CBD, metilfenidat ve atomoksetinle birlikte kullanılabilir mi?

İlaçlar ve etkileşimlerin önemi

Hakemli yayınlarda ve ilaç ruhsatlarında bildirilen uyarılar, en önemlisi önce. Aynı uyarılar etkileşim aracında da çıkar. Listede olmayan bir ilaç da CBD ile etkileşebilir.

Nasıl etkileşir?

Metilfenidat vücutta çoğunlukla CYP enzimleriyle değil, karboksilesteraz 1 (CES1) adlı bir enzimle etkisiz bir yıkım ürününe (ritalinik asit) parçalanır. Laboratuvar deneylerinde hem CBD hem THC bu enzimi yavaşlattı. (Metilfenidat ürün bilgisi §12.3, PMID 35512806)

Bu laboratuvar verileriyle yapılan basit bir hesap, ruhsatlı CBD ile metilfenidatın kandaki toplam miktarında %94'e varan bir artış öngördü. Daha ayrıntılı bir model ise tek doz CBD ile belirgin bir etkileşim beklemedi; CBD günde iki kez 10 mg/kg dozda tekrar tekrar alındığında %55'e kadar artış öngördü. Esrar içimiyle alınan THC için de hafif (%34) bir artış hesaplandı. Sağlıklı gönüllülerde ölçülen artış ise bu tahminlerden küçük kaldı. (PMID 35512806, PMID 36467779)

Atomoksetin ise başta CYP2D6 ile yıkılır; ürün bilgisi bu enzimi güçlü biçimde yavaşlatan ilaçlarla birlikte atomoksetin düzeyinin arttığını belirtiyor. CBD laboratuvarda CYP2D6'yı güçlü biçimde yavaşlattı; ancak CBD ağırlıklı bir kenevir ekstresiyle (640 mg CBD ve 20 mg THC) sağlıklı gönüllülerde yapılan çalışmada CYP2D6'nın çalışması değişmedi. Ruhsatlı CBD'nin ürün bilgileri de CYP2D6'yı CBD'nin etkilediği enzimler arasında saymıyor. (Atomoksetin ürün bilgisi §7, PMID 21821735, PMID 37313955, FDA Epidiolex etiketi §7.2 (05/2026), EMA Epidyolex ürün bilgisi 4.5)

Çalışmalar ve resmî ilaç bilgileri ne diyor?

Her bulgunun yanında dayandığı kanıtın türü yazıyor. Vaka raporu tek bir hastayı anlatır; neden-sonuç ilişkisini kanıtlamaz.

1. İlaç düzeyi çalışması

   Metilfenidat: düzey yaklaşık %9 arttı (2022)

   Plasebo kontrollü, çapraz düzenli bir çalışmada 12 sağlıklı gönüllü 3 gün boyunca günde iki kez 750 mg ruhsatlı CBD ya da plasebo aldı; ardından tek doz 10 mg metilfenidat verildi. CBD ile metilfenidatın kandaki toplam miktarı (AUC) ortalama %9, en yüksek düzeyi %8 daha yüksekti. Sonuçlar kişiden kişiye değişti; araştırmacılar ortalama farkın klinik açıdan önemli olmadığını düşündü. CBD alan gönüllülerden biri bulantı nedeniyle çalışmadan ayrıldı.

   Kaynak: PMID 36467779

2. Laboratuvar çalışması

   Metilfenidat: laboratuvar ve model çalışması (2022)

   İnsan karaciğerinden elde edilen örneklerle yapılan deneylerde CBD ve THC, metilfenidatı parçalayan CES1 enzimini yavaşlattı. Model hesapları tek doz CBD ile belirgin bir etkileşim beklemedi; tekrarlanan yüksek CBD dozlarında (günde iki kez 10 mg/kg) metilfenidatın kandaki toplam miktarının %55'e, en yüksek düzeyinin %45'e kadar artabileceğini öngördü. Yazarlar bu tahminlerin klinik çalışmayla doğrulanması gerektiğini belirtiyor.

   Kaynak: PMID 35512806

3. Laboratuvar çalışması

   Atomoksetin: CBD ile insan verisi yok; CYP2D6 yolu

   Atomoksetinle CBD'yi birlikte inceleyen insan çalışması bulunamadı. Atomoksetini yıkan CYP2D6 enzimini CBD laboratuvarda yavaşlattı. Ancak tek doz CBD baskın kenevir özüyle sağlıklı gönüllülerde bu enzimin çalışmasını ölçmek için verilen dekstrometorfanın yıkımı değişmedi. Yani laboratuvardaki etki bu insan çalışmasında görülmedi; atomoksetin düzeyinin değişip değişmediği ise ölçülmedi.

   Kaynak: PMID 21821735, PMID 37313955, Atomoksetin ürün bilgisi §7

4. Resmî ilaç bilgisi

   Ruhsatlı CBD'nin ürün bilgileri

   ABD (Epidiolex, 05/2026) ve Avrupa (Epidyolex) ürün bilgilerinde metilfenidat ve atomoksetin adıyla geçmiyor; CBD'nin etkilediği enzimler arasında CES1 ve CYP2D6 sayılmıyor. Ürün bilgileri, CBD'nin sık yan etkileri arasında iştah azalması ve kilo kaybını sayıyor ve çocuklarda bunun boy uzamasını hafifçe yavaşlatabileceğini belirtiyor; metilfenidat ve atomoksetinin ürün bilgileri de çocuklarda kilo ve boyun yakından izlenmesini istiyor.

   Kaynak: FDA Epidiolex etiketi §7.2 (05/2026), EMA Epidyolex ürün bilgisi 4.4 ve 4.5 ve 4.8, Metilfenidat ürün bilgisi §5.7, Atomoksetin ürün bilgisi §5.11

5. Kontrollü çalışma

   THC ve metilfenidat: kalp hızı artışları toplandı (2015)

   Çift kör, çapraz düzenli bir çalışmada, ruhsal hastalığı olmayan ve ara sıra kenevir kullanan 16 sağlıklı yetişkin altı ayrı oturumda 10 mg ağızdan THC (dronabinol) ya da plaseboyu 0, 10 ya da 40 mg metilfenidatla birlikte aldı. THC ve metilfenidatın kalp hızına etkisi toplandı: THC alındığı oturumlarda en yüksek kalp hızı metilfenidatsız ortalama 89, 10 mg metilfenidatla 96, 40 mg metilfenidatla 102 atım/dakikaydı. Tansiyonu yalnız 40 mg metilfenidat yükseltti. Bir katılımcıda 40 mg metilfenidat ve THC birlikteyken uzun süren hızlı kalp atışı (dakikada 100'ün üstü) görüldü ve hekim tarafından izlendi. Çalışmada ilaç düzeyleri ölçülmedi ve CBD denenmedi.

   Kaynak: PMID 25175495

6. Hasta serisi

   Atomoksetin ve dronabinol: küçük bir çalışmada yan etkiler sık (2023)

   Uyku apnesi tedavisi için atomoksetinin THC'nin sentetik hâli dronabinolle birlikte denendiği açık etiketli bir çalışmada (plasebo grubu yok), 15 hasta önce bir hafta yalnız atomoksetin, ardından üç hafta boyunca haftalık artan dozlarda atomoksetin (40–80 mg) ve dronabinol (2,5–10 mg) aldı. Çalışma kaydındaki sonuçlara göre birlikte alınan dönemlerde uykusuzluk, bulantı, tansiyon yükselmesi, aşırı kuşkuculuk (paranoya), kendinden kopukluk hissi, hızlı kalp atışı ve bir hastada intihar düşüncesi bildirildi. Yalnız atomoksetin alınan ilk haftada da yan etkiler sıktı (15 hastanın 9'unda; en sık uykusuzluk). 15 hastanın 5'i çalışmayı tamamlamadı: biri ilk hafta, dördü birlikte alınan dönemlerde. Plasebo grubu olmadığı ve dozlar sırayla artırıldığı için hangi yan etkinin dronabinolden kaynaklandığı kesin ayırt edilemiyor; yazarlar yan etkilerin sık ve kimi zaman zararlı olabildiğini belirtiyor. Çalışmayı bu birleşimi geliştiren şirket finanse etti; hastalar DEHB hastası değildi ve atomoksetin düzeyi bildirilmedi.

   Kaynak: PMID 36805833, ClinicalTrials.gov NCT05101122

7. Kontrollü çalışma

   Amfetamin türevleri ve guanfasin: CBD verisi yok; THC ile üç çalışma

   Amfetamin türevleri (deksamfetamin, lisdeksamfetamin gibi) ve guanfasinle CBD'yi birlikte inceleyen insan çalışması bulunamadı. THC ile üç çift kör çalışma var. 1976'da yapılan bir çalışmada, ağızdan alınan deksamfetaminden (70 kiloluk bir kişide 10 mg'a denk) 1,5 saat sonra THC'li sigara içildiğinde kalp hızı ve tansiyon toplanır biçimde arttı. Her gün kenevir içen 15 kişide günde 2 mg guanfasin, içilen kenevirle birlikte iyi tolere edildi ve tansiyonu biraz düşürdü (2019). Yoğun kenevir kullanan kişilerle yapılan bir ön çalışmada 6 gün günde 3 mg guanfasin, ağızdan 20 mg THC'nin çalışma belleği ve dikkat üzerindeki olumsuz etkisini azalttı; THC'nin kalp hızını artırması ise değişmedi (2018). Bu çalışmalar DEHB tedavisini incelemek için yapılmadı; ilaç düzeyi etkileşimine değil, birlikte alınınca görülen etkilere baktı.

   Kaynak: PMID 782773, PMID 29659126, PMID 28641496

Ne izlenir?

• Metilfenidatın yan etkileri: CBD'ye başladıktan ya da miktarını artırdıktan sonra çarpıntı, baş ağrısı, uykusuzluk, kaygı ya da iştah azalması gibi yakınmalarda artış fark ederseniz doktorunuza söyleyin. (Metilfenidat ürün bilgisi §6, PMID 36467779)
• Çocuklarda kilo ve boy: Hem DEHB ilaçları hem CBD iştahı azaltabilir ve çocuklarda kilo alımını ve boy uzamasını yavaşlatabilir. Hekiminiz kilo ve boyu düzenli izler; çocuğunuzun iştahında ya da kilosunda belirgin bir değişiklik fark ederseniz söyleyin. (Metilfenidat ürün bilgisi §5.7, Atomoksetin ürün bilgisi §5.11, EMA Epidyolex ürün bilgisi 4.4)
• Karaciğer belirtileri: Atomoksetin nadiren ağır karaciğer hasarına yol açabilir; CBD de karaciğer enzimlerini yükseltebilir. Kaşıntı, koyu renkli idrar, gözlerde ya da ciltte sararma, karnın sağ üst bölümünde hassasiyet ya da açıklanamayan grip benzeri yakınmalar fark ederseniz hemen doktorunuza haber verin. (Atomoksetin ürün bilgisi §5.2, FDA Epidiolex etiketi §5.1 ve §17 (05/2026))
• Ruh hali ve davranış: Atomoksetinin ürün bilgisi çocuk ve gençlerde intihar düşüncesi riskine karşı uyarıyor; ruhsatlı CBD'nin ürün bilgisi de benzer bir uyarı içeriyor. Ruh halinde ya da davranışta olağandışı bir değişiklik fark ederseniz hemen doktorunuza haber verin. (Atomoksetin ürün bilgisi (Kutu uyarısı) ve §5.1, FDA Epidiolex etiketi §5.3 (05/2026))

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Son inceleme: 30 Ekim 2026. Kaynaklar bu tarihte açılıp ilgili cümleyle karşılaştırıldı.