Araştırmalar ne diyor?
Tourette'te kenevir ürünlerini etkisiz bir ilaçla (plasebo) karşılaştıran ve katılımcıların kura ile gruplara ayrıldığı altı çalışma var; toplam yaklaşık 170 kişi katıldı ve hepsinde THC içeren ürünler kullanıldı. En büyüğü Almanya'da 97 yetişkinle yapıldı: THC ve CBD'yi yaklaşık eşit oranda içeren reçeteli bir ağız spreyi (nabiksimol) 13 hafta kullanıldı. Tik puanı en az dörtte bir (%25) azalanların oranı sprey grubunda %21,9, plasebo grubunda %9,1'di; fark istatistik olarak anlamlı değildi. Çalışmanın planında 'yanıt' için en az %30 azalma yazılmıştı; bu ölçütle oranlar %12,5'e karşı %3,0'tü ve fark yine anlamlı değildi. Bazı ek ölçümlerde tiklerde, depresyonda ve yaşam kalitesinde iyileşme eğilimi görüldü; erkeklerde, tikleri ağır olanlarda ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olanlarda düzelmenin daha belirgin göründüğü alt grup bulguları ise yalnız ipucu niteliğinde.
Avustralya'da ağır Tourette'i olan 22 yetişkinle yapılan çalışmada herkes 6 hafta THC ve CBD içeren bir yağ, 6 hafta da plasebo aldı. 50 puanlık tik ölçeğinde puan yağ döneminde ortalama 8,9, plasebo döneminde 2,5 puan azaldı ve fark istatistik olarak anlamlıydı; ancak 22 kişiden 8'i yağ döneminde düşünmede yavaşlama, unutkanlık ya da dikkat güçlüğü yaşadı. 2000'lerin başında Almanya'da saf THC ile yapılan iki küçük çalışmada (12 ve 24 kişi) tiklerde azalma yalnız bazı ölçeklerde görüldü; Cochrane derlemesi (2009) bu iki çalışmaya dayanarak kanıtı yetersiz buldu.
Kanada'da 12 yetişkinin katıldığı (9'u tamamladı) bir çalışmada katılımcılar farklı günlerde birer kez üç tür buharlaştırılarak solunan esrar (THC'den zengin, THC ve CBD'den eşit, CBD'den zengin) ve plasebo kullandı. Ana ölçüm olan video kaydıyla tik değerlendirmesinde hiçbir üründe belirgin fark çıkmadı; THC'den zengin ürün tik öncesi dürtü ve sıkıntı hissinde plasebodan iyiydi, CBD'den zengin üründe belirgin bir yarar bildirilmedi. Kandaki THC düzeyi düzelmeyle ilişkiliydi, CBD düzeyi değil. Katılımcıların çoğu esrar mı plasebo mu aldığını fark etti; bu, sonuçların olduğundan iyi görünmesine yol açabilir.
Çalışmaları bir araya getiren derlemeler farklı sonuçlara varıyor. Ruhsal bozukluklarda kannabinoid çalışmalarını birleştiren 2026 tarihli bir meta-analiz tik şiddetinde plaseboya göre bir azalma buldu, ama kanıtın kesinliğini çoğu sonuçta düşük değerlendirdi (bu sonucun kaç çalışmaya ve hangi ürünlere dayandığı özetten anlaşılmıyor); aynı yıl yayımlanan ve yetişkinleri kapsayan başka bir meta-analiz Tourette'te yok denecek kadar küçük bir etki buldu ve kesinliği çok düşük saydı. Tourette'e özgü 2026 tarihli bir meta-analizdeki büyük düzelme aynı kişilerin tedavi öncesi ve sonrası puanlarını karşılaştırıyor; plaseboya göre fark değil ve kontrolsüz çalışmaları da içeriyor. Amerikan Nöroloji Akademisi'nin 2019 kılavuzu THC'nin tikleri azaltma olasılığına 'düşük güven', davranışçı tik terapisine 'yüksek güven' verdi ve kenevir bazlı ilaçlardan çocuk ve ergenlerde kaçınılması gerektiğini yazdı; Avrupa Tourette kılavuzu (2022) kenevir bazlı ilaçları yalnız öteki tedavilerle düzelmeyen durumlarda düşünülebilecek seçenekler arasında sayıyor.
Karşılaştırma grubu olmayan çalışmalarda (birinde çoğunlukla içilen ya da buharlaştırılarak solunan tıbbi kenevir, ötekinde THC ile palmitoiletanolamid adlı bir yağ asidi türevinin birleşimi) 12 haftada tik puanlarının yaklaşık %20 ile %40 arasında azaldığı bildirildi. Klinik kayıtlarında hastalar tiklerinde belirgin rahatlama anlattı; ancak bir kenevir şirketinin 70 hastalık kaydında tiklerin varlığında ve sıklığında anlamlı düzelme bulunmadı; yaşam kalitesi ve çalışma durumu düzeldi. Yıllarca kullananlarda THC dozunun her yıl arttığı görüldü; bu, alışma (tolerans) gelişebileceğini düşündürüyor. Bu tür çalışmalar plasebo etkisini ve tiklerin kendiliğinden azalıp artmasını ayıramaz.
Çocuk ve gençlerde (12–18 yaş) yalnız iki küçük ön çalışma var; ikisi de Avustralya'da aynı araştırma grubunca, her mililitresinde 10 mg THC ve 15 mg CBD bulunan bir yağla yapıldı. Plasebo kontrollü olanında 10 gençten 7'si çalışmayı tamamladı; amaç böyle bir çalışmanın yapılabilir olup olmadığını sınamaktı: 10 hafta sonunda yağ döneminde 3, plasebo döneminde 1 genç 'çok düzelmiş' sayıldı ve en sık yan etki baş dönmesiydi. Bu çalışmayı değerlendiren bir başyazıya göre etkinlik için istatistik test yapılmadı, tik puanlarındaki düzelme çok küçüktü ve bir genç yağ döneminde 'çok kötüleşmiş' sayıldı. Karşılaştırma grubu olmayan öteki çalışmada tik ve yaşam kalitesi puanları düzeldi. İsrail'de tıbbi kenevir yağı (çoğu CBD'den zengin, ama hemen hepsi az ya da çok THC de içeren) reçete edilen 12 yaş altı 165 Tourette'li çocuğun yarıdan fazlası ilk üç ayda tedaviyi bıraktı; bu kayıt etkinliği ölçmedi. Amerikan Nöroloji Akademisi kılavuzu (2019), kanıt az olduğu ve ergenlikte kenevirle karşılaşma yetişkinlikte düşünme ve duygu durumu üzerinde olası zararlarla ilişkili olduğu için çocuk ve ergenlerde kenevir bazlı ilaçlardan kaçınılması gerektiğini yazıyor. Kanada'da bir çocuk Tourette kliniğini yöneten bir uzman da bu iki çalışmada önce davranışçı terapinin denenmiş olmasının katılım şartı olmadığını (Sidney'deki çalışmada 10 gencin 4'ü davranışçı tedavi almamıştı) ve ergenlikte düzenli THC kullanımının psikoz riskiyle ilişkili olduğunu hatırlatarak çok dikkatli ilerlenmesi gerektiğini yazdı.
Kanıtın gücü: ○○○○ Yetersiz kanıt. Sonuç: Yeterince araştırılmadı. Bu ne demek?
Bu konuda süren araştırmalar
ClinicalTrials.gov'da bu konuda şu an süren bir CBD çalışması görünmüyor. Bütün süren çalışmalar
Olası yan etkiler ve ilaç etkileşimleri
THC içeren ürünlerle en sık görülen yan etkiler ağız kuruluğu, yorgunluk, uyku hali ve baş dönmesiydi. Ağır Tourette'li yetişkinlerle yapılan çalışmada THC ve CBD içeren yağ döneminde 22 kişiden 8'inde düşünmede yavaşlama, unutkanlık ve dikkat güçlüğü görüldü. Karşılaştırma grubu olmayan bir çalışmada 15 kişiden 6'sı zaman algısında değişiklik, kafa karışıklığı ya da dikkat güçlüğü gibi zihinsel yan etkiler bildirdi; üç kişide kaygı, panik atak ya da takıntı-zorlantı belirtilerinde kötüleşme oldu. En büyük çalışmada (97 kişi, 13 hafta) yan etki ağız spreyi grubunda %95, plasebo grubunda %79 kişide görüldü; en belirgin fark 'tuhaf hissetme'deydi (%41'e karşı %3), ciddi yan etki her grupta 1 kişide oldu ve yan etki nedeniyle bırakanlar 64 kişiden 5'i, 33 kişiden 1'iydi. THC ile palmitoiletanolamid birleşiminin denendiği 16 kişilik çalışmada kaygı (11 kişi), unutkanlık (10) ve kuşkuculuk (paranoya; 6) da kayda geçti.
Tourette'li kişilerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), takıntı-zorlantı bozukluğu (OKB) ve kaygı sık görülür; bu yüzden birçoğu başka ilaçlar da kullanır. Tourette çalışmaları ilaç etkileşimlerini ayrıca incelemedi. CBD bazı ilaçların vücutta parçalanmasını yavaşlatabilir; düzenli ilaç kullananlar için bu önemlidir.
Bu hastalıkta kullanılan ilaçlarla etkileşim
Bu ilaçlar için hakemli yayınlarda ve ilaç ruhsatlarında bildirilen etkileşimler. Listede olmayan bir ilaç da CBD ile etkileşebilir; kullandığınız bütün ilaçları doktorunuza söyleyin.
| İlaç | Önem | Uyarı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Aripiprazol (Abilify, Abizol, Aripa), Diğer antipsikotikler (haloperidol vb.) (Norodol) | Bilgi | Antipsikotikler: Antipsikotiklerin kan düzeyini CBD ile ölçen yayımlanmış çalışma yok. Şizofreni çalışmalarında kullanılan antipsikotiğe 6 hafta eklenen CBD (günde 600–1000 mg) genel olarak iyi tolere edildi; bir çalışmada CBD alanlarda uyku hali daha sık görüldü. Birlikte uyku hali artabilir; doktorunuza söyleyin. | PMID 29241357, PMID 29619533, FDA Epidiolex etiketi §7.4 (05/2026) |
Kullandığınız ilaçlarla etkileşim için: CBD ilaç etkileşimi sorgulama.
Çalışmalarda nasıl kullanıldı?
Çalışmalarda kullanılan dozlar ürüne göre çok farklıydı. Saf THC ile yapılan 6 haftalık çalışmada 2,5 ve 5 mg'lık kapsüllerle doz yavaş yavaş artırılarak günde en çok 10 mg'a çıkıldı (çalışma dozu; kişisel öneri değildir). THC ve CBD içeren ağız spreyinde günde 1 püskürtmeyle başlanıp 4 hafta içinde kişiye göre en çok 12 püskürtmeye çıkıldı; bu, günde en çok 32,4 mg THC ve 30 mg CBD demektir (çalışma dozu; kişisel öneri değildir). Ağır Tourette'li yetişkinlerde THC ve CBD içeren yağ (her mililitrede 5 mg THC ve 5 mg CBD) günde 1 mL ile başlanıp haftada 1 mL artırılarak en çok 4 mL'ye çıkıldı (çalışma dozu; kişisel öneri değildir). Gençlerle yapılan çalışmalarda yağ her mililitrede 10 mg THC ve 15 mg CBD içeriyordu; günde 1 mg THC ile başlanıp vücut ağırlığına göre en çok 10 ya da 20 mg THC'ye çıkıldı (çalışma dozu; kişisel öneri değildir).
Bu çalışmalarda doz, araştırma planına göre birkaç hafta içinde yavaş yavaş ayarlandı ve yan etki olunca düşürüldü ya da akşama kaydırıldı. CBD ağırlıklı ürün yalnız bir kez solunan tek dozla denendi; ağızdan alınan CBD yağı için Tourette çalışmalarında kullanılmış bir doz yok.
Çalışmaların ayrıntısı (sağlık profesyonelleri için)
Tourette sendromu ve kronik tik bozukluklarında kannabinoidlerle yapılmış altı randomize kontrollü çalışmanın hepsinde THC vardı. En büyüğü (CANNA-TICS; 97 yetişkin, THC ve CBD içeren ağız spreyi, 13 hafta) birincil sonuçta üstünlük gösteremedi: tik puanı en az %25 azalanlar %21,9'a karşı %9,1 (p = 0,076; AB klinik deneme kaydındaki sonuçlar); protokolde yanıt eşiği %30 olarak yazılmıştı, kayda göre %25 eşiği grupların açılmasından önceki kör veri incelemesinde belirlendi ve %30 eşiğiyle de fark anlamlı değildi (%12,5'e karşı %3,0; p = 0,063); ikincil ölçümlerde iyileşme eğilimi vardı ve bir merkezde sonradan sorulan katılımcıların %17'si hangi grupta olduğunu öğrendiğini söyledi. Ağır Tourette'li 22 yetişkinle yapılan çapraz çalışmada THC ve CBD içeren yağ tik puanını plasebodan daha çok azalttı (8,9'a karşı 2,5 puan; p = 0,008), ama 8 kişide bilişsel yan etki oldu. Saf THC ile 2002 ve 2003'teki iki küçük çalışma (12 ve 24 kişi) bazı ölçeklerde azalma bildirdi; Cochrane derlemesi (2009) bu ikisine dayanarak kanıtı yetersiz buldu ve o tarihten beri güncellenmedi. Tek dozla solunan esrarın denendiği 12 kişilik çalışmada birincil ölçümde fark yoktu; THC'den zengin ürün ikincil ölçümlerde (tik öncesi dürtü, sıkıntı, genel izlenim) daha iyiydi, CBD'den zengin üründe yarar bildirilmedi ve katılımcıların çoğu ürünü plasebodan ayırt etti. Gençlerde (12–18 yaş) yalnız 10'ar kişilik iki ön çalışma var: biri plasebo kontrollü çapraz yapılabilirlik çalışması (bir başyazıya göre etkinlik için istatistik test yapılmadı), öteki kontrolsüz. Meta-analizler çelişkili: ruhsal bozukluklarda 54 RKÇ'yi kapsayan 2026 meta-analizi tik şiddetinde azalma buldu (kaç çalışmaya ve hangi ürünlere dayandığı özetten anlaşılmıyor; kesinlik çoğu sonuçta düşük); yetişkinleri kapsayan başka bir 2026 meta-analizi Tourette'te yok denecek kadar küçük etki buldu (kesinlik çoğunlukla çok düşük); Tourette'e özgü 2026 tarihli bir meta-analiz yalnız tedavi öncesi ve sonrasını karşılaştırdı. Amerikan Nöroloji Akademisi'nin 2019 kılavuzu iki eski saf THC çalışmasına dayanarak THC'ye 'düşük güven' verdi, kenevir bazlı ilaçları yalnız öteki tedavilerle düzelmeyen yetişkinlerde düşünülebilecek seçenek saydı, çocuk ve ergenlerde kaçınılmasını, gebelik, emzirme ve psikozda kullanılmamasını önerdi; Avrupa Tourette kılavuzu (2022) kenevir bazlı ilaçları yalnız tedaviye dirençli durumlarda düşünülebilecek seçenekler arasında sayıyor ve ilk basamak olarak bilgilendirme ve davranışçı terapiyi öneriyor. Kontrolsüz çalışmalar ve klinik kayıtları (10–98 kişi) tiklerde ve yaşam kalitesinde düzelme bildirdi; 70 kişilik bir kayıtta tiklerde anlamlı düzelme yoktu ve yıllarca kullananlarda THC dozu yıldan yıla arttı; İsrail'de tıbbi kenevir yağı reçete edilen 12 yaş altı Tourette'li çocukların yarıdan fazlası ilk üç ayda bıraktı. Ağızdan alınan CBD yağıyla hiç kontrollü çalışma yok. Ekim 2026 taraması (PubMed, Cochrane, ClinicalTrials.gov, AB klinik deneme kaydı, Europe PMC): bu konuda kannabinoidlerle yapılmış 6 randomize kontrollü çalışma (177 randomize katılımcı; iki eski çalışmada ortak hastalar olduğu için yaklaşık 170 kişi; hepsi THC içeren ürünlerle, birinde CBD ağırlıklı bir grup da vardı), 3 kontrolsüz ileriye dönük çalışma, 5 sistematik derleme ve meta-analiz (1'i Cochrane, 1'i Amerikan Nöroloji Akademisi kılavuzunun kanıt derlemesi), 1 klinik kılavuz ve 4 gözlemsel çalışma bulundu; hepsi aşağıdaki tabloda. Sonucu hiç yayımlanmamış, 60 kişiyle planlanmış bir RKÇ (THC ve palmitoiletanolamid; AB kaydına göre Almanya'da 2019'da erken sonlandırıldı) var; Türkiye'den çalışma bulunamadı.
Kanıt değerlendirmesi: Saf CBD: yetersiz (CBD yağıyla çalışma yok; CBD ağırlıklı solunan esrar yalnız tek dozla, 12 kişilik bir çalışmada denendi)
Saf CBD
Saf CBD ya da ağızdan alınan CBD yağıyla Tourette'te hiç kontrollü çalışma yok. CBD ağırlıklı (az miktarda THC de içeren) buharlaştırılarak solunan esrar yalnız bir kez verilen tek dozla, 12 yetişkinin katıldığı (9'u tamamladı) bir çalışmada denendi; tiklerde plasebodan belirgin fark bildirilmedi. CBD'yi de içeren ürünlerle görülen olumlu sonuçlar THC'den ayrılamıyor: kan düzeyi ölçülen çalışmalarda düzelme THC ve yıkım ürünleriyle ilişkiliydi, CBD ile değil. İsrail'de tıbbi kenevir yağı reçete edilen 12 yaş altı Tourette'li çocuklara verilen ürünlerin çoğu CBD'den zengindi, ama hemen hepsi THC de içeriyordu (ilk verilen şişelerin %96'sı); bu çocukların yarıdan fazlası ilk üç ayda tedaviyi bıraktı ve kayıt etkinliği ölçmedi.
THC içeren ürünler
Saf THC, THC ve CBD içeren ağız spreyi ya da yağ ve solunan esrarla yapılan altı küçük kontrollü çalışmanın (toplam yaklaşık 170 kişi) sonuçları tutarlı değil: 22 kişilik çapraz çalışmada tik puanı THC ve CBD içeren yağla plasebodan daha çok azaldı; saf THC ile iki küçük çalışmada azalma yalnız bazı ölçeklerde görüldü; 97 kişilik en büyük çalışmada (ağız spreyi, 13 hafta) tikleri en az dörtte bir azalanların oranı %21,9'a karşı %9,1'di ama fark istatistik olarak anlamlı değildi (çalışma planındaki %30 eşiğiyle de öyle); tek dozla solunan esrarda ana ölçümde fark yoktu. Gençlerde yalnız 10'ar kişilik iki ön çalışma var. 2026'daki iki meta-analizden biri tiklerde azalma, öteki yok denecek kadar küçük etki buldu; kanıtın kesinliği düşük ya da çok düşük. THC düşünmede yavaşlama, baş dönmesi ve uyku hali yaptı; bir çalışmada katılımcıların çoğu hangi grupta olduğunu fark etti.
Kanıt: THC ve THC+CBD: zayıf (6 küçük kontrollü çalışma, 10–97 kişi; en büyüğünde ana ölçütte üstünlük gösterilemedi; meta-analizler çelişkili, kesinlik düşük–çok düşük; çocuk ve ergenlerde yalnız iki ön çalışma)
Çalışmalardaki doz aralığı
Saf THC tek doz 5–10 mg ve en çok 10 mg/gün (6 hafta); nabiksimol 1–12 püskürtme/gün (en çok 32,4 mg THC + 30 mg CBD); THC+CBD yağı (5+5 mg/mL) 1–4 mL/gün (en çok 20 mg THC + 20 mg CBD); gençlerde THC+CBD yağı (10+15 mg/mL) en çok 10 ya da 20 mg THC/gün; dronabinol en çok 10 mg/gün + palmitoiletanolamid 800 mg/gün; solunan esrar tek doz 0,25 g; CBD yağıyla çalışma yok
Başlangıç ve artırma
Nabiksimol: günde 1 püskürtmeyle başlanıp 4 haftada kişiye göre en çok 12'ye (CANNA-TICS protokolü); THC+CBD yağı: 1 mL/gün'den haftada 1 mL artırılarak en çok 4 mL (Mosley 2023); gençlerde 1 mg THC/gün'den yaklaşık 3 haftada 5 ya da 10 mg'a, yanıt yoksa 3 hafta daha artırılarak 10 ya da 20 mg'a (Eapen 2025); dronabinol 2,5 mg'dan 1 haftada 10 mg'a (Bloch 2021); bunlar araştırma protokolleridir
Bu değerler araştırmacıların hekim gözetiminde uyguladığı dozlardır; sizin için önerilen doz değildir. "mg/kg/gün", vücut ağırlığının her kilogramı için günlük miligram demektir.
| Çalışma | Katılımcı | Ürün | Doz ve artırma | Süre | Sonuç | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Müller-Vahl 2023 (CANNA-TICS) Çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü, paralel gruplu faz 3b RKÇ (2:1 randomizasyon; Almanya) | 97 randomize (64 nabiksimol / 33 plasebo); 72 tamamladı (48 / 24) Tourette sendromu ya da kronik motor tik bozukluğu olan yetişkinler (Serag 2024 tablosuna göre ort. 37,4 yaş; 73 erkek, 24 kadın); tik ve eşlik eden hastalık ilaçları en az 30 gün sabit | Nabiksimol (Sativex), ağız içine sprey; her püskürtme 2,7 mg THC + 2,5 mg CBD; plasebo sprey | Günde 1–12 püskürtme (en çok 32,4 mg THC + 30 mg CBD/gün); hedef doz yok, kişiye göre Protokole göre günde 1 püskürtmeyle başlanıp ilk 4 gün 2 günde bir, sonra her gün 1 püskürtme artırıldı (daha yavaş artırma serbest); 4 hafta ayarlama, 9 hafta sabit doz; bitişte azaltmadan kesildi | 13 hafta (4 hafta doz ayarlama + 9 hafta sabit doz) | Birincil sonuç (13. haftada YGTSS toplam tik puanında en az %25 azalma): nabiksimolle 14/64 (%21,9), plaseboyla 3/33 (%9,1); risk farkı 12,8 yüzde puan (%95 GA −1,3 ile 26,9; p = 0,076), üstünlük gösterilemedi. Protokolde (2020) ve 2021'deki istatistik yayınında yanıt eşiği en az %30 azalmaydı; AB klinik deneme kaydındaki sonuçlara göre %25 eşiği grupların açılmasından önceki kör veri incelemesinde belirlendi ve özgün %30 eşiğiyle yanıt 8/64'e (%12,5) karşı 1/33 (%3,0) oldu (p = 0,063; yine anlamlı değil). İkincil ölçümlerde tik, depresyon ve yaşam kalitesinde iyileşme eğilimi; tik öncesi dürtüde fark yok (Czech 2026 aktarımı). Erkeklerde, tikleri ağır olanlarda ve DEHB'si olanlarda daha belirgin düzelme keşif amaçlı alt grup analizlerinden (DEHB alt grubunda fark anlamlı değil; Czech 2026 aktarımı). Pandemide değerlendirmeler video görüşmesine geçti (Lasch 2021). Hannover merkezindeki 54 katılımcıdan ulaşılan 53 kişinin 9'u (%17) hangi grupta olduğunu öğrendiğini bildirdi (7'si tedavi sırasında; THC idrar testi ya da kazara). Alman Araştırma Vakfı (DFG) finanse etti; ilacı ve plaseboyu üretici (GW Pharma) sağladı; sürüş alt çalışmasını ilacın Avrupa pazarlama hakkını tutan şirket (Almirall) destekledi. Çalışmanın çıkar beyanına göre 16 yazardan 2'si kannabinoid şirketleriyle bağ bildiriyor: baş araştırmacı ilacın üreticisi ve pazarlama hakkı sahibi dahil şirketlerden araştırma desteği, çok sayıda kenevir şirketinden danışmanlık, danışma kurulu ve konuşma ücreti aldığını ve bir ilaç şirketinde hissesi olduğunu; bir başka yazar THC içeren bir ilaç geliştiren şirket (Therapix) dahil şirketlerden araştırma desteği aldığını beyan ediyor Yan etki: AB klinik deneme kaydındaki sonuçlara göre ciddi yan etki her grupta 1 kişide (nabiksimol grubunda tiklerde kötüleşme, ilaçla ilişkili sayılmadı). Herhangi bir yan etki nabiksimolle 61/64 (%95,3), plaseboyla 26/33 (%78,8); en sık 'tuhaf hissetme' (%40,6'ya karşı %3,0), baş dönmesi (%35,9'a karşı %33,3), yorgunluk (%29,7'ye karşı %24,2), ağızda uygulama yerinde kuruluk (%18,8'e karşı %9,1) ve halsizlik (%12,5'e karşı %3,0); çarpıntı 5/64'e karşı 0, panik atak 4/64'e karşı 1/33; yan etki nedeniyle bırakma 5/64'e karşı 1/33. Sürüş alt çalışmasında (64 kişi) sürüşe uygun bulunanlar nabiksimolle %55,8'den %71,8'e çıktı, plaseboyla %66,7'den %52,6'ya indi (risk farkı 0,17; %95 GA −0,08 ile 0,43) | PMID 36878177, doi:10.1016/j.psychres.2023.115135, NCT03087201, kayıtta sonuç yok), AB klinik deneme kaydı EudraCT 2016-000564-42 (sonuçlar 31 Aralık 2023'te yayımlandı: birincil sonuç, bırakmalar, PMID 33324255, PMID 33594741, PMID 38265476, PMID 36213751 |
| Mosley 2023 Çift kör, plasebo kontrollü, çapraz randomize çalışma (Avustralya) | 22 (8 kadın) Ağır Tourette sendromu olan yetişkinler | Ağızdan yağ: her mL'de 5 mg THC + 5 mg CBD; plasebo, yardımcı maddeleri eşleştirilmiş etkisiz yağ | 1 mL/gün'den en çok 4 mL/gün'e (en çok 20 mg THC + 20 mg CBD/gün), bölünmüş dozlarla Tik puanı 2 puandan az düştüyse haftada 1 mL artırma (ANZCTR kaydı) | 6 hafta aktif + 6 hafta plasebo (sıra kurayla; aralarında 4 hafta arınma) | YGTSS toplam tik puanı (0–50) 6. haftada aktif dönemde 8,9 (± 7,6), plasebo döneminde 2,5 (± 8,5) puan azaldı; karma modelde tedavi × vizit etkileşimi −2,28 (%95 GA −3,96 ile −0,60; p = 0,008). İkincil ölçümlerde tiklere bağlı işlev kaybı, kaygı ve takıntı-zorlantı belirtilerinin azalabileceği bildirildi. Plazmadaki THC yıkım ürünü (11-karboksi-THC) düzeyi birincil sonuçla ilişkiliydi; ilişki aykırı bir değer çıkarılınca zayıfladı. Bir hastane araştırma enstitüsü ve hayırsever bağışla çalışan bir üniversite girişimi finanse etti Yan etki: Aktif dönemde en sık bilişsel güçlük (düşünmede yavaşlama, unutkanlık, dikkat güçlüğü; 8 kişi); plasebo döneminde en sık baş ağrısı (7 kişi) | PMID 38320199, doi:10.1056/EVIDoa2300012, ANZCTR ACTRN12618000545268 (hedef 24, alınan 22, ilk katılımcı Mart 2019, son veri Nisan 2022, finansman Wesley Medical Research Institute, iş birlikçi Lambert Initiative) |
| Abi-Jaoude 2023 Çift kör, plasebo kontrollü, çapraz randomize pilot çalışma; her ürün tek doz (Kanada, Toronto) | 12 randomize; 9 tamamladı (kayıtta 15 kişi alındı) Tourette sendromu olan yetişkinler (18–65 yaş) | Buharlaştırılarak solunan esrar: %10 THC; %9 THC + %9 CBD; %13 CBD (kayda göre %14 CBD ve %0,6 THC); plasebo (THC ve CBD %0,3'ün altında) | Her seansta tek doz 0,25 g | Tek doz, 2 hafta arayla 4 seans; her seansta 5 saat izlem | Birincil sonuç (video kaydıyla değiştirilmiş Rush tik ölçeği): hiçbir üründe plaseboya göre anlamlı fark yok. İkincil ölçümlerde %10 THC'li ürün (daha az ölçüde THC+CBD'li ürün) tik öncesi dürtü (PUTS), sıkıntı (SUDS) ve genel klinik izlenimde (CGI-I) plasebodan iyiydi; CBD'den zengin ürün için anlamlı yarar bildirilmedi (özet). Plazma THC ve yıkım ürünleri düzeyi bütün ölçümlerdeki düzelmeyle ilişkiliydi, CBD düzeyi değil. Katılımcıların çoğu esrar mı plasebo mu aldığını doğru tahmin etti. Kayıtta çalışma, hasta alımı çok uzun sürdüğü için sonlandırıldı olarak görünüyor Yan etki: Bütün esrar ürünlerinde yan etki plasebodan sık; en çok %10 THC'li üründe, özellikle bilişsel ve psikomotor etkiler | PMID 36040329, doi:10.1089/can.2022.0091, NCT03247244, Toronto, Ocak 2018–Ocak 2020, sonlandırıldı: hasta alımı uzun sürdü, kayıtta sonuç yok) |
| Efron 2025 Çift kör, plasebo kontrollü, çapraz randomize faz 1/2 pilot (yapılabilirlik) çalışması (Avustralya, Melbourne) | 10 randomize; 7 tamamladı Tourette sendromu olan 12–18 yaş ergenler (ort. 14,8 yaş; %50 erkek) | Ağızdan yağ: her mL'de 10 mg THC + 15 mg CBD (nane aromalı orta zincirli trigliserit yağında); eşleştirilmiş plasebo | Kiloya göre: 50 kg altı en çok 10 mg THC/gün, 50 kg ve üstü en çok 20 mg THC/gün Kayda göre günde 0,1 mL (1 mg THC) ile başlanıp 0,1 mL'lik adımlarla 21. günde 0,5 mL'ye (50 kg altı) ya da 1 mL'ye (50 kg ve üstü); 29. günde yanıt değerlendirmesi, yanıt yoksa 49. güne kadar 1 mL'ye ya da 2 mL'ye | Her dönem 10 hafta; arada 4 hafta (1 hafta azaltma + 3 hafta arınma) | Birincil sonuçlar yapılabilirlikti: ziyaretler ve kan testleri %100, anketler %97,6 tamamlandı; ilaca uyum gençlerin %63,6'sında kabul edilebilir düzeydeydi; aileler çalışma düzenini kabul edilebilir buldu. 10. haftada klinik genel izlenimde (CGI-I) 'çok düzelmiş' sayılan genç yağ döneminde 3, plasebo döneminde 1. Çalışmayı değerlendiren bir başyazıya göre (Abi-Jaoude 2026; çalışmanın tam metni okunamadı) etkinlik için istatistik test yapılmadı, tik puanlarındaki sayısal düzelme çok küçüktü ve bir genç yağ döneminde 'çok kötüleşmiş' sayıldı (plaseboda yok). Yazarlar etkinlik için yeterli güçte bir çalışma gerektiğini yazıyor Yan etki: En sık baş dönmesi (%67); ciddi yan etki yok; 2 genç yan etki nedeniyle bıraktı (1'i yağ, 1'i plasebo döneminde), 1'i izlemden çıktı | PMID 40082070, doi:10.1089/can.2024.0188, NCT05184478, Mayıs 2022–Ocak 2024, ilaç Cann Group üretimi, kayıtta sonuç yok). Aynı ekibin kontrolsüz çalışması: Eapen 2025. Değerlendirme: Abi-Jaoude 2026 başyazısı, PMID 41556111, yazar erişkinlerdeki Abi-Jaoude 2023 çalışmasının yürütücüsü, çıkar beyanı yok) |
| Müller-Vahl 2003 Çift kör, plasebo kontrollü, paralel gruplu RKÇ (Almanya, Hannover) | 24 randomize; 7'si bıraktı ya da çıkarıldı (1'i yan etki nedeniyle) Tourette sendromu olan hastalar (DSM-III-R; Serag 2024 tablosuna göre ort. 33 yaş) | Ağızdan saf THC (2,5 ve 5 mg'lık jelatin kapsül) | En çok 10 mg THC/gün Hedef 10 mg/gün'e kademeli artırma (ayrıntı özette yok) | 6 hafta (+ ilaç bırakıldıktan sonra izlem) | Klinisyen ölçeklerinde (TS-CGI, STSSS, YGTSS, video ölçeği) tedavi ziyaretlerinin bazılarında plaseboya göre anlamlı fark (p < 0,05) ya da anlamlılığa yakın eğilim (p < 0,10); hastanın doldurduğu tik listesinde (TSSL) 16.–41. günler arasındaki 10 günde anlamlı fark; varyans analizinde p = 0,037. Cochrane 2009'a göre düzelme küçük ve yalnız bazı ölçümlerde; bırakma ve çıkarılma sayısı yüksekti ve bildirilen analizler yalnız çalışmada kalan hastalarla yapıldı. Amerikan Nöroloji Akademisi derlemesi (2019) çalışmayı dört basamaklı kanıt sınıflamasında Sınıf III saydı Yan etki: Ciddi yan etki yok; 1 hasta yan etki nedeniyle bıraktı. Aynı denemenin bilişsel güvenlik analizinde öğrenme, bellek ve bölünmüş dikkatte kötüleşme görülmedi | PMID 12716250, doi:10.4088/jcp.v64n0417, Aynı denemenin bilişsel güvenlik yayını: Müller-Vahl 2003, PMID 12589392 |
| Müller-Vahl 2002 Çift kör, plasebo kontrollü, çapraz randomize tek doz çalışması (Almanya) | 12 Tourette sendromu olan yetişkinler | Ağızdan saf THC | Tek doz 5, 7,5 ya da 10 mg | Tek doz (her dönemde) | Hastanın doldurduğu listede (TSSL) tikler (p = 0,015) ve takıntı-zorlantı davranışları (p = 0,041) plaseboya göre daha çok azaldı; klinisyen ölçümlerinde yalnız 'karmaşık motor tikler' alt puanı anlamlı (p = 0,015), motor tikler, basit motor tikler ve ses tiklerinde eğilim (p = 0,065–0,093). Tiklerdeki düzelme kandaki en yüksek 11-hidroksi-THC düzeyiyle ilişkiliydi. Tek doz; yazarlar daha uzun bir çalışma önerdi Yan etki: 5 hastada hafif, geçici yan etki; ciddi yan etki yok. Aynı denemenin bilişsel yayınında bellek, tepki süresi ve dikkatte bozulma yok, ama bir belirti ölçeğinde (SCL-90-R) takıntı-zorlantı davranışlarında kötüleşme ve fobik kaygıda artış eğilimi | PMID 11951146, doi:10.1055/s-2002-25028, Aynı denemenin bilişsel güvenlik yayını: Müller-Vahl 2001, PMID 11229617 |
| Eapen 2025 Açık etiketli, tek kollu ön (yapılabilirlik) çalışması (Avustralya, Sidney) | 10 (9'u tamamladı) Tourette sendromu olan, YGTSS tik puanı en az 20 olan 12–18 yaş ergenler (ort. 14,4 yaş; 10'unun 6'sında DEHB, 5'inde OKB, 9'unda kaygı, 4'ünde otizm); hepsi daha önce ilaç tedavisinden yeterli yarar görmemişti, 6'sı davranışçı tedavi de almıştı; kişide ya da ailede psikoz öyküsü olanlar alınmadı | Ağızdan yağ: her mL'de 10 mg THC + 15 mg CBD | Başlangıç 1 mg THC/gün; ilk basamak 50 kg altı 5 mg, 50 kg ve üstü 10 mg THC/gün; yanıt yoksa en çok 10 ya da 20 mg THC/gün 21 günde artırma (50 kg altı 4–5 günde bir, üstü 2–3 günde bir 1 mg); 29. günde yanıt yoksa 21 günde ikinci basamağa; günde bir kez, akşam; yan etkide ikiye bölündü | 85 gün (yaklaşık 12 hafta) | Ebeveynin doldurduğu tik ölçeği (PTQ) 69,8'den 85. günde 40,1'e indi (p = 0,0038); klinisyenin değerlendirdiği YGTSS puanında da düşüş (p = 0,0035); yaşam kalitesi (ebeveyn ve genç bildirimi) ve davranış-duygu sorunları (SDQ) düzeldi; tik öncesi dürtü ve DEHB belirtilerinde anlamlı fark yok. 10 gencin 7'si düşük dozda yeterli yanıt vermedi. Karşılaştırma grubu ve körleme yok; çoklu karşılaştırma düzeltmesi yapılmadı (iki ölçüm Bonferroni düzeltmesinden sonra da anlamlı) Yan etki: Ciddi yan etki yok; ölçek dışı bildirimlerde en sık yorgunluk ve uyku hali (%40), ardından ağız kuruluğu (%30); yan etki ölçeğinde bulanık görme, ağız kuruluğu, iştah artışı ve isteksizlik %22; 2 gençte yan etki nedeniyle doz düşük basamağa indirildi | PMID 40636988, doi:10.1192/bjo.2025.35, ANZCTR ACTRN12622000031763. İlacı üretici şirket (Cann Group) ücretsiz sağladı, makaleye göre şirketin çalışmada rolü yoktu, özel fon yok. Aynı ekibin plasebo kontrollü çalışması: Efron 2025 |
| Anis 2022 Açık etiketli, ileriye dönük, kontrolsüz çalışma (tek merkez, Tel Aviv) | 18 (15'i 12 haftayı tamamladı) Tourette sendromu olan yetişkinler (İsrail; başlangıçta YGTSS toplam 60,3 ± 17,1) | Tıbbi kenevir: içilen ya da buharlaştırılan kurutulmuş çiçek ya da dil altı yağ; başlangıçta %10 THC ve %2 CBD | Ortalama 16,8 g/ay (4. hafta) ve 18 g/ay (12. hafta); çalışma sonunda ortalama THC:CBD oranı 12,3:3,6 Günde 1 damla ya da 1 nefesle başlanıp gerektikçe birer artırma; hasta kendisi ayarladı | 12 hafta | 12 haftada YGTSS toplam puanı ortalama %38 (p = 0,002), tik puanı %35, tik öncesi dürtü ölçeği (PUTS) %20 (p = 0,043) azaldı; tamamlayanların %93'ü içerek ya da solunarak kullanmayı seçti. Karşılaştırma grubu ve körleme yok Yan etki: Ağız kuruluğu %67, yorgunluk %53, uyku hali ve baş dönmesi %47; 15 kişiden 6'sında zihinsel yan etki (zaman algısı, yön bulma, kafa karışıklığı, yavaş düşünme, dikkat); 3 kişide ruhsal yan etki: OKB'de kötüleşme (bıraktı), panik atak ve kaygı | PMID 35310886, doi:10.1155/2022/5141773, NCT05115318, 18 kişi, %10 THC ve %2 CBD, 4. ve 12. hafta, makalede kayıt numarası bulunamadı). Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan ediyor |
| Bloch 2021 Açık etiketli, kontrolsüz faz 2 ön çalışma (ABD, Yale Üniversitesi) | Kayda göre 17 başladı, 16 tamamladı (özette 16 kişi ve 2 erken bırakma; 12'si 24 haftalık uzatmaya geçti) Tedaviye dirençli Tourette sendromu olan yetişkinler (18–56 yaş, ort. 35) | THX-110: dronabinol (sentetik THC) + palmitoiletanolamid (PEA; vücutta da bulunan bir yağ asidi amidi) | Dronabinol en çok 10 mg/gün + PEA 800 mg/gün Dronabinol 3 gün 2,5 mg, 4 gün 5 mg, sonra tolere edilirse 10 mg; yan etkide doz düşürüldü, artırma yavaşlatıldı ya da akşama kaydırıldı | 12 hafta (+ 24 haftalık açık uzatma) | YGTSS toplam tik puanı 12 haftada ortalama 7,6 puan azaldı (%95 GA 2,5–12,8; kayıt sonuçları), yazarlara göre ortalama %20'nin üzerinde; düzelme ilk haftada başladı. Karşılaştırma grubu yok; yazarlar THC'nin sarhoşluk yapan etkisi nedeniyle körlemenin zor olduğunu vurguluyor. Sponsor üniversite, ilacı geliştiren şirket (Neurothera Labs) iş birlikçi Yan etki: Kayda göre 16 kişinin hepsinde yorgunluk ya da uyku hali ve sarhoşluk hissi; 15'inde ağız kuruluğu, 13'ünde baş dönmesi ve dikkat güçlüğü, 11'inde kaygı ve baş ağrısı, 10'unda unutkanlık, 6'sında kuşkuculuk (paranoya), 4'ünde panik atak; ciddi yan etki yok; yan etkiler doz düşürme, yavaş artırma ve akşam alımıyla yönetildi | PMID 34340527, doi:10.1176/appi.neuropsych.19080178, NCT03066193, NCT03651726 |
| Wilson 2026 RKÇ'lerin sistematik derlemesi ve meta-analizi (1980–13 Mayıs 2025; PROSPERO CRD42023392718; GRADE) | 54 RKÇ, 2.477 katılımcı (bütün ruhsal bozukluklar ve madde kullanım bozuklukları; tik çalışmalarının sayısı özette yok) Ruhsal bozukluğu ya da madde kullanım bozukluğu olanlar (tik bozuklukları ve Tourette sendromu dahil) | CBD, THC, THC ve CBD karışımları ve öteki kannabinoidler | Tik ya da Tourette sendromu olanlarda tik şiddeti plaseboya göre azaldı (SMD −0,68; %95 GA −1,03 ile −0,34); özetteki cümleden bu sonucun yalnız THC ve CBD karışımlarına mı bütün kannabinoidlere mi ait olduğu kesin anlaşılmıyor ve kaç çalışmaya dayandığı yazmıyor (tam metin okunamadı). Kanıtın kesinliği çoğu sonuçta düşük, çalışmaların %44'ünde yanlılık riski yüksek. Yazarlara göre kannabinoidlerin ruhsal bozukluklarda rutin kullanımı şimdilik nadiren haklı çıkarılabilir Yan etki: Kannabinoid alanlarda herhangi bir yan etki olasılığı daha yüksek (OR 1,75; %95 GA 1,25–2,46; zarar için tedavi edilmesi gereken sayı 7); ciddi yan etkide ve çalışmadan çekilmede fark yok | PMID 41856154, doi:10.1016/S2215-0366(26)00015-5, Düzeltme: Lancet Psychiatry 2026, PMID 42302809, 16 Haziran 2026: şeklin ekseni ve tablodaki çalışma sayıları düzeltildi, sonuçlar değişmedi). Aynı derleme kaygı, psikoz, depresyon, bipolar, uyku, madde kullanımı ve otizm konularının tablolarında da var | ||
| Bharat 2026 Deneysel ve gözlemsel çalışmaların sistematik derlemesi ve meta-analizi (Mayıs 2025'e kadar; PROSPERO CRD42023467536; GRADE) | 82 deneysel ve 118 gözlemsel çalışma (bütün tanılar; Tourette çalışmalarının sayısı özette yok) DEHB, kaygı, depresyon, TSSB, psikoz ya da Tourette sendromu ya da madde kullanım bozukluğu olan yetişkinler (18 yaş ve üstü) | THC, CBD, ikisinin karışımı ve öteki kannabinoidler; tıbbi kenevir | RKÇ'lerde kannabinoidlerin Tourette sendromuna etkisi yok denecek kadar küçük ya da yoktu (sayısal sonuç özette yok); kaygıda küçük azalma (SMD −0,40), depresyonda anlamlı etki yok. Gözlemsel çalışmalar düzelme düşündürüyor ama yanlılık riski yüksek. Kanıtın kesinliği çoğunlukla çok düşük; yazarlar kannabinoidleri ilk seçenek tedavi olarak desteklemiyor. Tam metin okunamadı Yan etki: Tek anlamlı güvenlik bulgusu: THC ile yan etki nedeniyle bırakma daha sık (OR 2,78; %95 GA 1,66–4,65) | PMID 42617303, doi:10.1016/j.psychres.2026.117380, Aynı derleme depresyon konusunun tablosunda da var | ||
| Curtis 2009 (Cochrane) Cochrane sistematik derlemesi (RKÇ'ler; CENTRAL 2008 sayı 4, MEDLINE, EMBASE, PsycINFO ve öteki veri tabanları) | 2 RKÇ, 28 hasta Gilles de la Tourette sendromu olan hastalar | THC (tek başına ya da başka ilaca ek) | Bulunan iki çalışma (biri tek doz çapraz, biri 6 haftalık paralel; 8 hasta ikisine de katıldı) THC'nin olumlu etkisini bildirdi, ama tik sıklığı ve şiddetindeki düzelme küçüktü, yalnız bazı ölçümlerde görüldü ve çok sayıda karşılaştırma yapılmıştı; 6 haftalık çalışmada bırakma ve çıkarılma yüksekti. Yaşam kalitesi verisi yok. Yazarlara göre kannabinoidlerin tik ve takıntı-zorlantı davranışlarında kullanımını destekleyecek kadar kanıt yok. 2009'dan beri güncellenmedi; sonraki dört RKÇ'yi içermiyor | PMID 19821373, doi:10.1002/14651858.CD006565.pub2, Önceki sürüm: CD006565 (protokol). PMC7387115 | ||
| Mann 2026 Sistematik derleme ve meta-analiz (PROSPERO CRD420251088633; 2 Temmuz 2025'e kadar; kohortlar ve RKÇ'ler; tedavi öncesi ve sonrası karşılaştırması) | 8 çalışma (7'si meta-analizde), 306 yetişkin Tourette sendromu olan yetişkinler | Kenevir bazlı ilaçlar (çeşitli; çoğu THC içeren) | Tedavi sonrası YGTSS puanı öncesine göre düştü (ortalama fark −13,29; %95 GA −21,67 ile −4,91; p = 0,002); tik öncesi dürtü ölçeği (PUTS) −4,09 (−7,24 ile −0,93; p = 0,01). Karşılaştırma plaseboya göre değil, aynı kişilerin önceki ve sonraki puanları arasında; bu yöntem plasebo etkisini ve tiklerin kendiliğinden azalmasını ayıramaz. Yazarlar plasebo kontrollü büyük çalışmalar istiyor. Tam metin okunamadı; hangi çalışmaların birleştirildiği doğrulanamadı | PMID 42229830, doi:10.1016/j.neuroscience.2026.05.044, Ön baskı: Europe PMC PPR911764 (2024) | ||
| Pringsheim 2019 (Amerikan Nöroloji Akademisi) Sistematik derleme (Amerikan Nöroloji Akademisi tik tedavisi kılavuzunun kanıt derlemesi; arama Ağustos 2016, güncelleme Eylül 2017; en az 20 kişilik, çapraz tasarımda en az 10 kişilik RKÇ'ler) | 66 RKÇ ve 12 güvenlik çalışması (bütün tik tedavileri); THC için 2 RKÇ (Müller-Vahl 2002 ve 2003) Tourette sendromu ve kronik tik bozuklukları (çocuk ve yetişkin) | Bütün tik tedavileri; kannabinoidler arasında THC | THC'nin tikleri plasebodan daha çok azaltma olasılığına 'düşük güven' verildi (SMD 0,62; %95 GA 0,01–1,22; biri Sınıf II, biri Sınıf III iki çalışma; yalnız yetişkinler); pimozid, ziprasidon, metoklopramid, guanfasin ve topiramat da aynı düzeyde. Davranışçı tik tedavisine (CBIT) 'yüksek güven'; haloperidol, risperidon, aripiprazol, tiaprid, klonidin ve botulinum toksinine 'orta güven'. Aynı kılavuzun öneri metnine göre (PMID 31061208) nabiksimol, nabilon, CBD ve farklı kenevir çeşitleri için kanıt yetersiz; kenevir bazlı ilaçlar öteki tedavilerle düzelmeyen yetişkinlerde düşünülebilir (C düzeyi öneri), en düşük etkili doz kullanılmalı ve araç kullanmayı etkileyebileceği söylenmeli; kanıt azlığı ve ergenlikte kenevirle karşılaşmanın yetişkinlikte düşünme ve duygu durumu üzerindeki olası zararları nedeniyle çocuk ve ergenlerde kaçınılmalı; gebelik, emzirme ve psikozda kullanılmamalı. CANNA-TICS ve Mosley 2023'ten önce yapıldı. Yazarlardan biri (Müller-Vahl) kannabinoid şirketlerinden danışmanlık, konuşma ücreti ve araştırma desteği beyan ediyor | PMID 31061209, doi:10.1212/WNL.0000000000007467, Kılavuzun öneri metni: Pringsheim 2019, PMID 31061208, PMC6537133). Düzeltme: Neurology 2019, PMID 31451598, PMID 22397999 | ||
| Roessner 2022 (Avrupa Tourette kılavuzu, ESSTS) Klinik kılavuz (Avrupa Tourette Sendromu Araştırma Derneği, 2. sürüm, ilaç tedavisi bölümü; 2011 sonrası literatür taraması ve 50 uzmanla yapılan tercih anketi) | Tourette sendromu ve öteki tik bozuklukları (çocuk, ergen ve yetişkin) | Kenevir bazlı ilaçlar (kenevir çiçeği, kenevir özütleri, saf THC) | İlk tercih bilgilendirme ve davranışçı yaklaşımlar; ilaç gerekiyorsa en çok kanıt dopamin engelleyicilerde (tercihen aripiprazol). Kenevir bazlı ilaçlar pimozid, haloperidol, topiramat ve botulinum toksiniyle birlikte yalnız tedaviye dirençli durumlarda düşünülebilecek seçenekler arasında. Kılavuza göre 2011'den bu yana yeni RKÇ yayımlanmamıştı ve iki küçük RKÇ'yi birleştiren bir meta-analiz THC'nin plaseboya göre anlamlı yararını göstermedi. CANNA-TICS sonuçlarından önce yazıldı. Yazarlardan biri (CANNA-TICS'in baş araştırmacısı) kenevir şirketleriyle danışmanlık ve araştırma desteği bağlarını beyan ediyor | PMID 34757514, doi:10.1007/s00787-021-01899-z, PMID 34244849 | ||
| Treves 2025 Ulusal geriye dönük kohort (İsrail Tıbbi Kenevir Ajansı reçete ve dağıtım verisi, Nisan 2018–Mart 2022) | 1.341 çocuk (165'i Tourette; 2–11 yaş) Tıbbi kenevir yağı reçete edilen 12 yaş altı çocuklar (otizm, epilepsi, Tourette, kanser); karşılaştırma için ergenler ve genç yetişkinler | İsrail'de hastaya verilen tıbbi kenevir izniyle dağıtılan, THC ve CBD oranı standart kenevir yağları. Tourette'li çocuklara ilk dağıtımda verilen 250 şişenin 176'sı (%70) CBD'den zengindi (en sık %1 THC + %20 CBD; THC'siz ürün yalnız 9 şişe), 55'i (%22) THC ve CBD'yi eşit, 19'u (%8) THC'yi daha çok içeriyordu; yani şişelerin %96'sında THC vardı (Ek Tablo S1) | bildirilmemiş (Tourette için ayrı) | İlk 3–6 ay | Tourette'li 12 yaş altı çocuklarda tedaviyi ilk 3 ayda sürdürenlerin oranı %50'nin altındaydı (şekilden); bütün endikasyonlarda çocukların yaklaşık %60–70'i ilk 6 ayda bıraktı ve çoğunda ilk aylarda THC oranı ya da miktar değiştirildi; genç yetişkinlerde bırakma riski çocuklardan düşüktü (HR 0,83; %95 GA 0,71–0,96). Etkinlik ölçülmedi; bırakma nedenleri yalnız otizmli çocukların açık çalışmasında (çoğunlukla yan etkiler ve yarar görülmemesi), Tourette için ayrı neden yok | PMID 41357860, doi:10.3389/fphar.2025.1646560, PMC12678362, ilk dağıtılan ürünlerin THC ve CBD oranları Ek Tablo S1'de, ilk 6 ayda doz ve oran değişiklikleri Ek Şekil S3'te (Europe PMC ek dosyası, 28.10.2026) |
| Barchel 2024 Hasta kaydından ileriye dönük anket çalışması (tedaviden önce ve 6 ay sonra; kontrol grubu yok) | 70 kayıtlı hasta; 57'si 6. ay anketini yanıtladı (3'ü 15–16 yaşında) Bir kenevir üreticisinin (Tikun Olam) hasta kaydındaki Tourette'li hastalar (İsrail) | Ruhsatlı tıbbi kenevir (THC ve CBD) | Ortalama günlük 123 mg THC ve 50,5 mg CBD | 6 ay | 6. ayda anketi yanıtlayan 57 kişide yaşam kalitesi (p < 0,005), çalışma durumu (p = 0,027) ve kullanılan ilaç sayısında (p < 0,005) düzelme; motor tikler (p = 0,375), ses tikleri (p > 0,999), tik sıklığı (p = 0,062) ve genel ruh hali (p = 0,129) anlamlı düzelmedi. Tikler ölçekle değil, hastanın beyanıyla var/yok ve günlük/haftalık olarak soruldu. OKB'si olanların %67'si, kaygısı olanların %89'u düzelme bildirdi. Kontrol grubu yok. Finansman yok; 7 yazardan 1'i kaydın sahibi kenevir şirketinin (Tikun Olam Cannbit) çalışanı Yan etki: En sık baş dönmesi (4 kişi) ve iştah artışı (3 kişi) | PMID 36342913, doi:10.1089/can.2022.0112, İsrail Sağlık Bakanlığı kaydı 0185-19-ASF. PMC10874815 |
| Anis 2024 Geriye dönük uzun dönem izlem ve yapılandırılmış anket (tek merkez; kontrol grubu yok) | 25 Ruhsatla tıbbi kenevir kullanan, tedaviye dirençli Tourette'li hastalar (İsrail, Tel Aviv; %84 erkek) | Ruhsatlı tıbbi kenevir; %96'sı çoğunlukla içerek ya da buharlaştırarak | Aylık THC dozunda yıllar içinde düzenli artış (yılda ortalama 0,6–0,7 g; p < 0,0001) Hasta kendisi ayarladı | Ortalama 4,0 ± 2,3 yıl (0,5–10 yıl) | Hastalar tiklerinde ortalama %75 azalma ve eşlik eden belirtilerde düzelme bildirdi (kendi değerlendirmeleri); yazarlara göre hastanın kendi yaptığı doz artışları alışma (tolerans) gelişebildiğini düşündürüyor. Kontrol grubu yok; yalnız uzun süre kullanmayı sürdürenler incelendi Yan etki: %88'i en az bir yan etki bildirdi (ayrıntı özette yok) | PMID 37172308, doi:10.1089/can.2022.0281, Aynı merkezden (Tel Aviv Sourasky Tıp Merkezi Hareket Bozuklukları Birimi): Anis 2022'nin 12 haftalık ileriye dönük çalışması, iki gruptaki hastaların örtüşüp örtüşmediği yazmıyor |
| Milosev 2019 Geriye dönük dosya incelemesi ve çevrim içi anket (tek merkez; kontrol grubu yok) | 98 (dosya incelemesi); 40 (çevrim içi anket) Hannover'deki Tourette kliniğinde herhangi bir zaman kenevir bazlı ilaç kullanmış yetişkinler (Almanya) | Sokak esrarı (en sık), nabiksimol, dronabinol ve reçeteli tıbbi kenevir | Tablo 2'ye göre (reçeteli ürünler) ortalama tıbbi kenevir 2,2 g/gün, dronabinol 43,2 mg/gün, nabiksimol 10,6 püskürtme/gün; dozlar kişiden kişiye çok değişti | Uzun dönem (süre hastaya göre değişken) | Karşılaştırabilen 38 hastanın %66'sı tıbbi keneviri (THC'den zengin çeşitleri), %18'i dronabinolü, %11'i nabiksimolü, %5'i sokak esrarını tercih etti. Hastaların anlatımına göre tikler kullananların %85'inde yaklaşık %60 düzeldi, eşlik eden sorunlar %55'inde, yaşam kalitesi %93'ünde düzeldi; çevrim içi anket aynı yönde. 98 hastanın 31'i (%33) tedaviyi bıraktı (nedenleri bilinmiyor); reçeteli ürünlerle ilgili bildirimlerin yaklaşık yarısında (%51) etki doz ayarından önce zamanla azalmıştı. Geriye dönük ve kontrolsüz; yalnız kliniğe başvuran ve kenevir kullananlar. 5 yazardan 1'i (son yazar) kannabinoid şirketlerinden danışmanlık, konuşma ücreti ve araştırma desteği beyan ediyor Yan etki: Hastaların yarısında yan etki; yazarlara göre tolere edilebilir | PMID 31872061, doi:10.1089/can.2018.0050, PMC6922065. Aynı merkez CANNA-TICS'i yürüttü |
Bildirilen yan etkiler
- THC ve CBD içeren yağla düşünmede yavaşlama, unutkanlık ve dikkat güçlüğü 22 kişiden 8'inde; plasebo döneminde en sık yan etki baş ağrısı (7 kişi) (Mosley 2023)
- Tek doz solunan esrarla bütün ürünlerde yan etki plasebodan sık, en çok THC'den zengin üründe (bilişsel ve psikomotor etkiler) (Abi-Jaoude 2023)
- Gençlerde: plasebo kontrollü ön çalışmada en sık baş dönmesi (%67), ciddi yan etki yok (Efron 2025); kontrolsüz çalışmada en sık yorgunluk ve uyku hali, ardından ağız kuruluğu; bulanık görme, iştah artışı ve isteksizlik %22 (Eapen 2025)
- THC ile palmitoiletanolamid birleşimiyle 12 haftada 16 kişinin hepsinde yorgunluk ya da uyku hali ve sarhoşluk hissi, 15'inde ağız kuruluğu, 13'ünde dikkat güçlüğü, 11'inde kaygı, 10'unda unutkanlık, 6'sında kuşkuculuk (paranoya), 4'ünde panik atak; ciddi yan etki yok (Bloch 2021, kayıt sonuçları)
- Tıbbi kenevirle (çoğu içerek) ağız kuruluğu %67, yorgunluk %53, uyku hali ve baş dönmesi %47; 15 kişiden 6'sında zihinsel yan etki; 3 kişide OKB'de kötüleşme, panik atak ya da kaygı (Anis 2022)
- Yıllarca tıbbi kenevir kullananların %88'i en az bir yan etki bildirdi (Anis 2024)
- Bütün ruhsal bozukluk çalışmalarında herhangi bir kannabinoidle yan etki olasılığı arttı (OR 1,75; ciddi yan etkide fark yok; Wilson 2026); THC ile yan etki nedeniyle bırakma daha sık (OR 2,78; Bharat 2026)
- THC ve CBD içeren ağız spreyiyle 13 haftada herhangi bir yan etki %95,3, plaseboyla %78,8; en sık tuhaf hissetme (%40,6'ya karşı %3,0), baş dönmesi (%35,9'a karşı %33,3) ve yorgunluk (%29,7'ye karşı %24,2); çarpıntı 5/64'e karşı 0; yan etki nedeniyle bırakma 5/64'e karşı 1/33; ciddi yan etki her grupta 1 (CANNA-TICS, AB klinik deneme kaydı sonuçları)
Çalışmalarda yapılan izlem
- THC içeren ürün kullanan kişide düşünme, dikkat, ruh hali ve takıntı-zorlantı belirtileri hekimle izlenmeli; çalışmalarda bu yan etkiler sıktı
- Gençlerle yapılan çalışmada başlangıçta böbrek ve tuz değerleri, başlangıçta ve 85. günde karaciğer tahlilleri ile idrarda uyuşturucu taraması yapıldı (Eapen 2025)
- Planlanan çalışma: THC (dronabinol) ile palmitoiletanolamid birleşiminin 164 yetişkinde plaseboyla karşılaştırılacağı çapraz çalışma (NCT05126888) kayıtta Ekim 2026 itibarıyla 'henüz hasta almıyor' görünüyor (planlanan başlangıç Haziran 2026, bitiş Şubat 2028)
Kimler dikkat etmeli
- Tourette çalışmalarındaki olumlu sonuçlar THC içeren ürünlerden geldi; Türkiye'de satılan CBD yağlarına kanıt olarak gösterilemez
- Çocuk ve ergenler: Amerikan Nöroloji Akademisi kılavuzu kanıt azlığı ve ergenlikte kenevirle karşılaşmanın yetişkinlikte düşünme ve duygu durumu üzerindeki olası zararları nedeniyle kenevir bazlı ilaçlardan kaçınılmasını öneriyor (Pringsheim 2019). THC içeren ürünlerle yalnız 10'ar kişilik iki ön çalışma var ve uzun dönem güvenlik bilinmiyor; bir uzman başyazısı ergenlikte düzenli THC kullanımının psikoz riskiyle ilişkisini ve önce davranışçı terapinin sunulması gerektiğini hatırlatıyor (Abi-Jaoude 2026, PMID 41556111)
- Kişide ya da ailede psikoz öyküsü: gençlerle yapılan çalışmada dışlama ölçütüydü (Eapen 2025); Amerikan Nöroloji Akademisi kılavuzu psikozu olanlarda kenevir bazlı ilaç kullanılmamasını öneriyor (Pringsheim 2019); bir uzman başyazısına göre Tourette çalışmalarında THC ile seyrek de olsa psikotik belirtiler görüldü (Abi-Jaoude 2026)
- Takıntı-zorlantı belirtileri ve kaygı: THC içeren tıbbi kenevirle OKB'de kötüleşme, panik atak ve kaygı bildirildi (Anis 2022)
- Uzun süreli kullanımda THC dozu yıldan yıla arttı; alışma (tolerans) gelişebilir (Anis 2024)
- Kronik ilaç kullanan herkes başlamadan önce hekime danışmalı; bu sayfadaki çalışmalar etkileşimleri sistematik olarak değerlendirmedi
- Gebelik ve emzirme: Amerikan Nöroloji Akademisi kılavuzu bu dönemlerde kenevir bazlı ilaç kullanılmamasını öneriyor (Pringsheim 2019)
İlaç etkileşimleri
- Bu sayfadaki çalışmalar ilaç etkileşimlerini sistematik olarak değerlendirmedi; ayrıntısı sitenin ilaç etkileşimleri bölümünde
- Katılımcıların çoğu tik, DEHB ya da OKB için başka ilaçlar kullanıyordu: çalışmalarda bu ilaçların dozu en az 30 gün önceden sabit tutuldu (CANNA-TICS protokolü) ya da son 4 haftada değiştirilmemiş olması istendi (Eapen 2025)
Kısaltmalar: RKÇ, randomize kontrollü çalışma (katılımcıların kurayla gruplara ayrıldığı çalışma); plasebo, etkisiz ilaç; SMD, OR ve RR, çalışmaları birleştiren analizlerde kullanılan etki ölçüleri; CYP, ilaçları karaciğerde parçalayan enzimler.
CBD kullanmayı düşünüyorsanız
- Tiklerin çoğu ergenlikten sonra hafifler ve ilk basamak tedavi bilgilendirme ile davranışçı terapidir; bu seçenekleri çocuk psikiyatrisi ya da nöroloji uzmanınızla konuşabilirsiniz.
- Kullandığınız tik, DEHB ya da OKB ilaçlarını kendi başınıza bırakmayın; CBD'nin bunların yerine geçtiğine dair kanıt yok.
- Araştırmalardaki olumlu sonuçların THC içeren ürünlerden geldiğini, CBD yağlarıyla aynı şey olmadığını hatırlayın.
- Çocuk ve gençlerde THC içeren ürünler düşünme ve dikkat üzerindeki etkileri ve psikoz riski nedeniyle ayrıca dikkat ister; kişide ya da ailede psikoz öyküsü varsa doktorunuza söyleyin.
- Ürünün etiketini ve analiz belgesini kontrol edin, THC içerip içermediğini öğrenin; THC içeren ürünler araç kullanmayı etkileyebilir.
Yaş grubunuzu, ilaçlarınızı ve durumunuzu seçerek doktorunuza götürebileceğiniz kısa bir özet hazırlayabilirsiniz. Bilgileriniz hiçbir yere gönderilmez.
Sonuç
Tourette'te CBD yağı henüz denenmedi; bu yüzden tiklere iyi gelip gelmediği bilinmiyor. THC içeren ürünlerle yapılan küçük çalışmalarda tiklerde azalma görüldü, ama en büyük çalışmada fark ana ölçütü karşılamadı; düşünme ve dikkatle ilgili yan etkiler de sıktı. Tikler için en güçlü kanıt davranışçı terapiye ait; yeni bir şey denemeden önce sizi ya da çocuğunuzu izleyen doktorla konuşmak en güvenli yol.
Sık sorulan sorular
Tourette için CBD yağı işe yarar mı?
Bunu bilmek için henüz çalışma yok. Ağızdan alınan CBD yağı Tourette'te hiç plaseboyla karşılaştırılmadı. CBD ağırlıklı, buharlaştırılarak solunan esrar bir kez verilen tek dozla 12 kişilik bir çalışmada denendi ve tiklerde belirgin fark görülmedi. Çalışmalardaki olumlu sonuçlar THC içeren ürünlerden geliyor; bu yüzden CBD için kanıt yetersiz.
Kenevir ya da THC tikleri azaltır mı?
Bazı küçük çalışmalarda azalttı, ama sonuçlar tutarlı değil. 22 kişilik bir çalışmada THC ve CBD içeren yağ tik puanını plasebodan daha çok azalttı; 97 kişilik en büyük çalışmada ise THC ve CBD içeren ağız spreyiyle tikleri en az dörtte bir azalanların oranı daha yüksek olsa da (%21,9'a karşı %9,1) fark istatistik olarak anlamlı değildi. THC düşünmede yavaşlama, baş dönmesi ve uyku hali yapabiliyor; kanıtın gücü zayıf.
Çocuğumun tikleri için kenevir ürünü kullanılabilir mi?
Çocuk ve gençlerde yalnız iki küçük ön çalışma var (12–18 yaş, 10'ar kişi); plasebo kontrollü olanı etkinliği sınamak için değil, böyle bir çalışmanın yapılabilirliğini görmek için tasarlandı. Uzun dönem güvenlik bilinmiyor; ergenlikte düzenli THC kullanımı psikoz riskiyle ilişkilendiriliyor ve Amerikan Nöroloji Akademisi kılavuzu çocuk ve ergenlerde kenevir bazlı ilaçlardan kaçınılmasını öneriyor. Tiklerin çoğu ergenlikten sonra hafifler; ilk basamak tedavi bilgilendirme ve davranışçı terapidir. Karar çocuğunuzu izleyen çocuk psikiyatrisi ya da nöroloji uzmanıyla birlikte verilmeli.
Tourette'e eşlik eden DEHB, OKB ya da kaygıya iyi gelir mi?
Tourette çalışmalarında bunlar yalnız ek ölçümler olarak incelendi ve hep THC içeren ürünlerle. Ağır Tourette'li 22 yetişkinde THC ve CBD içeren yağla kaygı ve takıntı-zorlantı belirtilerinin azalabileceği bildirildi; 97 kişilik çalışmada depresyonda iyileşme eğilimi vardı; gençlerle yapılan kontrolsüz çalışmada DEHB belirtilerinde anlamlı fark görülmedi. THC içeren tıbbi kenevirle takıntılarda kötüleşme ve panik atak da bildirildi. Kaygı için sitedeki ayrı kaygı sayfalarına bakabilirsiniz.
THC'ye CBD eklemek yan etkileri azaltır mı?
Bazı araştırmacılar böyle düşündüğü için çalışmaların çoğunda THC ve CBD birlikte kullanıldı; ancak bunu tutarlı biçimde gösteren kanıt yok. THC ve CBD'yi eşit oranda içeren yağla yapılan çalışmada da düşünmede yavaşlama, unutkanlık ve dikkat güçlüğü sıktı; gençlerle yapılan çalışmalarda da baş dönmesi ve yorgunluk sık görüldü.
Türkiye'de Tourette için CBD yağı reçeteyle alınabilir mi?
Türkiye'de kenevirden elde edilen ürünler 31 Ocak 2026 tarihli Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir. CBD dahil bu ürünler yalnız eczanede satılabilir. İlaç ve sağlık ürünü sınıfındakiler reçeteyle verilir; THC oranı en fazla %0,3 olan destek ürünleri ve kozmetikler için yönetmelikte reçete şartı yazmıyor. Ekim 2026 itibarıyla Türkiye'de ruhsatlı bir CBD ilacı yok. Kullanmayı düşünüyorsanız önce hekiminizle konuşun.
Kaynaklar
19 kaynağı göster
- Müller-Vahl 2023 (CANNA-TICS). Çok merkezli, çift kör, plasebo kontrollü, paralel gruplu faz 3b randomize çalışma (2:1 randomizasyon; Almanya). PMID 36878177, doi:10.1016/j.psychres.2023.115135, NCT03087201, kayıtta sonuç yok), AB klinik deneme kaydı EudraCT 2016-000564-42 (sonuçlar 31 Aralık 2023'te yayımlandı: birincil sonuç, bırakmalar, PMID 33324255, PMID 33594741, PMID 38265476, PMID 36213751
- Mosley 2023. Çift kör, plasebo kontrollü, çapraz randomize çalışma (Avustralya). PMID 38320199, doi:10.1056/EVIDoa2300012, ANZCTR ACTRN12618000545268 (hedef 24, alınan 22, ilk katılımcı Mart 2019, son veri Nisan 2022, finansman Wesley Medical Research Institute, iş birlikçi Lambert Initiative)
- Abi-Jaoude 2023. Çift kör, plasebo kontrollü, çapraz randomize pilot çalışma; her ürün tek doz (Kanada, Toronto). PMID 36040329, doi:10.1089/can.2022.0091, NCT03247244, Toronto, Ocak 2018–Ocak 2020, sonlandırıldı: hasta alımı uzun sürdü, kayıtta sonuç yok)
- Efron 2025. Çift kör, plasebo kontrollü, çapraz randomize faz 1/2 pilot (yapılabilirlik) çalışması (Avustralya, Melbourne). PMID 40082070, doi:10.1089/can.2024.0188, NCT05184478, Mayıs 2022–Ocak 2024, ilaç Cann Group üretimi, kayıtta sonuç yok). Aynı ekibin kontrolsüz çalışması: Eapen 2025. Değerlendirme: Abi-Jaoude 2026 başyazısı, PMID 41556111, yazar erişkinlerdeki Abi-Jaoude 2023 çalışmasının yürütücüsü, çıkar beyanı yok)
- Müller-Vahl 2003. Çift kör, plasebo kontrollü, paralel gruplu randomize çalışma (Almanya, Hannover). PMID 12716250, doi:10.4088/jcp.v64n0417, Aynı denemenin bilişsel güvenlik yayını: Müller-Vahl 2003, PMID 12589392
- Müller-Vahl 2002. Çift kör, plasebo kontrollü, çapraz randomize tek doz çalışması (Almanya). PMID 11951146, doi:10.1055/s-2002-25028, Aynı denemenin bilişsel güvenlik yayını: Müller-Vahl 2001, PMID 11229617
- Eapen 2025. Açık etiketli, tek kollu ön (yapılabilirlik) çalışması (Avustralya, Sidney). PMID 40636988, doi:10.1192/bjo.2025.35, ANZCTR ACTRN12622000031763. İlacı üretici şirket (Cann Group) ücretsiz sağladı, makaleye göre şirketin çalışmada rolü yoktu, özel fon yok. Aynı ekibin plasebo kontrollü çalışması: Efron 2025
- Anis 2022. Açık etiketli, ileriye dönük, kontrolsüz çalışma (tek merkez, Tel Aviv). PMID 35310886, doi:10.1155/2022/5141773, NCT05115318, 18 kişi, %10 THC ve %2 CBD, 4. ve 12. hafta, makalede kayıt numarası bulunamadı). Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan ediyor
- Bloch 2021. Açık etiketli, kontrolsüz faz 2 ön çalışma (ABD, Yale Üniversitesi). PMID 34340527, doi:10.1176/appi.neuropsych.19080178, NCT03066193, NCT03651726
- Wilson 2026. randomize çalışmaların sistematik derlemesi ve meta-analizi (1980–13 Mayıs 2025; PROSPERO CRD42023392718; GRADE). PMID 41856154, doi:10.1016/S2215-0366(26)00015-5, Düzeltme: Lancet Psychiatry 2026, PMID 42302809, 16 Haziran 2026: şeklin ekseni ve tablodaki çalışma sayıları düzeltildi, sonuçlar değişmedi). Aynı derleme kaygı, psikoz, depresyon, bipolar, uyku, madde kullanımı ve otizm konularının tablolarında da var
- Bharat 2026. Deneysel ve gözlemsel çalışmaların sistematik derlemesi ve meta-analizi (Mayıs 2025'e kadar; PROSPERO CRD42023467536; GRADE). PMID 42617303, doi:10.1016/j.psychres.2026.117380, Aynı derleme depresyon konusunun tablosunda da var
- Curtis 2009 (Cochrane). Cochrane sistematik derlemesi (randomize çalışma'ler; CENTRAL 2008 sayı 4, MEDLINE, EMBASE, PsycINFO ve öteki veri tabanları). PMID 19821373, doi:10.1002/14651858.CD006565.pub2, Önceki sürüm: CD006565 (protokol). PMC7387115
- Mann 2026. Sistematik derleme ve meta-analiz (PROSPERO CRD420251088633; 2 Temmuz 2025'e kadar; kohortlar ve randomize çalışma'ler; tedavi öncesi ve sonrası karşılaştırması). PMID 42229830, doi:10.1016/j.neuroscience.2026.05.044, Ön baskı: Europe PMC PPR911764 (2024)
- Pringsheim 2019 (Amerikan Nöroloji Akademisi). Sistematik derleme (Amerikan Nöroloji Akademisi tik tedavisi kılavuzunun kanıt derlemesi; arama Ağustos 2016, güncelleme Eylül 2017; en az 20 kişilik, çapraz tasarımda en az 10 kişilik randomize çalışma'ler). PMID 31061209, doi:10.1212/WNL.0000000000007467, Kılavuzun öneri metni: Pringsheim 2019, PMID 31061208, PMC6537133). Düzeltme: Neurology 2019, PMID 31451598, PMID 22397999
- Roessner 2022 (Avrupa Tourette kılavuzu, ESSTS). Klinik kılavuz (Avrupa Tourette Sendromu Araştırma Derneği, 2. sürüm, ilaç tedavisi bölümü; 2011 sonrası literatür taraması ve 50 uzmanla yapılan tercih anketi). PMID 34757514, doi:10.1007/s00787-021-01899-z, PMID 34244849
- Treves 2025. Ulusal geriye dönük kohort (İsrail Tıbbi Kenevir Ajansı reçete ve dağıtım verisi, Nisan 2018–Mart 2022). PMID 41357860, doi:10.3389/fphar.2025.1646560, PMC12678362, ilk dağıtılan ürünlerin THC ve CBD oranları Ek Tablo S1'de, ilk 6 ayda doz ve oran değişiklikleri Ek Şekil S3'te (Europe PMC ek dosyası, 28.10.2026)
- Barchel 2024. Hasta kaydından ileriye dönük anket çalışması (tedaviden önce ve 6 ay sonra; kontrol grubu yok). PMID 36342913, doi:10.1089/can.2022.0112, İsrail Sağlık Bakanlığı kaydı 0185-19-ASF. PMC10874815
- Anis 2024. Geriye dönük uzun dönem izlem ve yapılandırılmış anket (tek merkez; kontrol grubu yok). PMID 37172308, doi:10.1089/can.2022.0281, Aynı merkezden (Tel Aviv Sourasky Tıp Merkezi Hareket Bozuklukları Birimi): Anis 2022'nin 12 haftalık ileriye dönük çalışması, iki gruptaki hastaların örtüşüp örtüşmediği yazmıyor
- Milosev 2019. Geriye dönük dosya incelemesi ve çevrim içi anket (tek merkez; kontrol grubu yok). PMID 31872061, doi:10.1089/can.2018.0050, PMC6922065. Aynı merkez CANNA-TICS'i yürüttü
Tam metinden doğrulanamayan noktalar
- Altı kontrollü çalışmanın hiçbirinin tam metni okunamadı; sayılar özetlerden, CANNA-TICS protokolünden ve istatistik yayınından, AB klinik deneme kaydında yayımlanan CANNA-TICS sonuçlarından, ANZCTR ve ClinicalTrials.gov kayıtlarından ve derlemelerin tablolarından alındı.
- CANNA-TICS'in yanıt eşiği: protokolde (2020) ve çalışma sürerken yayımlanan istatistik makalesinde (2021) tik puanında en az %30 azalma olarak tanımlanmıştı; sonuç makalesinin özeti en az %25 diyor. AB klinik deneme kaydına göre %25 eşiği grupların açılmasından önceki kör veri incelemesinde belirlendi; neden değiştirildiği, sonuç makalesinin tam metni okunamadığı için doğrulanamadı. Kayıttaki sonuçlara göre özgün %30 eşiğiyle de fark anlamlı değildi.
- Gençlerle yapılan plasebo kontrollü ön çalışmanın (Efron 2025) tik puanları, bir gencin yağ döneminde 'çok kötüleşmiş' sayılması ve etkinlik için istatistik test yapılmadığı bilgisi yalnız bir başyazıdan (Abi-Jaoude 2026) alındı; çalışmanın tam metni okunamadı.
- 2026 tarihli iki meta-analizin (Wilson 2026, Bharat 2026) ve Tourette'e özgü 2026 meta-analizinin tam metni okunamadı: tik sonucunun kaç çalışmaya ve hangi ürünlere dayandığı doğrulanamadı; Wilson 2026'nın dergideki düzeltmesi 29.10.2026'da okundu: yalnız bir şeklin ekseni ve tablodaki çalışma sayıları düzeltilmiş, sonuçlar değişmedi.
- Sonucu yayımlanmamış bir çalışma: THC (dronabinol) ile palmitoiletanolamid birleşiminin 60 yetişkinle plaseboya karşı planlanan RKÇ (NCT03651726; AB kaydında EudraCT 2018-000014-38, 'ENTOURAGE'; ilacı geliştiren şirketin sponsorluğunda, Almanya'da iki merkezde): ClinicalTrials.gov kaydı 2018'den beri güncellenmedi ve durumu 'bilinmiyor'; AB kaydında çalışma 29 Temmuz 2019'da erken sonlandırıldı olarak görünüyor, kaç kişinin alındığı ve neden durdurulduğu yazmıyor; sonuç ya da yayın yok (Ekim 2026).
- Tourette çalışmalarında kullanılan THC içeren ilaçlar (nabiksimol, dronabinol) Türkiye'de ruhsatlı değil: TİTCK'nın Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi'nde (16.10.2026) kannabinoid içeren bir ilaç yok. THC ve CBD içeren ağız spreyinin etkin maddesi TİTCK Yurt Dışı Etkin Madde Listesi'nde (28.09.2026) kırmızı reçeteli ve kurumun yazılı onayıyla yurt dışından getirilebilen ilaçlar arasında; dronabinol bu listede yok. Bu ilaçların Tourette için getirilmesine kurumun onay verip vermediği bu taramada doğrulanamadı.
Araştırma geçmişi
Sayfada neyin, ne zaman ve neden değiştiğini burada tarihleriyle yazıyoruz. En yeni değişiklik en üstte.
Sayfanın kısa özetinin son cümlesi daha sakin ve yol gösterici bir dille yeniden yazıldı: "Başlamadan önce doktorunuza danışın." yerine artık CBD'yi düşünüyorsanız kiminle ve neyi konuşabileceğinizi söylüyor. Sonuç ve kanıtın gücü değişmedi.
Wilson 2026 meta-analizine dergide yayımlanan düzeltme okundu: yalnız bir şeklin ekseni ve tablodaki çalışma sayıları düzeltilmiş; bu sayfadaki sonuçlar değişmedi.
İlgili çalışmalar: Wilson 2026, yayın: Nisan 2026 (çevrimiçi 16 Mart 2026) (PMID 41856154, doi:10.1016/S2215-0366(26)00015-5, Düzeltme: Lancet Psychiatry 2026, PMID 42302809, 16 Haziran 2026: şeklin ekseni ve tablodaki çalışma sayıları düzeltildi, sonuçlar değişmedi). Aynı derleme kaygı, psikoz, depresyon, bipolar, uyku, madde kullanımı ve otizm konularının tablolarında da var)
Ekim 2026 ek incelemesi: öteki konuların taramalarında bu sayfa için bulunan kaynaklar okunup sayfaya işlendi. İsrail'de tıbbi kenevir yağı alan çocukların ulusal verisini inceleyen çalışmanın (Treves 2025) ek tablosu okundu: Tourette'li çocuklara verilen ürünlerin çoğu CBD'den zengindi, ama şişelerin %96'sı THC de içeriyordu; satırın ürün türü 'THC içeren' olarak düzeltildi (aynı yayın otizm sayfasında da öyle sınıflı) ve saf CBD bölümündeki ifade netleştirildi. THC içeren ilaçların Türkiye'deki durumu TİTCK listelerinden doğrulandı: Türkiye'de ruhsatlı değiller; THC ve CBD içeren ağız spreyinin etkin maddesi kurumun yazılı onayıyla yurt dışından getirilebilen ilaçlar listesinde, dronabinol bu listede yok. Sonuç ve kanıtın gücü değişmedi.
Daha eski değişiklikler (1)
Sayfa yayımlandı. Bu ilk değerlendirmede 19 çalışma incelendi.