Nasıl okumak istersiniz?
Kendi başına okunur; terim gerekirse açıklanır. 9 bölüm, 18 soru.
Bu derste öğrenecekleriniz
- Kannabinoid sözcüğünün anlattığı üç aileyi ayırır, her birine örnek verirsiniz. Bölüm 1
- Bitkinin kannabinoidleri neden asit biçiminde yaptığını, ısının ve zamanın onları nasıl değiştirdiğini açıklarsınız. Bölüm 2
- CBD'nin neyi yapıp neyi yapmadığını kanıt türüyle söylersiniz: sarhoşluk, reseptörler, ruhsatlı kullanım. Bölüm 3
- THC'nin etkilerini, ruhsatlı kullanımlarını ve düzenli kullanımla gelen değişiklikleri sayarsınız. Bölüm 4
- CBN, CBG ve THCV için yaygın iddiaları insan kanıtının gücüyle karşılaştırırsınız. Bölüm 5
- Delta-8-THC ve HHC'nin nasıl üretildiğini ve neden "hafif" ya da "zararsız" sayılamayacağını açıklarsınız. Bölüm 6
- Sentetik kannabinoidlerin THC'den farkını ve "sentetik" sözcüğünün iki anlamını ayırırsınız. Bölüm 7
- Endokannabinoidleri bitki kannabinoidlerinden ayırır, "topluluk etkisi" iddiasının kanıt durumunu söylersiniz. Bölüm 8
- CBD ile THC'yi yapı, etki, ruhsat ve uyuşturucu testi açısından yan yana karşılaştırırsınız. Bölüm 9
Öğrenci düzeyinde ayrıca
- Yapısal, farmakolojik ve yasal kannabinoid tanımlarını karşılaştırır, biyosentez yolunu (CBGA ve sentazlar) sıralarsınız. Bölüm 1, 2
- Toplam THC formülünü uygular, tam dönüşüm varsayımının sınırını açıklarsınız. Bölüm 2
- CBD ve THC'nin reseptör profillerini (kısmi agonist, düşük afinite, allosterik modülasyon iddiası) kanıt türüyle ayırırsınız. Bölüm 3, 4, 9
- Az bilinen kannabinoidlerde laboratuvar ve hayvan bulgusunu insan kanıtından ayırır, yayımlanmamış bir çalışmanın önemini açıklarsınız. Bölüm 5
- HHC epimerlerini, yarı sentetik ürünlerdeki yan ürünleri ve sentetik kannabinoidlerin farmakolojisini açıklarsınız. Bölüm 6, 7
- Topluluk etkisi kavramının kökenini ve laboratuvardaki çelişkili bulguları özetlersiniz. Bölüm 8
- THC'de kullanım bozukluğu ve psikozla ilgili verileri çalışma tasarımıyla (toplum izlemi, kullananlar örneklemi, olgu-kontrol, genetik çalışma) yorumlarsınız. Bölüm 4
Araştırmacı düzeyinde ayrıca
- Kannabinoid sayımlarının ve THC ölçümünün yönteme bağımlılığını değerlendirirsiniz. Bölüm 1, 2
- CBD'nin bağlanma ve işlev verilerini (Ki, KB) ve bunların kandaki düzeyle ilişkisini değerlendirirsiniz. Bölüm 3
- Az bilinen ve yarı sentetik kannabinoidlerde insan çalışmalarının tasarımını, büyüklüğünü ve çıkar ilişkilerini değerlendirirsiniz. Bölüm 5, 6
- Sentetik kannabinoid gözetim verisini (acil servis, zehir merkezi, ölüm verisi) nedensellik açısından yorumlarsınız. Bölüm 7
- Topluluk etkisini sınayacak bir insan çalışmasının tasarım gereklerini ve kanıt haritasını iki eksende değerlendirirsiniz. Bölüm 8, 9
Bu derste neler var?9 bölüm
1 Kannabinoid nedir?
Kannabinoid sözcüğü bugün üç madde ailesi için kullanılır. Birincisi kenevir bitkisinin yaptığı bitki kannabinoidleri, yani fitokannabinoidler (THC ve CBD gibi). İkincisi vücudun kendi yaptığı endokannabinoidler. Üçüncüsü laboratuvarda üretilen sentetik kannabinoidler. Pertwee 2010DerlemeLu ve Mackie 2016Derleme
Üç ailenin ortak noktası çoğunlukla vücuttaki aynı "kilitlerle", yani kannabinoid reseptörleriyle (CB1 ve CB2) ilişkileridir. Ama hepsi bu reseptörlere aynı güçte ya da aynı biçimde bağlanmaz: CBD çok zayıf bağlanır ve kannabinoid sayılmasını daha çok yapısına borçludur; sokakta satılan sentetiklerin çoğu ise reseptörü THC'den çok daha güçlü etkinleştirir. Pertwee 2010DerlemePertwee 2008DerlemeRadwan 2021DerlemeCastaneto 2014DerlemeBanister ve Connor 2018aDerleme
Kenevirde bugüne kadar 500'den fazla madde tanımlandı. 2021 tarihli bir derlemeye göre bunların 125'i kannabinoid; başka bir derleme yaklaşık 200 kannabinoidden söz ediyor. Sayı, neyin kannabinoid sayıldığına ve sayımın nasıl yapıldığına göre değişir; bu yüzden güvenli söyleyiş "100'den fazla" olur. Radwan 2021DerlemeTahir 2021Derleme
Kenevirde kannabinoidlerin yanında başka madde aileleri de var. Terpenler bitkinin kendine özgü kokusunu veren uçucu maddelerdir; flavonoidler pek çok bitkide bulunan başka bir madde ailesidir. Bunlar kannabinoid değildir. Radwan 2021DerlemeBooth 2019DerlemeBautista 2021Derleme
Bitkinin bilimsel adı Cannabis sativa L.'dir. Ürünlerde "sativa" ya da "indica" diye yazan etiketler bu bilimsel adlarla aynı şeyi anlatmaz: ABD'de yaklaşık 90 bin ticari çiçek örneğiyle yapılan bir çalışmada bu etiketler ürünlerin kimyasal içeriğiyle tutarlı biçimde örtüşmedi. McPartland 2018DerlemeSmith 2022Kimya laboratuvarı
Keşifler belli bir sırayla geldi: önce bitkinin maddeleri (1960'lar), sonra 1990–1995 arasında art arda, bunların bağlandığı reseptörler ve vücudun kendi maddeleri. "Endokannabinoid sistem" adı bu sıradan gelir: sistem bitkideki maddeler üzerinden bulunduğu için onların adını taşır. Modül 0'daki haritada bu sistemin vücuttaki yeri gösteriliyor. Mechoulam 2014DerlemeMatsuda 1990HayvanHücre / laboratuvarDevane 1992HayvanKimya laboratuvarıMunro 1993HayvanHücre / laboratuvarMechoulam 1995HayvanHücre / laboratuvar
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf · 1 tablo
Kimyasal tanıma göre kannabinoidler, kenevire özgü 21 karbonlu terpenofenolik bir iskelet taşıyan bileşiklerdir. Bu tanımın bir sınırı var: yan zincirdeki ve izopren kısmındaki çeşitlilik yüzünden fitokannabinoidi yalnız yapıya bakarak tanımlamak zordur; bu yüzden bitkide nasıl üretildiğine dayanan (biyogenetik) bir tanım önerildi. Aynı tip maddeler kenevir dışında bazı bitkilerde, ciğerotlarında ve mantarlarda da bulunur. Radwan 2021DerlemeHanuš 2016DerlemeGülck 2020Derleme
Farmakolojik tanım reseptör etkisine bakar: CB1 ve CB2'yi etkinleştiren ligandlar (bitki kaynaklı THC, çok sayıda sentetik bileşik ve endokannabinoidler). Bu tanım kenevirin dışına taşar: yaygın bir bitki uçucusu olan β-karyofilen laboratuvarda CB2'ye seçici bağlanıp onu etkinleştirdi ve farelerde iltihap yanıtını azalttı; CB2'si olmayan farelerde bu etki görülmedi. Oysa β-karyofilen yapıca bir terpendir. Başka bir hücre çalışmasında ise β-karyofilen insan CB2'sini etkinleştirmedi; bulgu ölçüm yöntemine bağlı olabilir. Tersine, yapıca kannabinoid olan CBD laboratuvarda CB1 ve CB2'yi THC gibi etkinleştirmez. Pertwee 2010DerlemeGertsch 2008Hücre / laboratuvarHayvanGertsch 2010DerlemeSantiago 2019Hücre / laboratuvarThomas 2007Hücre / laboratuvarPertwee 2008Derleme
Yasal tanım kaynağa bakar: Türkiye'deki Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik kannabinoidleri "kenevir bitkisinden doğal yolla elde edilen fitokannabinoidlerin genel adı" diye tanımlar; bu tanım endokannabinoidleri ve sentetikleri kapsamaz. Aynı sözcük ders kitabında yapıyı, farmakolojide reseptör etkisini, mevzuatta kaynağı anlatabilir; bir metin okunurken hangi tanımın kullanıldığına bakılır. Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşüRadwan 2021DerlemePertwee 2010Derleme
Radwan 2021, 125 kannabinoidi 11 alt sınıfta toplar (CBG, CBD, CBC, Δ9-THC, Δ8-THC, CBN, CBND, CBE, CBL, CBT ve öteki); adı konmuş sınıflar içinde en kalabalığı Δ9-THC tipidir (25 bileşik; "öteki" grubunda 30 bileşik var). Aynı derleme kenevirde yapısı doğrulanmış 120 terpen sayar (61 monoterpen, 51 seskiterpen); Russo 2011 ise 200'den fazla terpenoidin bildirildiğini yazar. Fark sayım ölçütünden gelir. Terpenlerin toplam oranı örneğe göre değişir: Russo 2011'e göre çoğu analizde %1'in altındaydı; ABD'deki yaklaşık 90 bin ticari çiçek örneğinde ise ağırlıkça ortalama yaklaşık %2 bulundu. Radwan 2021DerlemeRusso 2011DerlemeSmith 2022Kimya laboratuvarı
Sentetik kannabinoid reseptör agonistleri ilk olarak bilimsel araştırma için geliştirildi; eğlence amaçlı kullanımdan sonra ağır ve ölümcül zehirlenme olguları bildirildi. Yarı sentetikler, düşük THC'li kenevirden elde edilen CBD gibi doğal bir kannabinoidin kimyasal olarak değiştirilmesiyle üretilir. Sentez, doğal maddenin aynısını da üretebilir: ağızdan alınan ruhsatlı THC ilacının etken maddesi sentetik Δ9-THC'dir ve EFSA sentezle üretilmiş CBD'yi ayrı bir görüşte değerlendirdi. Yani "sentetik" sözcüğü molekülü değil, üretim yolunu anlatır (bölüm 6 ve 7). Potts 2020DerlemeChristie 2026DerlemeAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEFSA 2026bKurum görüşü
Botanik adlandırmada Linnaeus'un 1753 tarihli C. sativa adı önceliklidir; Lamarck 1785'te C. indica adını önerdi. DNA barkod analizine göre ikisi ayrı tür değil, alt tür düzeyinde ayrılır (C. sativa subsp. sativa ve subsp. indica); McPartland'ın özetine göre Avrupa kökenli sativa'da CBD THC'den, Asya kökenli indica'da THC CBD'den fazladır. Halk dilindeki "Sativa/Indica" sınıflaması ise yaygın melezleme yüzünden neredeyse anlamını yitirmiştir. Kenevirin ailesi Cannabaceae şerbetçiotunu da içerir. McPartland 2018DerlemeMcPartland ve Small 2020Derleme
| Özellik | Bitki kannabinoidleri | Endokannabinoidler | Sentetik kannabinoidler | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| Nereden gelir | Kenevirin salgı tüyleri (benzerleri bazı başka bitki, ciğerotu ve mantarlarda) | Vücudun kendi hücreleri | Laboratuvar | Radwan 2021DerlemeGülck 2020DerlemeLu ve Mackie 2016DerlemePotts 2020Derleme |
| Kimyasal yapı | 21 karbonlu terpenofenol (bitkideki asit biçimi 22 karbonlu) | Araşidonik asit türevi yağlar | Çok çeşitli; sokaktakilerin çoğu bitki kannabinoidlerine benzemez | Radwan 2021DerlemeDevane 1992HayvanKimya laboratuvarıMechoulam 1995HayvanHücre / laboratuvarBanister ve Connor 2018aDerleme |
| Örnek | THC, CBD, CBG, CBC, CBN | Anandamid, 2-AG | Ruhsatlı ilaçtaki sentetik Δ9-THC; sokak ürünlerindeki reseptör agonistleri; yarı sentetikler | Radwan 2021DerlemeDevane 1992HayvanKimya laboratuvarıMechoulam 1995HayvanHücre / laboratuvarAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiChristie 2026Derleme |
| Nasıl sonlanır | Karaciğerde yıkım (Modül 1) | Hızlı hücre içine alım, FAAH ve MAGL | Bileşiğe göre değişir; çoğu az bilinir | Ağızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiDi Marzo 1994HayvanHücre / laboratuvarCravatt 1996HayvanDinh 2002HayvanRoque-Bravo 2023Derleme |
| CB1 ve CB2 ile ilişki | THC kısmi agonist; CBD zayıf bağlanır | Vücudun kendi ligandları | Çoğu THC'den çok daha güçlü; laboratuvarda çoğu tam agonist gibi | Pertwee 2008DerlemeThomas 2007Hücre / laboratuvarLu ve Mackie 2016DerlemeCastaneto 2014DerlemeBanister ve Connor 2018aDerlemeHermanns-Clausen 2013İnsan · olgu bildirimi |
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik3 paragraf
Sayılar yönteme bağlı. Radwan 2021: 500'den fazla bileşen; 125 kannabinoid, 42 kannabinoid olmayan fenol, 34 flavonoid, 120 terpen, 2 alkaloit; sayım 1940'tan bugüne ayrıştırılmış ve/veya tanımlanmış bileşiklere dayanır. ElSohly 2017: 560'tan fazla bileşen. Tahir 2021: sonuç bölümünde yaklaşık 200 kannabinoid; girişte Hanuš 2016'ya dayanarak 1600'den fazla bileşik ve 180'den fazla kannabinoid. Hanuš 2016'ya göre çeşitliliğin bir kısmı birkaç ana bileşiğin (CBG, CBD, Δ9-THC, CBC ve asitleri) ısı, ışık ve oksijenle enzimsiz dönüşüm ürünü olabilir; "bitkinin ürettiği" ile "depolama ve analizde oluşan" ayrımı sayımı etkiler. Radwan 2021DerlemeElSohly 2017DerlemeTahir 2021DerlemeHanuš 2016Derleme
Reseptör tanımı: IUPHAR'ın 2010 değerlendirmesinde CB1 ve CB2 dışındaki aday hedefler (GPR55, TRPV1, PPAR'lar) tartışıldı; o tarihte hiçbiri "CB3" ölçütlerini karşılamıyordu, TRPV1 olası bir iyonotropik kannabinoid reseptörü olarak işaretlendi. β-karyofilenin CB2 bağlanması Ki 155 ± 4 nM (laboratuvar). Pertwee 2010DerlemeGertsch 2008Hücre / laboratuvarHayvan
Keşif çizelgesi: CBN 1899'da ayrıştırıldı, yapısı 1940'ta sentezle doğrulandı; CBD'nin yapısı 1963, Δ9-THC 1964; beyindeki reseptör 1990'da sıçandan klonlandı (bugünkü CB1); anandamid 1992 (domuz beyni); dalak makrofajlarındaki ikinci reseptör 1993; 2-AG 1995'te iki grupça bağımsız (köpek bağırsağı; sıçan beyni zarları); FAAH 1996. Ruhsatlı CBD ilacı NDA 210365, özgün onay 25 Haziran 2018 (DEA'nın çizelge V bildirimi 28 Eylül 2018); sentetik THC kapsülünün ilk ABD onayı 1985. Wood 1899Kimya laboratuvarıAdams 1940Kimya laboratuvarıMechoulam ve Shvo 1963Kimya laboratuvarıGaoni ve Mechoulam 1964Kimya laboratuvarıMatsuda 1990HayvanHücre / laboratuvarDevane 1992HayvanKimya laboratuvarıMunro 1993HayvanHücre / laboratuvarMechoulam 1995HayvanHücre / laboratuvarSugiura 1995HayvanCravatt 1996HayvanFDA: NDA 210365 onayıKurum görüşüAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
Devamı: Kannabinoid maddeleri: kimlik kartları · Endokannabinoid sistem haritası (Modül 0) · CBD nedir? · Sentetik kannabinoidler (madde sayfası)
Kendini sına
2 Bitkide nasıl oluşur, nasıl değişir?
Kenevir THC ve CBD'yi doğrudan değil, asit biçimleri olarak üretir: THCA (THC'nin asidi) ve CBDA (CBD'nin asidi). Taze bitkide bu maddelerin büyük kısmı asit biçimindedir. Wang 2016Kimya laboratuvarıTahir 2021DerlemeMoreno-Sanz 2016Derleme
Asit biçimleri ısıyla bir karbon dioksit parçası kaybederek THC ve CBD'ye dönüşür; buna dekarboksilasyon denir. Yakarak içmede, buharlaştırmada ve pişirmede bu dönüşüm hızlı olur; saklama sırasında yavaşça ilerler. THCA'nın kendisi THC'nin sarhoşluk hâlini yapmaz; bu yüzden çiğ bitki ile ısıtılmış bitki aynı etkiyi yapmaz. Wang 2016Kimya laboratuvarıMoreno-Sanz 2016Derleme
THC zamanla CBN adlı başka bir maddeye dönüşebilir; eski kenevirde CBN daha çok bulunur. Ama ışık ve hava aynı şeyi yapmaz: iki yıla kadar süren bir saklama çalışmasında ışık THC kaybının en büyük nedeniydi, fakat ışıkla kaybolan THC CBN'yi artırmadı; CBN artışı karanlıkta havayla yükseltgenmede görüldü. Fairbairn 1976Kimya laboratuvarıTahir 2021Derleme
Bu maddeler bitkinin her yerinde aynı miktarda bulunmaz: en çok dişi çiçeklerin üzerindeki çok küçük salgı tüylerinde, yani trikomlarda üretilir ve depolanır. Erkek çiçekler kannabinoid bakımından çok fakirdir. Tahir 2021DerlemeLivingston 2020Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarı
Kenevir bitkileri içerdikleri THC ve CBD oranına göre gruplanır; bu gruplara kemotip denir: THC'si baskın olanlar, ikisi karışık olanlar ve CBD'si baskın olanlar. Bitkinin hangi grupta olacağını büyük ölçüde genleri belirler; bu, kannabinoidleri laboratuvarda ölçülen bitki çaprazlama deneyleriyle gösterildi. de Meijer 2003Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarıSmith 2022Kimya laboratuvarı
"Kenevir" ile "esrar" arasındaki fark kimyasal bir tür farkı değildir; ikisi de aynı bitki türüdür. Fark, bitkinin hangi kısmının hangi amaçla kullanıldığına ve içerdiği THC miktarına göre yasaların koyduğu bir ayrımdır. Türkiye'de destek ürünü ve kişisel bakım ürünü sınıfındaki kenevir ürünlerinde THC en fazla %0,3 olabilir; yönetmelik bu yüzdenin neye göre hesaplandığını yazmaz. AB'deki %0,3 ise tarım desteği alabilecek kenevir çeşitleri için bir koşuldur, tüketici ürünleri için bir sınır değildir. McPartland 2018DerlemeBM 1961 Tek SözleşmesiKurum görüşüABD 7 U.S.C. § 1639oKurum görüşüKenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşüAB Tüzüğü 2021/2115Kurum görüşü
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf
Ortak yol: olivetolik asit ile geranil pirofosfat bir prenil transferaz enzimiyle birleşir ve kannabigerolik asit (CBGA) oluşur. CBGA'dan üç ayrı enzim (sentaz) üç ayrı asit yapar: THCA sentazı THCA'yı, CBDA sentazı CBDA'yı, CBCA sentazı CBCA'yı. THCA sentazının geni 2004'te klonlandı; enzim trikomun salgı hücrelerinde yapılıp trikom başındaki depolama boşluğuna salgılanır. THC'nin bitkide CBD'den oluştuğu uzun süre düşünüldü; bu dönüşüm bitkide gerçekleşmez. Fellermeier ve Zenk 1998Kimya laboratuvarıSirikantaramas 2004Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarıSirikantaramas 2005Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarıTaura 1996Kimya laboratuvarıMorimoto 1998Kimya laboratuvarıTahir 2021Derleme
Kannabinoidleri laboratuvarda ölçülen çaprazlama deneylerinde, saf CBD ve saf THC kemotipindeki bitkiler çaprazlandığında ilk kuşak hep karışık kemotipteydi; ikinci kuşakta saf CBD, karışık ve saf THC bitkiler 1:2:1 oranında ayrıştı. Bu, kemotipi büyük ölçüde tek bir lokustaki iki eş baskın alelin belirlediği modelle uyumludur. Sınıflama eşikleri kaynağa göre değişir: ABD'deki ticari örneklerle yapılan bir çalışma THC:CBD oranı 5:1 ve üstünü THC baskın, 1:5 ve altını CBD baskın saydı; lisanslı pazardaki örneklerin %96,5'i THC baskındı. de Meijer 2003Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarıSmith 2022Kimya laboratuvarı
Dekarboksilasyon enzimsiz, ısıyla yürüyen bir tepkimedir. Laboratuvarda vakumlu fırında THCA'nın THC'ye dönüşümü birinci dereceden tepkime gibi ilerledi ve 100 °C'nin altında bir saatte tamamlanmadı; THCA, CBDA ve CBGA'dan yaklaşık iki kat hızlı dönüştü. THCA'dan THC'ye dönüşüm temizdi; CBDA ve CBGA'nın dönüşümünde açıklanamayan kayıplar oldu. Yakarak içmede asidin THC olarak ele geçen kısmı tam değildir: düzeneğe göre dönüşüm ya da yanma kayıpları öne çıkar (Araştırmacı). THCA'nın vücutta THC'ye dönüştüğü gösterilmedi; kendi yıkım yolunu izler. Wang 2016Kimya laboratuvarıMoreno-Sanz 2016DerlemeTahir 2021DerlemeHädener 2019Kimya laboratuvarıDussy 2005Kimya laboratuvarı
Bu yüzden analiz belgelerinde toplam THC hesaplanır: Δ9-THC + 0,877 × THCA. Katsayı, THCA'nın bir karbon dioksit kaybederek THC'ye dönüştüğü varsayımıyla iki molekülün ağırlık oranından gelir (yaklaşık 314,5 / 358,5); ABD Tarım Bakanlığı kuralı onu açıkça "molekül kütlesi dönüşüm oranı" diye tanımlar. Formül tam dönüşüm varsayar; gerçek dönüşüm daha düşük olabilir: saf THCA ile yapılan bir analizde en iyi koşulda bile THC'ye dönüşüm yaklaşık %70'te kaldı. ABD 7 CFR 990.1Kurum görüşüPubChemBilgisayar modeliPubChem (asit biçimleri)Kimya laboratuvarıDussy 2005Kimya laboratuvarı
Δ9-THC ve THCA havadaki oksijenle, ısıtma sırasında ya da zamanla CBN'ye (ve CBN asidine) yükseltgenebilir; saklamada bir kısmı Δ8-THC'ye de dönüşebilir. Reçine örneklerinde CBN oluşumu sıcaklık arttıkça hızlandı. CBN bilinen ilk kannabinoiddir: 1899'da ayrıştırıldı, yapısı 1940'ta sentezle doğrulandı. Tahir 2021DerlemeJaidee 2022Kimya laboratuvarıWood 1899Kimya laboratuvarıAdams 1940Kimya laboratuvarı
Eşiklerde neyin ölçüldüğü de değişir. ABD'de bugünkü yasal tanım kuru ağırlıkta en fazla %0,3 Δ9-THC'dir, ama Tarım Bakanlığı bitki testinde toplam THC ister. 12 Kasım 2025 tarihli bir yasa (Public Law 119-37) tanımı THCA dahil toplam THC'ye çevirecek, bitkide doğal olarak üretilemeyen ya da bitki dışında sentezlenmiş kannabinoid içeren ürünleri tanımdan çıkaracak ve son ürüne kap başına bir üst sınır getirecek. Bu hükümler henüz yürürlükte değil: 12 Kasım 2026'dan itibaren yalnız bitkide doğal olarak üretilemeyen kannabinoidlere ilişkin bentler uygulanacak; 2 Eylül 2026 tarihli Public Law 119-103, toplam THC tanımı, bitki dışında sentezlenmiş kannabinoidler ve kap başına THC sınırı dahil öteki hükümleri 11 Aralık 2026'ya erteledi. Ders yayımlanırken yeni bir erteleme olup olmadığı yeniden denetlenmeli. BM'nin 1961 Sözleşmesi ise sayı koymaz; ayrımı bitkinin kısmına ve yetiştirme amacına göre yapar. ABD 7 U.S.C. § 1639oKurum görüşüABD 7 CFR 990.1Kurum görüşüABD Public Law 119-37 (2025)Kurum görüşüABD Public Law 119-103 (2026)Kurum görüşüBM 1961 Tek SözleşmesiKurum görüşü
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik5 paragraf · 1 tablo
Wang 2016 (vakum fırını; 80, 95, 110 °C): hız sabitleri (k × 10³, s⁻¹) THCA 0,18 / 0,66 / 1,83; CBDA 0,05 / 0,27 / 0,83; CBGA 0,06 / 0,25 / 1,00. THCA 110 °C'de 30, 130 °C'de 9, 145 °C'de 6 dakikada sıfıra yaklaştı. Toplam molar derişimde kayıp: THCA → THC %7,94; CBDA → CBD %18,05 (110 °C) ve %25,2 (130 °C); CBGA → CBG %52,67. Wang 2016Kimya laboratuvarı
Dönüşüm verimi düzeneğe bağlı. Dussy 2005: saf THCA ile en iyi koşulda dönüşüm yaklaşık %70; içmeyi taklit eden düzenekte eklenen THCA'nın yalnız yaklaşık %30'u THC olarak geri alındı. Hädener 2019: yakmada THCA ve CBDA'nın dekarboksilasyonu tamdı, ama dumanla ulaşılabilir THC çiçekte %19–27, karışık materyalde %12'ydi; kayıp esas olarak yanma ve dumandan geliyordu. İki düzenek farklı olduğu için "asidin bir kısmı dönüşür, bir kısmı yanmayla kaybolur" temkinli bir özettir. Dussy 2005Kimya laboratuvarıHädener 2019Kimya laboratuvarı
Gaz kromatografisi asitleri, türevlendirme yapılmadıkça, sıcak enjeksiyon bölümünde dekarboksile eder ve "asit + nötr" toplamına yakın bir değer verir; sıvı kromatografisi iki biçimi ayrı ölçer. AB'nin resmî yöntemi gaz kromatografisidir (sonuç 100 g kuru örnekte g THC); yöntem metni THCA'yı ayrıca anmaz ve enjektördeki dönüşüm koşula bağlı olduğu için AB değeri pratikte toplam THC'ye yakın ama ondan biraz düşük olabilir (bu bir çıkarımdır). Wang 2016Kimya laboratuvarıCitti 2018bDerlemeAB Yetki Devrine Dayalı Tüzük 2022/126Kurum görüşüDussy 2005Kimya laboratuvarı
Aynı katsayı CBD/CBDA için de geçerlidir (CBDA da C22H30O4); Smith 2022 THC, CBD, CBG, CBC, CBN, CBT ve Δ8-THC için 0,877, THCV ve CBDV için 0,8668 kullandı. CBG (316,5) / CBGA (360,5) oranı 0,878'dir; CBG için 0,877 yuvarlamadır. Smith 2022Kimya laboratuvarıPubChem (asit biçimleri)Kimya laboratuvarı
Kemotip verisinin sınırı: Smith 2022'nin örnekleri eyalet uyum testleri için laboratuvarlara gönderilmiş çiçeklerdir; laboratuvarlar arasında yöntem standart değil, genetik ve çevre etkisi ayrılamaz. CBD baskın örneklerde toplam THC ile toplam CBD arasında güçlü pozitif ilişki vardı (rs = 0,64): CBD'si yüksek bitkinin THC'si de artma eğilimindeydi. McPartland ve Small 2020 ilaç tipi soyları THC/CBD oranı 7 eşiğiyle ayırır; bu 5:1'den farklı bir ölçüttür. Smith 2022Kimya laboratuvarıMcPartland ve Small 2020Derleme
| Yer | Eşik | Neye uygulanır | Ne ölçülür | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| ABD, bugün | %0,3 | Kenevir (hemp) tanımı | Yasada Δ9-THC, kuru ağırlık; bitki testinde toplam THC | ABD 7 U.S.C. § 1639oKurum görüşüABD 7 CFR 990.1Kurum görüşü |
| ABD, 12 Kasım 2026'dan yalnız bitkide doğal olarak üretilemeyen kannabinoidlere ilişkin bentler; öteki hükümler 11 Aralık 2026'dan | %0,3 + son üründe kap başına 0,4 mg (toplam THC ve THC benzeri kannabinoidler birlikte) | Kenevir; ara ve son ürünler ayrı | THCA dahil toplam THC; bitkide doğal olarak üretilemeyen ya da bitki dışında sentezlenmiş kannabinoid içeren ürünler kapsam dışı | ABD Public Law 119-37 (2025)Kurum görüşüABD Public Law 119-103 (2026)Kurum görüşüABD 7 U.S.C. § 1639oKurum görüşü |
| AB, 2023–2027 | %0,3 | Tarım desteği alabilecek kenevir çeşitleri (tüketici ürünü sınırı değil) | Gaz kromatografisiyle THC, 100 g kuru örnekte g | AB Tüzüğü 2021/2115Kurum görüşüAB Yetki Devrine Dayalı Tüzük 2022/126Kurum görüşü |
| AB, 2015–2022 | %0,2 | Aynı | Aynı | AB Tüzüğü 1307/2013Kurum görüşü |
| Türkiye | %0,3 | Destek ürünü ve kişisel bakım ürünü | Yönetmelikte yazılı değil | Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü |
| Türkiye | Sayı yok | Lif, tohum ve sap için yetiştiricilik | "Uyuşturucu etkisi olmayacak çeşit" sertifikası | Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair YönetmelikKurum görüşü |
| BM, 1961 Sözleşmesi | Sayı yok | Esrar tanımı ve denetimi | Bitkinin kısmı ve yetiştirme amacı | BM 1961 Tek SözleşmesiKurum görüşü |
ABD satırları 26 Ekim 2026 itibarıyladır; yürürlükten önce yeniden değişebilir.
Devamı: Etiket ve analiz belgesi nasıl okunur? · Türkiye'de CBD mevzuatı · Modül 5: analiz belgesi · THC (madde sayfası) · CBN (madde sayfası) · Kenevir yetiştiriciliğinin yasal çerçevesi · CBD yağı nasıl üretilir?
Kendini sına
3 CBD (kannabidiol)
CBD (kannabidiol) kenevirde bulunan kannabinoidlerden biridir; yapısı 1963'te Raphael Mechoulam ve Yuval Shvo tarafından tanımlandı. CBD ile THC'nin formülü aynıdır (C21H30O2); atomları farklı dizildiği için bunlara izomer denir. THC'de oksijenli bir halka kapalıdır, CBD'de açıktır; bu küçük fark iki molekülün şeklini ve vücuttaki davranışını değiştirir. Mechoulam ve Shvo 1963Kimya laboratuvarıPubChemBilgisayar modeliEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
CBD suda çözünmez, yağda çözünür; bu yüzden ürünler çoğunlukla bir taşıyıcı yağın içinde satılır. Vücuttaki yolculuğu (emilim, karaciğer, atılım) Modül 1'de anlatıldı. Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiPubChemBilgisayar modeli
CBD, THC'nin bağlandığı CB1 ve CB2 reseptörlerine çok zayıf bağlanır. Laboratuvarda başka hedefler de bildirildi: bir serotonin reseptörü (5-HT1A), ısı ve acı algılayan kanallar (TRPV1, TRPV2), GPR55 adlı bir reseptör, hücre çekirdeğinde çalışan PPARγ, adenozini hücreye taşıyan bir taşıyıcı (ENT1) ve sodyum kanalları; bir derleme 65'ten fazla hedef saydı. Bu bulguların neredeyse tamamı laboratuvardandır; insanda CBD'nin bir etkisinin bu hedeflerden hangisi üzerinden olduğu bilinmiyor. Pertwee 2008DerlemeMcPartland 2015DerlemeIbeas Bih 2015DerlemeEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
Ruhsatlı CBD ilacı ABD'de 2018'de onaylandı ve üç nadir epilepsi tablosundaki nöbetler için ruhsatlıdır: Lennox-Gastaut sendromu, Dravet sendromu ve tüberoz skleroz kompleksi. ABD prospektüsü etki mekanizmasının bilinmediğini yazar. Öteki kullanımlarda insan kanıtı sınırlıdır: ilaç kalitesinde CBD ile yapılmış ağrı çalışmalarının neredeyse hepsinde CBD plasebodan iyi bulunmadı; ruh sağlığı sorunlarında kannabinoidlerle yapılmış kontrollü çalışmaları birleştiren bir analiz kaygı ve psikozda anlamlı etki bulmadı. Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiFDA: NDA 210365 onayıKurum görüşüEpidyolex ürün bilgisi (EMA)Resmî ilaç bilgisiMoore 2024aDerlemeWilson 2026Derleme
"CBD psikoaktif değildir" sözü tam doğru değil. Doğrusu şu: CBD belirgin bir sarhoşluk yapmaz. Kötüye kullanım eğilimini ölçen iki çift kör insan çalışmasında "ilacı sevme" puanları plasebodan ya hiç ya da çok az farklıydı, karşılaştırma için verilen ilaçlardan ise belirgin düşüktü; buharlaştırılmış CBD ile yapılan bir çalışmada plaseboya göre hafif bir sarhoşluk bildirildi. Ama CBD beyni etkileyebilen, uyku hali gibi etkileri olan bir maddedir. Yani psikoaktif bir maddedir, ama THC gibi sarhoş etmez. WHO ECDD 2018 (kannabidiol)Kurum görüşüSchoedel 2018İnsan · klinik çalışmaBabalonis 2017İnsan · klinik çalışmaSolowij 2019İnsan · klinik çalışmaEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
CBD'nin midedeki asitte THC'ye dönüştüğü iddiası, laboratuvarda yapay mide sıvısıyla yapılan bir deneye dayanır; deneyi ciltten verilen bir CBD jeli geliştiren şirket destekledi ve yazarların çoğu şirketin çalışanı ya da danışmanıydı. İnsan verisini değerlendiren yazılara ve kontrollü bir insan çalışmasına göre ağızdan alınan CBD'den sonra insanda anlamlı bir THC oluşumu gösterilmedi. Merrick 2016Kimya laboratuvarıNahler 2017DerlemeGrotenhermen 2017DerlemeGolombek 2020DerlemeKimya laboratuvarıSholler 2022aİnsan · klinik çalışmaWHO ECDD 2018 (kannabidiol)Kurum görüşü
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf · 1 tablo
Bir derlemeye göre CBD CB1 ve CB2'ye mikromolar aralıkta bağlanır, THC düşük nanomolar aralıkta; yani CBD'nin afinitesi kat kat düşüktür. Buna karşın laboratuvarda CBD, bu reseptörleri uyaran maddeleri, bağlanma gücünün beklettiğinden çok daha düşük derişimlerde engelleyebildi; bu uyumsuzluk, etkinin aynı bağlanma cebinden değil dolaylı yollardan geldiğini düşündürür. Pertwee 2008DerlemeThomas 2007Hücre / laboratuvarMcPartland 2015Derleme
2015'te CB1 reseptörü taşıyan hücrelerde CBD, THC'nin ve 2-AG'nin hem gücünü hem en büyük etkisini azalttı; yazarlar bunu reseptörün başka bir noktasına bağlanıp sinyali kısan bir etki, yani negatif allosterik modülasyon olarak yorumladı. Bu bir hücre bulgusudur; büyük ölçüde aynı araştırma grubunun hücre ve model çalışmalarıyla desteklendi, fare hipokampus nöronlarındaki bir çalışmanın yazarları da kendi bulgularını bu yorumla uyumlu buldu. Bu bulgudan önce yayımlanan bir sistematik derleme (2015) ise CBD'nin CB1'i doğrudan değil, dolaylı yollarla etkilediği sonucuna varmıştı. İnsanda gösterilmedi ve CBD'nin CB1'e bağlı hâlde görüntülendiği bir yapı yok; bazı derlemelerin CBD'yi doğrudan "CB1'de negatif allosterik modülatör" diye tanıtması bu sınırları ortadan kaldırmaz. Laprairie 2015Hücre / laboratuvarTham 2019Hücre / laboratuvarBilgisayar modeliPandey 2025Bilgisayar modeliHücre / laboratuvarStraiker 2018HayvanHücre / laboratuvarMcPartland 2015DerlemeWoodbridge 2026Derleme
Öteki hedeflerde kanıt türü önemlidir (tablo): 5-HT1A'da aktarılmış hücrelerde agonist etki görüldü; insan beyin dokusu zarlarında düşük derişimlerde etki yoktu, çok yüksek derişimde ters agonist gibi davrandı; TRPV2'de CBD'nin bağlı hâlde görüntülendiği yapı sıçan proteinidir; ENT1'de farelerde iltihap belirtecindeki azalma adenozin A2A reseptörü engellenince kayboldu; sodyum kanallarında insan Nav1.1–Nav1.7 akımları hücrede baskılandı. Hiçbirinin insandaki bir etkiden sorumlu olduğu gösterilmedi. Russo 2005Hücre / laboratuvarMartínez-Aguirre 2020İnsan dokusuPumroy 2019Molekül yapısı (laboratuvar)Carrier 2006Hücre / laboratuvarHayvanGhovanloo 2018Hücre / laboratuvarIbeas Bih 2015Derleme
Bir klinik çalışmada (Leweke 2012) CBD alan şizofreni hastalarında kandaki anandamid düzeyi arttı. Yazarlar bunu, anandamidi yıkan FAAH enziminin baskılanmasına bağladı; ama enzim deneyi sıçan beyin zarlarında yapıldı. Sonraki bir laboratuvar çalışması CBD'nin insan FAAH'ını baskılamadığını gösterdi ve artışı, anandamidi hücre içinde taşıyan yağ asidi bağlayıcı proteinler (FABP) için yarışmaya bağladı. İnsanda bu artışın nasıl olduğu çözülmüş değil; artış ile belirtilerdeki düzelme arasındaki ilişki de bir bağıntıdır, mekanizma kanıtı değildir. Leweke 2012İnsan · klinik çalışmaElmes 2015Hücre / laboratuvarBisogno 2001Hücre / laboratuvar
İki ilaç otoritesi mekanizmayı farklı anlatır. ABD prospektüsü mekanizmanın bilinmediğini ve CBD'nin nöbet önleyici etkisini kannabinoid reseptörleri üzerinden göstermiyor gibi göründüğünü yazar. Avrupa ürün bilgisi insandaki kesin mekanizmanın bilinmediğini yazar, CBD'nin kannabinoid reseptörleri üzerinden etki göstermediğini düz bir dille söyler ve ardından CBD'nin GPR55 ve TRPV1 üzerinden hücre içi kalsiyumu, ENT1 üzerinden adenozin sinyalini düzenleyerek aşırı uyarılabilirliği azalttığını bildirir. Bu üç hedefin dayanağı klinik öncesi çalışmalardır; onları öne çıkaran bir derlemenin yazarları ilacı geliştiren şirketle ilişkilidir. Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEpidyolex ürün bilgisi (EMA)Resmî ilaç bilgisiGray 2020Derleme
Ruhsat: ABD'de 1 yaş ve üzerinde üç tablo için; Avrupa'da 2 yaş ve üzerinde, Lennox-Gastaut ve Dravet'te klobazamla birlikte kullanma koşuluyla. Ruhsata temel olan plasebo kontrollü çalışmalar 14–16 hafta sürdü ve CBD'yi mevcut epilepsi ilaçlarının üstüne ek tedavi olarak denedi. ABD'de ilaç kontrollü madde değildir; prospektüse göre 28 günlük bir bağımlılık çalışmasında ilaç kesildikten sonra yoksunluk görülmedi. Dünya Sağlık Örgütü'nün 2018 değerlendirmesi, insanda kötüye kullanım ya da bağımlılık belirtisi görülmediğini ve saf CBD'ye bağlı bir halk sağlığı sorunu bildirilmediğini yazar. Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEpidyolex ürün bilgisi (EMA)Resmî ilaç bilgisiDevinsky 2017İnsan · klinik çalışmaDevinsky 2018İnsan · klinik çalışmaThiele 2018İnsan · klinik çalışmaLattanzi 2018DerlemeWHO ECDD 2018 (kannabidiol)Kurum görüşü
| Hedef | Bildirilen etki | Kanıt türü | İnsanda | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| CB1 | Çok zayıf bağlanma; negatif allosterik modülatör olduğu öne sürüldü | Hücre, model | Gösterilmedi | Laprairie 2015Hücre / laboratuvarTham 2019Hücre / laboratuvarBilgisayar modeliPandey 2025Bilgisayar modeliHücre / laboratuvarStraiker 2018HayvanHücre / laboratuvar |
| CB2 | Zayıf bağlanma; işlevsel sonuçlar çelişkili (bir çalışmada ters agonist, bir başkasında kısmi agonist) | Hücre | Gösterilmedi | Thomas 2007Hücre / laboratuvarTham 2019Hücre / laboratuvarBilgisayar modeliPertwee 2008DerlemeMcPartland 2015Derleme |
| 5-HT1A | Aktarılmış hücrede agonist; insan beyin dokusu zarlarında düşük derişimde etkisiz, çok yüksek derişimde ters agonist | Hücre, insan dokusu | Gösterilmedi | Russo 2005Hücre / laboratuvarMartínez-Aguirre 2020İnsan dokusu |
| TRPV1, TRPV2 | Kanalı açar, sonra duyarsızlaştırır; TRPV2'de bağlı yapı (sıçan proteini) | Hücre, yapı | Gösterilmedi | Bisogno 2001Hücre / laboratuvarQin 2008Hücre / laboratuvarHayvanPumroy 2019Molekül yapısı (laboratuvar) |
| GPR55 | Çoğu çalışmada antagonist | Hücre, hayvan | Gösterilmedi | Ryberg 2007Hücre / laboratuvarWhyte 2009Hücre / laboratuvarHayvanSylantyev 2013Hayvan |
| PPARγ | Sıçan aortunda gevşeme PPARγ engellenince kısmen azalıyor | Hayvan dokusu | Gösterilmedi | O'Sullivan 2009HayvanHücre / laboratuvar |
| ENT1 (adenozin taşıyıcısı) | Taşıyıcıyı baskılar, adenozin sinyalini güçlendirir | Hücre, hayvan | Gösterilmedi; Avrupa ürün bilgisi mekanizma olarak sayar | Carrier 2006Hücre / laboratuvarHayvanEpidyolex ürün bilgisi (EMA)Resmî ilaç bilgisi |
| FAAH ve anandamid | Sıçan enziminde yıkımı yavaşlatır | Hücre, hayvan; insanda kan düzeyi | İnsanda anandamid arttı; mekanizması çözülmedi | Leweke 2012İnsan · klinik çalışmaBisogno 2001Hücre / laboratuvar |
| Sodyum kanalları | İnsan Nav akımlarını baskılar | Hücre | Gösterilmedi | Ghovanloo 2018Hücre / laboratuvar |
Satırlar laboratuvar, hayvan ya da insan dokusu bulgusudur; insanda kandaki anandamid artışı dışında ölçüm yok ve hiçbir hedefin insandaki bir etkiden sorumlu olduğu gösterilmedi.
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik5 paragraf
Tek bir "CBD Ki'si" yoktur; değer hazırlığa, işaretli liganda ve türe göre değişir. Pertwee 2008'in tablosunda CB1 için 4350 nM (sıçan beyni, [3H]CP55940) ile 27 542 nM arasında değerler ve bir çalışmada ">10 000 nM" ([3H]HU-243) var. McPartland 2015'in meta-analizinde birleştirilmiş Ki CB1 için 3245 ± 803 nM, CB2 için 3612 ± 1382 nM; CBD için anlamlı tek heterojenlik kaynağı kaba beyin homojenatı kullanımıydı; tür ve işaretli ligandın fark yaratmamasını yazarlar, CBD'nin düşük afinitesinin sinyal-gürültü oranını düşürmesine bağlar. Pertwee 2008DerlemeMcPartland 2015Derleme
Afinite ile işlevsel engelleme uyumsuz: fare beyni zarında CBD'nin CP55940'a karşı KB'si 79 nM (%95 GA 48–128), aynı hazırlıkta Ki 4,9 µM; birleştirilmiş KB 88,5 ± 18,46 nM, yani Ki'den yaklaşık 37 kat güçlü; aynı çalışmalarda rimonaban KB'si 0,6 nM. Tham 2019'da CBD, CB1'de allosterik KB yaklaşık 545 nM ile NAM, CB2'de kısmi agonist çıktı. Pandey 2025 moleküler benzetim ve mutagenezle hücre içi bir aday bölge önerdi; bu bir model ve hücre çalışmasıdır, bağlı yapı değildir. Thomas 2007Hücre / laboratuvarMcPartland 2015DerlemeTham 2019Hücre / laboratuvarBilgisayar modeliPandey 2025Bilgisayar modeliHücre / laboratuvar
McPartland 2015'in birleştirilmiş değerleri: GPR55 antagonizması IC50 433 nM; TRPA1 EC50 100 nM; TRPM8 antagonizması 70 nM; adenozin alımı IC50 122 nM; TRPV1'de hücre içi Ca²⁺ artışı EC50 1900 nM; TRPV2 EC50 12,2 µM; 5-HT1A Ki yaklaşık 16 µM; PPARγ IC50 5 µM. Ruhsatlı çözeltiyle sağlıklı gönüllülerde ölçülen en yüksek plazma düzeyi (541,2 ng/mL; günde iki kez 1500 mg, 7. gün) yaklaşık 1,7 µM'ye karşılık gelir (sitenin hesabı); kandaki toplam düzey dokudaki ve bağlanmamış düzeyle aynı değildir. Leweke 2012'de sıçan beyin zarlarında FAAH IC50 8,6 ± 0,2 µM idi; CBD kolunda serum anandamid artışı psikotik belirtilerdeki azalmayla ilişkiliydi (p = 0,0012; amisülprid kolunda p = 0,64). Elmes 2015'e göre CBD insan FAAH'ını baskılamıyor; türler arası fark enzimin etkin bölgesindeki kalıntılardan geliyor. McPartland 2015DerlemeTaylor 2018İnsan · klinik çalışmaDüzeltme: yalnız formül yazımı; sayılar aynıLeweke 2012İnsan · klinik çalışmaElmes 2015Hücre / laboratuvar
Lattanzi 2018 (dört RKÇ): tedavi döneminde nöbet sıklığındaki değişimin plaseboya göre farkı 10 mg/kg/gün kolunda 19,5 puan (%95 GA 8,1–31,0), 20 mg/kg/gün kolunda 19,9 puan (11,8–28,1); nöbetlerin en az yarıya inmesi 20 mg/kg/gün kolunda %37,2, plaseboda %21,2 (RR 1,76; 1,07–2,88). Thiele 2021 (tüberoz skleroz, 16 hafta; 25 mg/kg/gün n = 75, 50 mg/kg/gün n = 73, plasebo n = 76): birincil sonlanımdaki azalma %48,6 / %47,5 / %26,5; transaminaz yükselmesi CBD kollarında %18,9, plaseboda yok. Lattanzi 2018DerlemeThiele 2021İnsan · klinik çalışma
Kötüye kullanım: Schoedel 2018 (tek doz, randomize, çift kör, çift kukla çapraz; 43 kişi ilaç aldı, 35'i analizde): saflaştırılmış CBD 750 mg plasebodan farklı değildi; 1500 ve 4500 mg farklıydı (p = 0,04 ve 0,002) ama "ilacı sevme" ölçeğinde fark 10 puanın altındaydı, alprazolam 2 mg ve sentetik Δ9-THC 10 ve 30 mg'ın plaseboyla farkı 18 puanın üzerindeydi. Babalonis 2017 (sık kenevir kullanan 31 kişi; ağızdan CBD 0–800 mg): CBD bütün ölçümlerde plasebo gibiydi. Mide asidi: Merrick 2016'da %1 sodyum dodesil sülfatlı yapay mide sıvısında CBD 120 dakikada %98'den fazla bozundu, ana ürünler Δ9- ve Δ8-THC'ydi; fizyolojik tamponda dönüşüm olmadı. Golombek 2020: literatür çelişkili, ama çalışmaların çoğu canlıda dönüşüm olmadığını gösteriyor; asidik ürünlerde CBD'nin bozunması ise ayrı bir raf ömrü sorunudur. Schoedel 2018İnsan · klinik çalışmaBabalonis 2017İnsan · klinik çalışmaMerrick 2016Kimya laboratuvarıGolombek 2020DerlemeKimya laboratuvarı
Devamı: CBD (madde sayfası) · Haritada CBD molekülü · CBD nedir? · Modül 1: CBD ile THC, aynı formül farklı yolculuk · Modül 3: yan etkiler
Kendini sına
4 THC (delta-9-tetrahidrokannabinol)
THC (delta-9-tetrahidrokannabinol), kenevirin zihni etkileyen ve sarhoşluk yapan ana bileşenidir. Kimyasal yapısı 1964'te Yehiel Gaoni ve Raphael Mechoulam'ın yayımladığı bir makalede tanımlandı. Formülü CBD ile aynıdır, ama oksijenli üçüncü halkası kapalıdır. Gaoni ve Mechoulam 1964Kimya laboratuvarıMechoulam 2014DerlemePubChemBilgisayar modeliAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
THC, CB1 ve CB2 reseptörlerini açar, ama tam güçle değil, kısmen; bu yüzden ona kısmi agonist denir. Sarhoşluk etkisinde CB1'in ana rolü insanda gösterildi: CB1'i seçici olarak engelleyen bir madde önceden verildiğinde, içilen kenevirin sarhoşluk etkisi ve kalp hızındaki artış doza bağlı olarak azaldı. THC karaciğerde 11-OH-THC adlı, kendisi de etkili bir ürüne dönüşür; bu Modül 1'de anlatıldı. Pertwee 2008DerlemeHuestis 2001İnsan · klinik çalışmaAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
THC'nin bilinen etkileri arasında keyif hâli (öfori), algıda değişme, bellekte ve dikkatte geçici bozulma, kaygı, iştah artışı, bulantıda azalma ve kalp hızının artması sayılır. Ağızdan alındığında etki geç başlar ve saatlerce sürebilir; güvenlik başlıkları Modül 3'te. Ağızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiD'Souza 2004İnsan · klinik çalışma
THC içeren ruhsatlı ilaçlar vardır: ağızdan alınan ruhsatlı THC ilacı (AIDS'te kilo kaybıyla giden iştahsızlık ve başka bulantı ilaçlarına yanıt vermeyen kemoterapi bulantısı için), sentetik THC benzeri ruhsatlı ilaç nabilon (yine dirençli kemoterapi bulantısı için; ABD'de pazarlaması bırakılmış görünüyor) ve THC ve CBD içeren ruhsatlı ağız spreyi (multipl sklerozdaki kas sertliği için). Ağızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiAğızdan THC çözelti prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSentetik THC benzeri ilaç prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiDrugs@FDA (openFDA) kayıtlarıKurum görüşüNabilon ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisiSativex ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisi
Düzenli kullanımda bazı etkilere tolerans gelişir: aynı etkiyi almak için zamanla daha fazlası gerekebilir. Kenevir kullananların bir bölümünde kullanım bozukluğu gelişir; oran, neyin ölçüldüğüne ve çalışmanın türüne göre değişir. ABD'de toplumu temsil eden bir ankette, kenevir kullanmış kişilerin yaşamları boyunca bağımlılık geliştirme olasılığı yaklaşık onda bir olarak hesaplandı (geriye dönük bildirime dayalı bir tahmin). Genel nüfus çalışmalarında kenevir kullanmış kişileri birleştiren bir analizde ise kullanım bozukluğu (bağımlılıktan daha geniş bir tanım) yaklaşık beşte bir çıktı ve gençlikte sık kullananlarda daha yüksekti. Düzenli kullananlarda bırakınca görülen geçici yoksunluk belirtilerinin (huzursuzluk, uykusuzluk, iştahsızlık gibi) sıklığı örnekleme göre çok değişti: toplumdan seçilen örneklerde yaklaşık altıda bir, tedavi gören hastalarda yarıdan fazla. Colizzi 2018DerlemeAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiLopez-Quintero 2011İnsan · gözlemsel çalışmaLeung 2020DerlemeBahji 2020Derleme
Kenevir kullanımı ile psikoz arasında bir ilişki bildirildi. Bu ilişki gözlemsel çalışmalardan gelir: sık ve yüksek THC'li kenevir kullananlarda psikotik bozukluk daha sık görüldü. Gözlemsel bir çalışma neden-sonuç ilişkisini tek başına göstermez; bir genetik çalışma kenevirden psikoza doğru küçük bir etkiyle birlikte, ilişkinin bir kısmının ters yönde de olabileceğini düşündürüyor. Ağızdan THC ilacının prospektüsüne göre THC mani, depresyon ya da şizofreni belirtilerini kötüleştirebilir. Di Forti 2019İnsan · gözlemsel çalışmaMarconi 2016DerlemeGage 2017İnsan · genetik çalışmaAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf · 1 tablo
Δ9-THC'nin PubChem kimliği CID 16078, MeSH D013759, CAS 1972-08-3'tür; ruhsatlı ürünlerdeki sentetik Δ9-THC aynı moleküldür. THC CB1 ve CB2'de kısmi agonisttir; oluşturduğu yanıt dokudaki reseptör sayısına, sinyal verimine ve ölçüm sistemine göre değişir; bazı deney sistemlerinde CB2'de agonist etkisi çok küçük kalır, hatta antagonist gibi davranır. 211 çalışmanın meta-analizinde insan CB1 ve CB2'ye bağlanma güçleri arasında anlamlı fark yoktu. PubChemBilgisayar modeliWikidata: tetrahidrokannabinolKimya laboratuvarıAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiPertwee 2008DerlemeFelder 1995Hücre / laboratuvarMcPartland 2007Derleme
63 sağlıklı erkekle yapılan randomize çalışmada artan dozlarda verilen seçici CB1 antagonisti, iki saat sonra içilen kenevirin öznel sarhoşluk puanlarını ve kalp hızı artışını doza bağlı olarak azalttı; antagonist tek başına etki yapmadı ve THC'nin kan düzeyini değiştirmedi. Damardan THC verilen sağlıklı gönüllülerde şizofreniye benzer pozitif ve negatif belirtiler, algıda değişme, kaygı, öfori, bellek ve dikkatte bozulma görüldü; etkiler geçiciydi. Huestis 2001İnsan · klinik çalışmaD'Souza 2004İnsan · klinik çalışma
İnsan verisini derleyen bir sistematik derlemeye göre en çok tolerans gelişen alan bilişsel etkilerdir; sarhoşluk, psikoz benzeri ve kalp etkilerinde tolerans kısmidir. Her gün kenevir kullanan erkeklerde PET ile ölçülen CB1 bağlanması beyin kabuğunda yaklaşık %20 düşüktü; yazarlar bunun toleransın bir mekanizması olabileceğini öne sürüyor (toleransı ayrıca ölçmediler). Yaklaşık dört haftalık gözetimli bırakmadan sonra yinelenen ölçümde (14 kişi) hipokampus dışındaki bölgelerde değerler normale döndü. Colizzi 2018DerlemeHirvonen 2012İnsan · gözlemsel çalışma
Kullanım bozukluğu sayıları neyin ölçüldüğüne göre okunur. ABD'de toplumu temsil eden iki dalgalı ulusal bir ankette, geriye dönük bildirimlerden hesaplanan yaşam boyu birikimli bağımlılık (DSM-IV) olasılığı kenevir kullanmış kişilerde %8,9'du (karşılaştırma için nikotin %67,5, alkol %22,7). Genel nüfus çalışmalarında kenevir kullanmış kişileri birleştiren 21 çalışmalık bir meta-analizde kullanım bozukluğu (kötüye kullanım ya da bağımlılık) %22, yalnız bağımlılık %13; haftalık ya da günlük kullanan gençlerde bağımlılık riski %33. Yoksunluk belirtisi sıklığı toplamda %47'ydi ama örnekleme çok bağlıydı: toplum örneklerinde %17, yatan hastalarda %87. Lopez-Quintero 2011İnsan · gözlemsel çalışmaLeung 2020DerlemeBahji 2020Derleme
Psikozla ilişki, kanıt türüyle: gözlemsel çalışmaların meta-analizinde en yoğun kullananlarda psikozla ilgili sonuçların olasılığı daha yüksekti ve doz-yanıt ilişkisi vardı; çok merkezli bir olgu-kontrol çalışmasında risk günlük ve yüksek THC'li kullanımda en yüksekti, ama kullanım öz bildirime dayanıyordu; genetik (Mendel randomizasyonu) bir çalışmada kenevirden şizofreniye zayıf, ters yönde daha güçlü bir işaret çıktı. Bilişte: ergen ve genç yetişkinlerde sık kullanımla ilişki küçüktü ve en az 72 saat ara verilen çalışmalarda sıfırdan ayırt edilemedi. Marconi 2016DerlemeDi Forti 2019İnsan · gözlemsel çalışmaGage 2017İnsan · genetik çalışmaScott 2018Derleme
Ruhsatların kapsamı dardır. Kemoterapi bulantısında THC ürünleri yalnız standart bulantı ilaçlarına yeterli yanıt vermeyen hastalar için ruhsatlıdır; 2015 tarihli bir Cochrane derlemesine giren 23 kontrollü çalışma 1975–1991 arasında yapılmıştı ve hiçbiri bugünün standart bulantı ilaçlarıyla karşılaştırma içermiyordu. Ağız spreyi, multipl skleroza bağlı orta-şiddetli kas sertliğinde, başka ilaçlara yanıt vermemiş ve dört haftalık deneme döneminde anlamlı düzelme gösteren yetişkinlerde sürdürülür. CBD eklemek THC'nin akut etkilerini azaltmadı: seyrek kullanan 46 kişiyle yapılan çift kör bir çalışmada, ürünlerde en sık görülen oranlarda eklenen CBD, THC'nin bellek ve psikoz benzeri etkilerini değiştirmedi. Ağızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSentetik THC benzeri ilaç prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSmith 2015DerlemeSativex ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisiEnglund 2023İnsan · klinik çalışma
| İlaç | Etken madde | Ruhsatlı kullanım | Otorite, tarih ve kontrol sınıfı | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| Ruhsatlı CBD ilacı (ağızdan çözelti) | Saflaştırılmış kannabidiol | Lennox-Gastaut, Dravet ve tüberoz skleroz kompleksi nöbetleri | ABD 2018 (tüberoz skleroz 2020'de eklendi), Avrupa 2019; ABD'de kontrollü madde değil | Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEpidyolex ürün bilgisi (EMA)Resmî ilaç bilgisiDrugs@FDA (openFDA) kayıtlarıKurum görüşü |
| Ağızdan alınan ruhsatlı THC ilacı (kapsül, çözelti) | Sentetik Δ9-THC | AIDS'te kilo kaybıyla giden iştahsızlık; dirençli kemoterapi bulantısı ve kusması | ABD, ilk onay 1985; kapsül Liste III, çözelti Liste II | Ağızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiAğızdan THC çözelti prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi |
| Sentetik THC benzeri ruhsatlı ilaç (nabilon) | Nabilon (THC'nin izomeri değil) | Dirençli kemoterapi bulantısı ve kusması | ABD 1985, Liste II; ABD'de pazarlaması bırakılmış görünüyor; İngiltere'de ürün bilgisi güncel | Sentetik THC benzeri ilaç prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiDrugs@FDA (openFDA) kayıtlarıKurum görüşüNabilon ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisi |
| THC ve CBD içeren ruhsatlı ağız spreyi | Δ9-THC ve kannabidiol | Multipl skleroza bağlı orta-şiddetli kas sertliği, başka ilaçlara yanıt vermeyen yetişkinlerde | İngiltere ürün bilgisi, 2026 revizyonu | Sativex ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisi |
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik5 paragraf
Bağlanma: McPartland 2007 (211 çalışma): Ki insan CB1 25,1 nM, insan CB2 35,2 nM; insan ve sıçan CB1 arasında fark var (25,1 ve 42,6 nM). Felder 1995 (klonlanmış insan reseptörleri): CB1 53,3, CB2 75,3 nM. Pertwee 2008 tablosunda CB1 için 5,05–80,3 nM. McPartland 2007DerlemeFelder 1995Hücre / laboratuvarPertwee 2008Derleme
Huestis 2001: 63 sağlıklı erkek; ağızdan tek doz CB1 antagonisti (1–90 mg) ya da plasebo, iki saat sonra %2,64 THC'li sigara; 90 mg ile "ne kadar yükseksin" türü ölçeklerde %38–43, kenevire bağlı kalp hızı artışında %59 azalma; THC'nin tepe plazma düzeyi ve AUC değişmedi. D'Souza 2004: 22 sağlıklı kişi, çift kör, karşı dengelenmiş; damardan 0, 2,5 ve 5 mg THC. Hirvonen 2012 (gözlemsel PET çalışması, [18F]FMPEP-d2): her gün kullanan 30 erkek ve 28 kontrol; neokorteks ve limbik kortekste yaklaşık %20 düşüş, beyincikte −%2 (p = 0,703); azalma kullanım yılıyla ilişkiliydi; bırakma sonrası yinelenen ölçüm 14 kişide yapıldı ve hipokampus normale dönmedi. Huestis 2001İnsan · klinik çalışmaD'Souza 2004İnsan · klinik çalışmaHirvonen 2012İnsan · gözlemsel çalışma
Lopez-Quintero 2011 (NESARC, iki dalga; geriye dönük öz bildirimden aktüeryal yöntemle hesaplanan yaşam boyu birikimli olasılık): kenevir kullanmış kişilerde DSM-IV bağımlılığına geçiş %8,9; kokain %20,9; kenevir bağımlılığı olgularının yarısı ilk kullanımdan yaklaşık 5 yıl sonra ortaya çıkmıştı. Leung 2020 (21 çalışma): kullanım bozukluğu %22 (%18–26), kötüye kullanım %13, bağımlılık %13; izlem çalışmalarında haftalık ya da günlük kullanan gençlerde bağımlılık %33 (%22–44). Bahji 2020 (47 çalışma, 23 518 kişi): yoksunluk %47 (%41–52); toplum örneklerinde %17, ayaktan hastalarda %54, yatanlarda %87. İki oran (onda bir ve beşte bir) çelişki değil: Lopez-Quintero yalnız bağımlılığı ölçer; Leung'un %22'si kötüye kullanımı da kapsayan kullanım bozukluğudur ve aynı analizde bağımlılık %13'tür; ayrıca biri yaşam boyu birikimli olasılık tahmini, öbürü yaygınlıktır. Lopez-Quintero 2011İnsan · gözlemsel çalışmaLeung 2020DerlemeBahji 2020Derleme
Marconi 2016 (10 çalışma, 66 816 kişi): en yoğun kullananlarda psikozla ilgili sonuçlar için OR 3,90 (%95 GA 2,84–5,34); yazarlar neden-sonuç bağının kesin kurulamayacağını yazar. Di Forti 2019 (11 merkez; 901 ilk atak psikoz hastası, 1237 kontrol): günlük kullanımda OR 3,2 (2,2–4,1), yüksek THC'li (≥%10) kenevirin günlük kullanımında OR 4,8 (2,5–6,3); nedensellik varsayılarak, yüksek THC'li kenevir olmasaydı önlenebilecek ilk atak psikoz olgu payı %12,2 (Londra %30,3, Amsterdam %50,3); kullanım biyolojik ölçümle doğrulanmadı. Gage 2017 (Mendel randomizasyonu): kenevire başlamadan şizofreniye OR 1,04 (1,01–1,07), ters yönde OR 1,10 (1,05–1,14) (olasılığın her iki katına çıkışı başına). Scott 2018 (69 çalışma): biliş d = −0,25; en az 72 saat ara verilen 15 çalışmada d = −0,08. Marconi 2016DerlemeDi Forti 2019İnsan · gözlemsel çalışmaGage 2017İnsan · genetik çalışmaScott 2018Derleme
Englund 2023: 46 kişi; dört vizitte buharlaştırılmış 10 mg THC artı 0, 10, 20 ya da 30 mg CBD; THC gecikmeli hatırlamayı bozdu (d = 0,50) ve PANSS pozitif belirti üretti (d = 0,69); CBD bu etkileri ve plazma THC'sini değiştirmedi. Smith 2015 (Cochrane, 23 RKÇ): plaseboya göre kusmanın tamamen olmaması RR 5,7 (düşük kalite); proklorperazinle karşılaştırmada üstünlük yok, öfori RR 18 ve disfori RR 7,2 kannabinoid kolunda. Bilbao ve Spanagel 2022: advers olay OR ağızdan sentetik THC 2,16, sprey 1,97, nabilon 3,12. Ağız spreyinin kötüye kullanım çalışmasında bir seferde 4 püskürtme plasebodan farklı değildi, 8–16 püskürtme eşdeğer sentetik THC ile karşılaştırılabilir bir potansiyel gösterdi. Nabilon C24H36O3 formüllü ayrı bir moleküldür, THC'nin izomeri değildir. Englund 2023İnsan · klinik çalışmaSmith 2015DerlemeBilbao 2022DerlemeSativex ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisiSentetik THC benzeri ilaç prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiPubChemBilgisayar modeli
Devamı: THC (madde sayfası) · Haritada THC molekülü · THC nedir, CBD'den farkı ne? · Modül 1: karaciğerde değişim · Modül 3: THC içeren ürünlerde güvenlik · Kenevir ve araç kullanma
Kendini sına
5 CBN, CBG, THCV ve öteki az bilinenler
Kenevir 100'den fazla kannabinoid üretir; THC ve CBD dışındakilerin çoğu bitkide az bulunur ve "az bilinen" ya da "minör" kannabinoidler diye anılır. Bunlarla ilgili bilginin büyük kısmı laboratuvar ve hayvan çalışmalarından gelir; insanda kontrollü çalışma çok azdır ve olanların çoğu küçük ve kısa sürelidir. Walsh 2021aDerlemeCammà 2025DerlemeLacerda 2025Derleme
CBN (kannabinol) bitkinin doğrudan yaptığı bir madde değildir; THC zamanla havayla yükseltgenerek CBN'ye dönüşür (bölüm 2). 19. yüzyılın sonunda kenevirden ayrılan ilk kannabinoiddir. "Uyutan kannabinoid" diye satılmasının kökü, eski kenevirin uyuttuğuna dair bir halk inancı olabilir; bunu doğrulayan güçlü bir insan kanıtı yoktur. Fairbairn 1976Kimya laboratuvarıHarvey 1990Kimya laboratuvarıWood 1899Kimya laboratuvarıCorroon 2021Derleme
Uyku bozukluğu tanısı almış 20 yetişkinle yapılan tek gecelik, plasebo kontrollü bir uyku laboratuvarı çalışmasında CBN, asıl ölçüt olan gece uyanık geçen süreyi plasebodan anlamlı biçimde azaltmadı; yüksek dozda bazı ikincil ölçütler iyileşti. Tanı almamış, kötü uyuduğunu söyleyen kişilerle yapılan daha büyük çevrim içi çalışmalarda sonuçlar karışıktı ve bir kısmını ürünü satan şirketler finanse etti. Farelerde CBN melatoninin kandaki düzeyini artırdı; insanda bu çalışılmadı. Lavender 2026İnsan · klinik çalışmaBonn-Miller 2024İnsan · klinik çalışmaKolobaric 2024İnsan · klinik çalışmaAnderson 2025HayvanHücre / laboratuvar
CBG (kannabigerol), bitkinin öteki kannabinoidleri yaparken kullandığı ortak başlangıç maddesinin (CBGA) nötr biçimidir; bu yüzden "kannabinoidlerin annesi" diye anılır. İnsanda çalışmalar çok yeni ve küçük: 34 sağlıklı yetişkinle yapılan tek dozluk bir çalışmada kaygı puanları plaseboya göre biraz düştü (çalışmayı CBG ile çalışan bir şirket finanse etti); uyku sorunu olan gazilerle yapılan bir çalışmada plaseboyla anlamlı fark çıkmadı. Russo 2022İnsan · gözlemsel çalışmaFellermeier ve Zenk 1998Kimya laboratuvarıCuttler 2024İnsan · klinik çalışmaEmerson 2026İnsan · klinik çalışma
THCV, THC'nin yan zinciri daha kısa bir akrabasıdır (varin ailesi). Laboratuvarda CB1'de THC'nin etkisini engelledi; hayvan çalışmalarında ise doza ve deney düzeneğine göre THC'nin bazı etkilerini engelledi ya da kısmen THC'ye benzer etki gösterdi, sonuçlar çalışmadan çalışmaya değişti. "İştah kesen, kilo verdiren kannabinoid" iddiası büyük ölçüde fare çalışmalarına dayanır: tip 2 diyabetli 62 kişiyle yapılan küçük bir çalışmada açlık kan şekeri düştü ama kilo kaybı gösterilmedi. Aynı şirketin 200'den fazla hastayla yaptığı daha büyük çalışma 2016'da bitti ve sonuçları yayımlanmadı. Haghdoost 2025DerlemeThomas 2005Hücre / laboratuvarPertwee 2007HayvanHücre / laboratuvarKayir 2025HayvanWiley 2024Hücre / laboratuvarHayvanJadoon 2016İnsan · klinik çalışmaAbioye 2020DerlemeNCT02053272Kurum görüşü
CBDV, CBD'nin kısa zincirli akrabasıdır; hayvanlarda nöbetleri azalttı, ama ilaçla kontrol edilemeyen odak epilepsili 162 yetişkinle yapılan kontrollü çalışmada nöbetleri plasebodan fazla azaltmadı. CBC kenevirde görece bol bulunur, ama tek başına insanda test edildiği kontrollü bir çalışma bulunamadı; iddiaların tamamı hücre ve hayvan çalışmalarından gelir. Bu maddelerin hiçbiri ilaç olarak ruhsatlı değildir. Hill 2012HayvanBrodie 2021İnsan · klinik çalışmaSepulveda 2024DerlemeNachnani 2021Derleme
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf · 1 tablo
Fitokannabinoidler rezorsinol halkalı terpenofenolik bileşiklerdir; yan zincir çoğunlukla pentil (5 karbon) ya da propildir (3 karbon). Pentil zincirliler 21 (asit biçimi 22) karbonludur; propil zincirlilerde bu sayı iki eksiktir ve bunlara varin denir (THCV, CBDV, CBGV); varin dizisi CBGVA'dan başlar ve aynı sentazlarla THCVA ve CBDVA oluşur. CBG baskın bitkilerde CBGA'yı dönüştüren sentaz işlevsizdir; ıslahçılar bu bitkileri seçerek CBG'si yüksek çeşitler geliştirdi. Walsh 2021aDerlemeHanuš 2016DerlemeZagožen 2021DerlemePubChemBilgisayar modeliPubChemMolekül yapısı (laboratuvar)
CBN aromatik halkalıdır; laboratuvarda CB1'e THC'den yaklaşık bir büyüklük basamağı daha zayıf bağlanır ve zayıf bir kısmi agonist olarak tanımlanır; CB2'de fark daha azdır. Karaciğerde 11-hidroksi-CBN'ye dönüşür; sıçanlarda bu metabolit beyinde yüksek düzeye ulaştı ve laboratuvarda CB1'de THC'ye benzer güç gösterdi. Farelerde tekrarlanan CBN'ye tolerans ve CB1 antagonistiyle tetiklenen yoksunluk görüldü. Wiley 2024Hücre / laboratuvarHayvanShowalter 1996Hücre / laboratuvarArnold 2025HayvanHücre / laboratuvarRhee 1997Hücre / laboratuvarVanegas 2026Hayvan
CBN ve uyku, kanıt düzeyiyle: uyku bozukluğu tanılı hastada CBN tek başına yalnız bir küçük, tek gecelik çapraz RKÇ'de denendi; birincil sonuç olumsuz, ikincil sonuçlarda (çoklu karşılaştırma düzeltmesi olmadan) olumlu bir sinyal var. Tanısız kişilerde birkaç büyük, çevrim içi, öz bildirime dayalı ve sanayi destekli RKÇ var. THC ağırlıklı bir karışımla (az CBN ve CBD) yapılan olumlu bir çalışma etkiyi CBN'ye bağlamaya yetmez. Lavender 2026İnsan · klinik çalışmaBonn-Miller 2024İnsan · klinik çalışmaKolobaric 2024İnsan · klinik çalışmaWalsh 2021bİnsan · klinik çalışma
CBG laboratuvarda (fare beyin zarı) α2-adrenerjik reseptörde çok güçlü agonist, 5-HT1A'da orta güçte antagonisttir; CB2'de kısmi agonist olarak tanımlandı ve bağlanma değerleri kullanılan işaretli liganda göre çok değişti. Farelerde tek CBG enjeksiyonu kan basıncını düşürdü; bu etki α2 antagonistiyle önlendi. İnsanda yağlı yemekle alındığında kana geçen miktar belirgin arttı. Cascio 2010Hücre / laboratuvarNavarro 2018Hücre / laboratuvarVernail 2022HayvanStory 2024İnsan · klinik çalışma
THCV laboratuvarda CB1'de antagonist gibi davranır ve "nötr antagonist" diye anılır. Obezite için ruhsat alan ilk CB1 ters agonisti, depresyon yapıcı yan etkileri nedeniyle piyasadan çekilmişti; THCV'nin aynı yan etkileri yapmayabileceği öne sürülüyor, ama bu insanda gösterilmedi. Sistematik bir derlemeye göre laboratuvardaki güçlü CB1 antagonizması canlıda ancak arada bir görülüyor. Δ8-THCV ayrı bir izomerdir: sağlıklı gönüllülerde yüksek dozları THC benzeri öznel etki yaptı ve idrar taramalarının neredeyse hepsi THC pozitif çıktı; bu bulgu Δ9-THCV'ye genellenmez. Thomas 2005Hücre / laboratuvarTudge 2014İnsan · klinik çalışmaMcPartland 2015DerlemePeters 2023İnsan · klinik çalışma
CBDV hayvanlarda geniş bir nöbet önleyici profil gösterdi ve bu etki CB1'den bağımsızdı; ama yetişkin odak epilepside Faz 2'de plaseboyu geçemedi, plasebo kolunda da büyük bir düşüş görüldü: hayvandan insana çevirinin sınırına bir örnek. Asit biçimlerinden CBDA hayvanlarda bulantı ve kusmayı azalttı; THCA CB1'e THC'den çok daha zayıf bağlanır ve önceki "THCA etkili" bulgularının bir kısmı örneklerdeki THC kirliliğiyle açıklanabilir. Hill 2012HayvanHill 2013HayvanBrodie 2021İnsan · klinik çalışmaBolognini 2013HayvanHücre / laboratuvarMcPartland 2017Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarı
| Madde | Bitkide | Başlıca hedef (kanıt türü) | İnsan kanıtı | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| CBN | Enzimle değil; THC'nin yükseltgenmesiyle | CB1'de zayıf kısmi agonist (hücre); etkili metaboliti (hücre, sıçan) | Uykusuzlukta 1 küçük, tek gecelik RKÇ (birincil sonuç olumsuz); sanayi destekli çevrim içi RKÇ'ler (karışık) | Fairbairn 1976Kimya laboratuvarıWiley 2024Hücre / laboratuvarHayvanArnold 2025HayvanHücre / laboratuvarLavender 2026İnsan · klinik çalışmaBonn-Miller 2024İnsan · klinik çalışma |
| CBG | CBGA'nın nötr biçimi | α2-adrenerjik agonist, 5-HT1A antagonist (hücre) | 1 küçük, tek dozluk kaygı RKÇ; 1 uyku RKÇ (fark yok); kullanıcı anketleri | Cascio 2010Hücre / laboratuvarCuttler 2024İnsan · klinik çalışmaEmerson 2026İnsan · klinik çalışmaRusso 2022İnsan · gözlemsel çalışma |
| THCV | THC'nin propil zincirli karşılığı | Laboratuvarda CB1 antagonisti; hayvanda doza ve düzeneğe göre değişen etkiler (hücre, hayvan) | Δ9-THCV ile 3 küçük RKÇ (biri diyabet); Δ8-THCV ile 1 doz çalışması; THCV ve CBD ile 1 küçük çalışma; 207 kişilik Faz 2 yayımlanmadı | Thomas 2005Hücre / laboratuvarPertwee 2007HayvanHücre / laboratuvarKayir 2025HayvanJadoon 2016İnsan · klinik çalışmaEnglund 2016İnsan · klinik çalışmaTudge 2014İnsan · klinik çalışmaPeters 2023İnsan · klinik çalışmaSmith 2025İnsan · klinik çalışmaNCT02053272Kurum görüşü |
| CBDV | CBD'nin propil zincirli karşılığı | Nöbet önleyici, CB1'den bağımsız (hayvan) | Odak epilepside Faz 2 olumsuz; HIV'e bağlı sinir ağrısında olumsuz | Hill 2013HayvanBrodie 2021İnsan · klinik çalışmaEibach 2021İnsan · klinik çalışma |
| CBC | CBGA → CBCA → CBC | CB2 seçici agonist, TRPA1 agonist (hücre) | Tek başına kontrollü insan çalışması bulunamadı | Udoh 2019Hücre / laboratuvarDe Petrocellis 2011Hücre / laboratuvarSepulveda 2024Derleme |
| CBDA, THCA | Bitkideki asit biçimleri | CBDA 5-HT1A (hayvan); THCA CB1'e çok zayıf (hücre) | Etkinlik çalışması yok | Bolognini 2013HayvanHücre / laboratuvarMcPartland 2017Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarıMoreno-Sanz 2016Derleme |
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik4 paragraf
Aynı düzenekte ölçülen bağlanma (Wiley 2024; HEK293 zarları, [3H]CP55,940; Ki nM, CB1 / CB2): Δ9-THC 20 / 52; CBN 285 / 163; THCV 17 / 47; CBC 6760 / 1740; CBD 4330 / 2370. Aynı çalışmada farelerde THC ayırt etme testinde CBN THC'nin yerini kısmen tuttu (başka bir fare çalışmasında tam tuttu), THCV tutmadı. Değerler başka düzeneklerle karşılaştırılmaz; CBG'nin CB2 Ki'si işaretli liganda göre 152 nM ile 2,7 µM arasında değişti. Wiley 2024Hücre / laboratuvarHayvanVanegas 2026HayvanNavarro 2018Hücre / laboratuvar
Lavender 2026 (randomize, çift kör, üç kollu, tek gecelik çapraz; uykusuzluk bozukluğu, n = 20; tek doz 30 ya da 300 mg CBN): birincil sonuç (polisomnografide WASO) 300 mg'da −6,3 dk (%95 GA −18,2 ile +5,5; p = 0,29); 300 mg'da uykuya dalma süresi kısaldı ve öznel uyku kalitesi arttı; güç hesabı ve çoklu karşılaştırma düzeltmesi yok. Bonn-Miller 2024 (mITT n = 293, 7 gece; finansman bir kenevir şirketi): CBN 20 mg ile uyku kalitesi OR 2,26 (%95 GA 0,93–5,52; p = 0,082). Walsh 2021'in olumlu çalışmasında özüt mL başına THC 20 mg, CBN 2 mg, CBD 1 mg içeriyordu. Lavender 2026İnsan · klinik çalışmaBonn-Miller 2024İnsan · klinik çalışmaWalsh 2021bİnsan · klinik çalışma
Jadoon 2016 (NCT01217112; n = 62, 13 hafta; THCV 5 mg günde iki kez): açlık glukozunda tahmini fark −1,2 mmol/L; birincil sonuç HDL değişmedi. NCT02053272: metformine ek THCV, 207 katılımcı, Şubat 2014–Şubat 2016; kayıtta sonuç yok ve PubMed'de yayın bulunamadı (26 Ekim 2026): yayın yanlılığı riski. Peters 2023 (Δ8-THCV, n = 18 çapraz; 12,5–200 mg): 8. saatte 79 idrar taramasının 78'i THC pozitif; yazarlar bir kenevir şirketinden. Jadoon 2016İnsan · klinik çalışmaNCT02053272Kurum görüşüPeters 2023İnsan · klinik çalışma
Cuttler 2024 (n = 34, tek 20 mg CBG, çevrim içi görüntülü görüşmeyle yürütülen saha çalışması): çoklu karşılaştırma düzeltmesi yok; finansman CBG ile çalışan bir şirket, ortak yazar şirketin kurucusu. Emerson 2026 (63 randomize, 35'i büyük protokol sapması olmadan tamamladı): fark yok; çalışmayı ürünü satan şirket finanse etti, yazarlardan biri şirketin çalışanı ve hissedarı, öbürleri şirketle sözleşmeli ya da ondan ücret alan danışman. Brodie 2021 (n = 162): odak nöbet sıklığı CBDV'de %40,5, plaseboda %37,7 azaldı (oran 0,95; GA 0,78–1,17; p = 0,648); üç yazar şirket çalışanı. Cuttler 2024İnsan · klinik çalışmaEmerson 2026İnsan · klinik çalışmaBrodie 2021İnsan · klinik çalışma
Devamı: CBN (madde sayfası) · CBG (madde sayfası) · THCV (madde sayfası) · Haritada CBN molekülü · Kannabinol (CBN) nedir? · THCV nedir? · Sporcular ve CBD
Kendini sına
6 Yarı sentetikler: delta-8-THC, HHC ve benzerleri
Yarı sentetik kannabinoidler, kenevirden elde edilen bir kannabinoidin, çoğunlukla CBD'nin, laboratuvarda kimyasal olarak değiştirilmesiyle üretilir ve THC'nin "yasal" yerine geçen ürünler diye pazarlanır. Avrupa'da ilk yarı sentetik 2022'de görüldü; 2025 sonuna kadar Avrupa piyasalarında 40 ayrı yarı sentetik kannabinoid tanımlandı. Ürünlerin içeriği partiden partiye değişebilir; etikette yazmayan başka kannabinoidler ya da yeni maddeler bulunabilir. Christie 2026DerlemeEUDA 2026 (Avrupa Uyuşturucu Raporu: NPS)Kurum görüşü
Delta-8-THC (Δ8-THC), THC'nin yakın bir izomeridir ve kenevirde çok az bulunur. Satılan ürünlerdeki Δ8-THC'nin çoğu bitkiden doğrudan çıkarılmaz; kenevirden elde edilen CBD kimyasallarla Δ8-THC'ye çevrilir. Δ8-THC sarhoşluk yapar; ABD İlaç Dairesi (FDA) bu ürünleri hiçbir kullanım için güvenlik açısından değerlendirmedi ve onaylamadı. FDA: Delta-8 THCKurum görüşüTagen ve Klumpers 2022Derleme
ABD'de iki küçük kontrollü çalışmada sağlıklı gönüllüler Δ8-THC, Δ9-THC ya da plasebo aldı (birinde yenerek, öbüründe buharlaştırarak; her oturumda tek doz). Ağızdan alınan çalışmada aynı miktarda Δ8-THC'nin etkisi daha zayıftı, iki katı miktarda fark kalmadı ve "beğenme" puanları benzerdi; buharlaştırılan çalışmada öznel etkiler büyük ölçüde benzerdi, psikomotor bozulma yalnız Δ9-THC'de görüldü. Yazarlar "Δ8 daha hafif, daha az zararlı" algısına karşı uyarıyor. Δ8 ile Δ9'u doğrudan karşılaştıran güncel kontrollü insan çalışmaları bu ikisiyle sınırlı; eski, küçük insan çalışmaları ve kullanıcı bildirimleri de var. Tekrarlayan kullanım ve bağımlılık için kontrollü veri yok. Zamarripa 2025İnsan · klinik çalışmaSpindle 2025İnsan · klinik çalışmaTagen ve Klumpers 2022DerlemeLoParco 2023DerlemeLeas 2023İnsan · gözlemsel çalışma
Satılan Δ8-THC ürünlerinde kimyasal dönüşümün yan ürünleri, etikette yazmayan inceltici katkılar ve bazı metaller bulundu; bunların çoğunun sağlığa etkisi bilinmiyor (az sayıda ürünle yapılmış laboratuvar analizleri). ABD zehir danışma merkezlerine binlerce olgu bildirildi; önemli bir kısmı küçük çocukların kazara yemesiydi. Şekerleme gibi yenilebilir ürünlerin etkisi geç başlar (ağızdan alınan THC'de tepe etki birkaç saat sonra görülür), bu yüzden fazla alınabilir; ürünlerin tatlılara benzemesi çocuklar için kazara yeme riski taşır. Meehan-Atrash ve Rahman 2022Kimya laboratuvarıRay 2022Kimya laboratuvarıFDA: Delta-8 THCKurum görüşüBurgess 2024İnsan · gözlemsel çalışmaEUDA 2026 (Avrupa Uyuşturucu Raporu: NPS)Kurum görüşüAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiZamarripa 2025İnsan · klinik çalışma
HHC (hekzahidrokannabinol), THC'deki bir çift bağın hidrojenle "doyurulmasıyla" elde edilir. Piyasadaki HHC kenevirden elde edilen CBD'den üretilir: önce CBD'den THC türleri elde edilir, sonra bunlar hidrojenlenir. Etkileri kenevire ve THC'ye benzer; insanda yalnız birkaç gönüllüyle yapılmış çok küçük çalışmalar var. Birleşmiş Milletler Mart 2025'te HHC'yi psikotrop maddeler listesine aldı ve karar Aralık 2025'te yürürlüğe girdi; yasaklanınca yerine yeni türevleri çıktı. Ujváry 2024DerlemeEMCDDA 2023 (HHC)Kurum görüşüDSÖ ECDD 2024 (47. toplantı)Kurum görüşüHöfert 2025İnsan · klinik çalışmaINCB 2025 (yeni maddeler)Kurum görüşüEUDA 2026 (Avrupa Uyuşturucu Raporu: NPS)Kurum görüşü
Türkiye 1971 Psikotrop Maddeler Sözleşmesi'ne taraftır; BM listelerinde Δ8-THC Çizelge I'de, HHC Aralık 2025'ten beri Çizelge II'dedir. Türkiye'de Ocak 2026 tarihli bir Cumhurbaşkanı Kararı, "THC ve HHC analoğu" kannabinoidleri genel bir kimyasal yapı tanımıyla 2313 sayılı Kanun hükümlerine tabi tuttu; HHC'nin ve delta-8-THC'nin kimyasal yapısı bu tanımdaki iskeletlerle örtüşüyor. Bir ürünün tanıma girip girmediği yapısına göre değerlendirilir; bu hukuki bir sorudur ve bu ders hukuki danışmanlık değildir. ABD'de kenevir tanımını daraltan yasa değişikliği (Public Law 119-37) 12 Kasım 2026'da kısmen yürürlüğe girecek: önce bitkide doğal olarak üretilemeyen kannabinoidleri içeren ürünler tanım dışında kalacak; bitkinin de üretebildiği ama bitki dışında sentezlenen kannabinoidler (CBD'den yapılan Δ8-THC gibi) ve THC sınırları için uygulama, 2 Eylül 2026 tarihli Public Law 119-103 ile 11 Aralık 2026'ya ertelendi. Ayrıca ABD İlaçla Mücadele İdaresi (DEA) Mayıs 2026'da HHC'yi kontrollü maddeler Çizelge I'de adıyla listeledi; DEA'ya göre HHC zaten "tetrahidrokannabinoller" tanımı gereği Çizelge I'deydi. BM Antlaşmalar: 1971 Sözleşmesi taraflarıKurum görüşüINCB Green List 2025Kurum görüşüINCB 2025 (yeni maddeler)Kurum görüşüCumhurbaşkanı Kararı 10851 (2026)Kurum görüşüABD Public Law 119-37 (2025)Kurum görüşüABD Public Law 119-103 (2026)Kurum görüşüDEA 2026 (HHC)Kurum görüşü
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı5 paragraf
Üç terim ayrılır: doğal (bitkinin ürettiği), yarı sentetik (bitkiden elde edilen bir kannabinoidin kimyasal dönüşümüyle elde edilen) ve tamamen sentetik (sıfırdan sentezlenen). Sınırlar net değil: HHC bitkide eser miktarda bulunur, piyasadaki ise CBD'den üretilir; Avrupa Birliği Uyuşturucu Ajansı bazı yeni ürünlerin artık tamamen sentetik yolla üretiliyor olabileceğini yazar. İlk yarı sentetikler (HHC, Δ8-THC) THC'den daha güçlü değildi; ama yapı değişiklikleri gücü artırmayı, vücuttaki davranışı değiştirmeyi ya da yasayı dolanmayı amaçlayabiliyor ve piyasadaki yeni türevlerin bir kısmı (uzun yan zincirli HHC-P, THCP) laboratuvarda THC'den daha güçlü. Sentetik kannabinoid reseptör agonistleri ise THC'den çok farklı yapılı ve çok daha güçlüdür. EMCDDA 2023 (HHC)Kurum görüşüDSÖ ECDD 2024 (47. toplantı)Kurum görüşüEUDA 2026 (Avrupa Uyuşturucu Raporu: NPS)Kurum görüşüChristie 2026DerlemeJanssens 2024Hücre / laboratuvarHundertmark 2025Kimya laboratuvarıBanister ve Connor 2018aDerleme
Δ8- ve Δ9-THC aynı formüle sahip konum izomerleridir; tek fark halkadaki çift bağın yeridir. Δ8-THC CB1'de kısmi agonisttir ve CB1'e daha zayıf bağlanır. Aynı miktardaki Δ9-THC'ye göre Δ8-THC'den etkili 11-OH metaboliti belirgin daha az oluştu; yazarlar düşük gücü kısmen buna bağlıyor. Üretimdeki asitle halka kapatma tepkimesi yan ürünlere yatkındır (Δ4(8)-iso-THC, olivetol, Δ9-THC); bir markanın analiz belgesindeki yöntem Δ8-THC ile yan ürünü ayıramıyordu. Tagen ve Klumpers 2022DerlemePubChemBilgisayar modeliZamarripa 2025İnsan · klinik çalışmaSpindle 2025İnsan · klinik çalışmaMeehan-Atrash ve Rahman 2022Kimya laboratuvarı
HHC iki epimer hâlinde bulunur: (9R) ve (9S); ikisi yalnız 9. karbondaki metil grubunun yönüyle ayrılır. Laboratuvarda 9R epimeri CB1'i belirgin daha güçlü etkinleştirdi; farelerde kannabinoid benzeri etkileri 9R gösterdi, 9S belirgin etki göstermedi. Ürünün gücü iki epimerin oranına bağlıdır ve oran üretim yoluna göre değişir; incelenen az sayıda piyasa örneğinde 9R çoğunluktaydı; ele geçirilen partiler arasında oran değişti. Russo 2023Kimya laboratuvarıHayvanPersson 2025Hücre / laboratuvarJanssens 2024Hücre / laboratuvar
İnsanda HHC'nin yıkım ürünleri THC'ninkilere benzer (11-OH-HHC, HHC-COOH); (9R)-HHC-COOH kanda uzun süre kalır. HHC-COOH az miktarda Δ9-THC'den de oluşur ve yalnız THC kullananların kanında da bulundu; bu yüzden tek başına HHC-COOH saptamak HHC kullanıldığını göstermez. Höfert 2025İnsan · klinik çalışmaDi Trana 2024İnsan · klinik çalışmaFalck Jørgensen 2023İnsan · gözlemsel çalışmaHücre / laboratuvarGrapp 2025İnsan · gözlemsel çalışma
THC-O-asetat ve HHC-O gibi asetatlar laboratuvarda CB1'i çok zayıf etkinleştirir; vücutta asıl maddeye ayrışıp etki ettikleri düşünülür. Laboratuvarda Δ8-THC, CBN ve CBD asetatları buharlaştırılınca keten adlı zehirli bir gaz oluştu; benzer yapıdaki öteki asetatlar için de olası, ama insanda doğrudan kanıt yok. THCP 2019'da İtalya'da bir kenevir çeşidinde doğal olarak bulundu; 7 karbonlu yan zinciri vardır ve laboratuvarda CB1'e THC'den çok daha güçlü bağlandı; insanda kontrollü çalışma yok. Δ10-THC, ürünlerde kimyasal ve ısıl işlemler sırasında oluşan doğal olmayan bir THC türüdür. Türkiye'de Ekim 2024 tarihli bir Cumhurbaşkanı Kararı, delta-8-THCP, THCB, 9-hidroksi-HHC, delta-8-THCH, delta-9-THCH ve delta-8-THCM gibi yakın türevleri ve bir sentetik kannabinoidi adlarıyla 2313 sayılı Kanun hükümlerine tabi tuttu. Persson 2025Hücre / laboratuvarEMCDDA 2023 (HHC)Kurum görüşüMunger 2022Kimya laboratuvarıCitti 2019Kimya laboratuvarıHücre / laboratuvarHayvanCiolino 2021Kimya laboratuvarıCumhurbaşkanı Kararı 8994 (2024)Kurum görüşü
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik4 paragraf
Zamarripa 2025 (ağızdan; 19 sağlıklı yetişkin; 5 oturumlu randomize, çift kör, denek içi çapraz; kek içinde Δ8-THC 10, 20, 40 mg, Δ9-THC 20 mg, plasebo): 20 mg Δ8-THC, 20 mg Δ9-THC'ye göre öznel etkilerde, bilişsel-psikomotor bozulmada ve kalp hızı artışında daha düşüktü; 40 mg Δ8-THC ile 20 mg Δ9-THC arasında fark yoktu; "ilacı beğenme" benzerdi. Çalışmanın bir düzeltme kaydı var (içeriği doğrulanamadı). Spindle 2025 (buharlaştırma; 20 kişi; aynı kollar): psikomotor bozulma yalnız Δ9-THC'de; düşük dozlarda telafi edici çekiş. Son yazar kenevir ve ilaç şirketlerine danışmanlık yapıyor (beyana göre çalışma dışı). Zamarripa 2025İnsan · klinik çalışmaSpindle 2025İnsan · klinik çalışma
Burgess 2024 (ABD Ulusal Zehir Veri Sistemi, 2021–2022): 5022 olgu, %98,1'i Δ8-THC; nüfusa göre oran %89,1 arttı; 6 yaş altı %30,1; ciddi tıbbi sonuç %38,4; yoğun bakım %5,3. Smith 2024: 2022'de 100 000'de oran Δ8-THC'yi yasaklayan eyaletlerde 0,17, düzenlemeyenlerde 1,36. Kendiliğinden bildirim verisidir; ürünün gerçek içeriği çoğunlukla analiz edilmedi. Burgess 2024İnsan · gözlemsel çalışmaSmith 2024İnsan · gözlemsel çalışma
HHC'de insan verisi öncü ve çok küçük: Di Trana 2024 (6 gönüllü, 25 mg sigara olarak; 9R maruziyeti 9S'nin yaklaşık 3 katı); Höfert 2025 (6 kişi, kör olmayan, randomize olmayan; (9R)-HHC-COOH yarılanması ortanca 66,2 sa; idrar hızlı testi 50 ng/mL eşiğinde herkeste pozitif); Lucuta 2025 (kendi kendine uygulama). Persson 2025 (insan CB1 taşıyan hücre; JWH-018 = %100): (9R)-HHC EC50 101 nM, etkinlik %64; (9S)-HHC 1190 nM; plastiğe yapışma önlenince 9R'nin ölçülen etkinliği %37'den %64'e çıktı. Di Trana 2024İnsan · klinik çalışmaHöfert 2025İnsan · klinik çalışmaLucuta 2025İnsan · klinik çalışmaPersson 2025Hücre / laboratuvar
Ürün analizleri (laboratuvar): Meehan-Atrash 2022 (10 markadan 27 buharlaştırıcı): etiketteki Δ8-THC miktarı hiçbirinde doğru değil (sapma %40'a kadar); Δ4(8)-iso-THC %2,36–12,79; krom, nikel, bakır, cıva, kurşun saptandı. Hundertmark 2025 (Almanya, 80 ürün): HHC içeriği ölçüm sınırının altından ağırlıkça %70,9'a kadar; örneklerin yaklaşık dörtte birinde Δ9-THC %0,3'ü aştı. Citti 2019: THCP insan CB1 Ki 1,2 nM (Δ9-THC için literatür değeri 40 nM). Meehan-Atrash ve Rahman 2022Kimya laboratuvarıHundertmark 2025Kimya laboratuvarıCitti 2019Kimya laboratuvarıHücre / laboratuvarHayvan
Devamı: Delta-8-THC (madde sayfası) · HHC (madde sayfası) · Delta-8-THC nedir? · HHC nedir? · CBD ve uyuşturucu testi · Türkiye'de mevzuat
Kendini sına
7 Sentetik kannabinoidler
Sentetik kannabinoidler (sentetik kannabinoid reseptör agonistleri) kenevirden elde edilmez; beyindeki kannabinoid reseptörlerini çok güçlü etkinleştirmek için laboratuvarda tasarlanmış kimyasallardır. Çoğunun yapısı kenevirdeki maddelere benzemez. İlk örnekler bilimsel araştırma için yapıldı; sonra gizli laboratuvarlar yayımlanmış verilerden yeni türevler üretti. Castaneto 2014DerlemeBanister ve Connor 2018aDerleme
THC ile en önemli fark güçtür: sentetik kannabinoidlerin çoğu reseptöre THC'den çok daha güçlü bağlanır, çok daha düşük miktarda etki yapar ve laboratuvar testlerinin çoğunda reseptörü tam etkinleştirir (THC ise kısmi agonisttir). Ağır zehirlenmelerin daha sık olmasının bununla ilişkili olduğu düşünülüyor; ama nedenin tamamı bilinmiyor. Alipour 2019DerlemeBanister ve Connor 2018aDerlemeCastaneto 2014DerlemeBanister ve Connor 2018bDerlemeHermanns-Clausen 2013İnsan · olgu bildirimi
Bu maddeler çoğunlukla kurutulmuş bitkilere püskürtülüp satılır; kâğıda emdirilmiş, sıvı ve elektronik sigara kartuşu biçimleri de var. Kişi ne kadar ve hangi maddeyi aldığını bilemez; aynı paketin farklı yerlerinde bile miktar değişebilir. CBD ürünlerine ve düşük THC'li kenevire de gizlice karıştırılabiliyor: ABD'de "CBD yağı" diye satılan ürünlerde CBD hiç yoktu, yerine bir sentetik kannabinoid vardı ve kullananlarda bilinç değişikliği, kusma ve nöbet görüldü. EGM 2026 (Türkiye Uyuşturucu Raporu)Kurum görüşüCastaneto 2014DerlemeHorth 2018İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarıMonti 2022Kimya laboratuvarıİnsan · gözlemsel çalışma
Kaynaklarda bildirilen ağır tablolar arasında nöbet, bilinç bulanıklığı ya da koma, ağır ajitasyon ve psikoz, kalp krizi, inme, akut böbrek hasarı ve ölüm var; acil başvurularının çoğu ise birkaç saatte geçen hızlı kalp atışı, huzursuzluk ve bulantıdır. Bazı ürünlere başka zehirli maddeler de karıştırıldı: ABD'de 2018'de kanı sulandıran bir fare zehri içeren ürünler kanamalara ve ölüme yol açtı. Tait 2016DerlemePrete 2025DerlemeKelkar 2018İnsan · olgu bildirimi
Türkiye'de sentetik kannabinoidler ilk kez 2010'da saptandı, 2011'de kontrol altına alındı ve 2015'te benzer yapıdaki yeni türevleri de kapsayan sınıf (jenerik) düzenlemeye geçildi. Emniyet Genel Müdürlüğü'nün 2026 tarihli Türkiye Uyuşturucu Raporu'na göre 2025'te Türkiye'de madde kullanımına doğrudan bağlı 557 ölüm kaydedildi ve bunların 351'inde (%63) sentetik kannabinoid saptandı. "Saptandı", ölümün nedeni olduğu anlamına gelmez: aynı rapora göre ölümlerin %44,3'ünde birden çok madde vardı. EGM 2026 (Türkiye Uyuşturucu Raporu)Kurum görüşü
"Sentetik" sözcüğü iki çok farklı şeyi anlatabilir. Bazı ruhsatlı ilaçlarda (ör. ağızdan alınan ruhsatlı THC ilacı) etken madde sentezle üretilmiş Δ9-THC'dir; molekül kenevirdeki THC ile aynıdır ve içeriği bellidir. Sokak ürünlerindeki sentetiklerin ise içeriği ve miktarı bilinmez ve insanda güvenlikleri değerlendirilmemiştir. Ağızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiCastaneto 2014Derleme
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı5 paragraf · 1 tablo
Yeni psikoaktif madde (NPS), 1961 ve 1971 BM sözleşmeleriyle kontrol altında olmayan ama halk sağlığı tehdidi oluşturabilen, kötüye kullanılan maddedir; "yeni" buluşun değil, piyasaya çıkışın yeni olduğunu anlatır. Kannabinoidler Avrupa'nın erken uyarı sisteminin en büyük madde grubudur (304 kannabinoid izleniyor); 2025'te ilk kez bildirilen 27 yeni kannabinoidin 16'sı yarı sentetikti. UNODC: NPS nedir?Kurum görüşüEUDA 2026 (Avrupa Uyuşturucu Raporu: NPS)Kurum görüşü
İlk sentetik kannabinoidler akademik makalelerdeki ya da ilaç patentlerindeki ligandlardan alındı; sonrakiler yapıya dayalı yasaları aşmak için ilaç kimyası yöntemleriyle bilerek tasarlandı. Türkiye'de de değişim izlendi: 2010–2012'de İstanbul'da incelenen bitkisel ürünlerin neredeyse hepsinde JWH-018 vardı; 2011–2015'te Ankara'da 28 farklı madde saptandı; 2016–2017'de en çok 5F-ADB ele geçirildi. Banister ve Connor 2018aDerlemeBanister ve Connor 2018bDerlemeGurdal 2013Kimya laboratuvarıGöl ve Çok 2017Kimya laboratuvarıGöl ve Çok 2019Kimya laboratuvarı
Çoğu sentetik kannabinoid CB1'e Δ9-THC'den daha yüksek eğilimle bağlanır ve hücre ve hayvan çalışmalarında THC'den 2–100 kat güçlü etkiler gösterir. "Tam agonist" ifadesi teste göre değişir: bir derlemenin tablosunda bazıları tam, JWH-018 "kısmiden tama" agonist olarak geçer ve aynı tabloda THC de bir testte "kısmiden tama" görünür; o derleme asıl farkın sentetiklerin çok daha düşük dozda etki yapması, yani güç olduğunu yazar. Başka derlemeler sentetiklerin çoğunu yüksek etkinlikli agonistler diye tanımlar. THC'den daha zehirli olmalarının nedeni tam bilinmiyor; yanlı sinyal, etkin metabolitler ve reseptör dışı hedefler olası açıklamalardır. Castaneto 2014DerlemeAtwood 2010Hücre / laboratuvarBanister ve Connor 2018aDerlemeBanister ve Connor 2018bDerlemeAlipour 2019Derleme
Sınıf (jenerik) kontrol, maddeleri tek tek saymak yerine ortak kimyasal iskeleti olan bütün grubu kapsar. Türkiye 2015'ten beri uyguluyor; 2008–2025'te 2313 sayılı Kanun kapsamına alınan 1090 yeni psikoaktif maddenin 354'ü sentetik kannabinoiddi. Ocak 2026'da aynı yaklaşım "THC ve HHC analoğu" kannabinoidlere de uygulandı (bölüm 6). Almanya'da 2016'daki benzer yasadan sonra analizle doğrulanmış zehirlenmeler ve ağır olguların oranı azaldı, ama yasa kapsamı dışındaki yeni maddeler yine çıktı. EGM 2026 (Türkiye Uyuşturucu Raporu)Kurum görüşüSommer 2022İnsan · gözlemsel çalışmaCumhurbaşkanı Kararı 10851 (2026)Kurum görüşü
Molekül kimliği de farklıdır: ruhsatlı ilaçtaki sentetik Δ9-THC kenevirdeki THC ile aynı moleküldür (PubChem CID 16078); nabilon THC'ye benzer iskelette ayrı bir sentetik moleküldür; sokak sentetiklerinin çoğu (indol ve indazol karboksamit iskeletleri) bitki kannabinoidlerine benzemez. BM'nin 1971 Sözleşmesi'nde Δ9-THC Çizelge II'dedir; yirmiden fazla sentetik kannabinoid de (2025 itibarıyla 21) tek tek Çizelge II'ye alındı. PubChemBilgisayar modeliAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSentetik THC benzeri ilaç prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiBanister ve Connor 2018aDerlemeINCB Green List 2025Kurum görüşü
| Δ9-THC | Δ8-THC | HHC | Sokak sentetikleri | Kaynak | |
|---|---|---|---|---|---|
| Kaynağı | Bitkinin ana psikoaktif kannabinoidi; ilaç olarak sentezle de üretilir | Bitkide çok az; piyasadaki çoğunlukla CBD'den dönüşümle | Bitkide eser; piyasadaki CBD'den | Laboratuvarda tasarlanmış | Ağızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiFDA: Delta-8 THCKurum görüşüUjváry 2024DerlemeBanister ve Connor 2018aDerleme |
| CB1'de etki | Kısmi agonist | Kısmi agonist; daha zayıf bağlanır | Kısmi agonist; 9R Δ9-THC'ye yakın, 9S çok daha zayıf | THC'den çok daha güçlü; laboratuvarda çoğu tam agonist gibi | Pertwee 2008DerlemeTagen ve Klumpers 2022DerlemePersson 2025Hücre / laboratuvarDSÖ ECDD 2024 (47. toplantı)Kurum görüşüCastaneto 2014DerlemeBanister ve Connor 2018aDerlemeHermanns-Clausen 2013İnsan · olgu bildirimi |
| İnsan kanıtı | Çok sayıda kontrollü çalışma; ruhsatlı ilaçlar | İki küçük, tek dozlu kontrollü çalışma; anket, zehir merkezi | Çok küçük öncü çalışmalar; zehir merkezi, anket | Kontrollü güvenlik çalışması yok; acil servis serileri, ölüm olguları | Ağızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiZamarripa 2025İnsan · klinik çalışmaSpindle 2025İnsan · klinik çalışmaHöfert 2025İnsan · klinik çalışmaTait 2016Derleme |
| Hızlı idrar testi | THC yıkım ürünü taramasıyla görülür | Ürünler çoğu zaman birden çok THC izomeri içerdiği için sonuç yalnız Δ8-THC'ye bağlanamayabilir | THC taramasını çapraz tepkimeyle pozitif yapabilir | Standart taramada çoğu görünmez | Spindle 2020bİnsan · klinik çalışmaCiolino ve Ranieri 2026Kimya laboratuvarıMeehan-Atrash ve Rahman 2022Kimya laboratuvarıHöfert 2025İnsan · klinik çalışmaFranz 2017İnsan · gözlemsel çalışma |
| BM 1971 Sözleşmesi | Çizelge II | Çizelge I (THC izomeri) | Çizelge II (Aralık 2025'ten) | Yirmiden fazlası Çizelge II'de | INCB Green List 2025Kurum görüşüINCB 2025 (yeni maddeler)Kurum görüşü |
Δ8-THC ve HHC için insan kanıtı çok dardır; satırlar yön verir, eşdeğerlik göstermez.
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik4 paragraf
Tait 2016: 106 çalışma, yaklaşık 4000 olgu, en az 26 ölüm; taşikardi yaklaşık %37–77, ajitasyon %16–41, bulantı %13–94; kalış süresi çoğunlukla 8 saatten kısa. Waters 2024 (Euro-DEN Plus, 2013–2020; 36 merkez, 24 ülke): 54 314 başvurudan 2657'si tek başına kenevir, 503'ü tek başına sentetik kannabinoid. Sommer 2022 (Almanya, yasa öncesi ve sonrası): doğrulanmış olgu 65'ten 30'a; nöbet %29'dan %6,7'ye, yoğun bakım %42'den %13'e. Tait 2016DerlemeWaters 2024İnsan · gözlemsel çalışmaSommer 2022İnsan · gözlemsel çalışma
EGM 2026 raporu (Adalet Bakanlığı, Adli Tıp Kurumu verisi): madde bağlantılı ölüm toplamı 2017'de 941, 2022'de 246, 2024'te 427, 2025'te 557; sentetik kannabinoid saptanan ölümler 2024'te 204 (%47,6), 2025'te 351 (%63); tek başına sentetik kannabinoide bağlı ölümler 2023'te 20, 2024'te 87, 2025'te 222. Rapor, Avrupa Uyuşturucu Raporu'nun 15–64 yaş tanımına göre (64 yaş üstü altı olgu ve yaşı bilinmeyen bir olgu çıkarılınca) 2025 sayısının 550 olacağını da yazıyor; bu derste toplam 557 kullanıldı. Ele geçirmelerde 2019–2025'te 206 405 sentetik kannabinoid olayı var (bütün NPS olaylarının yaklaşık %91'i). Sayılar "saptandı" demektir; çoklu madde olgularında ölüm nedenini tek maddeye bağlamaz. EGM 2026 (Türkiye Uyuşturucu Raporu)Kurum görüşü
Adams 2017 (New York, 2016): 33 kişide uyuşukluk tablosu; üründe AMB-FUBINACA 16,0 ± 3,9 mg/g; sekiz hastanın kanında asit metaboliti 77–636 ng/mL. Kelkar 2018 (Illinois): 34 hastada kanama bozukluğu, test edilen herkeste brodifakum. Horth 2018 (Utah): 52 olası olgunun 34'ü salgının tanımına göre doğrulandı (belirli ürünü kullandığını bildiren ya da laboratuvarda maddesi saptanan); dokuz ürün örneğinde 4-siyano CUMYL-BUTINACA vardı, CBD yoktu; kan örneğine bakılan beş kişiden dördünde madde bulundu. Yeter 2019 (Türkiye, Adli Tıp): yalnız 5F-ADB saptanan 70 ölümde kan düzeyi 0,10–1,55 ng/mL; Giorgetti 2020'ye göre tipik öldürücü kan aralıkları belirlenemiyor ve ölüm nedeni için ayrıntılı otopsi gerekiyor. Adams 2017İnsan · olgu bildirimiKimya laboratuvarıKelkar 2018İnsan · olgu bildirimiHorth 2018İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarıYeter ve Erol Öztürk 2019İnsan · olgu bildirimiKimya laboratuvarıGiorgetti 2020Derleme
Test duyarlılığı: Franz 2017: birinci çalışmada (n = 549) LC-MS/MS ile 45 sentetik kannabinoidin metabolitleri tarandı, kullanım %8 bulundu ve aynı örneklerde iki bağışıklık testinin hepsi negatifti; ikinci çalışmada (n = 200) bağışıklık testlerinin duyarlılığı %2, tanısal doğruluğu %51'di. Atasoy 2021'de pozitif 108 örnekte en sık 5F-NPB-22 (%58) ve (S)-AB-FUBINACA (%36) bulundu. Franz 2017İnsan · gözlemsel çalışmaAtasoy 2021İnsan · gözlemsel çalışma
Devamı: Sentetik kannabinoidler (madde sayfası) · Sentetik kannabinoidler nedir? · Modül 5: kirleticiler ve karışan maddeler · CBD ve uyuşturucu testi
Kendini sına
8 Vücudun kendi kannabinoidleri ve "topluluk etkisi"
Vücut, kannabinoid reseptörlerine bağlanan kendi maddelerini yapar; en iyi bilinen ikisi anandamid ve 2-AG'dir. Bunlar bitki kannabinoidleri gibi terpenofenol değil, araşidonik asit adlı yağ asidinden türeyen yağ benzeri moleküllerdir. Modül 0'daki haritada ikisinin de molekül sayfası var. Devane 1992HayvanKimya laboratuvarıMechoulam 1995HayvanHücre / laboratuvarLu ve Mackie 2016Derleme
Bitki kannabinoidleri dışarıdan alınır ve vücutta saatlerce kalabilir. Endokannabinoidler ise depoda bekletilmez: gerektiği anda, gerektiği yerde yapılır ve kısa sürede özel enzimlerle yıkılır; anandamidi başlıca FAAH, 2-AG'yi başlıca MAGL yıkar. Bu bilginin önemli bir kısmı hayvan çalışmalarından gelir. Ağızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiDi Marzo 1994HayvanHücre / laboratuvarDinh 2002HayvanCravatt 1996HayvanLu ve Mackie 2016Derleme
Topluluk etkisi (İngilizcesiyle entourage effect), kenevirdeki maddelerin birlikte, tek tek olduklarından daha iyi ya da farklı etki yaptığı fikridir; "tam spektrum ürün saf CBD'den daha iyidir" iddiası bu fikre dayanır. Fikir ilk olarak bitkiyle değil, vücudun kendi maddeleriyle ilgili 1998 tarihli bir laboratuvar ve fare çalışmasından çıktı; sonra kenevir ürünlerine genellendi. Christensen 2023DerlemeRusso 2011DerlemeBen-Shabat 1998HayvanHücre / laboratuvarCogan 2020Derleme
Bugünkü kanıta göre tam spektrum ürünlerin saf ürünlerden üstün olduğu insanda gösterilmedi. İki ürünü insanda doğrudan karşılaştıran bilinen tek kontrollü çalışmada (otizm spektrum bozukluğu olan çocuk ve gençler) tam bitki özütü ile aynı oranda saf kannabinoidler arasında anlamlı fark bulunmadı; ama çalışma bu farkı göstermek için tasarlanmamıştı. Derlemeler iyi tasarlanmış insan çalışmasının çok az olduğunu ve sonuçların çeliştiğini yazar; kanıt gücü düşüktür. Aran 2021İnsan · klinik çalışmaChristensen 2023DerlemeSimei 2024DerlemeElder 2026Derleme
CBD'nin THC'nin istenmeyen etkilerini yumuşattığı da tutarlı biçimde gösterilmedi: bazı çalışmalarda azalttı, bazılarında değiştirmedi; ağızdan birlikte ve yüksek miktarda alındığında ise THC'nin etkilerini artırdı, olası neden CBD'nin THC'nin yıkımını yavaşlatmasıdır. Bir terpen (limonen) küçük bir çalışmada yüksek THC'nin yaptığı kaygıyı azalttı; bu tek, küçük bir bulgudur. Freeman 2019DerlemeSolowij 2019İnsan · klinik çalışmaEnglund 2023İnsan · klinik çalışmaZamarripa 2023İnsan · klinik çalışmaSpindle 2024İnsan · klinik çalışma
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf
Anandamid bir araşidonik asit amididir (C22H37NO2), 2-AG bir monogliseriddir (C23H38O4); terpenofenolik bitki kannabinoidleriyle yapısal akrabalıkları yoktur. Anandamid uyarılan sinir hücrelerinde kalsiyuma bağlı olarak bir zar fosfolipidinden yapılıp salınır ve hücre dışındaki ömrü hızlı bir hücre içine alım ve yıkımla sınırlanır (sıçan sinir hücreleri). MAGL sıçan beyninde CB1'in bulunduğu bölgelerde yoğundur ve 2-AG yıkımının başlıca yoludur. İki maddenin yapım ve yıkım yolları farklı olduğu için fizyolojik rolleri de farklıdır. Devane 1992HayvanKimya laboratuvarıSugiura 1995HayvanPubChemBilgisayar modeliDi Marzo 1994HayvanHücre / laboratuvarDinh 2002HayvanLu ve Mackie 2016Derleme
Ben-Shabat ve arkadaşları (1998) dalakta (beyin ve bağırsakta da olduğu gibi) 2-AG'nin yanında iki 2-açilgliserol buldu: bunlar reseptörlere bağlanmıyor ve tek başına etki yapmıyordu, ama laboratuvarda ve farelerin davranış testlerinde 2-AG'nin etkisini güçlendirdi. Yazarlar buna "entourage effect" dedi; özgün kavram vücudun kendi maddeleri arasındaki bir etkileşimdir. Mechoulam ve Ben-Shabat 1999'da kavramı bitkilere genişletirken bunun yaygın ama deneye dayanmayan bir görüşte rol oynayabileceğini yazdı; Russo 2011 terpenlerin kannabinoidlerle sinerji yapabileceğini ve THC'nin istenmeyen etkilerini azaltabileceğini önerdi; bu bir hipotez derlemesidir. Ben-Shabat 1998HayvanHücre / laboratuvarMechoulam ve Ben-Shabat 1999DerlemeRusso 2011Derleme
Cogan 2020 kavramın 1998'de varsayımsal bir son düşünce olarak doğduğunu, sonra pazarlamada yalnız olumlu bir çok-ilaç etkisi gibi sunulduğunu yazar. Christensen 2023'e göre kavram geleneksel farmakolojinin zaten tanımladığı süreçlerle (sinerji, antagonizma, biyoyararlanımın artması, ilaç-ilaç etkileşimi) açıklanabilir ve etkileşim zararlı yönde de olabilir. Cogan 2020DerlemeChristensen 2023Derleme
Laboratuvar bulguları çelişiyor: insan CB1 ve CB2 taşıyan hücrelerde altı yaygın terpen reseptörleri etkinleştirmedi ve THC'nin etkisini değiştirmedi; başka bir bağlanma ve işlev çalışması da etkileşim bulmadı; TRPA1 ve TRPV1 kanallarında da değişiklik görülmedi. Buna karşılık bir çalışmada bazı terpenler farelerde kannabinoid benzeri etkiler yaptı ve hücrede CB1'i etkinleştirdi. Bunların hiçbiri insanda etkiyi göstermez. Santiago 2019Hücre / laboratuvarFinlay 2020Hücre / laboratuvarHeblinski 2020Hücre / laboratuvarLaVigne 2021HayvanHücre / laboratuvarElder 2026Derleme
CBD ile THC'nin birlikteliğinde insan verisi: 16 çalışmalık bir derlemede sonuçlar karışıktı; buharlaştırılmış kenevirde CBD denenen oranların hiçbirinde (1:1–3:1) THC'nin bellek ve psikoz benzeri etkilerini azaltmadı; ağızdan CBD ön tedavisi içilen kenevirin etkilerini değiştirmedi; bir çalışmada düşük CBD sarhoşluğu artırdı, yüksek CBD azalttı; THC ve CBD'yi eşit içeren kenevir sürüşte THC baskın kenevirden daha az bozulma yapmadı; ağızdan CBD ağırlıklı özüt, aynı THC'yi içeren THC ağırlıklı özütten daha güçlü istenmeyen etkiler yaptı. Freeman 2019DerlemeEnglund 2023İnsan · klinik çalışmaHaney 2016İnsan · klinik çalışmaSolowij 2019İnsan · klinik çalışmaArkell 2019İnsan · klinik çalışmaArkell 2020İnsan · klinik çalışmaZamarripa 2023İnsan · klinik çalışma
Dirençli epilepside gözlemsel çalışmaları birleştiren bir meta-analiz CBD'den zengin özütlerde daha çok "iyileşme bildirimi" buldu, ama standart ölçütte (nöbetlerin en az yarıya inmesi) fark yoktu; gruplar doz ve çalışma tasarımı bakımından karşılaştırılabilir değildi (özüt çalışmaları geriye dönük, saf CBD çalışmaları ileriye dönüktü) ve makale sonradan sayı ve doz hataları nedeniyle düzeltildi. Kanser ağrısında THC:CBD özütü plasebodan iyiydi, THC özütü değildi (iki özüt doğrudan karşılaştırılmadı); bu da en çok CBD eklemenin bir sınamasıdır, terpen ya da tam spektrum etkisini sınamaz. Pamplona 2018DerlemeJohnson 2010İnsan · klinik çalışma
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik4 paragraf · 1 tablo
Aran 2021: n = 150, 5–21 yaş; 12 hafta tedavi, 4 hafta arınma, önceden belirlenmiş çapraz geçiş; CBD:THC 20:1 tam bitki özütü ya da saf kannabinoidler (ortalama CBD dozu özütte 5,7 ± 2,6, saf üründe 5,9 ± 2,7 mg/kg/gün). CGI-I yanıtı özütte %49, plaseboda %21; iki aktif ürün arasında birincil ölçütlerde fark yok; çalışma bu karşılaştırma için güçlendirilmemişti; farmakokinetik veri yok. İki yazar ürünlerin üreticisinden danışmanlık ücreti ve hisse opsiyonu alıyor. Aran 2021İnsan · klinik çalışma
Spindle 2024: n = 20 sağlıklı, aralıklı kullanan yetişkin; dokuz çift kör seans; buharlaştırılmış THC 15 ya da 30 mg, d-limonen 1 ya da 5 mg; 12 kişide onuncu seans 30 mg THC + 15 mg limonen, randomize değil ve hep sonda. Limonen THC farmakokinetiğini değiştirmedi. Ortak yazar Russo bir kenevir bilimi şirketinin kurucusu ve bir terpen şirketinin danışmanı; üç yazar adına limonenin bu kullanımı için, veri analizinden sonra patent başvurusu yapılmış; çalışma önceden kayıtlıydı ve 38 randomize kişiden 20'si tamamladı. Russo 2011'in yazarı yayın sırasında THC ve CBD içeren ruhsatlı ağız spreyinin üreticisinin danışmanıydı. Spindle 2024İnsan · klinik çalışmaRusso 2011Derleme
Pamplona 2018 (11 gözlemsel çalışma, 670 hasta; düzeltilmiş sayılarla): iyileşme bildirimi özütte 318/447 (%71), saf CBD'de 81/175 (%46); %50 yanıt 122/330 (%37) ve 94/223 (%42), p = 0,52; ortalama doz özütte 6,0, saf CBD'de 25,3 mg/kg/gün. Zamarripa 2023 (n = 18): brownie içinde 20 mg THC ya da 20 mg THC + 640 mg CBD; CBD'li özütte THC, 11-OH-THC ve THC-COOH için Cmax ve AUC daha yüksek. Pamplona 2018DerlemeZamarripa 2023İnsan · klinik çalışma
Ortak zaaflar: tam spektrum ürünlerin bileşimi çoğu zaman tam bilinmiyor; THC içeriği, CBD dozu, uygulama yolu ve farmakokinetik etkileşim birbirine karışıyor. Gereken tasarım, tek bileşen eklenerek (THC + X'e karşı THC) yapılan, çift kör, randomize, farmakokinetiği ölçen ve önceden kayıtlı çalışmalardır; Russo 2011 sinerjinin, etkilerin toplamından büyük bir etki olarak sınanması gerektiğini yazar. Elder 2026'ya göre terpenlerin ve eser kannabinoidlerin çoğu insanda hiç denenmedi. Christensen 2023DerlemeElder 2026DerlemeRusso 2011Derleme
| Çalışma | Tasarım | Karşılaştırma | Sonuç | Not | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|
| Spindle 2024 | Çift kör, çapraz, n = 20 | THC'ye karşı THC + limonen | Kaygı ve kuşku azaldı; öteki etkiler aynı | En yüksek kombinasyon randomize değil; yazarların patent başvurusu | Spindle 2024İnsan · klinik çalışma |
| Englund 2023 | Çift kör, çapraz, n = 46 | THC + 0–3 kat CBD | CBD THC etkilerini azaltmadı | — | Englund 2023İnsan · klinik çalışma |
| Haney 2016 | Çift kör, n = 31 | Ağızdan CBD + içilen kenevir | CBD etkileri değiştirmedi | — | Haney 2016İnsan · klinik çalışma |
| Solowij 2019 | Randomize, n = 36 | THC ± düşük ya da yüksek CBD | Düşük CBD artırdı, yüksek azalttı | — | Solowij 2019İnsan · klinik çalışma |
| Arkell 2019, 2020 | Çift kör, çapraz | THC baskın ve eşit kenevir | CBD sürüşte bozulmayı önlemedi | — | Arkell 2019İnsan · klinik çalışmaArkell 2020İnsan · klinik çalışma |
| Zamarripa 2023 | Çift kör, çapraz, n = 18 | Ağızdan THC ± CBD | CBD ile THC düzeyi ve etkiler arttı | Farmakokinetik etkileşim | Zamarripa 2023İnsan · klinik çalışma |
| Aran 2021 | Plasebo kontrollü, n = 150 | Tam bitki özütü, saf kannabinoid, plasebo | İki aktif ürün arasında fark yok | Karşılaştırma için güçlendirilmemiş; üreticiyle çıkar ilişkisi | Aran 2021İnsan · klinik çalışma |
| Pamplona 2018 | Gözlemsel çalışmaların meta-analizi | CBD'den zengin özüt, saf CBD | %50 yanıtta fark yok | Doz farkı; düzeltme yayımlandı | Pamplona 2018Derleme |
Devamı: Haritada anandamid · Haritada 2-AG · Endokannabinoid sistem haritası (Modül 0) · Tam spektrum, geniş spektrum ve izolat · Modül 5: içerik türleri · Kannabinoid maddeleri
Kendini sına
9 Karşılaştırma: aynı aile, farklı etkiler
CBD ile THC aynı atomlardan kuruludur ve ağırlıkları aynıdır; şekilleri farklıdır. Bu şekil farkı etkilerindeki farkın büyük kısmını açıklar: THC CB1 ve CB2'yi kısmen açar, CBD bu reseptörlere çok zayıf bağlanır ve onları aynı biçimde açmaz. PubChemBilgisayar modeliEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiPertwee 2008Derleme
Sarhoşluk THC'den gelir; CBD'de belirgin sarhoşluk ve kötüye kullanım belirtisi insan çalışmalarında görülmedi (bir buharlaştırma çalışmasında hafif sarhoşluk bildirildi; yüksek dozda "ilacı sevme" puanı plaseboya göre biraz arttı). THC'de tolerans, yoksunluk ve kullanım bozukluğu tanımlanmıştır; ruhsatlı CBD ilacında 28 günlük kullanımın kesilmesinden sonra yoksunluk görülmedi. WHO ECDD 2018 (kannabidiol)Kurum görüşüSchoedel 2018İnsan · klinik çalışmaBabalonis 2017İnsan · klinik çalışmaSolowij 2019İnsan · klinik çalışmaEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiLeung 2020Derleme
Ruhsatlı kullanımları örtüşmez: CBD'nin ruhsatı üç nadir epilepsi tablosundaki nöbetler içindir; THC içeren ruhsatlı ilaçlar iştahsızlık, dirençli kemoterapi bulantısı ve multipl sklerozdaki kas sertliği içindir. Bu bir "iyi molekül, kötü molekül" sıralaması değildir; her ruhsat kendi kontrollü çalışmalarına dayanır. Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiEpidyolex ürün bilgisi (EMA)Resmî ilaç bilgisiAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSativex ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisi
Uyuşturucu taraması THC'nin yıkım ürününü arar, CBD'yi aramaz. Saf CBD'nin tek doz verildiği laboratuvar çalışmalarında doğrulama eşiği aşılmadı; iki haftalık bir çalışmada yalnız CBD alan kolda bir örnek pozitif çıktı. Az da olsa THC içeren CBD ürünleri ise testi pozitif yapabildi. Ruhsatlı CBD ilacının prospektüsü de hastaya kenevir taramasında pozitif sonuç olasılığının anlatılmasını ister (sitenin uyuşturucu testi sayfası). Spindle 2020bİnsan · klinik çalışmaSholler 2022aİnsan · klinik çalışmaWolinsky 2026İnsan · klinik çalışmaDahlgren 2021İnsan · klinik çalışmaEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
Türkiye'de kenevirden elde edilen ürünler yalnız eczanede satılır; ilaç ve sağlık ürünü sınıfındakiler reçeteyle verilir. Destek ürünü ve kişisel bakım ürününde THC en fazla %0,3 olabilir ve ürün uyuşturucu etkisi yapmamalıdır (ayrıntı Modül 5 ve sitenin mevzuat sayfası). Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü
Aynı ailenin öteki üyelerinde tablo farklıdır: CBN, CBG ve THCV'de insan kanıtı çok azdır; delta-8-THC ve HHC THC'ye benzer etki gösterdi ya da bildirildi (HHC için insan verisi çok az); sokak sentetiklerinin çoğu reseptörü THC'den çok daha güçlü etkinleştirir. Her iddiada iki soru sorulur: sonuç ne ve kanıt ne kadar güçlü (Modül 2)? Walsh 2021aDerlemeZamarripa 2025İnsan · klinik çalışmaHöfert 2025İnsan · klinik çalışmaDSÖ ECDD 2024 (47. toplantı)Kurum görüşüCastaneto 2014Derleme
| Soru | CBD | THC | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Kapalı formül | C21H30O2 | C21H30O2 | PubChemBilgisayar modeli |
| Yapı | Üçüncü halka açık | Üçüncü halka kapalı | Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi |
| CB1 ve CB2'ye bağlanma | Çok zayıf | Güçlü; kısmi agonist | Pertwee 2008Derleme |
| Sarhoşluk | Belirgin değil | Yapar; CB1 üzerinden | WHO ECDD 2018 (kannabidiol)Kurum görüşüSchoedel 2018İnsan · klinik çalışmaSolowij 2019İnsan · klinik çalışmaHuestis 2001İnsan · klinik çalışma |
| Kötüye kullanım ve bağımlılık | İnsan çalışmalarında belirgin belirti yok | Tolerans, yoksunluk ve kullanım bozukluğu tanımlı | Schoedel 2018İnsan · klinik çalışmaBabalonis 2017İnsan · klinik çalışmaAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiLeung 2020Derleme |
| Ruhsatlı kullanım | Üç nadir epilepsi tablosunda nöbetler | İştahsızlık, dirençli kemoterapi bulantısı, multipl sklerozda kas sertliği | Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSativex ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisi |
| Prospektüste mekanizma | Bilinmiyor | CB1 ve CB2 üzerinden kısmi agonizm | Epidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSativex ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisi |
| İdrar taramasında | Aranmaz; tek doz saf CBD doğrulamada pozitif yapmadı | Yıkım ürünü aranır | Spindle 2020bİnsan · klinik çalışmaEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi |
| Türkiye'de satış | Kenevir ürünleri yalnız eczanede | Destek ve kişisel bakım ürününde THC en fazla %0,3; tıbbi ürün ve sağlık ürünü reçeteyle, eczanede | Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü |
Tablo bir sıralama değildir; her satırın kanıt türü metinde.
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı4 paragraf
İkisi de C21H30O2 ve yaklaşık 314,5 g/mol olduğundan veri tabanlarında formül ya da ağırlıkla ayrılamazlar; ayırmak için yapıyı tanımlayan ad ya da InChIKey gerekir. İlk yıkım ürünleri de birbirinin izomeridir (Modül 1). PubChemBilgisayar modeliPubChem (metabolitler)Bilgisayar modeliWikidata: kannabidiolKimya laboratuvarıWikidata: tetrahidrokannabinolKimya laboratuvarı
Reseptör farkı: THC CB1 ve CB2'de kısmi agonisttir; CBD aynı reseptörlerde mikromolar afiniteli ve doğrudan etkinliği düşüktür, buna karşılık nanomolar aralıkta işlevsel engelleme gösterir; bu uyumsuzluk etkisinin dolaylı olduğunun ana gerekçesidir. Prospektüsler de bunu yansıtır: CBD ilacı için mekanizma "bilinmiyor", THC ve CBD içeren sprey için THC'nin etkisi CB1 ve CB2 üzerinden kısmi agonizm diye yazılır. Pertwee 2008DerlemeThomas 2007Hücre / laboratuvarMcPartland 2015DerlemeEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiSativex ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisi
İdrar taramaları THC'nin karboksilli yıkım ürününü (THC-COOH) arar. Saf CBD'nin tek doz verildiği kontrollü çalışmalarda bu ürün doğrulama eşiğini aşmadı (iki haftalık bir çalışmada yalnız CBD alan kolda bir örnek pozitifti); CBD ağırlıklı kenevir buharında ve düşük THC eklenen ürünlerde pozitif sonuçlar çıktı; açık etiketli bir tam spektrum ürün çalışmasında 14 kişinin yarısı pozitifti. Spindle 2020bİnsan · klinik çalışmaSholler 2022aİnsan · klinik çalışmaWolinsky 2026İnsan · klinik çalışmaDahlgren 2021İnsan · klinik çalışma
Türkiye mevzuatı: 31 Ocak 2026 tarihli yönetmelik dört ürün türü tanımlar (tıbbi ürün, sağlık ürünü, destek ürünü, kişisel bakım ürünü); destek ürünü ruhsat başvurusunda %0,3 sınırının aşılmadığını gösteren akredite laboratuvar raporu istenir. Yönetmelik %0,3'ün Δ9-THC'ye mi, THCA dahil toplam THC'ye mi göre hesaplanacağını yazmaz. Yurt dışından temin listesinde "kannabidiol ağızdan çözelti" ve "THC ve kannabidiol ağız spreyi" kırmızı reçeteli ve kurum onayı gerektiren ilaçlar arasındadır. Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşüTİTCK: Yurt Dışı Etkin Madde ListesiKurum görüşü
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik2 paragraf
Kanıt haritası iki eksende okunur (Modül 2): sonucun yönü ve kanıtın gücü. Ruhsatlı CBD ilacının epilepsideki etkisi dört RKÇ'nin meta-analiziyle desteklenir; ilaç kalitesinde CBD ile yapılmış 16 ağrı çalışmasının 15'inde CBD plasebodan iyi değildi. Farmakolojiye göre ayrıştırılmış bir meta-analizde CBD için görece yüksek kanıt yalnız epilepside (ve orta düzeyde parkinsonizm belirtilerinde) bildirildi; ağızdan sentetik THC için kronik ağrı, iştah ve Tourette'te, THC ve CBD içeren sprey için kronik ağrı, spastisite, uyku ve madde kullanım bozukluğunda orta düzeyde kanıt bildirildi. Saf CBD'nin güçlü kanıtlı alanı epilepsidir; THC içeren ürünlerinki başka alanlardır. Ruh sağlığında kannabinoid RKÇ'lerinin %44'ünde yanlılık riski yüksekti. Lattanzi 2018DerlemeMoore 2024aDerlemeBilbao 2022DerlemeWilson 2026Derleme
Test çalışmaları: saf CBD 100 mg tek doz (ağızdan ve buharlaştırılmış) sonrası 218 idrar örneğinin hiçbiri 15 ng/mL doğrulama eşiğini aşmadı; CBD ağırlıklı kenevir buharında (100 mg CBD + 3,7 mg THC) 4 örnek aştı. Wolinsky 2026'da (60 kişi; 100 mg CBD + 0–3,7 mg Δ9-THC) 1,0 mg ve üzeri THC'de akut oturumda pozitif idrar testi görüldü; 14 günlük kullanımda THC içeren her grupta en az bir kişi pozitifti, yalnız CBD kolunda bir örnek pozitifti. "Pozitif"in anlamı tarama ve doğrulama eşiğine bağlıdır; bu çalışmalar ABD federal iş yeri eşiklerini kullandı. Spindle 2020bİnsan · klinik çalışmaWolinsky 2026İnsan · klinik çalışma
Devamı: CBD (madde sayfası) · THC (madde sayfası) · THC nedir, CBD'den farkı ne? · CBD ve uyuşturucu testi · Türkiye'de mevzuat · Modül 1: CBD ile THC · Modül 2: sonuç ve kanıt gücü · Modül 5: Türkiye'de mevzuat
Kendini sına
Sözlük
- Kannabinoid
- Kannabinoid reseptörlerine bağlanabilen ya da kenevirdeki kannabinoidlere benzeyen maddelerin ortak adı; bitki, vücut ya da laboratuvar kaynaklı olabilir. Tanım yapıya (21 karbonlu terpenofenol), reseptör etkisine (CB1/CB2 ligandı) ya da kaynağa (Türkiye mevzuatında kenevirden doğal yolla elde edilen fitokannabinoid) göre yapılır. Radwan 2021DerlemePertwee 2010DerlemeKenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü
- Fitokannabinoid
- Kenevir bitkisinin yaptığı kannabinoidler; THC, CBD, CBG, CBC ve CBN bunlardandır. Yapısal tanım zor olduğu için bitkideki üretim yoluna dayanan tanım önerilir; benzer bileşikler bazı başka bitki, ciğerotu ve mantarlarda da bulunur. Hanuš 2016DerlemeGülck 2020Derleme
- Endokannabinoid
- Vücudun kendi yaptığı, kannabinoid reseptörlerine bağlanan maddeler; en bilinenleri anandamid ve 2-AG. Araşidonik asit türevi yağlardır; gerektiğinde yapılır, FAAH (anandamid) ve MAGL (2-AG) ile hızla yıkılır. Devane 1992HayvanKimya laboratuvarıMechoulam 1995HayvanHücre / laboratuvarCravatt 1996HayvanDinh 2002Hayvan
- Sentetik kannabinoid
- Laboratuvarda üretilen ve kannabinoid reseptörlerine bağlanan maddeler; bir kısmı ruhsatlı ilaçtır, sokakta satılanlar sentetik kannabinoid reseptör agonisti diye anılır. Sokak ürünlerindekilerin çoğu CB1 ve CB2'yi THC'den çok daha güçlü etkinleştirir, laboratuvarda çoğu tam agonist gibi davranır ve bitki kannabinoidlerine yapıca benzemez. Potts 2020DerlemeCastaneto 2014DerlemeBanister ve Connor 2018aDerlemeHermanns-Clausen 2013İnsan · olgu bildirimiAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
- Terpen
- Bitkilere kokusunu veren uçucu maddeler; kenevirde limonen, mirsen, pinen ve β-karyofilen gibi. Kenevirde yapısı doğrulanmış 120 terpen sayılır; toplam oranı örneğe göre değişir (eski analizlerde çoğunlukla %1'in altında, ABD'deki ticari çiçeklerde ortalama yaklaşık %2). Radwan 2021DerlemeRusso 2011DerlemeSmith 2022Kimya laboratuvarı
- Asit biçimi
- Bitkinin kannabinoidleri ilk ürettiği biçim; THC'nin asidi THCA, CBD'ninki CBDA. Taze bitkide THC ve CBD'nin büyük kısmı asit biçimindedir; THCA'nın vücutta THC'ye dönüştüğü gösterilmedi. Wang 2016Kimya laboratuvarıTahir 2021DerlemeMoreno-Sanz 2016Derleme
- Dekarboksilasyon
- Isıyla (ve daha yavaş olarak zamanla) asit biçimlerinin bir karbon dioksit kaybedip THC ve CBD'ye dönüşmesi. Enzimsiz, birinci dereceden tepkime gibi ilerler; THCA, CBDA'dan yaklaşık iki kat hızlı dönüşür. Wang 2016Kimya laboratuvarıTahir 2021Derleme
- Toplam THC
- Üründeki THC ile, ısıtılınca THC'ye dönüşebilecek THCA'nın birlikte hesaplanmış miktarı. Δ9-THC + 0,877 × THCA; katsayı iki molekülün ağırlık oranıdır ve tam dönüşüm varsayar. ABD 7 CFR 990.1Kurum görüşüPubChem (asit biçimleri)Kimya laboratuvarıDussy 2005Kimya laboratuvarı
- Kemotip
- Kenevir bitkilerinin kimyasal içeriğine, özellikle THC:CBD oranına göre gruplanması: THC baskın, karışık, CBD baskın. Büyük ölçüde tek bir lokustaki eş baskın alellerle kalıtılır; sınıflama eşikleri kaynağa göre değişir. de Meijer 2003Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarıSmith 2022Kimya laboratuvarı
- Trikom
- Bitki yüzeyindeki çok küçük tüyler; kenevirde salgı tüyleri kannabinoid ve terpenleri üretip depolar, en çok dişi çiçekte bulunur. Livingston 2020Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarıSirikantaramas 2005Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarıTahir 2021Derleme
- İzomer
- Aynı atomlardan aynı sayıda oluşan ama atomları farklı dizilmiş moleküller; CBD ile THC, Δ8-THC ile Δ9-THC izomerdir. PubChemBilgisayar modeliTagen ve Klumpers 2022Derleme
- Kısmi agonist, tam agonist
- Agonist reseptörü açan maddedir; tam agonist reseptörü en yüksek düzeyde açar, kısmi agonist en yüksek miktarda bile daha az açar. THC, Δ8-THC ve HHC CB1'de kısmi agonisttir; sokak sentetiklerinin çoğu THC'den çok daha güçlüdür ve laboratuvar testlerinin çoğunda tam agonist gibi davranır; sonuç teste göre değişir. Pertwee 2008DerlemeTagen ve Klumpers 2022DerlemePersson 2025Hücre / laboratuvarDSÖ ECDD 2024 (47. toplantı)Kurum görüşüCastaneto 2014DerlemeBanister ve Connor 2018aDerleme
- Afinite
- Bir maddenin reseptöre ne kadar sıkı bağlandığı. Ki ile ölçülür; sayı küçüldükçe bağlanma güçlüdür; değer hazırlığa, işaretli liganda ve türe göre değişir. McPartland 2015DerlemePertwee 2008Derleme
- Allosterik modülatör
- Reseptörün ana bağlanma yerine değil, başka bir noktasına bağlanıp yanıtı güçlendiren ya da zayıflatan madde. Negatif allosterik modülatör agonistin hem gücünü hem en büyük etkisini düşürebilir; CBD için bu bulgu yalnız hücre ve model çalışmalarında bildirildi; insanda gösterilmedi. Laprairie 2015Hücre / laboratuvarTham 2019Hücre / laboratuvarBilgisayar modeliMcPartland 2015Derleme
- Psikoaktif
- Beynin işleyişini etkileyen; sarhoşluk yapmak demek değildir. Psikoaktif, keyif verici ve sarhoş edici ayrı kavramlardır; CBD psikoaktiftir ama THC gibi sarhoş etmez. Woodbridge 2026DerlemeWHO ECDD 2018 (kannabidiol)Kurum görüşüSolowij 2019İnsan · klinik çalışmaEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
- Kötüye kullanım potansiyeli
- Bir maddenin keyif için kullanılma ve kötüye kullanılma eğilimi. İnsanda "ilacı sevme" gibi ölçeklerle, plasebo ve etkin madde kontrolüyle ölçülür. Schoedel 2018İnsan · klinik çalışmaWHO ECDD 2018 (kannabidiol)Kurum görüşüEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
- Tolerans
- Aynı etkiyi almak için zamanla daha fazlasının gerekmesi. THC'de en çok bilişsel etkilerde gelişir; ağızdan THC ilacında kalp ve öznel etkilere tolerans gelişti, iştah artırıcı etkiye gelişmedi. Colizzi 2018DerlemeAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi
- Varin
- Yan zinciri 5 değil 3 karbonlu kannabinoid ailesi; adlarındaki "V" bunu gösterir (THCV, CBDV). Öncülü CBGVA'dır; aynı sentazlar varin asitlerini yapar. Walsh 2021aDerleme
- Yarı sentetik kannabinoid
- Bitkiden elde edilen bir kannabinoidin, çoğunlukla CBD'nin, laboratuvarda kimyasal olarak değiştirilmesiyle üretilen madde; delta-8-THC ve HHC örnektir. Sınır net değil: bazıları bitkide eser miktarda bulunur, bazıları artık tamamen sentetik üretiliyor olabilir. Christie 2026DerlemeEUDA 2026 (Avrupa Uyuşturucu Raporu: NPS)Kurum görüşüDSÖ ECDD 2024 (47. toplantı)Kurum görüşü
- Epimer
- Yalnız tek bir karbon atomundaki dizilişi farklı olan iki molekül. HHC'de 9. karbon: (9R) ve (9S); 9R CB1'de belirgin daha güçlüdür. DSÖ ECDD 2024 (47. toplantı)Kurum görüşüPersson 2025Hücre / laboratuvar
- Bağışıklık testi (hızlı tarama)
- Antikorla çalışan hızlı idrar ya da tükürük testi. THC testi HHC yıkım ürünlerini de yakalayabilir; sentetik kannabinoidlerin çoğunu ise yakalamaz; doğrulama kütle spektrometrisiyle yapılır. Höfert 2025İnsan · klinik çalışmaFranz 2017İnsan · gözlemsel çalışma
- Topluluk etkisi (entourage effect)
- Kenevirdeki maddelerin birlikte, tek tek olduklarından farklı ya da daha güçlü etki yaptığı fikri; insanda gösterilmedi. Terim 1998'de vücudun kendi maddeleri arasındaki bir laboratuvar bulgusu için kullanıldı; bitkiye genellemesi sonradan yapıldı. Ben-Shabat 1998HayvanHücre / laboratuvarChristensen 2023DerlemeCogan 2020Derleme
İlerlemeniz
Herkes düzeyinde 18 soru var. Cevaplarınız yalnız bu tarayıcıda tutulur; hiçbir yere gönderilmez.
Künye
- Modül
- 4 · Kannabinoidler: CBD, THC ve diğerleri
- Sürüm
- 1.0; her içerik değişikliğinde küçük sürüm artar (aşağıda değişiklik günlüğü)
- Yayın / son güncelleme
- 26 Ekim 2026 / 26 Ekim 2026
- Hazırlayan
- cbd.com.tr Editörlüğü
- İnceleyen
- Bağımsız uzman incelemesi henüz yapılmadı; planlanıyor. İnceleme yapıldığında inceleyenin adı, unvanı, kurumu ve inceleme tarihi burada yazacak.
- Düzeyler ve süre
- Herkes ~20 dk · Öğrenci ~40 dk · Klinisyen ~50 dk (inceleme sonrası) · Araştırmacı ~1 sa; süreler tahminidir
- Kaynaklar
- 251 kaynak; her cümle bir kaynağa dayanır. PubMed kaynaklarının geri çekilme ve endişe bildirimi durumu PubMed kaydından denetlenir.
- Lisans
- Metin ve çizimler CC BY-SA 4.0; Kapak görseli PubChem 3B konformerlerinden (CID 16078, 644019, 2543, 5315659, 638026, 16050328), cbd.com.tr çizimi
Nasıl atıf yapılır?
cbd.com.tr Editörlüğü. Kannabinoidler: CBD, THC ve diğerleri. CBD Akademi, Modül 4, sürüm 1.0. 26 Ekim 2026. https://cbd.com.tr/akademi/kannabinoidler/
Kaynakça (251)
Metindeki her kaynak adı PubMed kaydına ya da resmî belgeye gider. Tam liste katlı duruyor, sayfayı uzatmasın diye.
251 kaynağı göster
- Pertwee RG, Howlett AC, Abood ME ve ark. International Union of Basic and Clinical Pharmacology. LXXIX. Cannabinoid receptors and their ligands: beyond CB₁ and CB₂. Pharmacol Rev. 2010;62(4):588-631. PMID 21079038 · doi:10.1124/pr.110.003004 Derleme
- Radwan MM, Chandra S, Gul S, ElSohly MA. Cannabinoids, Phenolics, Terpenes and Alkaloids of Cannabis. Molecules. 2021;26(9):2774. PMID 34066753 · doi:10.3390/molecules26092774 Derleme
- EPIDIOLEX (cannabidiol) oral solution, ABD reçete bilgisi (Jazz Pharmaceuticals), DailyMed setid 8bf27097-4870-43fb-94f0-f3d0871d1eec, SPL sürüm 35 (yürürlük 29 Mayıs 2026; DailyMed'de 15 Haziran 2026): bölüm 1, 2.1–2.6, 4, 5.1–5.5, 6.1, 7, 8.1, 8.2, 8.4, 8.5, 8.6, 9.2, 9.3, 11, 12.1, 12.2, 12.3, 13.1, 14.1–14.3, 17. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
- Epidyolex (cannabidiol) 100 mg/mL oral solution, Avrupa ürün bilgisi (SmPC; Jazz Pharmaceuticals Ireland Ltd), ilk ruhsat 19 Eylül 2019, son yenileme 26 Temmuz 2024; bölüm 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 4.6, 4.7, 4.8, 4.9, 5.1, 5.2, 5.3 ve 9. 24–26 Ekim 2026'da indirildi. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
- Walsh KB, McKinney AE, Holmes AE. Minor Cannabinoids: Biosynthesis, Molecular Pharmacology and Potential Therapeutic Uses. Front Pharmacol. 2021;12:777804. PMID 34916950 · doi:10.3389/fphar.2021.777804 Derleme
- Zamarripa CA, Spindle TR, Schriefer D ve ark. A within-subject cross-over trial comparing the acute effects of oral delta-8-tetrahydrocannabinol and delta-9-tetrahydrocannabinol in healthy adults. Drug Alcohol Depend. 2025;272:112676. PMID 40288059 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2025.112676 İnsan · klinik çalışma
- WHO Expert Committee on Drug Dependence. Annex 1. 47th WHO ECDD summary assessments and recommendations, 14–18 October 2024: Hexahydrocannabinol. Adres: https://cdn.who.int/media/docs/default-source/controlled-substances/47th-ecdd/47th-ecdd_unsg_letter_-annex.pdf (26 Ekim 2026'da erişildi). Kurum görüşü
- Christie R, Conlon R, Néfau T, Gallegos A. Semi-synthetic cannabinoids: Recent developments, analytical challenges and strategic responses. Forensic Sci Int. 2026;381:112823. PMID 41637948 · doi:10.1016/j.forsciint.2026.112823 Derleme
- Castaneto MS, Gorelick DA, Desrosiers NA, Hartman RL, Pirard S, Huestis MA. Synthetic cannabinoids: epidemiology, pharmacodynamics, and clinical implications. Drug Alcohol Depend. 2014;144:12-41. PMID 25220897 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2014.08.005 Derleme
- Tait RJ, Caldicott D, Mountain D, Hill SL, Lenton S. A systematic review of adverse events arising from the use of synthetic cannabinoids and their associated treatment. Clin Toxicol (Phila). 2016;54(1):1-13. PMID 26567470 · doi:10.3109/15563650.2015.1110590 Derleme
- Schoedel KA, Szeto I, Setnik B ve ark. Abuse potential assessment of cannabidiol (CBD) in recreational polydrug users: A randomized, double-blind, controlled trial. Epilepsy Behav. 2018;88:162-171. PMID 30286443 · doi:10.1016/j.yebeh.2018.07.027 İnsan · klinik çalışma
- Solowij N, Broyd S, Greenwood LM ve ark. A randomised controlled trial of vaporised Δ9-tetrahydrocannabinol and cannabidiol alone and in combination in frequent and infrequent cannabis users: acute intoxication effects. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2019;269(1):17-35. PMID 30661105 · doi:10.1007/s00406-019-00978-2 İnsan · klinik çalışma
- Lu HC, Mackie K. An Introduction to the Endogenous Cannabinoid System. Biol Psychiatry. 2016;79(7):516-25. PMID 26698193 · doi:10.1016/j.biopsych.2015.07.028 Derleme
- Pertwee RG. The diverse CB1 and CB2 receptor pharmacology of three plant cannabinoids: delta9-tetrahydrocannabinol, cannabidiol and delta9-tetrahydrocannabivarin. Br J Pharmacol. 2008;153(2):199-215. PMID 17828291 · doi:10.1038/sj.bjp.0707442 Derleme
- Banister SD, Connor M. The Chemistry and Pharmacology of Synthetic Cannabinoid Receptor Agonists as New Psychoactive Substances: Origins. Handb Exp Pharmacol. 2018;252:165-190. PMID 29980914 · doi:10.1007/164_2018_143 Derleme
- Tahir MN, Raz FS, Rondeau-Gagné S, Trant JF. The biosynthesis of the cannabinoids. J Cannabis Res. 2021;3(1):7. PMID 33722296 · doi:10.1186/s42238-021-00062-4 Derleme
- Booth JK, Bohlmann J. Terpenes in Cannabis sativa - From plant genome to humans. Plant Sci. 2019;284:67-72. PMID 31084880 · doi:10.1016/j.plantsci.2019.03.022 Derleme
- Bautista JL, Yu S, Tian L. Flavonoids in Cannabis sativa: Biosynthesis, Bioactivities, and Biotechnology. ACS Omega. 2021;6(8):5119-5123. PMID 33681553 · doi:10.1021/acsomega.1c00318 Derleme
- McPartland JM. Cannabis Systematics at the Levels of Family, Genus, and Species. Cannabis Cannabinoid Res. 2018;3(1):203-212. PMID 30426073 · doi:10.1089/can.2018.0039 Derleme
- Smith CJ, Vergara D, Keegan B, Jikomes N. The phytochemical diversity of commercial Cannabis in the United States. PLoS One. 2022;17(5):e0267498. PMID 35588111 · doi:10.1371/journal.pone.0267498 Kimya laboratuvarı
- Mechoulam R, Hanuš LO, Pertwee R, Howlett AC. Early phytocannabinoid chemistry to endocannabinoids and beyond. Nat Rev Neurosci. 2014;15(11):757-64. PMID 25315390 · doi:10.1038/nrn3811 Derleme
- Matsuda LA, Lolait SJ, Brownstein MJ, Young AC, Bonner TI. Structure of a cannabinoid receptor and functional expression of the cloned cDNA. Nature. 1990;346(6284):561-4. PMID 2165569 · doi:10.1038/346561a0 HayvanHücre / laboratuvar
- Devane WA, Hanus L, Breuer A ve ark. Isolation and structure of a brain constituent that binds to the cannabinoid receptor. Science. 1992;258(5090):1946-9. PMID 1470919 · doi:10.1126/science.1470919 HayvanKimya laboratuvarı
- Munro S, Thomas KL, Abu-Shaar M. Molecular characterization of a peripheral receptor for cannabinoids. Nature. 1993;365(6441):61-5. PMID 7689702 · doi:10.1038/365061a0 HayvanHücre / laboratuvar
- Mechoulam R, Ben-Shabat S, Hanus L ve ark. Identification of an endogenous 2-monoglyceride, present in canine gut, that binds to cannabinoid receptors. Biochem Pharmacol. 1995;50(1):83-90. PMID 7605349 · doi:10.1016/0006-2952(95)00109-d HayvanHücre / laboratuvar
- Hanuš LO, Meyer SM, Muñoz E, Taglialatela-Scafati O, Appendino G. Phytocannabinoids: a unified critical inventory. Nat Prod Rep. 2016;33(12):1357-1392. PMID 27722705 · doi:10.1039/c6np00074f Derleme
- Gülck T, Møller BL. Phytocannabinoids: Origins and Biosynthesis. Trends Plant Sci. 2020;25(10):985-1004. PMID 32646718 · doi:10.1016/j.tplants.2020.05.005 Derleme
- Gertsch J, Leonti M, Raduner S ve ark. Beta-caryophyllene is a dietary cannabinoid. Proc Natl Acad Sci U S A. 2008;105(26):9099-104. PMID 18574142 · doi:10.1073/pnas.0803601105 Hücre / laboratuvarHayvan
- Gertsch J, Pertwee RG, Di Marzo V. Phytocannabinoids beyond the Cannabis plant - do they exist? Br J Pharmacol. 2010;160(3):523-9. PMID 20590562 · doi:10.1111/j.1476-5381.2010.00745.x Derleme
- Santiago M, Sachdev S, Arnold JC, McGregor IS, Connor M. Absence of Entourage: Terpenoids Commonly Found in Cannabis sativa Do Not Modulate the Functional Activity of Δ9-THC at Human CB1 and CB2 Receptors. Cannabis Cannabinoid Res. 2019;4(3):165-176. PMID 31559333 · doi:10.1089/can.2019.0016 Hücre / laboratuvar
- Thomas A, Baillie GL, Phillips AM ve ark. Cannabidiol displays unexpectedly high potency as an antagonist of CB1 and CB2 receptor agonists in vitro. Br J Pharmacol. 2007;150(5):613-23. PMID 17245363 · doi:10.1038/sj.bjp.0707133 Hücre / laboratuvar
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 31.01.2026, sayı 33154: madde 1, 2, 4/1 (g, h, j, k, l, m, ü), 5, 6, 8 (8/3 dahil), 10, 12, 17, 25/2, 28 (28/3 dahil), 32, 34, 38, 39. mevzuat.gov.tr, 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Russo EB. Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. Br J Pharmacol. 2011;163(7):1344-64. PMID 21749363 · doi:10.1111/j.1476-5381.2011.01238.x Derleme
- Potts AJ, Cano C, Thomas SHL, Hill SL. Synthetic cannabinoid receptor agonists: classification and nomenclature. Clin Toxicol (Phila). 2020;58(2):82-98. PMID 31524007 · doi:10.1080/15563650.2019.1661425 Derleme
- MARINOL (dronabinol) capsules, ABD reçete bilgisi, DailyMed setid d0efeeec-640d-43c3-8f0a-d31324a11c68, SPL sürüm 5 (effectiveTime 14 Şubat 2023): bölüm 5.1, 5.2, 5.3, 5.5, 6.1, 7.1-7.4, 8.1, 8.5, 8.6, 9.2, 9.3, 11, 12.2, 12.3, 12.5, 17. 24–26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
- EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D, Bohn T ve ark. Safety of synthetic cannabidiol as a novel food pursuant to regulation (EU) 2015/2283. EFSA J. 2026;24(9):e10154. PMID 42761670 · doi:10.2903/j.efsa.2026.10154 Kurum görüşü
- McPartland JM, Small E. A classification of endangered high-THC cannabis (Cannabis sativa subsp. indica) domesticates and their wild relatives. PhytoKeys. 2020;144:81-112. PMID 32296283 · doi:10.3897/phytokeys.144.46700 Derleme
- ElSohly MA, Radwan MM, Gul W, Chandra S, Galal A. Phytochemistry of Cannabis sativa L. Prog Chem Org Nat Prod. 2017;103:1-36. PMID 28120229 · doi:10.1007/978-3-319-45541-9_1 Derleme
- Wood TB, Spivey WTN, Easterfield TH. III.—Cannabinol. Part I. J Chem Soc Trans. 1899;75:20-36. doi:10.1039/ct8997500020 Kimya laboratuvarı
- Adams R, Baker BR, Wearn RB. Structure of Cannabinol. III. Synthesis of Cannabinol, 1-Hydroxy-3-n-amyl-6,6,9-trimethyl-6-dibenzopyran. J Am Chem Soc. 1940;62(8):2204-7. doi:10.1021/ja01865a083 Kimya laboratuvarı
- Mechoulam R, Shvo Y. Hashish. I. The structure of cannabidiol. Tetrahedron. 1963;19(12):2073-8. PMID 5879214 · doi:10.1016/0040-4020(63)85022-x Kimya laboratuvarı
- Gaoni Y, Mechoulam R. Isolation, structure, and partial synthesis of an active constituent of hashish. J Am Chem Soc. 1964;86(8):1646-7. doi:10.1021/ja01062a046 Kimya laboratuvarı
- Sugiura T, Kondo S, Sukagawa A ve ark. 2-Arachidonoylglycerol: a possible endogenous cannabinoid receptor ligand in brain. Biochem Biophys Res Commun. 1995;215(1):89-97. PMID 7575630 · doi:10.1006/bbrc.1995.2437 Hayvan
- Cravatt BF, Giang DK, Mayfield SP ve ark. Molecular characterization of an enzyme that degrades neuromodulatory fatty-acid amides. Nature. 1996;384(6604):83-7. PMID 8900284 · doi:10.1038/384083a0 Hayvan
- ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Drugs@FDA: NDA 210365 (kannabidiol ağızdan çözelti), özgün başvuru onayı 25 Haziran 2018; DEA çizelge V Federal Register bildirimi 28 Eylül 2018. openFDA drugsfda kaydı; 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Di Marzo V, Fontana A, Cadas H ve ark. Formation and inactivation of endogenous cannabinoid anandamide in central neurons. Nature. 1994;372(6507):686-91. PMID 7990962 · doi:10.1038/372686a0 HayvanHücre / laboratuvar
- Dinh TP, Carpenter D, Leslie FM ve ark. Brain monoglyceride lipase participating in endocannabinoid inactivation. Proc Natl Acad Sci U S A. 2002;99(16):10819-24. PMID 12136125 · doi:10.1073/pnas.152334899 Hayvan
- Roque-Bravo R, Silva RS, Malheiro RF ve ark. Synthetic Cannabinoids: A Pharmacological and Toxicological Overview. Annu Rev Pharmacol Toxicol. 2023;63:187-209. PMID 35914767 · doi:10.1146/annurev-pharmtox-031122-113758 Derleme
- Hermanns-Clausen M, Kneisel S, Szabo B, Auwärter V. Acute toxicity due to the confirmed consumption of synthetic cannabinoids: clinical and laboratory findings. Addiction. 2013;108(3):534-44. PMID 22971158 · doi:10.1111/j.1360-0443.2012.04078.x İnsan · olgu bildirimi
- Wang M, Wang YH, Avula B ve ark. Decarboxylation Study of Acidic Cannabinoids: A Novel Approach Using Ultra-High-Performance Supercritical Fluid Chromatography/Photodiode Array-Mass Spectrometry. Cannabis Cannabinoid Res. 2016;1(1):262-271. PMID 28861498 · doi:10.1089/can.2016.0020 Kimya laboratuvarı
- Moreno-Sanz G. Can You Pass the Acid Test? Critical Review and Novel Therapeutic Perspectives of Δ9-Tetrahydrocannabinolic Acid A. Cannabis Cannabinoid Res. 2016;1(1):124-130. PMID 28861488 · doi:10.1089/can.2016.0008 Derleme
- Fairbairn JW, Liebmann JA, Rowan MG. The stability of cannabis and its preparations on storage. J Pharm Pharmacol. 1976;28(1):1-7. PMID 6643 · doi:10.1111/j.2042-7158.1976.tb04014.x Kimya laboratuvarı
- Livingston SJ, Quilichini TD, Booth JK ve ark. Cannabis glandular trichomes alter morphology and metabolite content during flower maturation. Plant J. 2020;101(1):37-56. PMID 31469934 · doi:10.1111/tpj.14516 Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarı
- de Meijer EP, Bagatta M, Carboni A ve ark. The inheritance of chemical phenotype in Cannabis sativa L. Genetics. 2003;163(1):335-46. PMID 12586720 · doi:10.1093/genetics/163.1.335 Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarı
- Birleşmiş Milletler. Uyuşturucu Maddeler Tek Sözleşmesi, 1961 (1972 Protokolüyle değiştirilmiş hâli): madde 1(1)(b)–(d) ve madde 28. UNODC PDF metni; 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Amerika Birleşik Devletleri Kanunu, 7 U.S.C. § 1639o (Definitions). Pub. L. 115-334, § 10113 (20 Aralık 2018) ile eklendi; Pub. L. 119-37, bölüm B, başlık VII, § 781 (12 Kasım 2025) ile değiştirildi, değişiklik kabulden 365 gün sonra yürürlüğe girer. Cornell LII metni ve değişiklik notu; 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin (AB) 2021/2115 sayılı Tüzüğü, 2 Aralık 2021 (ortak tarım politikası stratejik planları): gerekçe 18, madde 1(2), madde 4(4) ikinci alt paragraf, madde 4(8). OJ L 435, 6.12.2021, s. 1. Avrupa Birliği Yayın Ofisi metni; 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Fellermeier M, Zenk MH. Prenylation of olivetolate by a hemp transferase yields cannabigerolic acid, the precursor of tetrahydrocannabinol. FEBS Lett. 1998;427(2):283-5. PMID 9607329 · doi:10.1016/s0014-5793(98)00450-5 Kimya laboratuvarı
- Sirikantaramas S, Morimoto S, Shoyama Y ve ark. The gene controlling marijuana psychoactivity: molecular cloning and heterologous expression of Delta1-tetrahydrocannabinolic acid synthase from Cannabis sativa L. J Biol Chem. 2004;279(38):39767-74. PMID 15190053 · doi:10.1074/jbc.M403693200 Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarı
- Sirikantaramas S, Taura F, Tanaka Y, Ishikawa Y, Morimoto S, Shoyama Y. Tetrahydrocannabinolic acid synthase, the enzyme controlling marijuana psychoactivity, is secreted into the storage cavity of the glandular trichomes. Plant Cell Physiol. 2005;46(9):1578-82. PMID 16024552 · doi:10.1093/pcp/pci166 Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarı
- Taura F, Morimoto S, Shoyama Y. Purification and characterization of cannabidiolic-acid synthase from Cannabis sativa L.. Biochemical analysis of a novel enzyme that catalyzes the oxidocyclization of cannabigerolic acid to cannabidiolic acid. J Biol Chem. 1996;271(29):17411-6. PMID 8663284 · doi:10.1074/jbc.271.29.17411 Kimya laboratuvarı
- Morimoto S, Komatsu K, Taura F, Shoyama Y. Purification and characterization of cannabichromenic acid synthase from Cannabis sativa. Phytochemistry. 1998;49(6):1525-9. PMID 9862135 · doi:10.1016/s0031-9422(98)00278-7 Kimya laboratuvarı
- Hädener M, Vieten S, Weinmann W, Mahler H. A preliminary investigation of lung availability of cannabinoids by smoking marijuana or dabbing BHO and decarboxylation rate of THC- and CBD-acids. Forensic Sci Int. 2019;295:207-212. PMID 30638755 · doi:10.1016/j.forsciint.2018.12.021 Kimya laboratuvarı
- Dussy FE, Hamberg C, Luginbühl M, Schwerzmann T, Briellmann TA. Isolation of Delta9-THCA-A from hemp and analytical aspects concerning the determination of Delta9-THC in cannabis products. Forensic Sci Int. 2005;149(1):3-10. PMID 15734104 · doi:10.1016/j.forsciint.2004.05.015 Kimya laboratuvarı
- ABD Federal Düzenlemeler Kodu, 7 CFR Bölüm 990 (Domestic Hemp Production Program), § 990.1 Tanımlar: "Acceptable hemp THC level", "Decarboxylated", "Total THC". eCFR, 22 Ekim 2026 güncel sürüm; 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound veritabanı: anandamid (CID 5281969), 2-AG (CID 5282280), Δ9-THC (CID 16078), kannabidiol (CID 644019), kannabinol (CID 2543). Formül, molekül ağırlığı, IUPAC adı ve InChIKey PubChem'in hesapladığı değerlerdir. 3B konformer yalnız THC, CBD ve CBN için vardır; deneysel değil, PubChem'in hesapladığı bir modeldir. 15'ten fazla dönebilir bağı olan anandamid ve 2-AG için PubChem konformer üretmez. 24 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Bilgisayar modeli
- National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound veritabanı: tetrahidrokannabinolik asit (CID 3082459; C22H30O4; 358,5), kannabidiolik asit (CID 160570; C22H30O4; 358,5), kannabigerolik asit (CID 6449999; C22H32O4; 360,5), kannabigerol (CID 5315659; C21H32O2; 316,5). Molekül ağırlıkları PubChem'in hesapladığı değerlerdir; PUG REST ile 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kimya laboratuvarı
- Jaidee W, Siridechakorn I, Nessopa S ve ark. Kinetics of CBD, Δ9-THC Degradation and Cannabinol Formation in Cannabis Resin at Various Temperature and pH Conditions. Cannabis Cannabinoid Res. 2022;7(4):537-547. PMID 34096805 · doi:10.1089/can.2021.0004 Kimya laboratuvarı
- Continuing Appropriations, Agriculture, Legislative Branch, Military Construction and Veterans Affairs, and Extensions Act, 2026. Public Law 119-37, 12 Kasım 2025; bölüm B, md. 781 (7 U.S.C. 1639o "hemp" tanımı; yürürlük yasadan 365 gün sonra). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Continuing Appropriations and Extensions Act, 2027. Public Law 119-103, 2 Eylül 2026; md. 2019 (Section 781 Extension; 11 Aralık 2026'ya kadar kısmi uygulama). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Citti C, Braghiroli D, Vandelli MA, Cannazza G. Pharmaceutical and biomedical analysis of cannabinoids: A critical review. J Pharm Biomed Anal. 2018;147:565-579. PMID 28641906 · doi:10.1016/j.jpba.2017.06.003 Derleme
- Komisyonun (AB) 2022/126 sayılı Yetki Devrine Dayalı Tüzüğü, 7 Aralık 2021: madde 2, 3, 5 ve Ek I (kenevir çeşitlerinin doğrulanması ve Δ9-THC içeriğinin belirlenmesi için Birlik yöntemi). OJ L 20, 31.1.2022, s. 52. Avrupa Birliği Yayın Ofisi metni; 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin (AB) 1307/2013 sayılı Tüzüğü, 17 Aralık 2013 (ortak tarım politikası doğrudan ödemeleri): madde 32(6). OJ L 347, 20.12.2013, s. 608 (özgün metin). Avrupa Birliği Yayın Ofisi metni; 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 31.01.2026, sayı 33154: madde 3/1 (d, i, k, p, ş), 4, 5 (5/1-d dahil), 8, 9, 11, 20, geçici madde 1. mevzuat.gov.tr, 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Corroon J. Cannabinol and Sleep: Separating Fact from Fiction. Cannabis Cannabinoid Res. 2021;6(5):366-371. PMID 34468204 · doi:10.1089/can.2021.0006 Derleme
- McPartland JM, Duncan M, Di Marzo V, Pertwee RG. Are cannabidiol and Δ(9) -tetrahydrocannabivarin negative modulators of the endocannabinoid system? A systematic review. Br J Pharmacol. 2015;172(3):737-53. PMID 25257544 · doi:10.1111/bph.12944 Derleme
- Ibeas Bih C, Chen T, Nunn AV ve ark. Molecular Targets of Cannabidiol in Neurological Disorders. Neurotherapeutics. 2015;12(4):699-730. PMID 26264914 · doi:10.1007/s13311-015-0377-3 Derleme
- Moore A, Straube S, Fisher E, Eccleston C. Cannabidiol (CBD) Products for Pain: Ineffective, Expensive, and With Potential Harms. J Pain. 2024;25(4):833-842. PMID 37863344 · doi:10.1016/j.jpain.2023.10.009 Derleme
- Wilson J, Dobson O, Langcake A ve ark. The efficacy and safety of cannabinoids for the treatment of mental disorders and substance use disorders: a systematic review and meta-analysis. Lancet Psychiatry. 2026;13(4):304-315. (Düzeltme: Lancet Psychiatry. 2026;13(8):e11.) PMID 41856154 · doi:10.1016/S2215-0366(26)00015-5 Derleme
- Cannabidiol (CBD) — Critical Review Report. Dünya Sağlık Örgütü, Uyuşturucu Bağımlılığı Uzman Komitesi (ECDD) 40. toplantısı, Cenevre, 4–7 Haziran 2018; 28 sayfa; okunan bölümler: Özet, 3, 6, 7, 8, 14, 17, 18. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Babalonis S, Haney M, Malcolm RJ ve ark. Oral cannabidiol does not produce a signal for abuse liability in frequent marijuana smokers. Drug Alcohol Depend. 2017;172:9-13. PMID 28088032 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2016.11.030 İnsan · klinik çalışma
- Merrick J, Lane B, Sebree T, Yaksh T, O'Neill C, Banks SL. Identification of Psychoactive Degradants of Cannabidiol in Simulated Gastric and Physiological Fluid. Cannabis Cannabinoid Res. 2016;1(1):102-112. PMID 28861485 · doi:10.1089/can.2015.0004 Kimya laboratuvarı
- Nahler G, Grotenhermen F, Zuardi AW, Crippa JAS. A Conversion of Oral Cannabidiol to Delta9-Tetrahydrocannabinol Seems Not to Occur in Humans. Cannabis Cannabinoid Res. 2017;2(1):81-86. PMID 28861507 · doi:10.1089/can.2017.0009 Derleme
- Grotenhermen F, Russo E, Zuardi AW. Even High Doses of Oral Cannabidol Do Not Cause THC-Like Effects in Humans: Comment on Merrick et al. Cannabis and Cannabinoid Research 2016;1(1):102-112; DOI: 10.1089/can.2015.0004. Cannabis Cannabinoid Res. 2017;2(1):1-4. PMID 28861499 · doi:10.1089/can.2016.0036 Derleme
- Golombek P, Müller M, Barthlott I, Sproll C, Lachenmeier DW. Conversion of Cannabidiol (CBD) into Psychotropic Cannabinoids Including Tetrahydrocannabinol (THC): A Controversy in the Scientific Literature. Toxics. 2020;8(2):41. PMID 32503116 · doi:10.3390/toxics8020041 DerlemeKimya laboratuvarı
- Sholler DJ, Spindle TR, Cone EJ ve ark. Urinary Pharmacokinetic Profile of Cannabidiol (CBD), Δ9-Tetrahydrocannabinol (THC) and Their Metabolites following Oral and Vaporized CBD and Vaporized CBD-Dominant Cannabis Administration. J Anal Toxicol. 2022;46(5):494-503. PMID 34089060 · doi:10.1093/jat/bkab059 İnsan · klinik çalışma
- Laprairie RB, Bagher AM, Kelly ME, Denovan-Wright EM. Cannabidiol is a negative allosteric modulator of the cannabinoid CB1 receptor. Br J Pharmacol. 2015;172(20):4790-805. PMID 26218440 · doi:10.1111/bph.13250 Hücre / laboratuvar
- Tham M, Yilmaz O, Alaverdashvili M, Kelly MEM, Denovan-Wright EM, Laprairie RB. Allosteric and orthosteric pharmacology of cannabidiol and cannabidiol-dimethylheptyl at the type 1 and type 2 cannabinoid receptors. Br J Pharmacol. 2019;176(10):1455-1469. PMID 29981240 · doi:10.1111/bph.14440 Hücre / laboratuvarBilgisayar modeli
- Pandey P, Zagzoog A, Laprairie RB ve ark. Determination of the Negative Allosteric Binding Site of Cannabidiol at the CB1 Receptor: A Combined Computational and Site-Directed Mutagenesis Study. ACS Chem Neurosci. 2025;16(3):311-328. PMID 39812521 · doi:10.1021/acschemneuro.4c00343 Bilgisayar modeliHücre / laboratuvar
- Straiker A, Dvorakova M, Zimmowitch A, Mackie K. Cannabidiol Inhibits Endocannabinoid Signaling in Autaptic Hippocampal Neurons. Mol Pharmacol. 2018;94(1):743-748. PMID 29669714 · doi:10.1124/mol.118.111864 HayvanHücre / laboratuvar
- Woodbridge M, Fleisch J. Cannabis-based medicines: On the topic of intoxication. Br J Clin Pharmacol. 2026 (çevrim içi önce yayımlandı). PMID 42791631 · doi:10.1002/bcp.70840 Derleme
- Russo EB, Burnett A, Hall B, Parker KK. Agonistic properties of cannabidiol at 5-HT1a receptors. Neurochem Res. 2005;30(8):1037-43. PMID 16258853 · doi:10.1007/s11064-005-6978-1 Hücre / laboratuvar
- Martínez-Aguirre C, Carmona-Cruz F, Velasco AL ve ark. Cannabidiol Acts at 5-HT1A Receptors in the Human Brain: Relevance for Treating Temporal Lobe Epilepsy. Front Behav Neurosci. 2020;14:611278. PMID 33384591 · doi:10.3389/fnbeh.2020.611278 İnsan dokusu
- Pumroy RA, Samanta A, Liu Y ve ark. Molecular mechanism of TRPV2 channel modulation by cannabidiol. Elife. 2019;8:e48792. PMID 31566564 · doi:10.7554/eLife.48792 Molekül yapısı (laboratuvar)
- Carrier EJ, Auchampach JA, Hillard CJ. Inhibition of an equilibrative nucleoside transporter by cannabidiol: a mechanism of cannabinoid immunosuppression. Proc Natl Acad Sci U S A. 2006;103(20):7895-900. PMID 16672367 · doi:10.1073/pnas.0511232103 Hücre / laboratuvarHayvan
- Ghovanloo MR, Shuart NG, Mezeyova J, Dean RA, Ruben PC, Goodchild SJ. Inhibitory effects of cannabidiol on voltage-dependent sodium currents. J Biol Chem. 2018;293(43):16546-16558. PMID 30219789 · doi:10.1074/jbc.RA118.004929 Hücre / laboratuvar
- Leweke FM, Piomelli D, Pahlisch F ve ark. Cannabidiol enhances anandamide signaling and alleviates psychotic symptoms of schizophrenia. Transl Psychiatry. 2012;2(3):e94. PMID 22832859 · doi:10.1038/tp.2012.15 İnsan · klinik çalışma
- Elmes MW, Kaczocha M, Berger WT ve ark. Fatty acid-binding proteins (FABPs) are intracellular carriers for Δ9-tetrahydrocannabinol (THC) and cannabidiol (CBD). J Biol Chem. 2015;290(14):8711-21. PMID 25666611 · doi:10.1074/jbc.M114.618447 Hücre / laboratuvar
- Bisogno T, Hanus L, De Petrocellis L ve ark. Molecular targets for cannabidiol and its synthetic analogues: effect on vanilloid VR1 receptors and on the cellular uptake and enzymatic hydrolysis of anandamide. Br J Pharmacol. 2001;134(4):845-52. PMID 11606325 · doi:10.1038/sj.bjp.0704327 Hücre / laboratuvar
- Gray RA, Whalley BJ. The proposed mechanisms of action of CBD in epilepsy. Epileptic Disord. 2020;22(S1):10-15. PMID 32053110 · doi:10.1684/epd.2020.1135 Derleme
- Devinsky O, Cross JH, Laux L ve ark. Trial of Cannabidiol for Drug-Resistant Seizures in the Dravet Syndrome. N Engl J Med. 2017;376(21):2011-2020. PMID 28538134 · doi:10.1056/NEJMoa1611618 İnsan · klinik çalışma
- Devinsky O, Patel AD, Cross JH ve ark. Effect of Cannabidiol on Drop Seizures in the Lennox-Gastaut Syndrome. N Engl J Med. 2018;378(20):1888-1897. PMID 29768152 · doi:10.1056/NEJMoa1714631 İnsan · klinik çalışma
- Thiele EA, Marsh ED, French JA ve ark. Cannabidiol in patients with seizures associated with Lennox-Gastaut syndrome (GWPCARE4): a randomised, double-blind, placebo-controlled phase 3 trial. Lancet. 2018;391(10125):1085-1096. PMID 29395273 · doi:10.1016/S0140-6736(18)30136-3 İnsan · klinik çalışma
- Lattanzi S, Brigo F, Trinka E ve ark. Efficacy and Safety of Cannabidiol in Epilepsy: A Systematic Review and Meta-Analysis. Drugs. 2018;78(17):1791-1804. PMID 30390221 · doi:10.1007/s40265-018-0992-5 Derleme
- Taylor L, Gidal B, Blakey G, Tayo B, Morrison G. A Phase I, Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled, Single Ascending Dose, Multiple Dose, and Food Effect Trial of the Safety, Tolerability and Pharmacokinetics of Highly Purified Cannabidiol in Healthy Subjects. CNS Drugs. 2018;32(11):1053-1067. (Düzeltme: CNS Drugs. 2019;33(4):397; bir denklemle ilgili.) PMID 30374683 · doi:10.1007/s40263-018-0578-5 İnsan · klinik çalışma
Düzeltme (CNS Drugs 2019;33(4):397): Tartışma bölümündeki etkin yarılanma formülü yanlış basılmıştı: doz aralığı (τ) yerine ln 2 yazılmıştı. Doğrusu: etkin yarılanma = τ × ln 2 / ln[R / (R − 1)]; R birikim oranıdır. Makaledeki sayılar doğru formülle hesaplanmış: makalenin kendi tablosundaki birikim oranları (1,80 ve 2,62; τ = 12 saat) bu formülle 10 ve 17 saati verir (hesap bizim). Bu dersteki değerler değişmez. Düzeltme kaydı
- Thiele EA, Bebin EM, Bhathal H ve ark. Add-on Cannabidiol Treatment for Drug-Resistant Seizures in Tuberous Sclerosis Complex: A Placebo-Controlled Randomized Clinical Trial. JAMA Neurol. 2021;78(3):285-292. PMID 33346789 · doi:10.1001/jamaneurol.2020.4607 İnsan · klinik çalışma
- Qin N, Neeper MP, Liu Y ve ark. TRPV2 is activated by cannabidiol and mediates CGRP release in cultured rat dorsal root ganglion neurons. J Neurosci. 2008;28(24):6231-8. PMID 18550765 · doi:10.1523/JNEUROSCI.0504-08.2008 Hücre / laboratuvarHayvan
- Ryberg E, Larsson N, Sjögren S ve ark. The orphan receptor GPR55 is a novel cannabinoid receptor. Br J Pharmacol. 2007;152(7):1092-101. PMID 17876302 · doi:10.1038/sj.bjp.0707460 Hücre / laboratuvar
- Whyte LS, Ryberg E, Sims NA ve ark. The putative cannabinoid receptor GPR55 affects osteoclast function in vitro and bone mass in vivo. Proc Natl Acad Sci U S A. 2009;106(38):16511-6. PMID 19805329 · doi:10.1073/pnas.0902743106 Hücre / laboratuvarHayvan
- Sylantyev S, Jensen TP, Ross RA, Rusakov DA. Cannabinoid- and lysophosphatidylinositol-sensitive receptor GPR55 boosts neurotransmitter release at central synapses. Proc Natl Acad Sci U S A. 2013;110(13):5193-8. PMID 23472002 · doi:10.1073/pnas.1211204110 Hayvan
- O'Sullivan SE, Sun Y, Bennett AJ, Randall MD, Kendall DA. Time-dependent vascular actions of cannabidiol in the rat aorta. Eur J Pharmacol. 2009;612(1-3):61-8. PMID 19285060 · doi:10.1016/j.ejphar.2009.03.010 HayvanHücre / laboratuvar
- Huestis MA, Gorelick DA, Heishman SJ ve ark. Blockade of effects of smoked marijuana by the CB1-selective cannabinoid receptor antagonist SR141716. Arch Gen Psychiatry. 2001;58(4):322-8. PMID 11296091 · doi:10.1001/archpsyc.58.4.322 İnsan · klinik çalışma
- D'Souza DC, Perry E, MacDougall L ve ark. The psychotomimetic effects of intravenous delta-9-tetrahydrocannabinol in healthy individuals: implications for psychosis. Neuropsychopharmacology. 2004;29(8):1558-72. PMID 15173844 · doi:10.1038/sj.npp.1300496 İnsan · klinik çalışma
- SYNDROS (dronabinol) oral solution, ABD reçete bilgisi, DailyMed setid a7801c70-995d-46a2-91ee-141ef427c6b5, SPL sürüm 9 (effectiveTime 21 Nisan 2026): bölüm 4, 5.1-5.3, 5.7, 7.1-7.3, 8.1-8.6, 12.3, 12.5. 24–25 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
- CESAMET (nabilone) capsules, ABD reçete bilgisi; Drugs@FDA NDA 018677, ek başvuru 17, etiket belgesi 28 Nisan 2022; ürünün pazarlama durumu Drugs@FDA kaydında "Discontinued"; okunan bölümler: DESCRIPTION, CLINICAL PHARMACOLOGY, INDICATIONS AND USAGE, DRUG ABUSE AND DEPENDENCE. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
- Drugs@FDA başvuru kayıtları, openFDA arayüzünden: NDA 210365 (kannabidiol ağızdan çözelti; özgün onay kaydı 25 Haziran 2018, etkinlik ek başvuruları 31 Temmuz 2020, DEA sınıflandırma bildirimi 28 Eylül 2018) ve NDA 018677 (nabilon; özgün onay 26 Aralık 1985, ürün durumu Discontinued). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Nabilone 0.25mg Capsules – Summary of Product Characteristics (Brown & Burk UK Ltd), ilk ruhsat 23/01/2017, yenileme 27/01/2025, revizyon 06/06/2026; bölüm 4.1, 4.3, 4.4, 4.5, 5.1. Adres: https://www.medicines.org.uk/emc/product/12766/smpc (26 Ekim 2026'da erişildi). Resmî ilaç bilgisi
- Sativex Oromucosal Spray (delta-9-tetrahidrokannabinol ve kannabidiol), Birleşik Krallık ürün bilgisi (SmPC), ruhsat sahibi SVX Therapeutics Limited; ilk ruhsat 16 Haziran 2010, son yenileme 6 Ağustos 2018; metin revizyonu 2 Nisan 2026, electronic medicines compendium'da 14 Temmuz 2026'da güncellendi, 24–26 Ekim 2026'da erişildi: bölüm 2, 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 4.6, 4.7, 4.8, 4.9, 5.1, 5.2, 5.3, 9, 10. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
- Colizzi M, Bhattacharyya S. Cannabis use and the development of tolerance: a systematic review of human evidence. Neurosci Biobehav Rev. 2018;93:1-25. PMID 30056176 · doi:10.1016/j.neubiorev.2018.07.014 Derleme
- Lopez-Quintero C, Pérez de los Cobos J, Hasin DS ve ark. Probability and predictors of transition from first use to dependence on nicotine, alcohol, cannabis, and cocaine: results of the National Epidemiologic Survey on Alcohol and Related Conditions (NESARC). Drug Alcohol Depend. 2011;115(1-2):120-30. PMID 21145178 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2010.11.004 İnsan · gözlemsel çalışma
- Leung J, Chan GCK, Hides L, Hall WD. What is the prevalence and risk of cannabis use disorders among people who use cannabis? a systematic review and meta-analysis. Addict Behav. 2020;109:106479. PMID 32485547 · doi:10.1016/j.addbeh.2020.106479 Derleme
- Bahji A, Stephenson C, Tyo R, Hawken ER, Seitz DP. Prevalence of Cannabis Withdrawal Symptoms Among People With Regular or Dependent Use of Cannabinoids: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Netw Open. 2020;3(4):e202370. PMID 32271390 · doi:10.1001/jamanetworkopen.2020.2370 Derleme
- Di Forti M, Quattrone D, Freeman TP ve ark. The contribution of cannabis use to variation in the incidence of psychotic disorder across Europe (EU-GEI): a multicentre case-control study. Lancet Psychiatry. 2019;6(5):427-436. PMID 30902669 · doi:10.1016/S2215-0366(19)30048-3 İnsan · gözlemsel çalışma
- Marconi A, Di Forti M, Lewis CM, Murray RM, Vassos E. Meta-analysis of the Association Between the Level of Cannabis Use and Risk of Psychosis. Schizophr Bull. 2016;42(5):1262-9. PMID 26884547 · doi:10.1093/schbul/sbw003 Derleme
- Gage SH, Jones HJ, Burgess S ve ark. Assessing causality in associations between cannabis use and schizophrenia risk: a two-sample Mendelian randomization study. Psychol Med. 2017;47(5):971-980. PMID 27928975 · doi:10.1017/S0033291716003172 İnsan · genetik çalışma
- Wikidata Q190067 (tetrahidrokannabinol): PubChem CID 16078, ChEBI 66964, MeSH D013759, DrugBank DB00470, CAS 1972-08-3. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kimya laboratuvarı
- Felder CC, Joyce KE, Briley EM ve ark. Comparison of the pharmacology and signal transduction of the human cannabinoid CB1 and CB2 receptors. Mol Pharmacol. 1995;48(3):443-50. PMID 7565624 Hücre / laboratuvar
- McPartland JM, Glass M, Pertwee RG. Meta-analysis of cannabinoid ligand binding affinity and receptor distribution: interspecies differences. Br J Pharmacol. 2007;152(5):583-93. PMID 17641667 · doi:10.1038/sj.bjp.0707399 Derleme
- Hirvonen J, Goodwin RS, Li CT ve ark. Reversible and regionally selective downregulation of brain cannabinoid CB1 receptors in chronic daily cannabis smokers. Mol Psychiatry. 2012;17(6):642-9. PMID 21747398 · doi:10.1038/mp.2011.82 İnsan · gözlemsel çalışma
- Scott JC, Slomiak ST, Jones JD, Rosen AFG, Moore TM, Gur RC. Association of Cannabis With Cognitive Functioning in Adolescents and Young Adults: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Psychiatry. 2018;75(6):585-595. PMID 29710074 · doi:10.1001/jamapsychiatry.2018.0335 Derleme
- Smith LA, Azariah F, Lavender VT, Stoner NS, Bettiol S. Cannabinoids for nausea and vomiting in adults with cancer receiving chemotherapy. Cochrane Database Syst Rev. 2015;2015(11):CD009464. PMID 26561338 · doi:10.1002/14651858.CD009464.pub2 Derleme
- Englund A, Oliver D, Chesney E ve ark. Does cannabidiol make cannabis safer? A randomised, double-blind, cross-over trial of cannabis with four different CBD:THC ratios. Neuropsychopharmacology. 2023;48(6):869-876. PMID 36380220 · doi:10.1038/s41386-022-01478-z İnsan · klinik çalışma
- Bilbao A, Spanagel R. Medical cannabinoids: a pharmacology-based systematic review and meta-analysis for all relevant medical indications. BMC Med. 2022;20(1):259. PMID 35982439 · doi:10.1186/s12916-022-02459-1 Derleme
- Cammà G, Verdouw MP, van der Meer PB, Groenink L, Batalla A. Therapeutic potential of minor cannabinoids in psychiatric disorders: A systematic review. Eur Neuropsychopharmacol. 2025;91:9-24. PMID 39541799 · doi:10.1016/j.euroneuro.2024.10.006 Derleme
- Lacerda M, Carona A, Castanheira S, Falcão A, Bicker J, Fortuna A. Pharmacokinetics of Non-Psychotropic Phytocannabinoids. Pharmaceutics. 2025;17(2):236. PMID 40006604 · doi:10.3390/pharmaceutics17020236 Derleme
- Harvey DJ. Stability of cannabinoids in dried samples of cannabis dating from around 1896-1905. J Ethnopharmacol. 1990;28(1):117-28. PMID 2314109 · doi:10.1016/0378-8741(90)90068-5 Kimya laboratuvarı
- Lavender IG, Marshall NS, McCartney D ve ark. Cannabinol for Acute Treatment of Insomnia Disorder in a Randomized Placebo-Controlled Crossover Trial. J Sleep Res. 2026;35(4):e70284. PMID 41698831 · doi:10.1111/jsr.70284 İnsan · klinik çalışma
- Bonn-Miller MO, Feldner MT, Bynion TM ve ark. A double-blind, randomized, placebo-controlled study of the safety and effects of CBN with and without CBD on sleep quality. Exp Clin Psychopharmacol. 2024;32(3):277-284. PMID 37796540 · doi:10.1037/pha0000682 İnsan · klinik çalışma
- Kolobaric A, Saleska J, Hewlings SJ ve ark. A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial to Assess the Effectiveness and Safety of Melatonin and Three Formulations of Floraworks Proprietary TruCBN™ for Improving Sleep. Pharmaceuticals (Basel). 2024;17(8):977. PMID 39204082 · doi:10.3390/ph17080977 İnsan · klinik çalışma
- Anderson LL, Hawkins NA, Yip KL, Udoh M, Kearney JA, Arnold JC. Preclinical Evidence for a Drug-Drug Interaction Between Cannabinol and Melatonin. Basic Clin Pharmacol Toxicol. 2025;136(1):e14120. PMID 39722474 · doi:10.1111/bcpt.14120 HayvanHücre / laboratuvar
- Russo EB, Cuttler C, Cooper ZD, Stueber A, Whiteley VL, Sexton M. Survey of Patients Employing Cannabigerol-Predominant Cannabis Preparations: Perceived Medical Effects, Adverse Events, and Withdrawal Symptoms. Cannabis Cannabinoid Res. 2022;7(5):706-716. PMID 34569849 · doi:10.1089/can.2021.0058 İnsan · gözlemsel çalışma
- Cuttler C, Stueber A, Cooper ZD, Russo E. Acute effects of cannabigerol on anxiety, stress, and mood: a double-blind, placebo-controlled, crossover, field trial. Sci Rep. 2024;14(1):16163. PMID 39003387 · doi:10.1038/s41598-024-66879-0 İnsan · klinik çalışma
- Emerson CR, Webster CE, Daza EJ, Klamer BG, Tummalacherla M. Effect of Cannabigerol on Sleep and Quality of Life in Veterans: A Decentralized, Randomized, Placebo-Controlled Trial. Med Cannabis Cannabinoids. 2026;9(1):1-14. PMID 41574318 · doi:10.1159/000549902 İnsan · klinik çalışma
- Haghdoost M, Peters EN, Roberts M, Bonn-Miller MO. Tetrahydrocannabivarin is Not Tetrahydrocannabinol. Cannabis Cannabinoid Res. 2025;10(1):1-5. PMID 38995871 · doi:10.1089/can.2024.0051 Derleme
- Thomas A, Stevenson LA, Wease KN ve ark. Evidence that the plant cannabinoid Delta9-tetrahydrocannabivarin is a cannabinoid CB1 and CB2 receptor antagonist. Br J Pharmacol. 2005;146(7):917-26. PMID 16205722 · doi:10.1038/sj.bjp.0706414 Hücre / laboratuvar
- Pertwee RG, Thomas A, Stevenson LA ve ark. The psychoactive plant cannabinoid, Delta9-tetrahydrocannabinol, is antagonized by Delta8- and Delta9-tetrahydrocannabivarin in mice in vivo. Br J Pharmacol. 2007;150(5):586-94. PMID 17245367 · doi:10.1038/sj.bjp.0707124 HayvanHücre / laboratuvar
- Kayir H, Kouroukis L, Aziz I, Khokhar JY. Tetrahydrocannabivarin (THCV) Dose Dependently Blocks or Substitutes for Tetrahydrocannabinol (THC) in a Drug Discrimination Task in Rats. Biomolecules. 2025;15(9):1329. PMID 41008636 · doi:10.3390/biom15091329 Hayvan
- Wiley JL, Marusich JA, Blough BE ve ark. Evaluation of cannabimimetic effects of selected minor cannabinoids and Terpenoids in mice. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry. 2024;132:110984. PMID 38417478 · doi:10.1016/j.pnpbp.2024.110984 Hücre / laboratuvarHayvan
- Jadoon KA, Ratcliffe SH, Barrett DA ve ark. Efficacy and Safety of Cannabidiol and Tetrahydrocannabivarin on Glycemic and Lipid Parameters in Patients With Type 2 Diabetes: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled, Parallel Group Pilot Study. Diabetes Care. 2016;39(10):1777-86. PMID 27573936 · doi:10.2337/dc16-0650 İnsan · klinik çalışma
- Abioye A, Ayodele O, Marinkovic A, Patidar R, Akinwekomi A, Sanyaolu A. Δ9-Tetrahydrocannabivarin (THCV): a commentary on potential therapeutic benefit for the management of obesity and diabetes. J Cannabis Res. 2020;2(1):6. PMID 33526143 · doi:10.1186/s42238-020-0016-7 Derleme
- ClinicalTrials.gov. A Randomised, Double Blind, Placebo Controlled, Parallel Group, Dose Ranging Study of GWP42004 as Add on to Metformin in the Treatment of Participants With Type 2 Diabetes. NCT02053272; Faz 2, 207 katılımcı, tamamlandı Şubat 2016, sonuç yayımlanmamış; son güncelleme 20 Aralık 2022. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Hill AJ, Mercier MS, Hill TD ve ark. Cannabidivarin is anticonvulsant in mouse and rat. Br J Pharmacol. 2012;167(8):1629-42. PMID 22970845 · doi:10.1111/j.1476-5381.2012.02207.x Hayvan
- Brodie MJ, Czapinski P, Pazdera L ve ark. A Phase 2 Randomized Controlled Trial of the Efficacy and Safety of Cannabidivarin as Add-on Therapy in Participants with Inadequately Controlled Focal Seizures. Cannabis Cannabinoid Res. 2021;6(6):528-536. PMID 33998885 · doi:10.1089/can.2020.0075 İnsan · klinik çalışma
- Sepulveda DE, Vrana KE, Kellogg JJ ve ark. The Potential of Cannabichromene (CBC) as a Therapeutic Agent. J Pharmacol Exp Ther. 2024;391(2):206-213. PMID 38777605 · doi:10.1124/jpet.124.002166 Derleme
- Nachnani R, Raup-Konsavage WM, Vrana KE. The Pharmacological Case for Cannabigerol. J Pharmacol Exp Ther. 2021;376(2):204-212. PMID 33168643 · doi:10.1124/jpet.120.000340 Derleme
- Zagožen M, Čerenak A, Kreft S. Cannabigerol and cannabichromene in Cannabis sativa L. Acta Pharm. 2021;71(3):355-364. PMID 36654096 · doi:10.2478/acph-2021-0021 Derleme
- National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound kayıtları: CID 2543 (cannabinol), 5315659 (cannabigerol), 93147 (tetrahydrocannabivarin), 11601669 (cannabidivarin), 30219 (cannabichromene), 160570 (cannabidiolic acid), 98523 (delta9-tetrahydrocannabinolic acid), 6449999 (cannabigerolic acid); PUG REST özellik ve eş anlamlı (CAS, ChEBI, UNII) sorguları. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Molekül yapısı (laboratuvar)
- Showalter VM, Compton DR, Martin BR, Abood ME. Evaluation of binding in a transfected cell line expressing a peripheral cannabinoid receptor (CB2): identification of cannabinoid receptor subtype selective ligands. J Pharmacol Exp Ther. 1996;278(3):989-99. PMID 8819477 Hücre / laboratuvar
- Arnold JC, Occelli Hanbury-Brown CV, Anderson LL ve ark. A sleepy cannabis constituent: cannabinol and its active metabolite influence sleep architecture in rats. Neuropsychopharmacology. 2025;50(3):586-595. PMID 39528623 · doi:10.1038/s41386-024-02018-7 HayvanHücre / laboratuvar
- Rhee MH, Vogel Z, Barg J ve ark. Cannabinol derivatives: binding to cannabinoid receptors and inhibition of adenylylcyclase. J Med Chem. 1997;40(20):3228-33. PMID 9379442 · doi:10.1021/jm970126f Hücre / laboratuvar
- Vanegas SO, Marusich JA, Maturano J, Sarlah D, Kinsey SG. Tolerance, physical dependence, and Δ9-THC-like interoceptive effects of cannabinol in mice. Drug Alcohol Depend. 2026;288:113341. PMID 42748645 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2026.113341 Hayvan
- Walsh JH, Maddison KJ, Rankin T ve ark. Treating insomnia symptoms with medicinal cannabis: a randomized, crossover trial of the efficacy of a cannabinoid medicine compared with placebo. Sleep. 2021;44(11):zsab149. PMID 34115851 · doi:10.1093/sleep/zsab149 İnsan · klinik çalışma
- Cascio MG, Gauson LA, Stevenson LA, Ross RA, Pertwee RG. Evidence that the plant cannabinoid cannabigerol is a highly potent alpha2-adrenoceptor agonist and moderately potent 5HT1A receptor antagonist. Br J Pharmacol. 2010;159(1):129-41. PMID 20002104 · doi:10.1111/j.1476-5381.2009.00515.x Hücre / laboratuvar
- Vernail VL, Bingaman SS, Silberman Y, Raup-Konsavage WM, Vrana KE, Arnold AC. Acute Cannabigerol Administration Lowers Blood Pressure in Mice. Front Physiol. 2022;13:871962. PMID 35615681 · doi:10.3389/fphys.2022.871962 Hayvan
- Story G, Lee J, Cohen G, Rani A, Doherty J, Sela DA. Impact of Dietary Fat and Oral Delivery System on Cannabigerol Pharmacokinetics in Adults. Cannabis Cannabinoid Res. 2024;9(6):1543-1555. PMID 38574248 · doi:10.1089/can.2023.0174 İnsan · klinik çalışma
- Tudge L, Williams C, Cowen PJ, McCabe C. Neural effects of cannabinoid CB1 neutral antagonist tetrahydrocannabivarin on food reward and aversion in healthy volunteers. Int J Neuropsychopharmacol. 2014;18(6):pyu094. PMID 25542687 · doi:10.1093/ijnp/pyu094 İnsan · klinik çalışma
- Peters EN, MacNair L, Harrison A ve ark. A Two-Phase, Dose-Ranging, Placebo-Controlled Study of the Safety and Preliminary Test of Acute Effects of Oral Δ8-Tetrahydrocannabivarin in Healthy Participants. Cannabis Cannabinoid Res. 2023;8(S1):S71-S82. PMID 37721990 · doi:10.1089/can.2023.0038 İnsan · klinik çalışma
- Hill TD, Cascio MG, Romano B ve ark. Cannabidivarin-rich cannabis extracts are anticonvulsant in mouse and rat via a CB1 receptor-independent mechanism. Br J Pharmacol. 2013;170(3):679-92. PMID 23902406 · doi:10.1111/bph.12321 Hayvan
- Bolognini D, Rock EM, Cluny NL ve ark. Cannabidiolic acid prevents vomiting in Suncus murinus and nausea-induced behaviour in rats by enhancing 5-HT1A receptor activation. Br J Pharmacol. 2013;168(6):1456-70. PMID 23121618 · doi:10.1111/bph.12043 HayvanHücre / laboratuvar
- McPartland JM, MacDonald C, Young M, Grant PS, Furkert DP, Glass M. Affinity and Efficacy Studies of Tetrahydrocannabinolic Acid A at Cannabinoid Receptor Types One and Two. Cannabis Cannabinoid Res. 2017;2(1):87-95. PMID 28861508 · doi:10.1089/can.2016.0032 Hücre / laboratuvarKimya laboratuvarı
- Englund A, Atakan Z, Kralj A, Tunstall N, Murray R, Morrison P. The effect of five day dosing with THCV on THC-induced cognitive, psychological and physiological effects in healthy male human volunteers: A placebo-controlled, double-blind, crossover pilot trial. J Psychopharmacol. 2016;30(2):140-51. PMID 26577065 · doi:10.1177/0269881115615104 İnsan · klinik çalışma
- Smith GL. Weight Loss and Therapeutic Metabolic Effects of Tetrahydrocannabivarin (THCV)-Infused Mucoadhesive Strips. Cannabis. 2025;8(1):109-120. PMID 39968488 · doi:10.26828/cannabis/2024/000206 İnsan · klinik çalışma
- Eibach L, Scheffel S, Cardebring M ve ark. Cannabidivarin for HIV-Associated Neuropathic Pain: A Randomized, Blinded, Controlled Clinical Trial. Clin Pharmacol Ther. 2021;109(4):1055-1062. PMID 32770831 · doi:10.1002/cpt.2016 İnsan · klinik çalışma
- Udoh M, Santiago M, Devenish S, McGregor IS, Connor M. Cannabichromene is a cannabinoid CB2 receptor agonist. Br J Pharmacol. 2019;176(23):4537-4547. PMID 31368508 · doi:10.1111/bph.14815 Hücre / laboratuvar
- De Petrocellis L, Ligresti A, Moriello AS ve ark. Effects of cannabinoids and cannabinoid-enriched Cannabis extracts on TRP channels and endocannabinoid metabolic enzymes. Br J Pharmacol. 2011;163(7):1479-94. PMID 21175579 · doi:10.1111/j.1476-5381.2010.01166.x Hücre / laboratuvar
- EUDA. New psychoactive substances – the current situation in Europe (European Drug Report 2026). 9 Haziran 2026. Adres: https://www.euda.europa.eu/publications/european-drug-report/2026/new-psychoactive-substances_en (26 Ekim 2026'da erişildi). Kurum görüşü
- U.S. Food and Drug Administration. 5 Things to Know about Delta-8 Tetrahydrocannabinol – Delta-8 THC. Consumer Update; içerik tarihi 4 Mayıs 2022; 25 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Tagen M, Klumpers LE. Review of delta-8-tetrahydrocannabinol (Δ8 -THC): Comparative pharmacology with Δ9 -THC. Br J Pharmacol. 2022;179(15):3915-3933. PMID 35523678 · doi:10.1111/bph.15865 Derleme
- Spindle TR, Zamarripa CA, Schriefer D ve ark. A within-subject cross-over trial comparing the acute effects of vaporized delta-8-tetrahydrocannabinol and delta-9-tetrahydrocannabinol in healthy adults. Drug Alcohol Depend. 2025;272:112684. PMID 40334328 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2025.112684 İnsan · klinik çalışma
- LoParco CR, Rossheim ME, Walters ST, Zhou Z, Olsson S, Sussman SY. Delta-8 tetrahydrocannabinol: a scoping review and commentary. Addiction. 2023;118(6):1011-1028. PMID 36710464 · doi:10.1111/add.16142 Derleme
- Leas EC, Harati RM, Satybaldiyeva N ve ark. Self-reported adverse events associated with ∆8-Tetrahydrocannabinol (Delta-8-THC) Use. J Cannabis Res. 2023;5(1):15. PMID 37217977 · doi:10.1186/s42238-023-00191-y İnsan · gözlemsel çalışma
- Meehan-Atrash J, Rahman I. Novel Δ8-Tetrahydrocannabinol Vaporizers Contain Unlabeled Adulterants, Unintended Byproducts of Chemical Synthesis, and Heavy Metals. Chem Res Toxicol. 2022;35(1):73-76. PMID 34889611 · doi:10.1021/acs.chemrestox.1c00388 Kimya laboratuvarı
- Ray CL, Bylo MP, Pescaglia J, Gawenis JA, Greenlief CM. Delta-8 Tetrahydrocannabinol Product Impurities. Molecules. 2022;27(20):6924. PMID 36296514 · doi:10.3390/molecules27206924 Kimya laboratuvarı
- Burgess A, Hays HL, Badeti J ve ark. Delta-8 tetrahydrocannabinol, delta-10 tetrahydrocannabinol, and tetrahydrocannabinol-O acetate exposures reported to America's Poison Centers. Clin Toxicol (Phila). 2024;62(4):256-266. PMID 38686923 · doi:10.1080/15563650.2024.2340115 İnsan · gözlemsel çalışma
- Ujváry I. Hexahydrocannabinol and closely related semi-synthetic cannabinoids: A comprehensive review. Drug Test Anal. 2024;16(2):127-161. PMID 37269160 · doi:10.1002/dta.3519 Derleme
- EMCDDA (Ujváry I, Evans-Brown M, Gallegos A ve ark.). Hexahydrocannabinol (HHC) and related substances. Technical report. Lizbon: EMCDDA; 17 Nisan 2023. ISBN 978-92-9497-855-4. Bölüm 1.1–1.5, 2.1, 2.3.5, 2.5. Adres: https://www.euda.europa.eu/publications/technical-reports/hhc-and-related-substances_en (26 Ekim 2026'da erişildi). doi:10.2810/852912 Kurum görüşü
- Höfert L, Franz B, Groß C ve ark. Preliminary pharmacokinetic and psychophysical investigations after controlled oral and inhalative consumption of hexahydrocannabinol (HHC). Sci Rep. 2025;15(1):10086. PMID 40128283 · doi:10.1038/s41598-025-93931-4 İnsan · klinik çalışma
- International Narcotics Control Board. New Substances 2025: CND 68. oturum (Mart 2025), 1971 Sözleşmesi Çizelge II'ye hexahydrocannabinol; bildirim 9 Haziran 2025, yürürlük 6 Aralık 2025. Adres: https://www.incb.org/incb/uploads/documents/Psychotropics/New_Substances_2025.pdf (26 Ekim 2026'da erişildi). Kurum görüşü
- United Nations Treaty Collection. Chapter VI.16: Convention on Psychotropic Substances, Vienna, 21 February 1971 – Status (Türkiye: imza 21 Şubat 1971, onay 1 Nisan 1981). Adres: https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=VI-16&chapter=6&clang=_en (26 Ekim 2026'da erişildi). Kurum görüşü
- International Narcotics Control Board. Green List: List of Psychotropic Substances under International Control, 36th edition, 2025 (V.25-10307). Çizelge I (PT 002), Çizelge II (PD 010, PH 003 ve sentetik kannabinoidler). Adres: https://www.incb.org/incb/en/psychotropics/green-list.html (26 Ekim 2026'da erişildi). Kurum görüşü
- Bazı Maddelerin 2313 Sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun Hükümlerine Tabi Tutulması Hakkında Karar, Cumhurbaşkanı Kararı sayı 10851 (9 Ocak 2026); Resmî Gazete 10 Ocak 2026, sayı 33133. Ek liste, "THC ve HHC Analoğu Kannabinoid Bileşikler" başlıklı genel yapı tanımı: 6,6-dimetil-benzo[c]kromen-1-ol iskeletleri (A: 6a,7,8,9,10,10a-heksahidro; B: 6a,7,10,10a-tetrahidro; C: 6a,7,8,10a-tetrahidro; Ç: 7,8,9,10-tetrahidro; D: 6a,9,10,10a-tetrahidro) ve R1–R5 konumlarında tanımlanan türevler. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Drug Enforcement Administration. Schedules of Controlled Substances: Specific Listing for Hexahydrocannabinol, A Currently Controlled Schedule I Substance. Final rule. Federal Register 2026;91:23913 (belge 2026-08595), yayın ve yürürlük 4 Mayıs 2026. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Janssens LK, Van Uytfanghe K, Williams JB, Hering KW, Iula DM, Stove CP. Investigation of the intrinsic cannabinoid activity of hemp-derived and semisynthetic cannabinoids with β-arrestin2 recruitment assays-and how this matters for the harm potential of seized drugs. Arch Toxicol. 2024;98(8):2619-2630. PMID 38735004 · doi:10.1007/s00204-024-03769-4 Hücre / laboratuvar
- Hundertmark M, Besch L, Röhrich J, Germerott T, Wunder C. Characterising a New Cannabis Trend: Extensive Analysis of Semi-Synthetic Cannabinoid-Containing Seizures From Germany. Drug Test Anal. 2025;17(9):1803-1816. PMID 40108681 · doi:10.1002/dta.3886 Kimya laboratuvarı
- Russo F, Vandelli MA, Biagini G ve ark. Synthesis and pharmacological activity of the epimers of hexahydrocannabinol (HHC). Sci Rep. 2023;13(1):11061. PMID 37422571 · doi:10.1038/s41598-023-38188-5 Kimya laboratuvarıHayvan
- Persson M, Kronstrand R, Evans-Brown M, Green H. In vitro activation of the CB1 receptor by the semi-synthetic cannabinoids hexahydrocannabinol (HHC), hexahydrocannabinol acetate (HHC-O) and hexahydrocannabiphorol (HHC-P). Drug Test Anal. 2025;17(4):487-493. PMID 38894658 · doi:10.1002/dta.3750 Hücre / laboratuvar
- Di Trana A, Di Giorgi A, Sprega G ve ark. Disposition of Hexahydrocannabinol Epimers and Their Metabolites in Biological Matrices following a Single Administration of Smoked Hexahydrocannabinol: A Preliminary Study. Pharmaceuticals (Basel). 2024;17(2):249. PMID 38399464 · doi:10.3390/ph17020249 İnsan · klinik çalışma
- Falck Jørgensen C, Schou Rasmussen B, Linnet K, Thomsen R. Evidence of 11-Hydroxy-hexahydrocannabinol and 11-Nor-9-carboxy-hexahydrocannabinol as Novel Human Metabolites of Δ9-Tetrahydrocannabinol. Metabolites. 2023;13(12):1169. PMID 38132851 · doi:10.3390/metabo13121169 İnsan · gözlemsel çalışmaHücre / laboratuvar
- Grapp M, Kaufmann C, Peschel A ve ark. Detection of 11-nor-9-carboxy-hexahydrocannabinol (HHC-COOH) as metabolite of both hexahydrocannabinol (HHC) and Δ9-tetrahydrocannabinol (Δ9-THC) in routine forensic samples. J Pharm Biomed Anal. 2025;261:116833. PMID 40139040 · doi:10.1016/j.jpba.2025.116833 İnsan · gözlemsel çalışma
- Munger KR, Jensen RP, Strongin RM. Vaping Cannabinoid Acetates Leads to Ketene Formation. Chem Res Toxicol. 2022;35(7):1202-1205. PMID 35801872 · doi:10.1021/acs.chemrestox.2c00170 Kimya laboratuvarı
- Citti C, Linciano P, Russo F ve ark. A novel phytocannabinoid isolated from Cannabis sativa L. with an in vivo cannabimimetic activity higher than Δ9-tetrahydrocannabinol: Δ9-Tetrahydrocannabiphorol. Sci Rep. 2019;9(1):20335. PMID 31889124 · doi:10.1038/s41598-019-56785-1 Kimya laboratuvarıHücre / laboratuvarHayvan
- Ciolino LA, Ranieri TL, Brueggemeyer JL, Taylor AM, Mohrhaus AS. EVALI Vaping Liquids Part 1: GC-MS Cannabinoids Profiles and Identification of Unnatural THC Isomers. Front Chem. 2021;9:746479. PMID 34631667 · doi:10.3389/fchem.2021.746479 Kimya laboratuvarı
- Ekli Listede Yer Alan Maddelerin 2313 Sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun Hükümlerine Tabi Tutulması Hakkında Karar, Cumhurbaşkanı Kararı sayı 8994 (3 Ekim 2024); Resmî Gazete 4 Ekim 2024, sayı 32682. Ek liste: delta-8-THCP, THCB, 9-hidroksiheksahidrokannabinol, delta-8-THCH, delta-9-THCH, delta-8-THCM, MDMB-5ME-INACA. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Smith GA, Burgess A, Badeti J ve ark. Delta-8 Tetrahydrocannabinol Exposures Reported to US Poison Centers: Variations Among US States and Regions and Associations with Public Policy. J Med Toxicol. 2024;20(4):389-400. PMID 39168936 · doi:10.1007/s13181-024-01030-z İnsan · gözlemsel çalışma
- Lucuta L, Schwarz L, Liut J ve ark. Inhalation and oral administration of HHC products - Quantification of (9R)-, (9S)-Hexahydrocannabinol and metabolites in plasma and detectability in on-site drug tests for urine and oral fluid. Forensic Sci Int. 2025;370:112437. PMID 40168830 · doi:10.1016/j.forsciint.2025.112437 İnsan · klinik çalışma
- Alipour A, Patel PB, Shabbir Z, Gabrielson S. Review of the many faces of synthetic cannabinoid toxicities. Ment Health Clin. 2019;9(2):93-99. PMID 30842917 · doi:10.9740/mhc.2019.03.093 Derleme
- Banister SD, Connor M. The Chemistry and Pharmacology of Synthetic Cannabinoid Receptor Agonist New Psychoactive Substances: Evolution. Handb Exp Pharmacol. 2018;252:191-226. PMID 30105473 · doi:10.1007/164_2018_144 Derleme
- T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı. Türkiye Uyuşturucu Raporu 2026: Eğilimler ve Gelişmeler. EGM Yayın Katalog No 785, Yayın No 2026/3. s. 104–107, 111–112, 186–189. Adres: https://www.narkotik.pol.tr/kurumlar/narkotik.pol.tr/Duyurular/Turkiye_Uyusturucu_Raporu_2026_.pdf (26 Ekim 2026'da erişildi). Kurum görüşü
- Horth RZ, Crouch B, Horowitz BZ ve ark. Notes from the Field: Acute Poisonings from a Synthetic Cannabinoid Sold as Cannabidiol - Utah, 2017-2018. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2018;67(20):587-588. PMID 29795081 · doi:10.15585/mmwr.mm6720a5 İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarı
- Monti MC, Zeugin J, Koch K, Milenkovic N, Scheurer E, Mercer-Chalmers-Bender K. Adulteration of low-delta-9-tetrahydrocannabinol products with synthetic cannabinoids: Results from drug checking services. Drug Test Anal. 2022;14(6):1026-1039. PMID 34997693 · doi:10.1002/dta.3220 Kimya laboratuvarıİnsan · gözlemsel çalışma
- Prete MM, Feitosa GTB, Ribeiro MAT, Fidalgo TM, Sanchez ZM. Adverse clinical effects associated with the use of synthetic cannabinoids: A systematic review. Drug Alcohol Depend. 2025;272:112698. PMID 40334326 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2025.112698 Derleme
- Kelkar AH, Smith NA, Martial A, Moole H, Tarantino MD, Roberts JC. An Outbreak of Synthetic Cannabinoid-Associated Coagulopathy in Illinois. N Engl J Med. 2018;379(13):1216-1223. PMID 30280655 · doi:10.1056/NEJMoa1807652 İnsan · olgu bildirimi
- UNODC Early Warning Advisory on New Psychoactive Substances. What are NPS? Adres: https://www.unodc.org/LSS/Page/NPS (26 Ekim 2026'da erişildi). Kurum görüşü
- Gurdal F, Asirdizer M, Aker RG ve ark. Review of detection frequency and type of synthetic cannabinoids in herbal compounds analyzed by Istanbul Narcotic Department of the Council of Forensic Medicine, Turkey. J Forensic Leg Med. 2013;20(6):667-72. PMID 23910858 · doi:10.1016/j.jflm.2013.03.041 Kimya laboratuvarı
- Göl E, Çok İ. Assessment of types of synthetic cannabinoids in narcotic cases assessed by the Council of Forensic Medicine between 2011-2015, Ankara, Turkey. Forensic Sci Int. 2017;280:124-129. PMID 29028489 · doi:10.1016/j.forsciint.2017.09.017 Kimya laboratuvarı
- Göl E, Çok I. New psychoactive substances in Turkey: Narcotics cases assessed by the Council of Forensic Medicine between 2016 and 2017 in Ankara, Turkey. Forensic Sci Int. 2019;294:113-123. PMID 30502695 · doi:10.1016/j.forsciint.2018.11.003 Kimya laboratuvarı
- Atwood BK, Huffman J, Straiker A, Mackie K. JWH018, a common constituent of 'Spice' herbal blends, is a potent and efficacious cannabinoid CB receptor agonist. Br J Pharmacol. 2010;160(3):585-93. PMID 20100276 · doi:10.1111/j.1476-5381.2009.00582.x Hücre / laboratuvar
- Sommer MJ, Halter S, Angerer V ve ark. Effect of new legislation in Germany on prevalence and harm of synthetic cannabinoids. Clin Toxicol (Phila). 2022;60(10):1130-1138. PMID 36074033 · doi:10.1080/15563650.2022.2095282 İnsan · gözlemsel çalışma
- Waters ML, Dargan PI, Yates C ve ark. Clinical effects of cannabis compared to synthetic cannabinoid receptor agonists (SCRAs): a retrospective cohort study of presentations with acute toxicity to European hospitals between 2013 and 2020. Clin Toxicol (Phila). 2024;62(6):378-384. PMID 38934347 · doi:10.1080/15563650.2024.2346125 İnsan · gözlemsel çalışma
- Adams AJ, Banister SD, Irizarry L, Trecki J, Schwartz M, Gerona R. "Zombie" Outbreak Caused by the Synthetic Cannabinoid AMB-FUBINACA in New York. N Engl J Med. 2017;376(3):235-242. PMID 27973993 · doi:10.1056/NEJMoa1610300 İnsan · olgu bildirimiKimya laboratuvarı
- Yeter O, Erol Öztürk Y. Detection and quantification of 5F-ADB and its methyl ester hydrolysis metabolite in fatal intoxication cases by liquid chromatography-high resolution mass spectrometry. Forensic Sci Int. 2019;302:109866. PMID 31302415 · doi:10.1016/j.forsciint.2019.06.024 İnsan · olgu bildirimiKimya laboratuvarı
- Giorgetti A, Busardò FP, Tittarelli R, Auwärter V, Giorgetti R. Post-Mortem Toxicology: A Systematic Review of Death Cases Involving Synthetic Cannabinoid Receptor Agonists. Front Psychiatry. 2020;11:464. PMID 32523555 · doi:10.3389/fpsyt.2020.00464 Derleme
- Franz F, Angerer V, Jechle H ve ark. Immunoassay screening in urine for synthetic cannabinoids - an evaluation of the diagnostic efficiency. Clin Chem Lab Med. 2017;55(9):1375-1384. PMID 28130957 · doi:10.1515/cclm-2016-0831 İnsan · gözlemsel çalışma
- Atasoy A, Daglioglu N, Gören İE, Girisbay A, Aslan R, Akgur SA. Determination of synthetic cannabinoids in randomly urine samples collected from probationers in Turkey. Forensic Sci Int. 2021;322:110752. PMID 33735632 · doi:10.1016/j.forsciint.2021.110752 İnsan · gözlemsel çalışma
- Spindle TR, Cone EJ, Kuntz D ve ark. Urinary Pharmacokinetic Profile of Cannabinoids Following Administration of Vaporized and Oral Cannabidiol and Vaporized CBD-Dominant Cannabis. J Anal Toxicol. 2020;44(2):109-125. PMID 31682266 · doi:10.1093/jat/bkz080 İnsan · klinik çalışma
- Ciolino LA, Ranieri TL. HPLC-UV quantitation of synthetically derived THC, THCP, and HHC isomers in commercial vaping liquids and edibles (2019-2024). J Forensic Sci. 2026. PMID 42748050 · doi:10.1111/1556-4029.70408 Kimya laboratuvarı
- Poklis JL, Mulder HA, Peace MR. The unexpected identification of the cannabimimetic, 5F-ADB, and dextromethorphan in commercially available cannabidiol e-liquids. Forensic Sci Int. 2019;294:e25-e27. PMID 30442388 · doi:10.1016/j.forsciint.2018.10.019 Kimya laboratuvarı
- Christensen C, Rose M, Cornett C, Allesø M. Decoding the Postulated Entourage Effect of Medicinal Cannabis: What It Is and What It Isn't. Biomedicines. 2023;11(8):2323. PMID 37626819 · doi:10.3390/biomedicines11082323 Derleme
- Ben-Shabat S, Fride E, Sheskin T ve ark. An entourage effect: inactive endogenous fatty acid glycerol esters enhance 2-arachidonoyl-glycerol cannabinoid activity. Eur J Pharmacol. 1998;353(1):23-31. PMID 9721036 · doi:10.1016/s0014-2999(98)00392-6 HayvanHücre / laboratuvar
- Cogan PS. The 'entourage effect' or 'hodge-podge hashish': the questionable rebranding, marketing, and expectations of cannabis polypharmacy. Expert Rev Clin Pharmacol. 2020;13(8):835-845. PMID 32116073 · doi:10.1080/17512433.2020.1721281 Derleme
- Aran A, Harel M, Cassuto H ve ark. Cannabinoid treatment for autism: a proof-of-concept randomized trial. Mol Autism. 2021;12(1):6. PMID 33536055 · doi:10.1186/s13229-021-00420-2 İnsan · klinik çalışma
- Simei JLQ, Souza JDR, Lisboa JR ve ark. Does the "Entourage Effect" in Cannabinoids Exist? A Narrative Scoping Review. Cannabis Cannabinoid Res. 2024;9(5):1202-1216. PMID 37535820 · doi:10.1089/can.2023.0052 Derleme
- Elder HJ, Jenkins BW, Zamarripa CA, Spindle TR, Vandrey R. A Critical Review of the Interactions Between Δ9-THC and Other Naturally Occurring Phytochemical Constituents of Cannabis sativa. Curr Neuropharmacol. 2026. (Baskıdan önce çevrimiçi; cilt ve sayfa henüz yok.) PMID 42708292 · doi:10.2174/011570159X453562260805073318 Derleme
- Freeman AM, Petrilli K, Lees R ve ark. How does cannabidiol (CBD) influence the acute effects of delta-9-tetrahydrocannabinol (THC) in humans? A systematic review. Neurosci Biobehav Rev. 2019;107:696-712. PMID 31580839 · doi:10.1016/j.neubiorev.2019.09.036 Derleme
- Zamarripa CA, Spindle TR, Surujunarain R ve ark. Assessment of Orally Administered Δ9-Tetrahydrocannabinol When Coadministered With Cannabidiol on Δ9-Tetrahydrocannabinol Pharmacokinetics and Pharmacodynamics in Healthy Adults: A Randomized Clinical Trial. JAMA Netw Open. 2023;6(2):e2254752. PMID 36780161 · doi:10.1001/jamanetworkopen.2022.54752 İnsan · klinik çalışma
- Spindle TR, Zamarripa CA, Russo E ve ark. Vaporized D-limonene selectively mitigates the acute anxiogenic effects of Δ9-tetrahydrocannabinol in healthy adults who intermittently use cannabis. Drug Alcohol Depend. 2024;257:111267. PMID 38498958 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2024.111267 İnsan · klinik çalışma
- Mechoulam R, Ben-Shabat S. From gan-zi-gun-nu to anandamide and 2-arachidonoylglycerol: the ongoing story of cannabis. Nat Prod Rep. 1999;16(2):131-43. PMID 10331283 · doi:10.1039/a703973e Derleme
- Finlay DB, Sircombe KJ, Nimick M, Jones C, Glass M. Terpenoids From Cannabis Do Not Mediate an Entourage Effect by Acting at Cannabinoid Receptors. Front Pharmacol. 2020;11:359. PMID 32269529 · doi:10.3389/fphar.2020.00359 Hücre / laboratuvar
- Heblinski M, Santiago M, Fletcher C ve ark. Terpenoids Commonly Found in Cannabis sativa Do Not Modulate the Actions of Phytocannabinoids or Endocannabinoids on TRPA1 and TRPV1 Channels. Cannabis Cannabinoid Res. 2020;5(4):305-317. PMID 33376801 · doi:10.1089/can.2019.0099 Hücre / laboratuvar
- LaVigne JE, Hecksel R, Keresztes A, Streicher JM. Cannabis sativa terpenes are cannabimimetic and selectively enhance cannabinoid activity. Sci Rep. 2021;11(1):8232. PMID 33859287 · doi:10.1038/s41598-021-87740-8 HayvanHücre / laboratuvar
- Haney M, Malcolm RJ, Babalonis S ve ark. Oral Cannabidiol does not Alter the Subjective, Reinforcing or Cardiovascular Effects of Smoked Cannabis. Neuropsychopharmacology. 2016;41(8):1974-82. PMID 26708108 · doi:10.1038/npp.2015.367 İnsan · klinik çalışma
- Arkell TR, Lintzeris N, Kevin RC ve ark. Cannabidiol (CBD) content in vaporized cannabis does not prevent tetrahydrocannabinol (THC)-induced impairment of driving and cognition. Psychopharmacology (Berl). 2019;236(9):2713-2724. PMID 31044290 · doi:10.1007/s00213-019-05246-8 İnsan · klinik çalışma
- Arkell TR, Vinckenbosch F, Kevin RC ve ark. Effect of Cannabidiol and Δ9-Tetrahydrocannabinol on Driving Performance: A Randomized Clinical Trial. JAMA. 2020;324(21):2177-2186. PMID 33258890 · doi:10.1001/jama.2020.21218 İnsan · klinik çalışma
- Pamplona FA, da Silva LR, Coan AC. Potential Clinical Benefits of CBD-Rich Cannabis Extracts Over Purified CBD in Treatment-Resistant Epilepsy: Observational Data Meta-analysis. Front Neurol. 2018;9:759. Düzeltme: Front Neurol. 2018;9:1050 (PMID 30687209). PMID 30258398 · doi:10.3389/fneur.2018.00759 Derleme
- Johnson JR, Burnell-Nugent M, Lossignol D, Ganae-Motan ED, Potts R, Fallon MT. Multicenter, double-blind, randomized, placebo-controlled, parallel-group study of the efficacy, safety, and tolerability of THC:CBD extract and THC extract in patients with intractable cancer-related pain. J Pain Symptom Manage. 2010;39(2):167-79. PMID 19896326 · doi:10.1016/j.jpainsymman.2009.06.008 İnsan · klinik çalışma
- Wolinsky D, Zamarripa CA, Spindle TR ve ark. The acute and chronic pharmacokinetics and pharmacodynamics of oral cannabidiol with and without low doses of delta-9-tetrahydrocannabinol. J Anal Toxicol. 2026;50(1):bkaf075. PMID 40704705 · doi:10.1093/jat/bkaf075 İnsan · klinik çalışma
- Dahlgren MK, Sagar KA, Lambros AM, Smith RT, Gruber SA. Urinary Tetrahydrocannabinol After 4 Weeks of a Full-Spectrum, High-Cannabidiol Treatment in an Open-label Clinical Trial. JAMA Psychiatry. 2021;78(3):335-337. PMID 33146684 · doi:10.1001/jamapsychiatry.2020.3567 İnsan · klinik çalışma
- National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound veritabanı: 7-hidroksikannabidiol (7-OH-CBD, CID 11301963), 7-karboksikannabidiol (7-COOH-CBD, CID 146592489), 11-hidroksi-Δ9-THC (11-OH-THC, CID 644022), 11-nor-9-karboksi-Δ9-THC (THC-COOH, CID 108207). Formül, molekül ağırlığı ve InChIKey PubChem'in hesapladığı değerlerdir; PUG REST ile 24–25 Ekim 2026'da okundu. Kaynak Bilgisayar modeli
- Wikidata Q422917 (kannabidiol): PubChem CID 644019, ChEBI 69478, MeSH D002185, DrugBank DB09061, CAS 13956-29-1. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kimya laboratuvarı
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. Yurt Dışı Etkin Madde Listesi, 28.09.2026 (xlsx): cannabidiol oral solution (YDN02BG1099) ve tetrahydrocannabinol and cannabidiol oromucosal spray (YDN02BG1098); reçete türü Kırmızı, TİTCK yazılı onayı olmadan ithal edilemez. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
Değişiklik günlüğü
- 1.0 · 26 Ekim 2026: Yayımlandı: Herkes, Öğrenci ve Araştırmacı düzeyleri ve kendini sınama soruları. Klinisyen düzeyi ve vakalar bağımsız uzman incelemesine kadar kapalı.
- 0.2 · 26 Ekim 2026: Bağımsız denetimden (yapay zekâ denetimi, uzman incelemesi değil) sonra düzeltildi: yüksek ve orta önemdeki bulguların hepsi ve düşüklerin çoğu işlendi.
- 0.1 · 26 Ekim 2026: İlk taslak.