannabis product by night: a pilot randomized controlled trial. Psychopharmacology (Berl). 2024;241(9):1815-1825. PMID 38758300 · doi:10.1007/s00213-024-06595-9 İnsan · klinik çalışma
  111. Bolla KI, Lesage SR, Gamaldo CE ve ark. Sleep disturbance in heavy marijuana users. Sleep. 2008;31(6):901-8. PMID 18548836 · doi:10.1093/sleep/31.6.901 İnsan · gözlemsel çalışma
  112. Murillo-Rodríguez E, Millán-Aldaco D, Palomero-Rivero M, Mechoulam R, Drucker-Colín R. The nonpsychoactive Cannabis constituent cannabidiol is a wake-inducing agent. Behav Neurosci. 2008;122(6):1378-82. PMID 19045957 · doi:10.1037/a0013278 Hayvan
  113. Chagas MH, Crippa JA, Zuardi AW ve ark. Effects of acute systemic administration of cannabidiol on sleep-wake cycle in rats. J Psychopharmacol. 2013;27(3):312-6. PMID 23343597 · doi:10.1177/0269881112474524 Hayvan
  114. Gorelick DA, Goodwin RS, Schwilke E ve ark. Around-the-clock oral THC effects on sleep in male chronic daily cannabis smokers. Am J Addict. 2013;22(5):510-4. PMID 23952899 · doi:10.1111/j.1521-0391.2013.12003.x İnsan · klinik çalışma
  115. Chait LD, Fischman MW, Schuster CR. 'Hangover' effects the morning after marijuana smoking. Drug Alcohol Depend. 1985;15(3):229-38. PMID 2992898 · doi:10.1016/0376-8716(85)90002-x İnsan · klinik çalışma
  116. Chait LD. Subjective and behavioral effects of marijuana the morning after smoking. Psychopharmacology (Berl). 1990;100(3):328-33. PMID 2315429 · doi:10.1007/BF02244601 İnsan · klinik çalışma
  117. Dünya Sağlık Örgütü. Anxiety disorders (bilgi notu), 15 Eylül 2026. Okunan bölümler: Key facts, Overview, Symptoms and patterns, Diagnosis and treatment, Self-care. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  118. National Institute for Health and Care Excellence. Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113). Yayın 26 Ocak 2011, son güncelleme 15 Haziran 2020. Okunan öneriler: 1.2.1, 1.2.12, 1.2.18; 1.3 (panik atakla başvuru, 2. basamak). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  119. National Institute for Health and Care Excellence. Post-traumatic stress disorder (NG116). Yayın 5 Aralık 2018. Okunan öneriler: 1.1.1, 1.6.16, 1.6.24, 1.6.25. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  120. Zuardi AW, Rodrigues NP, Silva AL ve ark. Inverted U-Shaped Dose-Response Curve of the Anxiolytic Effect of Cannabidiol during Public Speaking in Real Life. Front Pharmacol. 2017;8:259. PMID 28553229 · doi:10.3389/fphar.2017.00259 İnsan · klinik çalışma
  121. Kwee CM, Baas JM, van der Flier FE ve ark. Cannabidiol enhancement of exposure therapy in treatment refractory patients with social anxiety disorder and panic disorder with agoraphobia: A randomised controlled trial. Eur Neuropsychopharmacol. 2022;59:58-67. PMID 35561538 · doi:10.1016/j.euroneuro.2022.04.003 İnsan · klinik çalışma
  122. Linares IM, Zuardi AW, Pereira LC ve ark. Cannabidiol presents an inverted U-shaped dose-response curve in a simulated public speaking test. Braz J Psychiatry. 2019;41(1):9-14. PMID 30328956 · doi:10.1590/1516-4446-2017-0015 İnsan · klinik çalışma
  123. Bergamaschi MM, Queiroz RH, Chagas MH ve ark. Cannabidiol reduces the anxiety induced by simulated public speaking in treatment-naïve social phobia patients. Neuropsychopharmacology. 2011;36(6):1219-26. PMID 21307846 · doi:10.1038/npp.2011.6 İnsan · klinik çalışma
  124. Stanley TB, Ferretti ML, Bonn-Miller MO, Irons JG. A Double-Blind, Randomized, Placebo-Controlled Test of the Effects of Cannabidiol on Experiences of Test Anxiety Among College Students. Cannabis Cannabinoid Res. 2023;8(6):1090-1099. PMID 35861792 · doi:10.1089/can.2022.0062 İnsan · klinik çalışma
  125. Bloomfield MAP, Yamamori Y, Hindocha C ve ark. The acute effects of cannabidiol on emotional processing and anxiety: a neurocognitive imaging study. Psychopharmacology (Berl). 2022;239(5):1539-1549. PMID 35445839 · doi:10.1007/s00213-022-06070-3 İnsan · klinik çalışma
  126. Leen-Feldner EW, Bynion TM, Eglit GML, Bonn-Miller MO, Gournay LR, Feldner MT. A double-blind, randomized, placebo-controlled test of the effects of cannabidiol on fear elicited by a 10% carbon dioxide-enriched air breathing challenge. Psychopharmacology (Berl). 2025;242(7):1515-1527. PMID 36241853 · doi:10.1007/s00213-022-06258-7 İnsan · klinik çalışma
  127. Masataka N. Anxiolytic Effects of Repeated Cannabidiol Treatment in Teenagers With Social Anxiety Disorders. Front Psychol. 2019;10:2466. PMID 31787910 · doi:10.3389/fpsyg.2019.02466 İnsan · klinik çalışma
  128. Gundugurti PR, Banda N, Yadlapalli SSR ve ark. Evaluation of the efficacy, safety, and pharmacokinetics of nanodispersible cannabidiol oral solution (150 mg/mL) versus placebo in mild to moderate anxiety subjects: A double blind multicenter randomized clinical trial. Asian J Psychiatr. 2024;97:104073. PMID 38797087 · doi:10.1016/j.ajp.2024.104073 İnsan · klinik çalışma
  129. Central Drugs Standard Control Organisation (Hindistan). Recommendations of the SEC (Neurology & Psychiatry) made in its 18th meeting held on 26.11.2024 & 27.11.2024; madde 14: ND/MA/22/000139, Cannabidiol Oral Solution 150 mg/ml (faz 3 sonuçları ve GCP denetim raporu; karşılaştırmalı yeni faz 3 protokolü, bütün merkezlerin ham verisi, plasebo yanıtı olmamasının açıklaması ve bağımlılık potansiyeli verisi istendi). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  130. Central Drugs Standard Control Organisation (Hindistan). Recommendations of the SEC (Neurology & Psychiatry) made in its 5th/26 meeting held on 06.05.2026; madde 1: ND/MA/22/000139, Cannabidiol Oral Solution 150 mg/ml (etkin ilaçla karşılaştırmalı faz 4 çalışması koşuluyla üretim ve satış izni önerisi; yalnız psikiyatrist reçetesiyle satış uyarısı). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  131. Gournay LR, Ferretti ML, Bilsky S ve ark. The effects of cannabidiol on worry and anxiety among high trait worriers: a double-blind, randomized placebo controlled trial. Psychopharmacology (Berl). 2023;240(10):2147-2161. PMID 37552290 · doi:10.1007/s00213-023-06437-0 İnsan · klinik çalışma
  132. Berger M, Li E, Rice S ve ark. Cannabidiol for Treatment-Resistant Anxiety Disorders in Young People: An Open-Label Trial. J Clin Psychiatry. 2022;83(5):21m14130. PMID 35921510 · doi:10.4088/JCP.21m14130 İnsan · klinik çalışma
  133. Dahlgren MK, Lambros AM, Smith RT, Sagar KA, El-Abboud C, Gruber SA. Clinical and cognitive improvement following full-spectrum, high-cannabidiol treatment for anxiety: open-label data from a two-stage, phase 2 clinical trial. Commun Med (Lond). 2022;2(1):139. PMID 36352103 · doi:10.1038/s43856-022-00202-8 İnsan · klinik çalışma
  134. Smith RT, Dahlgren MK, Sagar KA, Kosereisoglu D, Gruber SA. Clinical and Cognitive Improvement Following Treatment with a Hemp-Derived, Full-Spectrum, High-Cannabidiol Product in Patients with Anxiety: An Open-Label Pilot Study. Biomedicines. 2025;13(8):1874. PMID 40868129 · doi:10.3390/biomedicines13081874 İnsan · klinik çalışma
  135. Bolsoni LM, Crippa JAS, Hallak JEC, Guimarães FS, Zuardi AW. Effects of cannabidiol on symptoms induced by the recall of traumatic events in patients with posttraumatic stress disorder. Psychopharmacology (Berl). 2022;239(5):1499-1507. PMID 35029706 · doi:10.1007/s00213-021-06043-y İnsan · klinik çalışma
  136. Gournay LR, Ferretti ML, Nguyen AM ve ark. The effects of acute versus repeated cannabidiol administration on trauma-relevant emotional reactivity: A double-blind, randomized, placebo-controlled trial. J Trauma Stress. 2024;37(6):946-958. PMID 38959155 · doi:10.1002/jts.23072 İnsan · klinik çalışma
  137. Bogenschutz MP, Blessing E, Dgheim D ve ark. Effects of cannabidiol in alcohol use disorder patients with and without co-occurring post-traumatic stress disorder: Tolerability but no evidence for efficacy in two randomized proof-of-concept trials. Alcohol Clin Exp Res (Hoboken). 2026;50(1):e70212. PMID 41312717 · doi:10.1111/acer.70212 İnsan · klinik çalışma
  138. Elms L, Shannon S, Hughes S, Lewis N. Cannabidiol in the Treatment of Post-Traumatic Stress Disorder: A Case Series. J Altern Complement Med. 2019;25(4):392-397. PMID 30543451 · doi:10.1089/acm.2018.0437 İnsan · olgu bildirimi
  139. Bonn-Miller MO, Sisley S, Riggs P ve ark. The short-term impact of 3 smoked cannabis preparations versus placebo on PTSD symptoms: A randomized cross-over clinical trial. PLoS One. 2021;16(3):e0246990. PMID 33730032 · doi:10.1371/journal.pone.0246990 İnsan · klinik çalışma
  140. Jetly R, Heber A, Fraser G, Boisvert D. The efficacy of nabilone, a synthetic cannabinoid, in the treatment of PTSD-associated nightmares: A preliminary randomized, double-blind, placebo-controlled cross-over design study. Psychoneuroendocrinology. 2015;51:585-8. PMID 25467221 · doi:10.1016/j.psyneuen.2014.11.002 İnsan · klinik çalışma
  141. Nabilone 0.25mg Capsules – Summary of Product Characteristics (Brown & Burk UK Ltd), ilk ruhsat 23/01/2017, yenileme 27/01/2025, revizyon 06/06/2026; bölüm 4.1, 4.3, 4.4, 4.5, 5.1. Adres: https://www.medicines.org.uk/emc/product/12766/smpc (26 Ekim 2026'da erişildi). Resmî ilaç bilgisi
  142. Brock H, Rizvi A, Hany M. Obsessive-Compulsive Disorder. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 (güncelleme 24 Şub 2024). NBK553162 PMID 31985955 Derleme
  143. Kayser RR, Haney M, Raskin M, Arout C, Simpson HB. Acute effects of cannabinoids on symptoms of obsessive-compulsive disorder: A human laboratory study. Depress Anxiety. 2020;37(8):801-811. PMID 32383271 · doi:10.1002/da.23032 İnsan · klinik çalışma
  144. Grant JE, Valle S, Chesivoir E, Ehsan D. Tetrahydrocannabinol fails to reduce hair pulling or skin picking: results of a double-blind, placebo-controlled study of dronabinol. Int Clin Psychopharmacol. 2022;37(1):14-20. PMID 34825898 · doi:10.1097/YIC.0000000000000382 İnsan · klinik çalışma
  145. Van Ameringen M, Patel V, Patterson B, Hopkinson P, Rahat M. New treatments for OCD? Evidence for cannabinoids and psychedelics. J Psychiatr Res. 2026;193:172-178. PMID 41317726 · doi:10.1016/j.jpsychires.2025.11.021 Derleme
  146. Hutten NRPW, Arkell TR, Vinckenbosch F ve ark. Cannabis containing equivalent concentrations of delta-9-tetrahydrocannabinol (THC) and cannabidiol (CBD) induces less state anxiety than THC-dominant cannabis. Psychopharmacology (Berl). 2022;239(11):3731-3741. PMID 36227352 · doi:10.1007/s00213-022-06248-9 İnsan · klinik çalışma
  147. Spinella TC, Stewart SH, Naugler J, Yakovenko I, Barrett SP. Evaluating cannabidiol (CBD) expectancy effects on acute stress and anxiety in healthy adults: a randomized crossover study. Psychopharmacology (Berl). 2021;238(7):1965-1977. PMID 33813611 · doi:10.1007/s00213-021-05823-w İnsan · klinik çalışma
  148. Zhekova RM, Perry RN, Spinella TC, Dockrill K, Stewart SH, Barrett SP. The impact of cannabidiol placebo on responses to an acute stressor: A replication and proof of concept study. J Psychopharmacol. 2024;38(1):116-124. PMID 38214314 · doi:10.1177/02698811231219060 İnsan · klinik çalışma
  149. Black N, Stockings E, Campbell G ve ark. Cannabinoids for the treatment of mental disorders and symptoms of mental disorders: a systematic review and meta-analysis. Lancet Psychiatry. 2019;6(12):995-1010. (Düzeltme: Lancet Psychiatry. 2020;7(1):e3, PMID 31860461.) PMID 31672337 · doi:10.1016/S2215-0366(19)30401-8 Derleme
  150. National Institute for Health and Care Excellence. Social anxiety disorder: recognition, assessment and treatment (CG159). Yayın 22 Mayıs 2013. Okunan öneri: 1.3.2. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  151. Das RK, Kamboj SK, Ramadas M ve ark. Cannabidiol enhances consolidation of explicit fear extinction in humans. Psychopharmacology (Berl). 2013;226(4):781-92. PMID 23307069 · doi:10.1007/s00213-012-2955-y İnsan · klinik çalışma
  152. Zuardi AW, Cosme RA, Graeff FG, Guimarães FS. Effects of ipsapirone and cannabidiol on human experimental anxiety. J Psychopharmacol. 1993;7(1 Suppl):82-8. PMID 22290374 · doi:10.1177/026988119300700112 İnsan · klinik çalışma
  153. Kwee CM, van Gerven JM, Bongaerts FL ve ark. Cannabidiol in clinical and preclinical anxiety research. A systematic review into concentration-effect relations using the IB-de-risk tool. J Psychopharmacol. 2022;36(12):1299-1314. PMID 36239014 · doi:10.1177/02698811221124792 DerlemeHayvan
  154. Kwee CMB, van der Flier FE, Duits P, van Balkom AJLM, Cath DC, Baas JMP. Effects of cannabidiol on fear conditioning in anxiety disorders: decreased threat expectation during retention, but no enhanced fear re-extinction. Psychopharmacology (Berl). 2024;241(4):833-847. PMID 38044339 · doi:10.1007/s00213-023-06512-6 İnsan · klinik çalışma
  155. Bolsoni LM, Crippa JAS, Hallak JEC, Guimarães FS, Zuardi AW. The anxiolytic effect of cannabidiol depends on the nature of the trauma when patients with post-traumatic stress disorder recall their trigger event. Braz J Psychiatry. 2022;44(3):298-307. PMID 35293520 · doi:10.1590/1516-4446-2021-2317 İnsan · klinik çalışma
  156. Shannon S, Lewis N, Lee H, Hughes S. Cannabidiol in Anxiety and Sleep: A Large Case Series. Perm J. 2019;23:18-041. PMID 30624194 · doi:10.7812/TPP/18-041 İnsan · olgu bildirimi
  157. Rifkin-Zybutz R, Erridge S, Holvey C ve ark. Clinical outcome data of anxiety patients treated with cannabis-based medicinal products in the United Kingdom: a cohort study from the UK Medical Cannabis Registry. Psychopharmacology (Berl). 2023;240(8):1735-1745. PMID 37314478 · doi:10.1007/s00213-023-06399-3 İnsan · gözlemsel çalışma
  158. Fraser GA. The use of a synthetic cannabinoid in the management of treatment-resistant nightmares in posttraumatic stress disorder (PTSD). CNS Neurosci Ther. 2009;15(1):84-8. PMID 19228182 · doi:10.1111/j.1755-5949.2008.00071.x İnsan · olgu bildirimi
  159. Cameron C, Watson D, Robinson J. Use of a synthetic cannabinoid in a correctional population for posttraumatic stress disorder-related insomnia and nightmares, chronic pain, harm reduction, and other indications: a retrospective evaluation. J Clin Psychopharmacol. 2014;34(5):559-64. PMID 24987795 · doi:10.1097/JCP.0000000000000180 İnsan · olgu bildirimi
  160. Lappas AS, Glarou E, Polyzopoulou ZA ve ark. Pharmacotherapy for sleep disturbances in post-traumatic stress disorder (PTSD): A network meta-analysis. Sleep Med. 2024;119:467-479. PMID 38795401 · doi:10.1016/j.sleep.2024.05.032 Derleme
  161. Skeie-Larsen M, Stave R, Grønli J ve ark. The Effects of Pharmacological Treatment of Nightmares: A Systematic Literature Review and Meta-Analysis of Placebo-Controlled, Randomized Clinical Trials. Int J Environ Res Public Health. 2022;20(1):777. PMID 36613097 · doi:10.3390/ijerph20010777 Derleme
  162. Xue S, Husain MI, Zhao H, Ravindran AV. Cannabis Use and Prospective Long-Term Association with Anxiety: A Systematic Review and Meta-Analysis of Longitudinal Studies: Usage du cannabis et association prospective à long terme avec l'anxiété: une revue systématique et une méta-analyse d'études longitudinales. Can J Psychiatry. 2021;66(2):126-138. PMID 32909828 · doi:10.1177/0706743720952251 Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
  163. Crippa JA, Derenusson GN, Ferrari TB ve ark. Neural basis of anxiolytic effects of cannabidiol (CBD) in generalized social anxiety disorder: a preliminary report. J Psychopharmacol. 2011;25(1):121-30. PMID 20829306 · doi:10.1177/0269881110379283 İnsan · klinik çalışma
  164. Central Drugs Standard Control Organisation (Hindistan). Recommendations of the SEC (Neurology & Psychiatry) meeting dated 12.03.2024; madde 8: ND/MA/22/000139, Cannabidiol Oral Solution 150 mg/ml (faz 3 sonuçları; denetim ve GCP incelemesi önerisi). 5 sayfa PDF; 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  165. Gournay LR, Ferretti ML, Dickens HB ve ark. The effects of cannabidiol on sleep disturbances within a sample of high trait worriers: A double-blind, randomized placebo controlled trial. Exp Clin Psychopharmacol. 2026;34(2):163-174. PMID 41678223 · doi:10.1037/pha0000832 İnsan · klinik çalışma
  166. Crippa JAS, Zuardi AW, Guimarães FS ve ark. Efficacy and Safety of Cannabidiol Plus Standard Care vs Standard Care Alone for the Treatment of Emotional Exhaustion and Burnout Among Frontline Health Care Workers During the COVID-19 Pandemic: A Randomized Clinical Trial. JAMA Netw Open. 2021;4(8):e2120603. PMID 34387679 · doi:10.1001/jamanetworkopen.2021.20603 İnsan · klinik çalışma
  167. ClinicalTrials.gov. Enhancing Prolonged Exposure With Cannabidiol to Treat Posttraumatic Stress Disorder (NCT05132699). The University of Texas Health Science Center at San Antonio; tamamlandı (birincil tamamlanma 30.06.2023), 21 katılımcı; sonuçlar modülü, son güncelleme 10.10.2024. 26 Ekim 2026'da API v2 ile okundu. Kaynak İnsan · klinik çalışma
  168. Straud CL, Roache JD, Ginsburg BC ve ark. Enhancing massed prolonged exposure with cannabidiol to improve posttraumatic stress disorder: Design and methodology of a pilot randomized clinical trial. Contemp Clin Trials Commun. 2024;38:101270. PMID 38404650 · doi:10.1016/j.conctc.2024.101270 İnsan · klinik çalışma
  169. Han K, Wang JY, Wang PY, Peng YC. Therapeutic potential of cannabidiol (CBD) in anxiety disorders: A systematic review and meta-analysis. Psychiatry Res. 2024;339:116049. PMID 38924898 · doi:10.1016/j.psychres.2024.116049 Derleme
  170. Sateia MJ, Buysse DJ, Krystal AD, Neubauer DN, Heald JL. Clinical Practice Guideline for the Pharmacologic Treatment of Chronic Insomnia in Adults: An American Academy of Sleep Medicine Clinical Practice Guideline. J Clin Sleep Med. 2017;13(2):307-349. PMID 27998379 · doi:10.5664/jcsm.6470 Kurum görüşü
  171. Edinger JD, Arnedt JT, Bertisch SM ve ark. Behavioral and psychological treatments for chronic insomnia disorder in adults: an American Academy of Sleep Medicine clinical practice guideline. J Clin Sleep Med. 2021;17(2):255-262. PMID 33164742 · doi:10.5664/jcsm.8986 Kurum görüşü
  172. Riemann D, Espie CA, Altena E ve ark. The European Insomnia Guideline: An update on the diagnosis and treatment of insomnia 2023. J Sleep Res. 2023;32(6):e14035. PMID 38016484 · doi:10.1111/jsr.14035 Kurum görüşü
  173. Narayan AJ, Downey LA, Rose S, Di Natale L, Hayley AC. Cannabidiol for moderate-severe insomnia: a randomized controlled pilot trial of 150 mg of nightly dosing. J Clin Sleep Med. 2024;20(5):753-763. PMID 38174873 · doi:10.5664/jcsm.10998 İnsan · klinik çalışma
  174. Varela LB, Miño Zambrano JE, Maura Goncalves Costa B ve ark. Medical cannabis for the treatment of insomnia. Cochrane Database Syst Rev. 2026;10(10):CD016216. PMID 42863850 · doi:10.1002/14651858.CD016216.pub2 Derleme
  175. Lavender IG, Marshall NS, McCartney D ve ark. Cannabinol for Acute Treatment of Insomnia Disorder in a Randomized Placebo-Controlled Crossover Trial. J Sleep Res. 2026;35(4):e70284. PMID 41698831 · doi:10.1111/jsr.70284 İnsan · klinik çalışma
  176. Bonn-Miller MO, Feldner MT, Bynion TM ve ark. A double-blind, randomized, placebo-controlled study of the safety and effects of CBN with and without CBD on sleep quality. Exp Clin Psychopharmacol. 2024;32(3):277-284. PMID 37796540 · doi:10.1037/pha0000682 İnsan · klinik çalışma
  177. Kolobaric A, Saleska J, Hewlings SJ ve ark. A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial to Assess the Effectiveness and Safety of Melatonin and Three Formulations of Floraworks Proprietary TruCBN™ for Improving Sleep. Pharmaceuticals (Basel). 2024;17(8):977. PMID 39204082 · doi:10.3390/ph17080977 İnsan · klinik çalışma
  178. Carley DW, Prasad B, Reid KJ ve ark. Pharmacotherapy of Apnea by Cannabimimetic Enhancement, the PACE Clinical Trial: Effects of Dronabinol in Obstructive Sleep Apnea. Sleep. 2018;41(1):zsx184. PMID 29121334 · doi:10.1093/sleep/zsx184 İnsan · klinik çalışma
  179. Ramar K, Rosen IM, Kirsch DB ve ark. Medical Cannabis and the Treatment of Obstructive Sleep Apnea: An American Academy of Sleep Medicine Position Statement. J Clin Sleep Med. 2018;14(4):679-681. PMID 29609727 · doi:10.5664/jcsm.7070 Kurum görüşü
  180. Gates P, Albertella L, Copeland J. Cannabis withdrawal and sleep: A systematic review of human studies. Subst Abus. 2016;37(1):255-69. PMID 25893849 · doi:10.1080/08897077.2015.1023484 Derleme
  181. Cohen PA, Avula B, Wang YH, Katragunta K, Khan I. Quantity of Melatonin and CBD in Melatonin Gummies Sold in the US. JAMA. 2023;329(16):1401-1402. PMID 37097362 · doi:10.1001/jama.2023.2296 Kimya laboratuvarı
  182. Velzeboer R, Malas A, Boerkoel P ve ark. Cannabis dosing and administration for sleep: a systematic review. Sleep. 2022;45(11):zsac218. (Düzeltme: Sleep. 2023;46(3):zsad008, PMID 36715175.) PMID 36107800 · doi:10.1093/sleep/zsac218 Derleme
  183. AminiLari M, Wang L, Neumark S ve ark. Medical cannabis and cannabinoids for impaired sleep: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Sleep. 2022;45(2):zsab234. PMID 34546363 · doi:10.1093/sleep/zsab234 Derleme
  184. Boylan PM, Santibañez M, Thomas J, Weeda E, Noel ZR, Caballero J. Cannabinoids for obstructive sleep apnea: A systematic review. Pharmacotherapy. 2024;44(11):880-891. PMID 39498540 · doi:10.1002/phar.4622 Derleme
  185. Ware MA, Fitzcharles MA, Joseph L, Shir Y. The effects of nabilone on sleep in fibromyalgia: results of a randomized controlled trial. Anesth Analg. 2010;110(2):604-10. PMID 20007734 · doi:10.1213/ANE.0b013e3181c76f70 İnsan · klinik çalışma
  186. Wang M, Faust M, Abbott S ve ark. Effects of a cannabidiol/terpene formulation on sleep in individuals with insomnia: a double-blind, placebo-controlled, randomized, crossover study. J Clin Sleep Med. 2025;21(1):69-80. PMID 39167421 · doi:10.5664/jcsm.11324 İnsan · klinik çalışma
  187. Saleska JL, Bryant C, Kolobaric A ve ark. The Safety and Comparative Effectiveness of Non-Psychoactive Cannabinoid Formulations for the Improvement of Sleep: A Double-Blinded, Randomized Controlled Trial. J Am Nutr Assoc. 2024;43(1):1-11. PMID 37162192 · doi:10.1080/27697061.2023.2203221 İnsan · klinik çalışma
  188. Ried K, Tamanna T, Matthews S, Sali A. Medicinal cannabis improves sleep in adults with insomnia: a randomised double-blind placebo-controlled crossover study. J Sleep Res. 2023;32(3):e13793. PMID 36539991 · doi:10.1111/jsr.13793 İnsan · klinik çalışma
  189. So-Ngern A, Sripanichkulchai B, Mahakkanukrauh A ve ark. Efficacy of Cannabis Oil in Improving Subjective Sleep Quality in Systemic Sclerosis: A Prospective Placebo-Controlled Study. Life (Basel). 2025;15(5):727. PMID 40430155 · doi:10.3390/life15050727 İnsan · klinik çalışma
  190. Dünya Sağlık Örgütü. Depressive disorder (depression) (bilgi notu), 11 Eylül 2026. Okunan bölümler: Key facts, Overview, Symptoms and patterns. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  191. Winkler A, Meis AC, Hermann C. Placebo effects in a RCT assessing 30 days of low dose Cannabidiol (CBD) treatment for psychological distress in stressed students at risk for depression. J Cannabis Res. 2025;7(1):98. PMID 41316488 · doi:10.1186/s42238-025-00366-9 İnsan · klinik çalışma
  192. Hardy J, Greer R, Huggett G, Kearney A, Gurgenci T, Good P. Phase IIb Randomized, Placebo-Controlled, Dose-Escalating, Double-Blind Study of Cannabidiol Oil for the Relief of Symptoms in Advanced Cancer (MedCan1-CBD). J Clin Oncol. 2023;41(7):1444-1452. PMID 36409969 · doi:10.1200/JCO.22.01632 İnsan · klinik çalışma
  193. Jantsch J, Wickert F, Fraga GF ve ark. Effects of cannabidiol on anxiety- and depressive-like behaviors and cognition: a systematic review and meta-analysis of preclinical studies. Mol Psychiatry. 2026;31(11):6676-6692. PMID 42380607 · doi:10.1038/s41380-026-03733-x DerlemeHayvan
  194. Pinto JV, Crippa JAS, Ceresér KM ve ark. Cannabidiol as an Adjunctive Treatment for Acute Bipolar Depression: A Pilot Study: Le cannabidiol comme traitement d'appoint de la dépression bipolaire aiguë : une étude pilote. Can J Psychiatry. 2024;69(4):242-251. PMID 37920963 · doi:10.1177/07067437231209650 İnsan · klinik çalışma
  195. ClinicalTrials.gov. Cannabidiol for Bipolar Depression (CBD-BD) (NCT05867849). University of British Columbia; hasta alıyor; tahmini 360 katılımcı; birincil sonlanım: 6. haftada depresif belirtilerde düzelme; tahmini birincil tamamlanma Aralık 2029; son güncelleme 23.04.2025. 26 Ekim 2026'da API v2 ile okundu. Kaynak İnsan · klinik çalışma
  196. Gobbi G, Atkin T, Zytynski T ve ark. Association of Cannabis Use in Adolescence and Risk of Depression, Anxiety, and Suicidality in Young Adulthood: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Psychiatry. 2019;76(4):426-434. (Düzeltme: JAMA Psychiatry. 2019;76(4):447, PMID 30865235; tartışma bölümü.) PMID 30758486 · doi:10.1001/jamapsychiatry.2018.4500 Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
  197. Churchill V, Chubb CS, Popova L, Spears CA, Pigott T. The association between cannabis and depression: an updated Systematic Review and Meta-analysis. Psychol Med. 2025;55:e44. PMID 39936870 · doi:10.1017/S0033291724003143 Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
  198. Hodgson K, Coleman JRI, Hagenaars SP ve ark. Cannabis use, depression and self-harm: phenotypic and genetic relationships. Addiction. 2020;115(3):482-492. PMID 31833150 · doi:10.1111/add.14845 İnsan · gözlemsel çalışmaİnsan · genetik çalışma
  199. Jefsen OH, Speed M, Speed D, Østergaard SD. Bipolar disorder and cannabis use: A bidirectional two-sample Mendelian randomization study. Addict Biol. 2021;26(6):e13030. PMID 33733564 · doi:10.1111/adb.13030 İnsan · genetik çalışma
  200. Sanjuan-Ortiz C, Querol P, Aymerich C ve ark. Cannabis use and subsequent onset of manic symptoms and bipolar disorder: A systematic review and meta-analysis. J Affect Disord. 2027;416:122588. PMID 42838231 · doi:10.1016/j.jad.2026.122588 Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
  201. Kansagara D, Terry GE, Ayers CK, D'Souza DC. Cannabis and Mental Health: A Review. JAMA Intern Med. 2026;186(5):618-628. PMID 41801216 · doi:10.1001/jamainternmed.2025.8215 Derleme
  202. National Institute for Health and Care Excellence. Depression in adults: treatment and management (NG222). Yayın 29 Haziran 2022. Okunan öneriler: 1.4.12, 1.4.13 (antidepresanı bırakma), 1.4.16, 1.4.17 (dozun kademeli azaltılması ve izlem). 26–27 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  203. Salcedo P, Volpe DA, Chaturbedi A ve ark. Clinical Study to Evaluate Drug Interactions of Cannabidiol with Citalopram and Morphine in Healthy Adults. Clin Pharmacol Ther. 2026;119(4):1095-1104. PMID 41622700 · doi:10.1002/cpt.70219 İnsan · klinik çalışma
  204. Crichton M, Dissanayaka T, Marx W ve ark. Does medicinal cannabis affect depression, anxiety, and stress in people with cancer? A systematic review and meta-analysis of intervention studies. Maturitas. 2024;184:107941. PMID 38430618 · doi:10.1016/j.maturitas.2024.107941 Derleme
  205. Mangoo S, Erridge S, Holvey C ve ark. Assessment of clinical outcomes of medicinal cannabis therapy for depression: analysis from the UK Medical Cannabis Registry. Expert Rev Neurother. 2022;22(11-12):995-1008. PMID 36573268 · doi:10.1080/14737175.2022.2161894 İnsan · gözlemsel çalışma
  206. Linge R, Jiménez-Sánchez L, Campa L ve ark. Cannabidiol induces rapid-acting antidepressant-like effects and enhances cortical 5-HT/glutamate neurotransmission: role of 5-HT1A receptors. Neuropharmacology. 2016;103:16-26. PMID 26711860 · doi:10.1016/j.neuropharm.2015.12.017 Hayvan
  207. Lev-Ran S, Roerecke M, Le Foll B, George TP, McKenzie K, Rehm J. The association between cannabis use and depression: a systematic review and meta-analysis of longitudinal studies. Psychol Med. 2014;44(4):797-810. PMID 23795762 · doi:10.1017/S0033291713001438 Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
  208. Pinto JV, Medeiros LS, Santana da Rosa G ve ark. The prevalence and clinical correlates of cannabis use and cannabis use disorder among patients with bipolar disorder: A systematic review with meta-analysis and meta-regression. Neurosci Biobehav Rev. 2019;101:78-84. PMID 30974123 · doi:10.1016/j.neubiorev.2019.04.004 Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
  209. Gibbs M, Winsper C, Marwaha S, Gilbert E, Broome M, Singh SP. Cannabis use and mania symptoms: a systematic review and meta-analysis. J Affect Disord. 2015;171:39-47. PMID 25285897 · doi:10.1016/j.jad.2014.09.016 Derlemeİnsan · gözlemsel çalışma
  210. Zuardi A, Crippa J, Dursun S ve ark. Cannabidiol was ineffective for manic episode of bipolar affective disorder. J Psychopharmacol. 2010;24(1):135-7. PMID 18801823 · doi:10.1177/0269881108096521 İnsan · olgu bildirimi
  211. Auf A, Almakki RA, Alhummayani NM. Cannabidiol Induced Manic Episode: A Case Report. Psychopharmacol Bull. 2025;55(4):116-122. PMID 40630971 · doi:10.64719/pb.4542 İnsan · olgu bildirimi
  212. MARINOL (dronabinol) capsules, ABD reçete bilgisi, DailyMed setid d0efeeec-640d-43c3-8f0a-d31324a11c68, SPL sürüm 5 (effectiveTime 14 Şubat 2023): bölüm 5.1, 5.2, 5.3, 5.5, 6.1, 7.1-7.4, 8.1, 8.5, 8.6, 9.2, 9.3, 11, 12.2, 12.3, 12.5, 17. 24–26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
  213. Han B, Compton WM, Einstein EB, Volkow ND. Associations of Suicidality Trends With Cannabis Use as a Function of Sex and Depression Status. JAMA Netw Open. 2021;4(6):e2113025. PMID 34156452 · doi:10.1001/jamanetworkopen.2021.13025 İnsan · gözlemsel çalışma
  214. World Health Organization. Schizophrenia. Bilgi notu (fact sheet), 11 Eylül 2026; okunan bölümler: Key facts, Symptoms, Magnitude and impact, Causes of schizophrenia, Management and support. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  215. McCutcheon RA, Reis Marques T, Howes OD. Schizophrenia-An Overview. JAMA Psychiatry. 2020;77(2):201-210. PMID 31664453 · doi:10.1001/jamapsychiatry.2019.3360 Derleme
  216. Leucht S, Siafis S, McGrath JJ ve ark. Schizophrenia. Nat Rev Dis Primers. 2025;11(1):83. PMID 41309720 · doi:10.1038/s41572-025-00667-6 Derleme
  217. Leweke FM, Piomelli D, Pahlisch F ve ark. Cannabidiol enhances anandamide signaling and alleviates psychotic symptoms of schizophrenia. Transl Psychiatry. 2012;2(3):e94. PMID 22832859 · doi:10.1038/tp.2012.15 İnsan · klinik çalışma
  218. McGuire P, Robson P, Cubala WJ ve ark. Cannabidiol (CBD) as an Adjunctive Therapy in Schizophrenia: A Multicenter Randomized Controlled Trial. Am J Psychiatry. 2018;175(3):225-231. PMID 29241357 · doi:10.1176/appi.ajp.2017.17030325 İnsan · klinik çalışma
  219. Boggs DL, Surti T, Gupta A ve ark. The effects of cannabidiol (CBD) on cognition and symptoms in outpatients with chronic schizophrenia a randomized placebo controlled trial. Psychopharmacology (Berl). 2018;235(7):1923-1932. PMID 29619533 · doi:10.1007/s00213-018-4885-9 İnsan · klinik çalışma
  220. ClinicalTrials.gov. Trial to Investigate the Safety and Efficacy of GWP42003-P Versus Placebo as Adjunctive Therapy in Participants With Schizophrenia Experiencing Inadequate Response to Ongoing Antipsychotic Treatment. NCT04421456; sponsor Jazz Pharmaceuticals; Faz 2, 95 katılımcı, başlangıç 18 Ağustos 2020, birincil tamamlanma 16 Mart 2022; sponsorun iş kararıyla sonlandırıldı; sonuçlar kayda ilk kez 15 Haziran 2023'te girdi; hakemli yayın yok. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak İnsan · klinik çalışma
  221. Di Francesco A, Cutrufelli P, Chiarenza C ve ark. Cannabidiol for the treatment of positive and negative symptoms in schizophrenia spectrum disorders: a systematic review and meta-analysis. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2026;276(6):2789-2798. PMID 42047775 · doi:10.1007/s00406-026-02249-3 Derleme
  222. Bhattacharyya S, Appiah-Kusi E, Wilson R ve ark. Effects of cannabidiol on symptoms in people at clinical high risk for psychosis. World Psychiatry. 2024;23(3):451-452. PMID 39279373 · doi:10.1002/wps.21253 İnsan · klinik çalışma
  223. Amminger GP, Lin A, Kerr M ve ark. Cannabidiol for at risk for psychosis youth: A randomized controlled trial. Early Interv Psychiatry. 2022;16(4):419-432. (Çalışma protokolü; sonuç yayını 26 Ekim 2026 itibarıyla PubMed'de bulunamadı.) PMID 34190422 · doi:10.1111/eip.13182 İnsan · klinik çalışma
  224. Di Forti M, Quattrone D, Freeman TP ve ark. The contribution of cannabis use to variation in the incidence of psychotic disorder across Europe (EU-GEI): a multicentre case-control study. Lancet Psychiatry. 2019;6(5):427-436. PMID 30902669 · doi:10.1016/S2215-0366(19)30048-3 İnsan · gözlemsel çalışma
  225. Marconi A, Di Forti M, Lewis CM, Murray RM, Vassos E. Meta-analysis of the Association Between the Level of Cannabis Use and Risk of Psychosis. Schizophr Bull. 2016;42(5):1262-9. PMID 26884547 · doi:10.1093/schbul/sbw003 Derleme
  226. D'Souza DC, Perry E, MacDougall L ve ark. The psychotomimetic effects of intravenous delta-9-tetrahydrocannabinol in healthy individuals: implications for psychosis. Neuropsychopharmacology. 2004;29(8):1558-72. PMID 15173844 · doi:10.1038/sj.npp.1300496 İnsan · klinik çalışma
  227. Starzer MSK, Nordentoft M, Hjorthøj C. Rates and Predictors of Conversion to Schizophrenia or Bipolar Disorder Following Substance-Induced Psychosis. Am J Psychiatry. 2018;175(4):343-350. (Düzeltme: Am J Psychiatry. 2019;176(4):324, PMID 30929503; düzeltmenin içeriği okunamadı.) PMID 29179576 · doi:10.1176/appi.ajp.2017.17020223 İnsan · gözlemsel çalışma
  228. Englund A, Morrison PD, Nottage J ve ark. Cannabidiol inhibits THC-elicited paranoid symptoms and hippocampal-dependent memory impairment. J Psychopharmacol. 2013;27(1):19-27. PMID 23042808 · doi:10.1177/0269881112460109 İnsan · klinik çalışma
  229. Ganesh S, Cortes-Briones J, Schnakenberg Martin AM, Skosnik PD, D'Souza DC, Ranganathan M. Delta-9-Tetrahydrocannabinol, Cannabidiol, and Acute Psychotomimetic States: A Balancing Act of the Principal Phyto-Cannabinoids on Human Brain and Behavior. Cannabis Cannabinoid Res. 2023;8(5):846-856. PMID 35319274 · doi:10.1089/can.2021.0166 İnsan · klinik çalışma
  230. Morgan CJA, Freeman TP, Hindocha C, Schafer G, Gardner C, Curran HV. Individual and combined effects of acute delta-9-tetrahydrocannabinol and cannabidiol on psychotomimetic symptoms and memory function. Transl Psychiatry. 2018;8(1):181. PMID 30185793 · doi:10.1038/s41398-018-0191-x İnsan · klinik çalışma
  231. Englund A, Oliver D, Chesney E ve ark. Does cannabidiol make cannabis safer? A randomised, double-blind, cross-over trial of cannabis with four different CBD:THC ratios. Neuropsychopharmacology. 2023;48(6):869-876. PMID 36380220 · doi:10.1038/s41386-022-01478-z İnsan · klinik çalışma
  232. Lawn W, Trinci K, Mokrysz C ve ark. The acute effects of cannabis with and without cannabidiol in adults and adolescents: A randomised, double-blind, placebo-controlled, crossover experiment. Addiction. 2023;118(7):1282-1294. PMID 36750134 · doi:10.1111/add.16154 İnsan · klinik çalışma
  233. Chesney E, Oliver D, Sarma A ve ark. Does cannabidiol reduce the adverse effects of cannabis in schizophrenia? A randomised, double-blind, cross-over trial. Neuropsychopharmacology. 2025;50(12):1759-1767. PMID 40702165 · doi:10.1038/s41386-025-02175-3 İnsan · klinik çalışma
  234. Freeman AM, Petrilli K, Lees R ve ark. How does cannabidiol (CBD) influence the acute effects of delta-9-tetrahydrocannabinol (THC) in humans? A systematic review. Neurosci Biobehav Rev. 2019;107:696-712. PMID 31580839 · doi:10.1016/j.neubiorev.2019.09.036 Derleme
  235. CLOZARIL (clozapine) tablets, ABD reçete bilgisi, DailyMed setid 90876802-0e3a-44c9-9ff7-1754dfbe736a, SPL sürüm 21 (effectiveTime 6 Haziran 2025); okunan bölümler: 2.5, 5.19, 7.1. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
  236. Bhattacharyya S, Wilson R, Appiah-Kusi E ve ark. Effect of Cannabidiol on Medial Temporal, Midbrain, and Striatal Dysfunction in People at Clinical High Risk of Psychosis: A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry. 2018;75(11):1107-1117. PMID 30167644 · doi:10.1001/jamapsychiatry.2018.2309 İnsan · klinik çalışma
  237. O'Neill A, Wilson R, Blest-Hopley G ve ark. Normalization of mediotemporal and prefrontal activity, and mediotemporal-striatal connectivity, may underlie antipsychotic effects of cannabidiol in psychosis. Psychol Med. 2021;51(4):596-606. PMID 31994476 · doi:10.1017/S0033291719003519 İnsan · klinik çalışma
  238. Appiah-Kusi E, Petros N, Wilson R ve ark. Effects of short-term cannabidiol treatment on response to social stress in subjects at clinical high risk of developing psychosis. Psychopharmacology (Berl). 2020;237(4):1121-1130. PMID 31915861 · doi:10.1007/s00213-019-05442-6 İnsan · klinik çalışma
  239. Bhattacharyya S, Morrison PD, Fusar-Poli P ve ark. Opposite effects of delta-9-tetrahydrocannabinol and cannabidiol on human brain function and psychopathology. Neuropsychopharmacology. 2010;35(3):764-74. PMID 19924114 · doi:10.1038/npp.2009.184 İnsan · klinik çalışma
  240. Solowij N, Broyd S, Greenwood LM ve ark. A randomised controlled trial of vaporised Δ9-tetrahydrocannabinol and cannabidiol alone and in combination in frequent and infrequent cannabis users: acute intoxication effects. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2019;269(1):17-35. PMID 30661105 · doi:10.1007/s00406-019-00978-2 İnsan · klinik çalışma
  241. Morgan CJ, Curran HV. Effects of cannabidiol on schizophrenia-like symptoms in people who use cannabis. Br J Psychiatry. 2008;192(4):306-7. PMID 18378995 · doi:10.1192/bjp.bp.107.046649 İnsan · gözlemsel çalışma
  242. ClinicalTrials.gov. A Study of GWP42003 as Adjunctive Therapy in the First Line Treatment of Schizophrenia or Related Psychotic Disorder. NCT02006628 (McGuire 2018'in kaydı); kayıttaki sponsor Jazz Pharmaceuticals; Faz 2, 88 katılımcı, tamamlandı (birincil tamamlanma 8 Ocak 2015); sonuçlar kayda 26 Temmuz 2019'da girdi. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak İnsan · klinik çalışma
  243. van Boxel R, Gangadin SS, Janssen H ve ark. The impact of cannabidiol treatment on resting state functional connectivity, prefrontal metabolite levels and reward processing in recent-onset patients with a psychotic disorder. J Psychiatr Res. 2023;163:93-101. PMID 37207437 · doi:10.1016/j.jpsychires.2023.05.019 İnsan · klinik çalışma
  244. Köck P, Lang E, Trulley VN ve ark. Cannabidiol Cigarettes as Adjunctive Treatment for Psychotic Disorders - A Randomized, Open-Label Pilot-Study. Front Psychiatry. 2021;12:736822. PMID 34803760 · doi:10.3389/fpsyt.2021.736822 İnsan · klinik çalışma
  245. Myran DT, Harrison LD, Pugliese M ve ark. Transition to Schizophrenia Spectrum Disorder Following Emergency Department Visits Due to Substance Use With and Without Psychosis. JAMA Psychiatry. 2023;80(11):1169-1174. PMID 37755727 · doi:10.1001/jamapsychiatry.2023.3582 İnsan · gözlemsel çalışma
  246. Haney M, Malcolm RJ, Babalonis S ve ark. Oral Cannabidiol does not Alter the Subjective, Reinforcing or Cardiovascular Effects of Smoked Cannabis. Neuropsychopharmacology. 2016;41(8):1974-82. PMID 26708108 · doi:10.1038/npp.2015.367 İnsan · klinik çalışma
  247. Dixon T, Cadenhead KS. Cannabidiol versus placebo as adjunctive treatment in early psychosis: study protocol for randomized controlled trial. Trials. 2023;24(1):775. (Çalışma protokolü; kayıt NCT04411225, 26 Ekim 2026'da "Recruiting".) PMID 38037108 · doi:10.1186/s13063-023-07789-w İnsan · klinik çalışma
  248. Connor JP, Stjepanović D, Le Foll B, Hoch E, Budney AJ, Hall WD. Cannabis use and cannabis use disorder. Nat Rev Dis Primers. 2021;7(1):16. PMID 33627670 · doi:10.1038/s41572-021-00247-4 Derleme
  249. Gates PJ, Sabioni P, Copeland J, Le Foll B, Gowing L. Psychosocial interventions for cannabis use disorder. Cochrane Database Syst Rev. 2016;2016(5):CD005336. PMID 27149547 · doi:10.1002/14651858.CD005336.pub4 Derleme
  250. Freeman TP, Hindocha C, Baio G ve ark. Cannabidiol for the treatment of cannabis use disorder: a phase 2a, double-blind, placebo-controlled, randomised, adaptive Bayesian trial. Lancet Psychiatry. 2020;7(10):865-874. PMID 32735782 · doi:10.1016/S2215-0366(20)30290-X İnsan · klinik çalışma
  251. Bhardwaj AK, Mills L, Doyle M ve ark. A phase III multisite randomised controlled trial to compare the efficacy of cannabidiol to placebo in the treatment of cannabis use disorder: the CBD-CUD study protocol. BMC Psychiatry. 2024;24(1):175. PMID 38433233 · doi:10.1186/s12888-024-05616-3 İnsan · klinik çalışma
  252. Allsop DJ, Copeland J, Lintzeris N ve ark. Nabiximols as an agonist replacement therapy during cannabis withdrawal: a randomized clinical trial. JAMA Psychiatry. 2014;71(3):281-91. PMID 24430917 · doi:10.1001/jamapsychiatry.2013.3947 İnsan · klinik çalışma
  253. Lintzeris N, Bhardwaj A, Mills L ve ark. Nabiximols for the Treatment of Cannabis Dependence: A Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med. 2019;179(9):1242-1253. (Düzeltme: JAMA Intern Med. 2023;183(12):1414, PMID 37812434 — Ek 1'deki protokolden kişisel bilgi çıkarıldı; sonuçlar değişmedi.) PMID 31305874 · doi:10.1001/jamainternmed.2019.1993 İnsan · klinik çalışma
  254. Hurd YL, Spriggs S, Alishayev J ve ark. Cannabidiol for the Reduction of Cue-Induced Craving and Anxiety in Drug-Abstinent Individuals With Heroin Use Disorder: A Double-Blind Randomized Placebo-Controlled Trial. Am J Psychiatry. 2019;176(11):911-922. (Düzeltme: Am J Psychiatry. 2020;177(7):641, PMID 32605447; düzeltmenin içeriği okunamadı.) PMID 31109198 · doi:10.1176/appi.ajp.2019.18101191 İnsan · klinik çalışma
  255. London ED, Dean AC, De La Garza R ve ark. Adjunctive Cannabidiol in Inpatient Buprenorphine Treatment for Opioid Use Disorder: A Pilot Randomized Trial. J Addict Med. 2025 (çevrim içi erken yayım). doi: 10.1097/ADM.0000000000001640. PMID 41467610 · doi:10.1097/ADM.0000000000001640 İnsan · klinik çalışma
  256. Zimmermann S, Teetzmann A, Baeßler J ve ark. Acute cannabidiol administration reduces alcohol craving and cue-induced nucleus accumbens activation in individuals with alcohol use disorder: the double-blind randomized controlled ICONIC trial. Mol Psychiatry. 2025;30(6):2612-2619. PMID 39668256 · doi:10.1038/s41380-024-02869-y İnsan · klinik çalışma
  257. Hurzeler T, Logge W, Watt J ve ark. Cannabidiol alters psychophysiological, craving and anxiety responses in an alcohol cue reactivity task: A cross-over randomized controlled trial. Alcohol Clin Exp Res (Hoboken). 2025;49(2):448-459. PMID 39891614 · doi:10.1111/acer.15514 İnsan · klinik çalışma
  258. Mueller RL, Hooper JF, Ellingson JM ve ark. A preliminary randomized trial of the safety, tolerability, and clinical effects of hemp-derived cannabidiol in alcohol use disorder. Front Psychiatry. 2025;16:1516351. PMID 40357520 · doi:10.3389/fpsyt.2025.1516351 İnsan · klinik çalışma
  259. Kirkland AE, Browning BD, Meredith LR ve ark. The neural and psychophysiological effects of cannabidiol in youth with alcohol use disorder: A randomized controlled clinical trial. Neuropsychopharmacology. 2025;50(10):1482-1492. PMID 40500407 · doi:10.1038/s41386-025-02141-z İnsan · klinik çalışma
  260. Mongeau-Pérusse V, Brissette S, Bruneau J ve ark. Cannabidiol as a treatment for craving and relapse in individuals with cocaine use disorder: a randomized placebo-controlled trial. Addiction. 2021;116(9):2431-2442. PMID 33464660 · doi:10.1111/add.15417 İnsan · klinik çalışma
  261. Redonnet B, Eren F, Avenin G, Melchior M, Mary-Krause M. Efficacy of cannabidiol alone or in combination with Δ-9-tetrahydrocannabinol for the management of substance use disorders: An umbrella review of the evidence. Addiction. 2025;120(5):813-834. PMID 39947878 · doi:10.1111/add.16745 Derleme
  262. Silva EAD, Medeiros WMB, Santos JPMD ve ark. Evaluation of the efficacy and safety of cannabidiol-rich cannabis extract in children with autism spectrum disorder: randomized, double-blind, and placebo-controlled clinical trial. Trends Psychiatry Psychother. 2024;46:e20210396. PMID 35617670 · doi:10.47626/2237-6089-2021-0396 İnsan · klinik çalışma
  263. Aran A, Harel M, Cassuto H ve ark. Cannabinoid treatment for autism: a proof-of-concept randomized trial. Mol Autism. 2021;12(1):6. PMID 33536055 · doi:10.1186/s13229-021-00420-2 İnsan · klinik çalışma
  264. Trauner D, Umlauf A, Grelotti DJ ve ark. Cannabidiol (CBD) Treatment for Severe Problem Behaviors in Autistic Boys: A Randomized Clinical Trial. J Autism Dev Disord. 2026;56(11):4362-4375. PMID 40410546 · doi:10.1007/s10803-025-06884-y İnsan · klinik çalışma
  265. ClinicalTrials.gov. Trial to Investigate the Safety and Efficacy of Cannabidiol Oral Solution (GWP42003-P; CBD-OS) in Children and Adolescents With Autism Spectrum Disorder. NCT04745026; sponsor Jazz Pharmaceuticals; Faz 2, 103 katılımcı, başlangıç 31 Mayıs 2021, birincil tamamlanma 21 Aralık 2023; sonuçlar kayda 30 Mart 2025'te girdi; hakemli yayın yok. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak İnsan · klinik çalışma
  266. Parrella NF, Hill AT, Enticott PG ve ark. Effects of Cannabidiol on Social Relating, Anxiety, and Parental Stress in Autistic Children: A Randomized Controlled Crossover Trial. Autism Res. 2026;19(2):e70159. (Düzeltme: Autism Res. 2026;e70380, PMID 42861636; düzeltmenin içeriği okunamadı.) PMID 41452412 · doi:10.1002/aur.70159 İnsan · klinik çalışma
  267. Keating BA, Ogru Y, Isikgel E, Sharma K, El-Sukkari D, Fahey MC. NTI164, a novel medicinal cannabis extract, improves core symptoms of autism spectrum disorder: Results from a double-blind, randomised, controlled trial (The Harmony study). Neurotherapeutics. 2026;23(5):e01033. PMID 42561512 · doi:10.1016/j.neurot.2026.e01033 İnsan · klinik çalışma
  268. Schnapp A, Harel M, Cayam-Rand D, Cassuto H, Polyansky L, Aran A. A Placebo-Controlled Trial of Cannabinoid Treatment for Disruptive Behavior in Children and Adolescents with Autism Spectrum Disorder: Effects on Sleep Parameters as Measured by the CSHQ. Biomedicines. 2022;10(7):1685. PMID 35884990 · doi:10.3390/biomedicines10071685 İnsan · klinik çalışma
  269. Barchel D, Stolar O, De-Haan T ve ark. Oral Cannabidiol Use in Children With Autism Spectrum Disorder to Treat Related Symptoms and Co-morbidities. Front Pharmacol. 2018;9:1521. PMID 30687090 · doi:10.3389/fphar.2018.01521 İnsan · gözlemsel çalışma
  270. Bar-Lev Schleider L, Mechoulam R, Saban N, Meiri G, Novack V. Real life Experience of Medical Cannabis Treatment in Autism: Analysis of Safety and Efficacy. Sci Rep. 2019;9(1):200. PMID 30655581 · doi:10.1038/s41598-018-37570-y İnsan · gözlemsel çalışma
  271. Al-Soleiti M, Balaj K, Thom RP, McDougle CJ, Keary CJ. Brief Report: Suspected Cannabis-Induced Mania and Psychosis in Young Adult Males with Autism Spectrum Disorder. J Autism Dev Disord. 2022;52(9):4164-4171. PMID 34505186 · doi:10.1007/s10803-021-05254-8 İnsan · olgu bildirimi
  272. Aran A, Cassuto H, Lubotzky A, Wattad N, Hazan E. Brief Report: Cannabidiol-Rich Cannabis in Children with Autism Spectrum Disorder and Severe Behavioral Problems-A Retrospective Feasibility Study. J Autism Dev Disord. 2019;49(3):1284-1288. PMID 30382443 · doi:10.1007/s10803-018-3808-2 İnsan · gözlemsel çalışma
  273. Cooper RE, Williams E, Seegobin S, Tye C, Kuntsi J, Asherson P. Cannabinoids in attention-deficit/hyperactivity disorder: A randomised-controlled trial. Eur Neuropsychopharmacol. 2017;27(8):795-808. PMID 28576350 · doi:10.1016/j.euroneuro.2017.05.005 İnsan · klinik çalışma
  274. Stueber A, Cuttler C. Self-Reported Effects of Cannabis on ADHD Symptoms, ADHD Medication Side Effects, and ADHD-Related Executive Dysfunction. J Atten Disord. 2022;26(6):942-955. PMID 34632827 · doi:10.1177/10870547211050949 İnsan · gözlemsel çalışma
  275. Ryan JE, Herens A, Fruchtman M, Veliz P, Kelly EL, Worster B. Cannabis Use in a Community-Based Sample of Adults Diagnosed With ADHD: Prevalence, Impact on Symptoms, and Stimulant Side Effects. J Atten Disord. 2026;30(3):407-422. PMID 40874736 · doi:10.1177/10870547251364575 İnsan · gözlemsel çalışma
  276. Francisco AP, Lethbridge G, Patterson B, Goldman Bergmann C, Van Ameringen M. Cannabis use in Attention - Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD): A scoping review. J Psychiatr Res. 2023;157:239-256. PMID 36508935 · doi:10.1016/j.jpsychires.2022.11.029 Derleme
  277. Levin FR, Mariani JJ, Brooks DJ, Pavlicova M, Cheng W, Nunes EV. Dronabinol for the treatment of cannabis dependence: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Drug Alcohol Depend. 2011;116(1-3):142-50. PMID 21310551 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2010.12.010 İnsan · klinik çalışma
  278. Levin FR, Mariani JJ, Pavlicova M ve ark. Dronabinol and lofexidine for cannabis use disorder: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Drug Alcohol Depend. 2016;159:53-60. PMID 26711160 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2015.11.025 İnsan · klinik çalışma
  279. Trigo JM, Soliman A, Quilty LC ve ark. Nabiximols combined with motivational enhancement/cognitive behavioral therapy for the treatment of cannabis dependence: A pilot randomized clinical trial. PLoS One. 2018;13(1):e0190768. PMID 29385147 · doi:10.1371/journal.pone.0190768 İnsan · klinik çalışma
  280. Lintzeris N, Mills L, Dunlop A ve ark. Cannabis use in patients 3 months after ceasing nabiximols for the treatment of cannabis dependence: Results from a placebo-controlled randomised trial. Drug Alcohol Depend. 2020;215:108220. PMID 32768992 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2020.108220 İnsan · klinik çalışma
  281. Bharat C, Huang X, Campbell G ve ark. Cannabis and cannabinoids for the treatment of mental and substance use disorders and symptoms: A systematic review and meta-analysis of experimental and observational studies. Psychiatry Res. 2026;365:117380. PMID 42617303 · doi:10.1016/j.psychres.2026.117380 Derleme
  282. Suzuki J, Prostko S, Szpak V ve ark. Impact of cannabidiol on reward- and stress-related neurocognitive processes among individuals with opioid use disorder: A pilot, double-blind, placebo-controlled, randomized cross-over trial. Front Psychiatry. 2023;14:1155984. PMID 37065899 · doi:10.3389/fpsyt.2023.1155984 İnsan · klinik çalışma
  283. Hindocha C, Freeman TP, Grabski M ve ark. Cannabidiol reverses attentional bias to cigarette cues in a human experimental model of tobacco withdrawal. Addiction. 2018;113(9):1696-1705. PMID 29714034 · doi:10.1111/add.14243 İnsan · klinik çalışma
  284. Hindocha C, Freeman TP, Grabski M ve ark. The effects of cannabidiol on impulsivity and memory during abstinence in cigarette dependent smokers. Sci Rep. 2018;8(1):7568. PMID 29765102 · doi:10.1038/s41598-018-25846-2 İnsan · klinik çalışma
  285. Meneses-Gaya C, Crippa JA, Hallak JE ve ark. Cannabidiol for the treatment of crack-cocaine craving: an exploratory double-blind study. Braz J Psychiatry. 2021;43(5):467-476. PMID 33146345 · doi:10.1590/1516-4446-2020-1416 İnsan · klinik çalışma
  286. Vasconcelos QDJS, de Freitas RF, Freitas MC ve ark. Cannabinoid-based interventions for behavioral outcomes in children and adolescents with autism spectrum disorder: A systematic review of safety and effectiveness. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry. 2026;146:111697. PMID 41974303 · doi:10.1016/j.pnpbp.2026.111697 Derleme
  287. Köck P, Badek A, Meyer M, Klaassen AL, Walter M, Kindler J. Cannabinoids for treating psychiatric disorders in youth: a systematic review of randomized controlled trials. Child Adolesc Psychiatry Ment Health. 2024;18(1):158. PMID 39696457 · doi:10.1186/s13034-024-00846-5 Derleme
  288. Hacohen M, Stolar OE, Berkovitch M ve ark. Children and adolescents with ASD treated with CBD-rich cannabis exhibit significant improvements particularly in social symptoms: an open label study. Transl Psychiatry. 2022;12(1):375. PMID 36085294 · doi:10.1038/s41398-022-02104-8 İnsan · klinik çalışma
  289. Erridge S, Kerr-Gaffney J, Holvey C ve ark. Clinical outcome analysis of patients with autism spectrum disorder: analysis from the UK Medical Cannabis Registry. Ther Adv Psychopharmacol. 2022;12:20451253221116240. PMID 36159065 · doi:10.1177/20451253221116240 İnsan · gözlemsel çalışma
  290. Aggarwal A, Erridge S, Varadpande M ve ark. UK Medical Cannabis Registry: A Clinical Outcomes Analysis for Autism Spectrum Disorder. Neuropsychopharmacol Rep. 2026;46(3):e70146. (Düzeltme: Neuropsychopharmacol Rep. 2026;46(3):e70172, PMID 42711967 — yazarların çıkar beyanı eklendi: yazarların çoğu özel bir tıbbi kenevir kliniğinde çalışıyor.) PMID 42387975 · doi:10.1002/npr2.70146 İnsan · gözlemsel çalışma
  291. Bilge S, Ekici B. CBD-enriched cannabis for autism spectrum disorder: an experience of a single center in Turkey and reviews of the literature. J Cannabis Res. 2021;3(1):53. PMID 34911567 · doi:10.1186/s42238-021-00108-7 İnsan · gözlemsel çalışmaDerleme
  292. Pretzsch CM, Freyberg J, Voinescu B ve ark. Effects of cannabidiol on brain excitation and inhibition systems; a randomised placebo-controlled single dose trial during magnetic resonance spectroscopy in adults with and without autism spectrum disorder. Neuropsychopharmacology. 2019;44(8):1398-1405. PMID 30758329 · doi:10.1038/s41386-019-0333-8 İnsan · klinik çalışma
  293. Ittiphakorn P, Erridge S, Holvey C, Coomber R, Rucker JJ, Sodergren MH. UK Medical Cannabis Registry: An analysis of clinical outcomes of medicinal cannabis therapy for attention-deficit/hyperactivity disorder. Neuropsychopharmacol Rep. 2023;43(4):596-606. PMID 38058251 · doi:10.1002/npr2.12400 İnsan · gözlemsel çalışma
  294. Morgan CJ, Das RK, Joye A, Curran HV, Kamboj SK. Cannabidiol reduces cigarette consumption in tobacco smokers: preliminary findings. Addict Behav. 2013;38(9):2433-6. PMID 23685330 · doi:10.1016/j.addbeh.2013.03.011 İnsan · klinik çalışma
  295. Lawson J, Robinson L, Conlon GR ve ark. A Phase-2 Open-Label Trial of Cannabidiol to Treat Core and Associated Symptoms of Autism in Children and Adolescents Without Intellectual Disability. J Child Adolesc Psychopharmacol. 2026;36(6):350-358. PMID 42204954 · doi:10.1177/10445463261452514 İnsan · klinik çalışma
  296. Markowitz JS, De Faria L, Zhang Q ve ark. The Influence of Cannabidiol on the Pharmacokinetics of Methylphenidate in Healthy Subjects. Med Cannabis Cannabinoids. 2022;5(1):199-206. PMID 36467779 · doi:10.1159/000527189 İnsan · klinik çalışma
  297. Schoedel KA, Szeto I, Setnik B ve ark. Abuse potential assessment of cannabidiol (CBD) in recreational polydrug users: A randomized, double-blind, controlled trial. Epilepsy Behav. 2018;88:162-171. PMID 30286443 · doi:10.1016/j.yebeh.2018.07.027 İnsan · klinik çalışma
  298. Sativex Oromucosal Spray (delta-9-tetrahidrokannabinol ve kannabidiol), Birleşik Krallık ürün bilgisi (SmPC), ruhsat sahibi SVX Therapeutics Limited; ilk ruhsat 16 Haziran 2010, son yenileme 6 Ağustos 2018; metin revizyonu 2 Nisan 2026, electronic medicines compendium'da 14 Temmuz 2026'da güncellendi, 24–26 Ekim 2026'da erişildi: bölüm 2, 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 4.6, 4.7, 4.8, 4.9, 5.1, 5.2, 5.3, 9, 10. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
  299. Morrison G, Crockett J, Blakey G, Sommerville K. A Phase 1, Open-Label, Pharmacokinetic Trial to Investigate Possible Drug-Drug Interactions Between Clobazam, Stiripentol, or Valproate and Cannabidiol in Healthy Subjects. Clin Pharmacol Drug Dev. 2019;8(8):1009-1031. PMID 30791225 · doi:10.1002/cpdd.665 İnsan · klinik çalışma
  300. Singh RK, Dillon B, Tatum DA, Van Poppel KC, Bonthius DJ. Drug-Drug Interactions Between Cannabidiol and Lithium. Child Neurol Open. 2020;7:2329048X20947896. PMID 32851114 · doi:10.1177/2329048X20947896 İnsan · olgu bildirimi
  301. LITHOBID (lithium carbonate) extended-release tablets, ABD reçete bilgisi, DailyMed setid f7f5b69a-c2a1-4586-a189-1475d41387c0, SPL sürüm 13 (effectiveTime 24 Ağustos 2026); okunan bölümler: kutu uyarısı (WARNING), WARNINGS (Lithium Toxicity), PRECAUTIONS (Geriatric Use). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
  302. Hasin DS, O'Brien CP, Auriacombe M ve ark. DSM-5 criteria for substance use disorders: recommendations and rationale. Am J Psychiatry. 2013;170(8):834-51. PMID 23903334 · doi:10.1176/appi.ajp.2013.12060782 DerlemeKurum görüşü
  303. XANAX (alprazolam) tablets, ABD reçete bilgisi, DailyMed setid bb5cf72e-3a41-41a8-9a38-80f974eca33f, SPL sürüm 5 (effectiveTime 15 Nisan 2024); okunan bölümler: 2.3, 5.2, 5.3, 12.3. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
  304. LEXAPRO (escitalopram) tablets ve oral solution, ABD reçete bilgisi, DailyMed setid 13bb8267-1cab-43e5-acae-55a4d957630a, SPL sürüm 45 (effectiveTime 1 Ekim 2023); okunan bölümler: 2.6, 5.1, 5.3. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
  305. Zenone MA, Snyder J, Crooks V. Selling cannabidiol products in Canada: A framing analysis of advertising claims by online retailers. BMC Public Health. 2021;21(1):1285. PMID 34210299 · doi:10.1186/s12889-021-11282-x Yayınlar üzerine araştırma
  306. World Health Organization. Suicide. Bilgi notu (fact sheet), 28 Ağustos 2026; okunan bölümler: Key facts, Overview, Who is at risk?, Prevention and control, Challenges and obstacles (Stigma and taboo). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  307. Epidyolex (cannabidiol) 100 mg/mL oral solution, Avrupa ürün bilgisi (SmPC; Jazz Pharmaceuticals Ireland Ltd), ilk ruhsat 19 Eylül 2019, son yenileme 26 Temmuz 2024; bölüm 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 4.6, 4.7, 4.8, 4.9, 5.1, 5.2, 5.3 ve 9. 24–26 Ekim 2026'da indirildi. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
  308. American College of Obstetricians & Gynecologists' Committee on Clinical Consensus–Obstetrics. ACOG Clinical Consensus No. 10: Cannabis Use During Pregnancy and Lactation. Obstet Gynecol. 2025;146(4):600-611. PMID 40966737 · doi:10.1097/AOG.0000000000006053 Kurum görüşü
  309. U.S. Food and Drug Administration. What You Should Know About Using Cannabis, Including CBD, When Pregnant or Breastfeeding. Consumer Update; içerik tarihi 16 Ekim 2019; 25 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
  310. Livne O, Shmulewitz D, Lev-Ran S, Hasin DS. DSM-5 cannabis withdrawal syndrome: Demographic and clinical correlates in U.S. adults. Drug Alcohol Depend. 2019;195:170-177. PMID 30361043 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2018.09.005 İnsan · gözlemsel çalışma
  311. Anderson LL, Doohan PT, Oldfield L ve ark. Citalopram and Cannabidiol: In Vitro and In Vivo Evidence of Pharmacokinetic Interactions Relevant to the Treatment of Anxiety Disorders in Young People. J Clin Psychopharmacol. 2021;41(5):525-533. PMID 34121064 · doi:10.1097/JCP.0000000000001427 Hücre / laboratuvarİnsan · klinik çalışma
  312. Thai C, Tayo B, Critchley D. A Phase 1 Open-Label, Fixed-Sequence Pharmacokinetic Drug Interaction Trial to Investigate the Effect of Cannabidiol on the CYP1A2 Probe Caffeine in Healthy Subjects. Clin Pharmacol Drug Dev. 2021;10(11):1279-1289. PMID 33951339 · doi:10.1002/cpdd.950 İnsan · klinik çalışma
  313. Bansal S, Zamarripa CA, Spindle TR ve ark. Evaluation of Cytochrome P450-Mediated Cannabinoid-Drug Interactions in Healthy Adult Participants. Clin Pharmacol Ther. 2023;114(3):693-703. PMID 37313955 · doi:10.1002/cpt.2973 İnsan · klinik çalışma
  314. Chapin MR, Kane-Gill SL, Li X ve ark. Part 1: Evaluation of Pediatric Cannabis-Drug Interaction Reports. Pharmacol Res Perspect. 2025;13(1):e70046. PMID 39719830 · doi:10.1002/prp2.70046 Derlemeİnsan · olgu bildirimi
  315. Fischer B, Robinson T, Bullen C ve ark. Lower-Risk Cannabis Use Guidelines (LRCUG) for reducing health harms from non-medical cannabis use: A comprehensive evidence and recommendations update. Int J Drug Policy. 2022;99:103381. PMID 34465496 · doi:10.1016/j.drugpo.2021.103381 Derleme
  316. Moltke J, Hindocha C. Reasons for cannabidiol use: a cross-sectional study of CBD users, focusing on self-perceived stress, anxiety, and sleep problems. J Cannabis Res. 2021;3(1):5. PMID 33602344 · doi:10.1186/s42238-021-00061-5 İnsan · gözlemsel çalışma
  317. Leas EC, Hendrickson EM, Nobles AL ve ark. Self-reported Cannabidiol (CBD) Use for Conditions With Proven Therapies. JAMA Netw Open. 2020;3(10):e2020977. PMID 33057645 · doi:10.1001/jamanetworkopen.2020.20977 İnsan · gözlemsel çalışma
  318. Austin EAC, Berghammer L, Ellis SE ve ark. Self-reported use of cannabidiol as a substitute or adjunct for approved medications. Front Public Health. 2026;14:1720348. PMID 41725772 · doi:10.3389/fpubh.2026.1720348 İnsan · gözlemsel çalışma
  319. Babalonis S, Haney M, Malcolm RJ ve ark. Oral cannabidiol does not produce a signal for abuse liability in frequent marijuana smokers. Drug Alcohol Depend. 2017;172:9-13. PMID 28088032 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2016.11.030 İnsan · klinik çalışma
  320. Chrobak AA, Woroń J, Siwek M. Green rush and red warnings: Retrospective chart review of adverse events of interactions between cannabinoids and psychotropic drugs. Front Pharmacol. 2024;15:1500312. PMID 39502532 · doi:10.3389/fphar.2024.1500312 İnsan · gözlemsel çalışma
  321. Downs G, Greer R, Moses G, Gurgenci T, Good P, Hardy J. Drug Interactions in People on Cannabidiol: Is There Cause for Concern?. Cannabis Cannabinoid Res. 2026;11(2):138-146. PMID 39539239 · doi:10.1089/can.2024.0041 İnsan · klinik çalışma

Değişiklik günlüğü

  • 1.3 · 31 Ekim 2026: Kaygı: rehberin yeni takıntı-zorlantı bozukluğu (OKB) ve saç yolma sayfasının sonuç rozeti bölüme eklendi.
  • 1.2 · 30 Ekim 2026: Kaygı: takıntı-zorlantı bozukluğu (OKB) ile saç ve deri yolma bozukluğunda kannabinoid kanıtı eklendi: saf CBD ile kontrollü çalışma yok; THC içeren ürünlerle yapılan iki küçük kontrollü çalışmada plasebodan belirgin fark çıkmadı.
  • 1.1 · 27 Ekim 2026: Güncelleme: kaygı bölümündeki büyük Hindistan çalışması için ilaç otoritesi kurulunun sonraki iki kararı eklendi (Kasım 2024'te ilk onay için yeterli bulunmadı ve ham veri istendi; Mayıs 2026'da etkin ilaçla karşılaştırmalı faz 4 koşuluyla ve yalnız psikiyatrist reçetesiyle izin önerildi). Kurul önerisinin bağımsız bir tekrar olmadığı belirtildi.
  • 1.0 · 26 Ekim 2026: Yayımlandı: Herkes, Öğrenci ve Araştırmacı düzeyleri ve kendini sınama soruları. Klinisyen düzeyi ve vakalar bağımsız uzman incelemesine kadar kapalı.
  • 0.2 · 26 Ekim 2026: Bağımsız denetimden (yapay zekâ denetimi, uzman incelemesi değil) sonra düzeltildi: yüksek ve orta önemdeki bulguların hepsi ve düşüklerin çoğu işlendi.
  • 0.1 · 26 Ekim 2026: İlk taslak.