Nasıl okumak istersiniz?
Kendi başına okunur; terim gerekirse açıklanır. 9 bölüm, 24 soru.
Bu derste öğrenecekleriniz
- Başlıca CBD ürün biçimlerini sayar, her birinin vücuda hangi yoldan girdiğini eşleştirir ve yenilebilir ürünlerle buhar sıvılarının ayrı risklerini söylersiniz. Bölüm 1
- İzolat, geniş spektrum ve tam spektrumu ayırt eder, bu adların ortak bir tanımı olmadığını ve THC açısından neden etikete güvenilemediğini açıklarsınız. Bölüm 2
- Kenevir tohumu yağını CBD yağından ayırır, "kenevir yağı" adının neden karışıklık yarattığını açıklarsınız. Bölüm 3
- Etikette bakılacakları sıralar ve etiket doğruluğu çalışmalarının genel bulgusunu, sınırlarıyla birlikte anlatırsınız. Bölüm 4
- Analiz belgesinin ne olduğunu, parti numarası eşleşmesini, "ND"nin anlamını, asit biçimin neden sayıldığını ve belgenin sınırlarını açıklarsınız. Bölüm 5
- CBD ürünlerinde bulunabilen kirletici ve katılmış madde türlerini sayar, kenevirin topraktan metal biriktirmesini açıklarsınız. Bölüm 6
- Ruhsatlı ilaç, gıda takviyesi ve kozmetik arasındaki farkı ve Avrupa ile ABD kurumlarının CBD hakkındaki bugünkü görüşlerini açıklarsınız. Bölüm 7
- Türkiye'de kenevirden elde edilen ürünlerin satış yolunu, dört ürün türünü ve ruhsatlı ilaca erişim yolunu tarihleriyle söylersiniz. Bölüm 8
- Yolculuk, doping ve işyeri ya da trafik testleri açısından CBD ürünlerinin taşıdığı belirsizliği açıklarsınız. Bölüm 9
Öğrenci düzeyinde ayrıca
- Formülasyon ("nano", emülsiyon) çalışmalarını ve zehir merkezi verisini kanıt türü, karşılaştırıcı ve finansmanıyla değerlendirirsiniz. Bölüm 1
- Tür adlarının çalışma tanımlarını, topluluk etkisi kanıtını ve tohum yağındaki kannabinoidlerin kaynağını açıklarsınız. Bölüm 2, 3
- Etiket doğruluğu çalışmalarının eşiklerini, terimlerini ve biçime göre farklarını yorumlarsınız. Bölüm 4
- Analiz belgesinin bölümlerini, HPLC ile GC farkını, algılama ve ölçüm sınırını ve toplam THC kavramını açıklarsınız. Bölüm 5
- Kirleticilerin kaynaklarını (yetiştirme, özütleme, işleme, cihaz) ve analizlerde en sık bulunanları açıklarsınız. Bölüm 6
- Kurumların CBD'yi hangi kategoriye koyduğunu karşılaştırır, Türkiye'deki ürün türlerini yönetmelik tanımlarıyla ayırırsınız. Bölüm 7, 8
- WADA listesini ve idrar ile tükürük testi çalışmalarını ürün türüne göre yorumlarsınız. Bölüm 9
Araştırmacı düzeyinde ayrıca
- Etiket doğruluğu, formülasyon ve zehir merkezi çalışmalarının yöntemsel sınırlarını (örneklem, eşik, yöntem, finansman) değerlendirirsiniz. Bölüm 1, 4
- Çalışma tanımlarının ve ölçüm sınırlarının sınıflamayı nasıl etkilediğini, düzeltilmiş meta-analizi ve tohum yağı ölçümlerinin birim sorunlarını değerlendirirsiniz. Bölüm 2, 3
- Toplam THC hesabını, varsayımını, ölçüm belirsizliğini ve laboratuvarlar arası farkı açıklarsınız. Bölüm 5
- Kirletici çalışmalarının yöntemlerini ve sınırlarını değerlendirirsiniz. Bölüm 6
- Düzenleyici belgelerin (EFSA, FDA, ABD yasası, BM kararları, Türkiye kılavuzu) dayanaklarını, kapsamlarını ve tarihlerini değerlendirirsiniz. Bölüm 7, 8
- Doping ve işyeri testlerinin eşiklerini ve ilgili çalışmaların tasarımlarını değerlendirirsiniz. Bölüm 9
Bu derste neler var?9 bölüm
1 Ürün biçimleri
CBD birçok biçimde satılır: damlalıklı yağ, kapsül ve tablet, sakızlı şeker ve çikolata gibi yenilebilir ürünler, içecekler, krem, jel ve bant gibi deriye sürülenler, buhar sıvıları, kurutulmuş çiçek ve ağız spreyi. Biçim, maddenin vücuda hangi yoldan girdiğini belirler; yolların farkını Modül 1'deki "Giriş yolları" bölümü anlatır. Gidal 2024Kimya laboratuvarıDowd 2025Kimya laboratuvarıGiorgetti 2026Kimya laboratuvarıMoazen-Zadeh 2024Derleme
"CBD yağı" çoğunlukla kenevirden çıkarılmış bir özün ayçiçeği, zeytin ya da kenevir tohumu yağı gibi yemeklik bir yağda çözülmesiyle yapılır. Aynı etken madde, biçime göre farklı hızda ve farklı miktarda kana geçebilir: yemekle birlikte alım ve taşıyıcı yağ emilimi değiştiren etkenler arasındadır; dil altına damlatılan yağın bir kısmı da yutulur. Hazekamp 2018DerlemeMoazen-Zadeh 2024DerlemeSilmore 2021Derleme
Şekerleme ya da sakıza benzeyen yenilebilir ürünler çocuklar tarafından kazara yutulabilir. ABD zehir merkezlerine 2014–2021 arasında bildirilen CBD vakalarının üçte birinden fazlası 2–12 yaş çocuklardı ve bu yaşta vakaların büyük çoğunluğu kazara alımdı; THC içeren yenilebilir ürünlerde altı yaş altı çocukların kazara alımı 2017'den 2021'e on kattan fazla arttı. Avrupa'nın gıda uyarı sisteminde de CBD'li şekerleme türü ürünlerle, özellikle sakızlı şekerlerle ilgili bildirimler son yıllarda arttı; artışın bir kısmı bu ürünlerin takviye yerine şekerleme sınıfına alınmasından kaynaklanıyor. Perez-Vilar 2023İnsan · gözlemsel çalışmaTweet 2023İnsan · gözlemsel çalışmaTorović 2026Derleme
Buharlaştırılan ürünlerde iki ayrı sorun bildirildi. 2019'da ABD'de yaşanan akciğer hasarı salgınında (EVALI) hastaların çoğu THC içeren buhar ürünleri kullanmıştı; sıvıya katılan E vitamini asetatı salgınla güçlü biçimde ilişkili bulundu ve ABD Hastalık Kontrol Merkezleri (CDC) özellikle resmî olmayan kaynaklardan alınan THC'li buhar ürünlerinden kaçınılmasını önerdi. Bu veriler salgını CBD ürünlerine bağlamıyor; CDC bazı vakalarda başka kimyasalların katkısını da dışlamadı. CBD diye satılan buhar sıvılarında bildirilen sorunlar başkadır: etikette yazandan sapan içerik ve etikette olmayan yasa dışı sentetik kannabinoidler. Ayrıca kenevir buhar cihazlarında (incelenenlerin çoğu THC içeriyordu) cihazın metal parçalarından sıvıya ve buhara metal geçtiği bildirildi; CBD sıvıları bu açıdan ayrıca incelenmedi. Krishnasamy 2020İnsan · gözlemsel çalışmaBlount 2020İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarıDunn 2021DerlemeHorth 2018İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarıPoklis 2019Kimya laboratuvarıGaur 2025Derleme
"Suda çözünür" ya da "nano" diye satılan ürünlerin kana daha hızlı geçtiğini gösteren küçük çalışmalar var; bunların çoğu az sayıda sağlıklı gönüllüyle yapıldı ve çoğunu ürünü geliştiren şirketler destekledi. Bu adların ortak bir tanımı yok ve "daha etkili" anlamına geldikleri gösterilmedi. Moazen-Zadeh 2024DerlemeKnaub 2019İnsan · klinik çalışmaHobbs 2020İnsan · klinik çalışmaBendik 2026İnsan · klinik çalışma
Etiketin doğruluğu da biçime göre değişti: bazı çalışmalarda içecekler ve sulu ürünler, etikette yazandan en çok sapan biçimler arasındaydı (bölüm 4). Miller 2022Kimya laboratuvarıJohnson 2023Kimya laboratuvarı
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı5 paragraf · 1 tablo
Biçim ve giriş yolu: kapsül, tablet, sakızlı şeker, içecek ve öteki yenilebilirler ağızdan (yutularak); dil altı yağ ve ağız spreyi ağız içinden (yutulan kısmı ağızdan); buhar sıvısı ve ısıtılan ya da yakılan kurutulmuş çiçek solunumla; krem, merhem, jel ve bant deriden girer. Farmakokinetik çalışmaların meta-regresyonunda ağız zarından uygulama ağızdan alıma göre daha düşük tepe düzey ve maruziyetle, tok karnına alım daha yüksek maruziyetle ilişkiliydi. Ruhsatlı ağızdan çözeltiye göre hem "nano" hem yağ bazlı biçimler daha kısa tepe zamanıyla ilişkiliydi; ama biçimler ruhsatlı ilaçla doğrudan karşılaştırılmamıştı ve biçimler arasında biyoyararlanım farkı değerlendirilemedi. Çalışmaların çoğu orta ya da zayıf kalitedeydi. Moazen-Zadeh 2024Derleme
Emülsiyon ve kendiliğinden emülsiyon oluşturan sistemler (SEDDS), yağda çözünen CBD'yi su ortamında küçük damlacıklara dağıtır. Laboratuvarda sindirim deneyinde bu sistemler CBD'nin sulu fazda kalan payını belirgin artırdı; küçük bir insan çalışmasında artış daha ılımlıydı. Bir faz 1 çalışmada toz emülsiyon biçimi ruhsatlı yağ biçimiyle karşılaştırıldı: açken daha hızlı emilim ve daha yüksek yıkım ürünü maruziyeti, tokken benzer maruziyet görüldü; çalışmayı üretici şirket finanse etti. Ruhsatlı ilacın verileri bir araya getirildiğinde tok karnına alım daha yüksek biyoyararlanım ve kişiler arasında daha az değişkenlik gösterdi. De Prá 2021İnsan · klinik çalışmaHayvanHücre / laboratuvarBendik 2026İnsan · klinik çalışmaSilmore 2021Derleme
"THC içermez" diye üretilmiş nano emülsiyon CBD, asitli içeceklere katılıp oda sıcaklığında aylarca saklanınca bir kısmı THC'ye dönüştü (laboratuvar ölçümü); dönüşüm sitrik asitli içeceklerde daha belirgindi. Deriye sürülen ürünlerde etiket doğruluğu düşüktü ve üçte birinden fazlasında THC vardı; deriden emilimin ayrıntısı Modül 1'de. Mullen 2025Kimya laboratuvarıSpindle 2022Kimya laboratuvarı
Buhar sıvıları: EVALI'de hastaneye yatan vakalardan madde kullanım bilgisi olan 2022 hastanın %82'si THC içeren ürün kullandığını bildirdi; 51 hastanın akciğer yıkama sıvısında E vitamini asetatı %94'ünde bulundu, sağlıklı karşılaştırma grubunda hiç bulunmadı. CBD buhar sıvılarını inceleyen bir derlemede 70 ürünün %77'sinde CBD etiketle uyuşmuyordu. Kenevir buhar cihazlarını (incelenenlerin çoğu THC içeriyordu) inceleyen bir kapsam derlemesinde cihaz parçalarından nikel, krom, kurşun ve kadmiyumun sıvıya ve buhara geçtiği bildirildi; CBD sıvıları ayrıca incelenmedi ve bunun sağlık etkisini doğrudan ölçen çalışma yoktu. Krishnasamy 2020İnsan · gözlemsel çalışmaBlount 2020İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarıDunn 2021DerlemeGaur 2025Derleme
Zehir merkezi verileri: ABD'de 2014–2021'de bildirilen CBD vakalarının çoğu ruhsatsız ürünlerle ilgiliydi ve tek ürünlü vakalarda ağır sonuçların hepsi ruhsatsız ürünlerdeydi; 2023–2024'te beş yaş ve altında kenevirden türetilen kannabinoidler (Δ8-THC gibi) içeren yenilebilirlerle kazara alım, Δ9-THC'li ürünlerle benzer ya da daha ağır bir tablo gösterdi. Bu veriler pasif bildirime dayanır: ürünün içeriği laboratuvarda doğrulanmaz ve kullanıcı sayısı bilinmez; "CBD ürünü" diye kodlanan bir vakanın ürününde THC ya da başka bir madde bulunabilir. Perez-Vilar 2023İnsan · gözlemsel çalışmaWeigel 2026İnsan · gözlemsel çalışmaBerger 2021İnsan · gözlemsel çalışma
| Biçim | Giriş yolu (Modül 1) | Bildirilen içerik ve kalite sorunları | Ayrıca dikkat | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| Yağ, damla (dil altı) | Ağız içi; yutulan kısmı ağızdan | Etiket doğruluğu biçimler arasında görece iyi ama çoğu çalışmada yarıdan az; taşıyıcı yağ farklı; "kenevir yağı" adı karışıklığı | Taşıyıcı yağa aşırı duyarlılığı olanlar (ruhsatlı ilaçta susam yağı) | Bonn-Miller 2017Kimya laboratuvarıJohnson 2023Kimya laboratuvarıHazekamp 2018DerlemeMoazen-Zadeh 2024DerlemeEpidiolex prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisi |
| Kapsül, tablet | Ağızdan | Formülasyon emilimi değiştirir; yemekle alım maruziyeti artırır | — | Silmore 2021DerlemeMoazen-Zadeh 2024Derleme |
| Yenilebilir (sakızlı şeker, çikolata) | Ağızdan | Etiket sapması sık; aynı kutuda birimler arası fark; THC sık; ambalaj şekerlemeye benzer | Evde küçük çocuk | Johnson 2025Kimya laboratuvarıGidal 2024Kimya laboratuvarıPerez-Vilar 2023İnsan · gözlemsel çalışmaTorović 2026Derleme |
| İçecek, sulu ürün | Ağızdan | Bazı çalışmalarda en çok sapan biçimler arasında; bazılarında hiç kannabinoid yok; asitli içecekte THC oluşabilir | — | Miller 2022Kimya laboratuvarıJohnson 2023Kimya laboratuvarıPires 2024Kimya laboratuvarıMullen 2025Kimya laboratuvarı |
| Deriye sürülen (krem, jel, bant) | Deri | Doğruluk düşük, çoğunda yazılandan fazla CBD; üçte birinden fazlasında THC; tedavi iddiası sık | İdrar testi açısından veri az | Spindle 2022Kimya laboratuvarıDowd 2025Kimya laboratuvarı |
| Buhar sıvısı | Solunum | Bir çalışmada en çok sapan biçim, başka birinde içecek ve sulu tentürlerden az saptı; sentetik kannabinoid katılması; kenevir buhar cihazlarında cihazdan metal (CBD sıvıları ayrıca incelenmedi); THC içeren sıvılarda EVALI | Akciğer hastalığı; gençler | Bonn-Miller 2017Kimya laboratuvarıDunn 2021DerlemeHorth 2018İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarıPoklis 2019Kimya laboratuvarıKrishnasamy 2020İnsan · gözlemsel çalışmaGaur 2025Derleme |
| Kurutulmuş çiçek ("yasal kenevir") | Solunum | Yanlış etiket çok sık; yarı sentetik ve sentetik kannabinoidler; küf ve mikotoksin | Bağışıklığı zayıf olanlar | Giorgetti 2026Kimya laboratuvarıGwinn 2023Derleme |
| Ağız spreyi | Ağız içi; yutulan kısmı ağızdan | Ruhsatlı THC ve CBD spreyi dışındaki ürünler için içerik analizi bulunamadı; ağız zarı yolu daha düşük maruziyetle ilişkili | — | Sativex ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisiMoazen-Zadeh 2024Derleme |
| "Nano", "suda çözünür" | Ürüne göre | Daha hızlı emilim gösteren küçük, çoğu şirket destekli çalışmalar; ortak tanım yok | — | Knaub 2019İnsan · klinik çalışmaHobbs 2020İnsan · klinik çalışmaBendik 2026İnsan · klinik çalışmaMoazen-Zadeh 2024Derleme |
Satırlar farklı çalışmalardan; bir biçimin "daha güvenli" olduğunu göstermez, yalnız bildirilen sorunları özetler.
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik5 paragraf
Moazen-Zadeh 2024 (sistematik derleme, meta-regresyon): 39 çalışma; 8 solunum, 29 ağız zarı, 73 ağızdan ve 2 damar içi kolu; biçimler nano (14), yağ (21), alkol (10), su bazlı (12), ruhsatlı ağız spreyi (17) ve ruhsatlı ağızdan çözelti (22); kalite 26 kolda iyi, 70'inde orta, 16'sında zayıf; tek doz çalışmalarda ağızdan doz aralığı 0,42–6000 mg. Yazarların belirttiği sınırlar: raporlama ölçeği, yöntem ve laboratuvar farkları ve formül ayrıntılarının eksikliği; nano ve yağ biçimleri ruhsatlı ilaçla doğrudan karşılaştırılmadı ve biçimler arası biyoyararlanım değerlendirilemedi. Bu modülün ayrıca not ettiği: formülasyon çalışmalarının karşılaştırıcıları farklı, "nano" ve "suda çözünür" için ortak tanım yok, etkinlik ölçülmedi. Moazen-Zadeh 2024DerlemeSilmore 2021Derleme
Formülasyon çalışmaları (hepsi küçük, çoğu tek doz, sağlıklı gönüllü): Knaub 2019 (16 kişi, randomize çift kör çapraz, açken 25 mg) SEDDS biçiminde orta zincirli trigliserit referansına göre Cmax 4,4 kat, AUC0–8h 2,85 kat, AUC0–24h 1,70 kat; Tmax 1 ve 3 saat; şirket destekli. Hobbs 2020 (10 kişi, paralel kol, 30 mg): su bazlı toz, yağ bazlı toza göre yaklaşık 4,5 kat biyoyararlanım (gruplar ayrı kişiler). De Prá 2021 (11 kişi, açık etiketli çapraz): AUC0–12h orta zincirli trigliserite göre 1,48 kat, GML'ye göre 1,12 kat; yazarlar bir kannabinoid ürün şirketinden. Atsmon 2018 (14 erkek): THC ve CBD içeren kendiliğinden emülsiyon kapsül, ruhsatlı ağız spreyine göre Cmax 1,6 kat, göreli biyoyararlanım CBD %131, THC %116. Bendik 2026 (faz 1, dört kollu çapraz, 400 mg tek doz): toz emülsiyon ile ruhsatlı yağ biçimi tokken benzer; üretici finansmanı. Knaub 2019İnsan · klinik çalışmaHobbs 2020İnsan · klinik çalışmaDe Prá 2021İnsan · klinik çalışmaHayvanHücre / laboratuvarAtsmon 2018İnsan · klinik çalışmaBendik 2026İnsan · klinik çalışma
Mullen 2025: THC içermediği doğrulanmış nano emülsiyon CBD izolatı altı asitli ürüne katıldı ve oda sıcaklığında 15 aya kadar izlendi; en yüksek THC oluşumu limonatada 15 ayda porsiyon başına 3,09 mg, spor içeceğinde 1,18 mg; kolada (fosforik asit) 4 ayda 0,10 mg; soslarda 4 ayda en çok 0,01 mg. Mullen 2025Kimya laboratuvarı
EVALI: Blount 2020, 16 eyaletten 51 hasta (25 kesin, 26 olası) ve 99 sağlıklı karşılaştırma katılımcısı; E vitamini asetatı 48/51 hastada, karşılaştırma grubunda hiçbirinde; 47/50 hastada akciğer sıvısında THC ya da yıkım ürünü vardı ya da THC'li ürün kullanımı bildirildi; nikotin 30/47; kolaylık örneklemi. Krishnasamy 2020: 14 Ocak 2020'ye kadar hastaneye yatan 2668 vaka; medyan yaş 24, %66 erkek; madde kullanım bilgisi olan 2022 hastada %82 THC'li ürün (yalnız THC %33), %57 nikotinli ürün (yalnız nikotin %14). Blount 2020İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarıKrishnasamy 2020İnsan · gözlemsel çalışma
Katılmış sentetik kannabinoidler ve zehir merkezi: Horth 2018 (Utah, 2017–2018) 52 şüpheli vakanın 34'ünü kesinleştirdi; 9 ürün örneğinde 4-CCB vardı ve CBD yoktu; vakaların %29'u 18 yaş altıydı, en sık belirti bilinç değişikliğiydi (%83). Poklis 2019'da tek üreticinin 9 CBD buhar sıvısının 4'ünde 5F-ADB, 1'inde dekstrometorfan bulundu; Gurley 2020'de 25 ürünün, Giorgetti 2026'da 26 ürünün 4'ünde sentetik kannabinoid vardı. Perez-Vilar 2023 (FDA, Temmuz 2014–Haziran 2021): 6496 vaka, %85,2 ruhsatsız CBD; 2–12 yaş %36,2 ve bu yaşta kazara alım %94,1; tek ürünlü 5248 vakada 44 ağır sonuç, hepsi ruhsatsız CBD ile. Tweet 2023: altı yaş altında THC'li yenilebilirle vaka 2017'de 207, 2021'de 3054; %22,7 hastaneye yatış. Yöntem notu: pasif bildirim, doğrulanmamış içerik, payda yok; artış kullanımın ya da bildirimin artışını yansıtabilir. Horth 2018İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarıPoklis 2019Kimya laboratuvarıGurley 2020Kimya laboratuvarıGiorgetti 2026Kimya laboratuvarıPerez-Vilar 2023İnsan · gözlemsel çalışmaTweet 2023İnsan · gözlemsel çalışmaWeigel 2026İnsan · gözlemsel çalışma
Devamı: Modül 1: Giriş yolları · Buharlaştırıcı ile CBD · Yenilebilir CBD nedir? · Ağrı kesici CBD kremleri · Sentetik kannabinoidler
Kendini sına
2 İzolat, geniş spektrum, tam spektrum
Etiketlerde üç tür adı sık geçer. İzolat büyük ölçüde saflaştırılmış CBD'dir. Geniş spektrum birden çok kannabinoid içerir ama THC'nin çıkarıldığı söylenir. Tam spektrum kenevir özünü bitkideki kannabinoidlerle birlikte, az miktarda THC dahil taşır. Gidal 2024Kimya laboratuvarı
Bu adların yasada ya da bilimde herkesin kabul ettiği tek bir tanımı yok. Araştırmacılar kendi çalışma tanımlarını kullanıyor, üreticiler de adları farklı anlamlarda kullanabiliyor. Bazı etiketler CBD miktarı yerine yalnız "tam spektrum kenevir özü" yazıyor; bu da ürünleri karşılaştırmayı zorlaştırıyor. Gidal 2024Kimya laboratuvarıMiller 2022Kimya laboratuvarı
Ad, içeriği garanti etmiyor. ABD'de 202 ürünlük bir denetimde türünü etikette yazan 149 üründen yaklaşık üçte biri yazan türe uymadı ve geniş spektrum diye satılan bazı ürünlerde THC bulundu; bu çalışmayı ruhsatlı CBD ilacının ruhsat sahibi şirket finanse etti. 18 tentürün incelendiği başka bir çalışmada tam spektrum ürünlerin hepsinde, geniş spektrum ürünlerin bir kısmında THC vardı. Arjantin'de "THC içermez" yazan, kannabinoid içeren 17 kenevir özü yağından 13'ünde THC bulundu. Gidal 2024Kimya laboratuvarıSullivan 2026Kimya laboratuvarıFernández 2023Kimya laboratuvarı
"Tam spektrum daha etkilidir" iddiası çoğunlukla "topluluk etkisi" fikriyle, yani bitkinin bileşenlerinin birlikte daha iyi çalıştığı düşüncesiyle açıklanır. Bir kapsam derlemesine göre bu fikri kararlı ve öngörülebilir biçimde destekleyen kanıt sınırlı. Simei 2024Derleme
Tam spektrum ürünler THC içerdiği için idrar testi sonucunu etkileyebilir; Modül 3'teki "Ürünün içeriği ve hekimle konuşmak" bölümü bunu çalışmalarıyla anlatır, test türleri bölüm 9'da. Türün ne olduğunu etiket değil, aynı partinin analiz belgesi gösterir (bölüm 5). Dahlgren 2021İnsan · klinik çalışmaGidal 2024Kimya laboratuvarı
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı4 paragraf
202 ürünlük denetimin çalışma tanımları: tam spektrum, sonradan kannabinoid eklenmemiş ya da bileşen çıkarılmamış kenevir özüdür, birden çok kannabinoid ve eser THC (en çok %0,3) içerir; ölçüt CBD, THC ve en az bir başka bitki kannabinoidinin birlikte bulunmasıydı. Geniş spektrumda birden çok kannabinoid vardır ama THC saptanamaz. İzolat %95'ten fazla CBD içerir. Bunlar bir çalışmanın operasyonel tanımlarıdır: yazarlar izolat tanımının ABD'de bir eyalet düzenleyicisinin 2024 tanımıyla uyumlu olduğunu, spektrum tanımlarını da aynı düzenleyici belgeye dayandırdıklarını yazıyor; ama ülkeler arasında ortak bir yasal tanım yok. Gidal 2024Kimya laboratuvarı
Aynı çalışmada türünü yazan ürünlerde tür etiketine uyum tam spektrumda %67, geniş spektrumda %68, izolatta %57 idi; türler arasındaki fark anlamlı değildi (özet uyumsuzluğu, tür yazmayan ürünler dahil 202 ürünün tamamı üzerinden %26 olarak veriyor). Uymamanın çoğu nedeni beklenen ek kannabinoidlerin bulunmamasıydı; 5 üründe hiç CBD saptanmadı, 3 geniş spektrum üründe THC vardı. Gidal 2024Kimya laboratuvarı
Avrupa'da toplanan 186 yağın incelendiği bir çalışmada "tam spektrum" olarak satılan bir yağda yarı sentetik bir kannabinoid olan HHC bulundu; bazı yağlarda Δ8-THC, Δ10-THC ve cis-Δ9-THC gibi daha az izlenen THC türleri de vardı. Yani "tam spektrum" etiketi bileşimin doğal olduğunu garanti etmiyor. Binova 2026Kimya laboratuvarı
Topluluk etkisi kavramı 1990'ların sonundan beri anılıyor ve pazarlamada yaygın; kapsam derlemesi bu kavrama dayanan etkinlik ve güvenlik iddiaları için de kanıtı sınırlı buldu. Sık anılan bir gözlemsel meta-analiz, dirençli epilepside CBD'den zengin özlerle "iyileşme" bildiriminin saf CBD'den daha sık olduğunu yazdı; ama standart ölçüt olan nöbetlerde en az %50 azalmada iki grup arasında fark yoktu. Bu çalışma kontrolsüz gözlemsel çalışmaları birleştirir; iki yazarı kenevir ürünleri şirketlerinde çalışıyor, biri bu şirketlerden birine danışmanlık yaptı; oranları ile dozları yayımlandıktan sonra düzeltilmiştir; burada düzeltilmiş sürüm kullanıldı. Simei 2024DerlemePamplona 2018Derleme
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik3 paragraf
Tanım sorunu yöntemi etkiler: Gidal 2024 tam spektrum için en az üç kannabinoid ölçütü kullandı; başka çalışmalar farklı ölçüt kullanabilir ya da hiç kullanmaz. Karşılaştırmada tanım ve ölçüm sınırı (LOQ) raporlanmalıdır; "saptanmadı" sonucu kullanılan yöntemin eşiğine bağlıdır. Gidal 2024'ü ruhsatlı CBD ilacının bugünkü ruhsat sahibi şirket finanse etti; iki yazar şirket çalışanı, biri eski çalışan. Gidal 2024Kimya laboratuvarı
Sullivan 2026: 18 tentür, RP-HPLC-UV; CBD etiketin ±%10'u dışında 12/18; geniş ve tam spektrum arasında doğruluk farkı anlamlı (p = 0,0282); fiyatla doğruluk arasında ilişki yok (p = 0,2117); geniş spektrumların hiçbirinde Δ8-THC yok, ikisinde Δ9-THC; tam spektrumların hepsinde Δ8- ve Δ9-THC, hepsi kuru ağırlıkta %0,3'ün altında. Fernández 2023: Arjantin'de 500 kannabinoid içeren kenevir özü yağı (tohum yağı değil), GC/MS; 469'unda kannabinoid; özel CBD iddiası 149 üründe (%29,8), bunların 105'inde CBD pozitif; "THC içermez" yazan 17 üründen 13'ünde Δ9-THC; Δ9-THC 0,1–143,0 mg/mL, CBD 0,1–125,3 mg/mL. Sullivan 2026Kimya laboratuvarıFernández 2023Kimya laboratuvarı
Pamplona 2018 (düzeltilmiş özet; düzeltme oranları ve doz değerlerini değiştirdi): 11 gözlemsel çalışma, 670 hasta; "iyileşme" bildirimi özde %71, saf CBD'de %46; en az %50 nöbet azalması ölçütünde özde %37, saf CBD'de %42 (p = 0,52). Ortalama günlük doz özde 6,0 mg/kg, saf CBD'de 25,3 mg/kg; doz farkı yan etki farkının açıklaması olabilir. Kontrolsüz ve heterojen çalışmalar; iki yazar kenevir ürünleri şirketlerinde çalışıyor, biri bu şirketlerden birine danışmanlık yaptı. Pamplona 2018Derleme
Devamı: Tam spektrum, geniş spektrum ve izolat arasındaki farklar · Modül 3: Ürünün içeriği ve hekimle konuşmak · HHC · Delta-8-THC
Kendini sına
3 Tohum yağı, CBD yağı ve "kenevir yağı"
Kenevir tohumu yağı, tohumların sıkılmasıyla elde edilen yemeklik bir yağdır. CBD yağı ise kenevirin çiçek ve yaprağından çıkarılan özün bir taşıyıcı yağa katılmasıyla yapılır. İkisi farklı ürünlerdir; bir CBD yağının taşıyıcısı kenevir tohumu yağı olabilir, ama bu onu tohum yağı yapmaz. Hazekamp 2018DerlemeOvat 2026Derleme
ABD İlaç Dairesi'ne göre kenevir tohumu doğal olarak THC ya da CBD içermez; hasat ve işleme sırasında tohumun yüzeyine bitkinin başka kısımlarından eser miktar bulaşabilir. Ölçümler de bunu gösteriyor: tohum yağlarında CBD ve THC düşük düzeylerde ama çoğu örnekte ölçülebilir miktarda bulundu. Türkiye'de satılan 20 tohum yağından biri dışında hepsinde ölçülebilir THC vardı; bu tek çalışmanın yazarlarına göre ortalama değer, Avrupa Birliği'nin tohum yağı için koyduğu sınırın üstündeydi (ölçüm birimi ve THC tanımı farklı olduğu için karşılaştırma yaklaşıktır). FDA: Kenevir ve CBD düzenlemesiKurum görüşüKacargil 2026Kimya laboratuvarıJang 2020Kimya laboratuvarıCitti 2018aKimya laboratuvarı
Etikette yalnız "kenevir yağı" ya da "hemp oil" yazması ürünün CBD yağı olduğunu göstermez. İnternette "CBD/kenevir yağı" diye satılan 50 ürünün çoğunda CBD çok düşüktü; Japonya'da da bazı ürünler CBD yağı ile tohum yağı arasında açık bir ayrım yapılmadan satılıyordu. Etikette şişedeki toplam CBD miktarının yazıp yazmadığına bakmak bu karışıklığı çözmeye yardım eder (bölüm 4). ElSohly 2020Kimya laboratuvarıKitamura 2020Kimya laboratuvarı
Tohum yağı bir besin olarak değerlendirilir; iki temel yağ asidini, linoleik asit ve alfa-linolenik asidi içerir. Kalp ve damar sağlığına olası yararı daha çok hayvan ve laboratuvar çalışmalarına dayanıyor; insanlarda uzun süreli kontrollü çalışmalar yetersiz. Matyjaszczyk 2026DerlemeKaçar 2025DerlemeLeonard 2020Derleme
Avrupa Birliği kenevir tohumu, tohumdan yapılan ürünler ve tohum yağı için gıdada izin verilen en yüksek THC düzeylerini belirledi; bu düzeyler 2023'ten beri uygulanıyor. Türkiye'de yetiştiricilik yönetmeliği tohumu gıda ya da yem olarak kullanılabilen bitki kısmı sayar, kannabinoid içeren ürünleri ise ayrı bir yönetmelik düzenler (bölüm 8); kannabinoid içermeyen tohum yağının satışını ve THC sınırını ayrıca düzenleyen açık bir hüküm sitenin mevzuat incelemesinde bulunamadı. AB 2022/1393Kurum görüşüAB 2023/915Kurum görüşüKenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair YönetmelikKurum görüşüKenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü
Tohum yağı kullanımından sonra idrarda düşük düzeyde THC yıkım ürünü görülebiliyor: Türkiye'de yapılan küçük, kontrollü bir çalışmada bu bulgu en belirgin, tohum yağını tekrarlı olarak ağızdan alanlardaydı. Soyturk 2026İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarı
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı5 paragraf
CBD yağının yapımı: çiçek ya da yaprak bir çözücüyle (etanol, izopropanol, süperkritik CO2, bütan gibi) özütlenir; mumlar ve klorofil dondurup süzmeyle ayrılabilir; öz ayçiçeği, kenevir tohumu ya da zeytinyağı gibi bir taşıyıcıda çözülür. Hollanda'da hastalardan toplanan yağların bir kısmında kannabinoidlerin önemli bölümü asit biçimindeydi. Hazekamp 2018Derleme
Tohum yağındaki kannabinoidler esas olarak tohum yüzeyindeki bulaşmadan gelir. Tohum yağında kannabinoid asitleri (CBDA, THCA) de bulunabilir; bunlar ışık, hava ve ısıyla nötr biçime dönüşebilir (laboratuvarda ölçülen dönüşüm hızları). Yüksek çözünürlüklü kütle spektrometrisiyle 10 organik tohum yağında THC ve CBD dışında 30 kannabinoid daha tanımlandı ve yağların bileşimi belirgin farklıydı. FDA: Kenevir ve CBD düzenlemesiKurum görüşüCitti 2018aKimya laboratuvarıCitti 2019Kimya laboratuvarı
Tohumda THC ölçümü çıkarma yöntemine çok bağlı: aynı markanın tohumlarında bile değerler değişti ve en verimli yöntemle bazı örnekler Kanada sınırını katlarca aştı. Yazarlar bunun bulaşmadan mı başka bir nedenden mi kaynaklandığının belirsiz olduğunu yazar; yazarların bir kısmı bir kannabinoid şirketinin danışma kurulunda. Yang 2017Kimya laboratuvarı
Besin değeri: tohum proteini amino asit içeriğiyle yumurta akı ve soyaya benzetiliyor; yağda linoleik asidin alfa-linolenik aside oranı yaklaşık 3'e 1. Kenevirin ağır metal biriktirebilmesi (bölüm 6) ve besin değerini düşüren bazı maddeler içermesi, tohum gıdası açısından da risk olarak sayılıyor. Matyjaszczyk 2026Derleme
AB düzenlemesi: Komisyon Tüzüğü (AB) 2022/1393 kenevir tohumu, tohum ürünleri ve tohum yağında Δ9-THC için en yüksek düzeyleri getirdi; düzey, Δ9-THC ile asit biçimi Δ9-THCA'nın toplamının Δ9-THC cinsinden ifadesidir. Bu düzeyler 2023'te gıdada kirleticileri düzenleyen 2023/915 sayılı Tüzüğe taşındı. EFSA 2025'te Δ9-THC için kullandığı sağlık temelli referans değeri Δ8-THC ile toplamı için grup değeri saydı. Bir olgu bildiriminde okul öncesi bir çocukta, birkaç hafta tohum yağı verildikten sonra hafif kannabinoid zehirlenmesi tanımlandı; tek olgudur, genellenmez. AB 2022/1393Kurum görüşüAB 2023/915Kurum görüşüEFSA 2025Kurum görüşüChinello 2017İnsan · olgu bildirimi
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik4 paragraf
Tohum ve tohum yağı ölçümleri: Kacargil 2026 (Türkiye; 12 tohum, 20 tohum yağı; LC-MS/MS) tohum yağında Δ9-THC 0,11–31,08 µg/mL (ortalama 6,64), Δ8-THC 0,03–15,17 µg/mL (ortalama 3,57), CBD 0,11–24,34 µg/mL (ortalama 5,15), THCA 0,08–5,57 µg/mL; ∑THC ortalaması 10,21 µg/mL; bir yağ dışında hepsinde ∑THC saptandı. Yazarlar ortalamanın AB sınırının (7,5 µg/g) üstünde olduğunu ve Türkiye'de uygulanan "sıfır tolerans" ilkesi nedeniyle hukuki sorun doğabileceğini yazar; bu ilkenin hangi düzenlemeye dayandığı özetten anlaşılmıyor ve sitenin mevzuat sayfası tohum yağı için açık bir THC hükmü bulamadı. Jang 2020 (Kore): THC 0,3–19,73 µg/mL, CBD 6,66–63,40 µg/mL. Kitamura 2020 (Japonya): 2 CBD yağında CBD 18,9 ve 9,2 mg/mL; 7 tohum yağının 6'sında 2,0–20,5 µg/mL, 1'inde saptanmadı. Kacargil 2026Kimya laboratuvarıJang 2020Kimya laboratuvarıKitamura 2020Kimya laboratuvarıKenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair YönetmelikKurum görüşü
Birim, tanım ve köken uyarısı: Kacargil 2026 mililitre başına ölçüp AB'nin kilogram başına sınırıyla karşılaştırıyor; yağın yoğunluğu 1'den küçük olduğu için karşılaştırma yaklaşıktır. Özetteki ortalamalardan çalışmanın ∑THC'sinin Δ9-THC ile Δ8-THC'nin toplamı olduğu, THCA'yı içermediği anlaşılıyor (6,64 + 3,57 = 10,21; tam metin okunamadı); AB sınırı ise Δ9-THC ile Δ9-THCA'nın toplamıdır ve Δ8-THC'yi kapsamaz, karşılaştırma bu yüzden de yaklaşıktır. Δ8-THC'nin sık ve yüksek bulunması dikkat çekici: EFSA 2025 verisinde tohum, tohum yağı ve infüzyonluk yaprak örneklerinin %96–99'unda Δ8-THC ölçüm sınırının altındaydı; Soyturk 2026'da da tohum yağından sonra idrarda Δ8-THC-COOH, Δ9-THC-COOH'tan fazlaydı. Bulgu ölçüm ya da ürün kökeni açısından ayrıca sorgulanmalı; tek çalışmadır. Kacargil 2026Kimya laboratuvarıEFSA 2025Kurum görüşüSoyturk 2026İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarıAB 2023/915Kurum görüşü
Soyturk 2026 (Türkiye; kontrollü uygulama, kol başına 5 kişi, 10 gün): tekrarlı ağızdan tohum yağı kolunda idrar örneklerinin 72/77'sinde (%93,5) toplam THC-COOH ölçüldü; medyan en yüksek değer 3,91 ng/mL, en yüksek tek değer 4,52 ng/mL; Δ8-THC-COOH / Δ9-THC-COOH oranı 1,92–8,83; %99 üst tahmin sınırı 9,35 ng/mL; deriye sürülen kolda bulgular en zayıftı. Yang 2017: üç marka tohum, dört çıkarma yöntemi; toplam Δ9-THC bazı örneklerde Kanada sınırının (10 µg/g) %1250'sine kadar; en verimli yöntem Soxhlet. Soyturk 2026İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarıYang 2017Kimya laboratuvarı
AB değerleri (2023/915 Ek I, 2.6; Δ9-THC + Δ9-THCA, Δ9-THC cinsinden): kenevir tohumu 3,0 mg/kg; öğütülmüş, yağı alınmış ve öteki işlenmiş tohum ürünleri 3,0 mg/kg; kenevir tohumu yağı 7,5 mg/kg. 2026/1828 sayılı değişiklikle infüzyonluk kenevir yaprağına 40 mg/kg, hazır yaprak infüzyonuna 0,02 mg/kg düzeyi 1 Ocak 2027'den uygulanacak (yalnız AB finansmanlı, COLEAD'in yürüttüğü AGRINFO hizmetinden; tüzük metinleri EUR-Lex'ten okunamadı, doğrulanmalı). EFSA 2020: akut referans doz 1 µg/kg vücut ağırlığı; 588 örnek; üst sınır senaryosunda yüksek tüketicilerde tahmini akut maruziyet tohumda P95'te 9 µg/kg'a, kenevir yağında 21 µg/kg'a kadar (EFSA tahminin aşırı olabileceğini de yazdı). EFSA 2025: Δ8-THC için göreli güç 1 kabul edildi ve 1 µg/kg grup değeri olarak kullanıldı; Δ8-THC açısından tohum, tohum yağı ve infüzyonluk yaprak örneklerinin %96–99'u ölçüm sınırının altındaydı. AB 2023/915Kurum görüşüAB 2026/1828Kurum görüşüEFSA 2020Kurum görüşüEFSA 2025Kurum görüşü
Devamı: CBD yağı mı, kenevir tohumu yağı mı? · CBD yağı nasıl üretilir? · CBD ve uyuşturucu testi
Kendini sına
4 Etiketi okumak
Etiketi okurken bakılacakların bir sırası var: şişedeki toplam CBD ile birim başına (mililitre, kapsül ya da porsiyon başına) CBD ayrı ayrı yazıyor mu; THC yazıyor mu, ne kadar; parti (lot) numarası ve son kullanma tarihi var mı; üreticinin adı ve iletişim bilgisi var mı; taşıyıcı yağ ve öteki içerikler yazıyor mu; ürünün bir hastalığı tedavi ettiği iddia ediliyor mu. Sitenin etiket okuma sayfası bu listeyi ayrıntısıyla verir. Corroon 2020DerlemeMiller 2022Kimya laboratuvarıHazekamp 2018DerlemeTİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşüKenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü
Şişedeki toplam miktar ile birim başına miktar farklı şeylerdir; toplam miktar şişenin büyüklüğüne bağlıdır. Bazı etiketler CBD miktarı yerine "kenevir özü", "tam spektrum kenevir özü" ya da bir aralık yazıyor; bu ifadeler şişede ne kadar CBD olduğunu söylemez. Kullanım yalnız damla sayısıyla anlatılıyorsa damla başına miktar belirsiz kalır. Miller 2022Kimya laboratuvarıHazekamp 2018Derleme
Etiket doğruluğu çalışmalarının çoğunda, denetimsiz pazardaki ürünlerin yarıdan azı etikette yazan CBD miktarını tutturdu: ABD'de internetten alınan ürünlerde yaklaşık üçte biri, Birleşik Krallık'ta bir çalışmada üçte birden biraz fazlası, başka bir çalışmada onda birden azı, Avrupa'da on yıl boyunca toplanan yağlarda yaklaşık yarısı. Sapma iki yönlüydü: bazı ürünlerde yazılandan az, bazılarında fazla CBD vardı; bazılarında hiç CBD yoktu. Bu oranlar farklı ülke, yıl, ürün ve uyum eşiklerinden geldiği için birbiriyle karşılaştırılamaz ya da birleştirilemez. Bonn-Miller 2017Kimya laboratuvarıLiebling 2022Kimya laboratuvarıJohnson 2023Kimya laboratuvarıBinova 2026Kimya laboratuvarıDowd 2025Kimya laboratuvarıMiller 2022Kimya laboratuvarıGurley 2020Kimya laboratuvarı
Denetimli bir pazarda tablo farklı olabiliyor: Kanada'nın yasal pazarındaki 30 yağda CBD etiketlerinin çoğu izin verilen sapma içindeydi, ama THC etiketlerinin %40'ı bu sınırın dışındaydı. Yani denetim de doğru etiketi tek başına garanti etmiyor. Miller 2022Kimya laboratuvarıGurley 2020Kimya laboratuvarıDoggett 2024Kimya laboratuvarı
Etikette yazmayan THC de sık bulundu; ayrıntısını ve "bağımsız laboratuvarda test edildi" ifadesinin neden garanti olmadığını Modül 3'teki "Ürünün içeriği ve hekimle konuşmak" bölümü anlatır. Sağlık iddiaları da yaygın: ABD İlaç Dairesi'nin 2015–2019 arasında CBD şirketlerine gönderdiği uyarı mektuplarının neredeyse hepsi ürünün onaysız ilaç gibi tanıtılmasıyla ilgiliydi; iddialar 125'ten fazla sağlık sorununu kapsıyordu, en sık kanser. Bonn-Miller 2017Kimya laboratuvarıDowd 2025Kimya laboratuvarıWagoner 2021
Türkiye'de satılan CBD ürünlerinin etiket doğruluğunu ölçen yayımlanmış bir çalışma bulunamadı (Ekim 2026). Türkiye'den yalnız kenevir tohumu ve tohum yağı ölçümleri ile tohum yağından sonra idrar bulgularını inceleyen bir çalışma var (bölüm 3); bu yüzden yukarıdaki sonuçlar başka ülkelerin pazarlarından gelir. Kacargil 2026Kimya laboratuvarıSoyturk 2026İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarı
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı5 paragraf
"Etiket doğruluğu" çoğu çalışmada ölçülen CBD'nin etikette yazanın ±%10'u içinde olmasıdır; bu, ABD Farmakopesi'nin bitkisel ürün ölçütüne dayanan bir araştırma eşiğidir, bağlayıcı bir resmî tolerans değildir. Eşik çalışmadan çalışmaya değişiyor: bazıları ±%20, Kanada yönetmeliğine dayanan çalışma ±%15 kullandı; eşik değişince oranlar da değişir. Miller 2022Kimya laboratuvarıGurley 2020Kimya laboratuvarıDoggett 2024Kimya laboratuvarı
Terim tuzağı: çalışmalarda "fazla etiketlenmiş" (overlabeled) ürün, etikette yazandan az CBD içerir; "az etiketlenmiş" (underlabeled) ürün ise yazandan fazla CBD içerir. Miller 2022Kimya laboratuvarıSpindle 2022Kimya laboratuvarı
Biçime göre fark: bir çalışmada en çok sapan buhar sıvıları, en doğru yağlardı; Birleşik Krallık'ta yağlar en az, içecekler ve sulu tentürler en çok saptı; başka bir çalışmada içeceklerin çoğu yazılandan az CBD içeriyordu. Sakızlı şekerlerde aynı kutudaki şekerler arasında da CBD ve THC değişkendi. Bonn-Miller 2017Kimya laboratuvarıJohnson 2023Kimya laboratuvarıMiller 2022Kimya laboratuvarıJohnson 2025Kimya laboratuvarı
Etikette yazmayan THC, çalışmaya ve biçime göre ürünlerin yaklaşık beşte biri ile üçte birinden fazlası arasında bulundu; deriye sürülen ürünlerin bazıları "THC içermez" yazıyordu. "Toplam CBD" bazen CBD ile asit biçimi CBDA'nın toplanmasıyla yazılıyor; içerik partiden partiye değişebildiği ve asitler zamanla dönüşebildiği için analiz tarihi ve son kullanma tarihi önemlidir. Bonn-Miller 2017Kimya laboratuvarıSpindle 2022Kimya laboratuvarıJohnson 2025Kimya laboratuvarıHazekamp 2018DerlemeCitti 2018aKimya laboratuvarı
Sistematik derlemeler: denetimli (tıbbi) pazarlardaki ürünlerde etiket doğruluğu çalışmadan çalışmaya %17 ile %86 arasında değişti; CBD buhar sıvılarında incelenen 70 ürünün %77,1'inde CBD etiketle uyuşmuyordu. Romanya pazarında bazı takviye iddialarının (ör. travma sonrası stres bozukluğu) önemli klinik kanıtı yoktu; Macaristan'da 16 internet satıcısının 10'u dolaylı sağlık yararı yazıyordu. Oldfield 2021DerlemeDunn 2021DerlemeAndrei 2024Vida 2023Kimya laboratuvarı
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik3 paragraf · 1 tablo
Etiket doğruluğu çalışmalarının ortak sınırları: kolaylık örneklemi (bir şehir, internet araması, bir dönem); çoğunda tek birim ya da tek parti ölçümü; farklı yöntemler (HPLC-UV/DAD, GC-MS, GC-FID, LC-MS/MS, HPTLC; GC'de sıcak enjeksiyon bölümünde asit biçimler dönüşür); farklı eşikler (±%10, ±%15, ±%20) ve ölçüm sınırına bağlı "saptanmadı" sonuçları; satın alma ile analiz arasındaki sürede bozunma. Bazı büyük çalışmaları ruhsatlı ilacın bugünkü sahibi şirket (Gidal 2024), ilacın üreticisine bağlı bir şirketin eğitim bağışı (Gardener 2022) ya da bir sektör şirketi (Johnson 2023) destekledi; veteriner (köpek) ürünlerini inceleyen Wakshlag 2020'nin iki yazarı üretici şirket çalışanıydı. Hazekamp 2018, kannabinoid laboratuvarları için genel kabul görmüş bir yeterlilik kılavuzu olmadığını ve aynı örneğin farklı laboratuvarlarda farklı sonuç verebildiğini yazar (2018 itibarıyla; bölüm 5). Gidal 2024Kimya laboratuvarıGardener 2022Kimya laboratuvarıWakshlag 2020Kimya laboratuvarıJohnson 2023Kimya laboratuvarıHazekamp 2018DerlemeMorales Alfaro 2026Kimya laboratuvarıPourseyed Lazarjani 2020Derleme
Seçilmiş sayılar: Bonn-Miller 2017 (Eylül–Ekim 2016, 31 şirketin 84 ürünü) doğru %30,95, yazılandan fazla CBD %42,85, az %26,19; THC 18/84; buhar sıvılarında yanlış oranı %87,50, yağlarda doğru oranı %45,00. Gidal 2024 (Ekim–Aralık 2021, 202 ürün) %46'sı etiketin %110'undan fazla, %28'i %90'ından az; en uç değer %565. Johnson 2023 (Birleşik Krallık, 63 ürün) yalnız 5/63 ±%10 içinde; medyan sapma yağda −%19,0, buhar sıvısında −%29,2, sulu tentürde −%51,4, içecekte −%65,6. Doggett 2024 (Ontario yasal pazarı, 30 yağ, ±%15) THC'de 12/30, CBD'de 3/30 tolerans dışı, biri hariç hepsi yazılandan az; satış sitesi ile ambalaj 10/30'da uyuşmadı. Dowd 2025 (97 ürün): miktar yazan 71'den 9'u doğru; 10 üründe CBD yok; dış test iddiası olan ve olmayanlar arasında fark yok (t40 = 0,23; p = 0,82). Bonn-Miller 2017Kimya laboratuvarıGidal 2024Kimya laboratuvarıJohnson 2023Kimya laboratuvarıDoggett 2024Kimya laboratuvarıDowd 2025Kimya laboratuvarı
Sağlık iddiası çalışmaları: Wagoner 2021, 2015–2019'daki 39 FDA uyarı mektubunu inceledi; %97'sinde onaysız yeni ilaç ihlali vardı, iddialar 125'ten fazla sağlık sorununu kapsıyordu (kanser %87,2, diyabet %71,8, iltihap, ağrı ve artrit %66,7), %79,5'inde takviye ya da gıda olarak yasa dışı pazarlama vardı. Wagoner 2026 (satış noktası reklamlarının içerik analizi; insan katılımcı ya da sağlık sonucu yok): üç eyalette 150 satış noktası, 1090 CBD reklamı; %61,8'inde en az bir yasak iddia, satış noktalarının %80'inde en az bir yasak iddia. Dowd 2025'te ürünlerin %40'ında tedavi iddiası vardı. Wagoner 2021Wagoner 2026Dowd 2025Kimya laboratuvarı
| Çalışma | Pazar | Ürün | Etiketle uyumlu | THC bulunan | Not | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Bonn-Miller 2017 | ABD, internet | 84 (yağ, tentür, buhar) | %31 | %21 | Buharda yanlış %88 | Bonn-Miller 2017Kimya laboratuvarı |
| Gurley 2020 | ABD, Mississippi | 25 | 3/25 (±%20) | 3'ü yasal sınırın üstünde | 4'ünde sentetik kannabinoid | Gurley 2020Kimya laboratuvarı |
| Liebling 2022 | Birleşik Krallık | 29 | %38 | %55 (THC ya da CBN) | Çözücü ve metal kabul edilen düzeyde | Liebling 2022Kimya laboratuvarı |
| Johnson 2022 | ABD, Kentucky | 80 | %54 | — | Johnson 2022Kimya laboratuvarı | |
| Spindle 2022 | ABD | 105 deri ürünü | %24 | %35 | Tedavi iddiası %28 | Spindle 2022Kimya laboratuvarı |
| Gardener 2022 | ABD | 516 (deri ve yenilebilir) | %42 | — | İlaç üreticisine bağlı şirketin bağışı | Gardener 2022Kimya laboratuvarı |
| Johnson 2023 | Birleşik Krallık | 63 | %8 | — | Sektör finansmanı | Johnson 2023Kimya laboratuvarı |
| Doggett 2024 | Kanada, yasal pazar | 30 yağ | CBD %90, THC %60 (±%15) | THC'li ürünler | Çoğu yazılandan az | Doggett 2024Kimya laboratuvarı |
| Gidal 2024 | ABD | 202 | %26 | Tam spektrumda tanım gereği; geniş spektrumda 3 ürün | Türünü yazan 149 üründe yaklaşık üçte biri türe uymadı; ilaç şirketi finansmanı | Gidal 2024Kimya laboratuvarı |
| Johnson 2025 | ABD | 56 sakızlı şeker | %30 | %39 | Aynı kutuda birimler arası fark | Johnson 2025Kimya laboratuvarı |
| Dowd 2025 | ABD | 97 (71'inde miktar yazılı) | %12,7 | — | 10'unda CBD yok | Dowd 2025Kimya laboratuvarı |
| Sullivan 2026 | ABD | 18 tentür | 6/18 | Tam spektrumun hepsi; geniş spektrumda 2 | Sullivan 2026Kimya laboratuvarı | |
| Binova 2026 | Avrupa | 186 yağ, 10 yıl | Yazılan miktarı içermeyen %49 (eşik özette yok) | Önerilen kullanımda EFSA akut referans dozu aşımı %39 | HHC; PAH bütün örneklerde | Binova 2026Kimya laboratuvarı |
| Giorgetti 2026 | İtalya | 26 (çiçek, buhar, reçine) | Yanlış etiketli %92,3 (etikette yazmayan yarı sentetik ve sentetikler dahil) | Hepsi | Sentetik kannabinoid 4/26 | Giorgetti 2026Kimya laboratuvarı |
| Türkiye | — | CBD ürünü çalışması bulunamadı | — | — | Yalnız tohum yağı: 20 yağın 19'unda ∑THC | Kacargil 2026Kimya laboratuvarı |
"Uyumlu": ölçülen CBD etiketin ±%10'u içinde (aksi yazmadıkça). Eşik, yöntem, örneklem ve yıl farklı olduğu için oranlar birbiriyle karşılaştırılmaz; tablo yalnız yön verir. Denetimli Kanada pazarı ayrı okunmalıdır.
Devamı: Etiket ve analiz belgesi nasıl okunur? · Modül 3: Ürünün içeriği ve hekimle konuşmak
Kendini sına
5 Analiz belgesi
Analiz belgesi, bir ürün partisinden alınan örneğin laboratuvarda ölçülen içeriğini gösteren rapordur; İngilizce kısaltmasıyla COA da denir. Güvenilir olması için ürünü yapan firmadan bağımsız bir laboratuvarın hazırlaması beklenir. Türkiye'de kenevirden ürün üretecek tesisler için TİTCK'nın kılavuzu da her partiden alınan temsilî örneğin bağımsız ve akredite bir laboratuvarda analiz ettirilmesini istiyor. TİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşüJikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarı
Akredite laboratuvar, test yapma yeterliliği bağımsız bir kurumca denetlenmiş laboratuvardır. Laboratuvarlar için uluslararası ölçüt ISO/IEC 17025 standardıdır ve Türkiye'de bu denetimi Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) yapar; TÜRKAK'ın sitesinde akredite kuruluş arama ve belge doğrulama bölümleri var. Yabancı bir laboratuvarın belgesi için en sağlam yol, o ülkenin akreditasyon kurumuna sormaktır. ILAC MRAKurum görüşüTÜRKAKKurum görüşü
Belgedeki parti numarası elinizdeki şişeninkiyle aynı olmalıdır; başka bir partinin belgesi sizin şişeniz hakkında bilgi vermez. Aynı kutudaki birimler bile birbirinden farklı çıkabilir: bir çalışmada aynı kutudaki CBD şekerlemeleri arasında belirgin içerik farkı ölçüldü. Türkiye'de yönetmeliğe göre ruhsatlı kenevir sağlık ve destek ürünlerinin kutusundaki karekodda parti numarası da bulunur (Ekim 2026 itibarıyla bu ürünlerin ruhsatlı listesi yayımlanmamıştı). TİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşüJohnson 2025Kimya laboratuvarıKenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşüTİTCK: Kenevir duyurularıKurum görüşü
Belgede THC satırında ND (saptanmadı) yazıyorsa bu, THC'nin hiç olmadığı anlamına gelmez; yalnız laboratuvarın saptayabildiği en küçük miktarın altında olduğunu söyler. O yüzden yanında yazan ölçüm sınırına da bakılır: sınır yüksekse "ND" yazan bir üründe de anlamlı miktarda THC bulunabilir. ICH Q2(R2)Kurum görüşüJikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarı
Bitki kannabinoidleri çoğunlukla asit biçiminde (CBDA, THCA) üretir; ısı, ışık ve zamanla bu asitler karbondioksit kaybederek CBD ve THC'ye döner (dekarboksilasyon). Bu modülün kapak görseli bu dönüşümü gösteriyor: solda THCA, sağda THC, aralarında ayrılan karbondioksit. Bu yüzden belgede yalnız THC değil, asit biçimi THCA da okunur; "toplam THC" satırı asit biçimini de hesaba katar. Citti 2018aKimya laboratuvarıJikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarı
İyi bir belge yalnız CBD ve THC'yi değil; ağır metal, tarım ilacı, çözücü kalıntısı, mikrop ve küf zehri testlerini de içerir; Türkiye'de kenevir bileşenleri için istenen analizler de bu başlıkları kapsıyor (bölüm 6). Belge güveni artırır ama tek başına garanti değildir: farklı laboratuvarlar aynı tür ürün için sistemli olarak farklı sonuçlar bildirebiliyor ve resmî denetimlerde bazı ürünlerin belgesindeki THC değeri, resmî laboratuvarın ölçtüğünden farklı çıktı. TİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşüMontoya 2020DerlemeJikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarıDuchateau 2022Kimya laboratuvarı
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf · 1 tablo
Belgede sırasıyla şunlar aranır: laboratuvarın adı, adresi, akreditasyon kurumu ve numarası; ürün adı, türü ve parti ya da numune numarası; numune alma ve analiz tarihi; yöntem ve birimler; kannabinoid profili (CBD, CBDA, Δ9-THC, THCA, toplam CBD, toplam THC ve ötekiler); her satırda ölçüm sınırı; kirletici panelleri; onaylayan kişinin adı ya da imzası (tablo). TİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşüICH Q2(R2)Kurum görüşü
Yöntem önemlidir: sıvı kromatografi (HPLC) asit ve nötr biçimleri türev oluşturmadan ayrı ayrı ölçebilir; gaz kromatografisinde (GC) asitler sıcak enjeksiyon bölümünde dönüşür, ayrı ölçmek için önce türev oluşturmak gerekir. Belçika'daki resmî denetimde ürün belgeleri ile resmî sonuçlar arasındaki fark, yöntem farkıyla (GC ve UHPLC) ilişkilendirildi. Pourseyed Lazarjani 2020DerlemeDuchateau 2022Kimya laboratuvarı
Algılama sınırı (LOD), maddenin var olduğunun fark edilebildiği en küçük miktardır; o düzeyde miktar güvenle verilemez. Ölçüm sınırı (LOQ), yeterli kesinlik ve doğrulukla sayıya dökülebilen en küçük miktardır. Washington eyaletinin 2014–2017 resmî test verilerinde çoğu laboratuvarın düşük CBD sonuçlarında yaklaşık %0,1 civarında bir yığılma vardı; yazarlar bunu yaygın kullanılan bir ölçüm sınırına bağladı. Düşük düzeydeki CBD'yi saptama eğilimi laboratuvarlar arasında çok farklıydı. ICH Q2(R2)Kurum görüşüJikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarı
"Toplam THC" ve "toplam CBD", asit biçimin tamamen nötr biçime döndüğü varsayılarak hesaplanan en yüksek olası miktardır: asit biçim daha ağır olduğu için asit miktarı bir düzeltme katsayısıyla çarpılıp nötr miktara eklenir. Birimler de farklı olabilir (ağırlıkça yüzde, gram başına, mililitre başına); yağlı bir ürünün yüzde değerini şişedeki toplam miktara çevirmek için ürünün yoğunluğu ve hacmi gerekir. Jikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarıLiebling 2022Kimya laboratuvarı
Laboratuvarlar arası sistemli fark: Washington'ın altı büyük laboratuvarında yüksek THC'li çiçek için medyan toplam THC, en düşük bildiren laboratuvarda %17,6, en yüksek bildirende %23,1 idi; fark, ürünü gönderen üretici, ürün türü ve çeşit hesaba katıldıktan sonra da sürdü (yazar düzeltmesindeki sayılar; ilk yazar sektörde bir şirketin çalışanı). Yazarlar ISO/IEC 17025 akreditasyonunu, ortak bir test protokolünü ve laboratuvarlara kör ortak örnek gönderilen düzenli karşılaştırmaları önerdi. Jikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarı
Denetimli pazar da tek başına yetmiyor: Kanada'da kurutulmuş çiçekte yasal ürünlerin %20'si Avrupa Farmakopesi'nin mikrop sınırlarını aştı; yasa dışı ürünlerin %55'i aerobik bakteri, %73'ü maya-küf sınırını aştı. Yasal ürünlerin %48'inde THC etikette yazandan %20'den fazla düşüktü. Saklama da sonucu değiştirir: oda sıcaklığında THC zamanla kannabinole (CBN) dönüşürken, yalnız CBD içeren ürünler uzun süre kararlı kaldı. Fiering 2026Kimya laboratuvarıMajumdar 2026Kimya laboratuvarı
| Bakılacak | Neden | Uyarı işareti | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Laboratuvarın adı ve adresi | Belgeyi kimin hazırladığı | Üreticinin kendi laboratuvarı ya da adres yok | TİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşü |
| Akreditasyon kurumu ve numarası (ISO/IEC 17025) | Yeterliliği bağımsız denetlenmiş mi | Numara yok ya da akreditasyon kurumunun listesinde bulunamıyor | ILAC MRAKurum görüşüTÜRKAKKurum görüşü |
| Akreditasyonun kapsamı | Laboratuvar bu test için mi akredite | Kapsam başka testleri gösteriyor | ILAC MRAKurum görüşü |
| Parti ya da numune numarası | Belgenin sizin şişenize ait olduğu | Numara eşleşmiyor ya da şişede yok | TİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşüJohnson 2025Kimya laboratuvarı |
| Numune ve analiz tarihi | Eski analiz bugünkü ürünü göstermeyebilir | Tarihsiz ya da çok eski | Majumdar 2026Kimya laboratuvarıCitti 2018aKimya laboratuvarı |
| Yöntem | HPLC asit ve nötr biçimleri ayrı ölçer | Yöntem yazmıyor | Pourseyed Lazarjani 2020Derleme |
| CBD, CBDA ve toplam CBD | Etiketle karşılaştırma | Etiketten büyük sapma | Jikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarıGardener 2022Kimya laboratuvarı |
| Δ9-THC, THCA ve toplam THC | Test sonucu, araç kullanma, mevzuat | Yalnız Δ9-THC verilmiş, THCA yok | Jikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarıKenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü |
| Algılama ve ölçüm sınırı (LOD, LOQ) | "ND" ne kadar küçük bir miktarı dışlıyor | "ND" yazıyor ama sınır belirtilmemiş | ICH Q2(R2)Kurum görüşü |
| Öteki kannabinoidler (CBG, CBDV, CBN) | Ürün türü ve doping riski | Geniş spektrumda THC; sporcu için başka kannabinoid | Gillham 2026İnsan · klinik çalışmaMareck 2023İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarı |
| Birimler | Doğru karşılaştırma | Birim yok ya da karışık | Jikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarı |
| Ağır metal, pestisit, çözücü kalıntısı | Kenevir topraktan metal biriktirir; özütleme çözücü kullanır | Panel yok | Gardener 2022Kimya laboratuvarıSuraev 2022Kimya laboratuvarıTİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşü |
| Mikrobiyoloji ve mikotoksin | Özellikle bitki materyalinde | Panel yok | Fiering 2026Kimya laboratuvarıTİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşü |
| Onaylayan kişi ve doğrulama yolu | Sahte belge riskine karşı | İmza ya da doğrulama yolu yok | ILAC MRAKurum görüşüTÜRKAKKurum görüşü |
Sitenin etiket okuma sayfasındaki adımlarla aynı sıra. Belge güveni artırır, tek başına garanti değildir.
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik5 paragraf
Toplam THC = Δ9-THC + 0,877 × THCA. 0,877, THC ile THCA'nın molekül ağırlıkları oranıdır ve asidin tamamen dönüştüğünü varsayar; gerçek dönüşüm tam olmayabileceği için sonuç en yüksek olası değerdir. Aynı mantıkla toplam CBD = CBD + 0,877 × CBDA. ABD'nin 2018 kenevir tanımındaki "kuru ağırlıkta Δ9-THC en fazla %0,3" ölçütü uygulamada toplam THC (THCA dahil) olarak hesaplandı; 12 Kasım 2025 tarihli ABD yasası tanımı açıkça toplam THC üzerinden yazıyor ve yürürlüğe girecek (bölüm 7). Jikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarıSikora 2025Kimya laboratuvarıABD Public Law 119-37 (2025)Kurum görüşü
Örnek: kuru ağırlıkta Δ9-THC %0,10 ve THCA %0,25 olan bir örnekte toplam THC yaklaşık %0,32'dir (0,10 + 0,877 × 0,25). Sonuç %0,3 sınırına çok yakın olduğu için ölçüm belirsizliği ve karar kuralı bilinmeden "sınırı aştı" denemez. Kuru ağırlığa geçişin etkisi küçük çıktı: 12 yeterlilik testi örneğinde toplam THC'yi 0,002–0,027 yüzde puanı artırdı ve yalnız bir örnekte fark anlamlıydı; yazarlar laboratuvarlar arası değişkenliğin bu farktan büyük olduğunu vurguluyor (20–67 laboratuvar, 2020–2022). Jikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarıSgrò 2021Kimya laboratuvarıSikora 2025Kimya laboratuvarı
Ölçüm belirsizliği ve karar kuralı (Sgrò 2021): AB'nin resmî GC yöntemi için ölçüm belirsizliği THC'nin %0,2–1,0 aralığında hesaplandı; bir örneğin makul şüphenin ötesinde uygunsuz sayılması için ikili analiz ortalamasının yasal sınırı, sınıra göre %11–15 aşması önerildi. ISO/IEC 17025:2017 uygunluk beyanında karar kuralının açıkça tanımlanmasını ister. AB yönteminin laboratuvarlar arası ortak çalışması yapılmamıştı; yeterlilik testlerinde laboratuvarlar arası standart sapma ortak çalışmalara göre ortalama yaklaşık 1,5 kat yüksekti; örnek alma, ayıklama, kurutma ve öğütme bu belirsizliğe dahil değildi. Sgrò 2021Kimya laboratuvarı
Yöntem farkı ve girişim: NIST araştırmacıları Δ9-THC pikine CBNA ve sentetik Δ8-THC yan ürünlerinin karışabildiğini ve bunun THC'yi şişirebileceğini gösterdi. Belçika'da iki doğrulanmış yöntem (GC-FID ve UHPLC-DAD) toplam THC'de anlamlı farklı, toplam CBD'de farksız sonuç verdi; yazarlar doğrulama parametreleri daha iyi olduğu için bu kurutulmuş çiçek örneklerinde AB'nin resmî yöntemi GC-FID'yi tercih edilir buldu. Δ8-THC ürünlerinde belgede yazandan çok daha fazla yan ürün ve safsızlık bulundu. Jikomes ve Zoorob, fiyatın THC ile ilişkili olmasının üreticiye yüksek sonuç veren laboratuvarı seçme yönünde bir güdü verebileceğini tartışıyor (tek eyalet verisi). HPLC-UV ölçümünün birçok farmakopede altın standart hâline geldiği belirtiliyor; Almanya'da kenevir çiçeği için farmakope monografı yayımlandı, uyumlu bir Avrupa Farmakopesi monografı 2019'da hazırlanıyordu (bugünkü durumu doğrulanamadı). Wilson 2025Kimya laboratuvarıDuchateau 2022Kimya laboratuvarıRay 2022Kimya laboratuvarıJikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarıFelletti 2021DerlemeManns 2019Derleme
Türkiye kılavuzu (TİTCK KDD-KLVZ-02; 1. revizyon 11 Eylül 2026'da yürürlüğe girdi): kenevir bileşenleri için THC ve CBD oranı, kannabinoid profili, ağır metal, pestisit kalıntısı, yabancı madde, nem ya da su aktivitesi, mikotoksin ve mikrobiyoloji analizleri, uygulanıyorsa terpen profili ve organik çözücü kalıntısı sayılıyor. Analizler TSE ISO IEC 17025 akredite laboratuvarlarda, doğrulanmış yöntemlerle yapılır ve kayıtları Bitkisel Ürün Takip Sistemi'nde tutulur; bitmiş ürünün her partisinden raf numunesi saklanır. Kılavuzun bağlayıcılığı ve uygulanışı hukuki bir sorudur; burada yorumlanmadı. TİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşü
Devamı: Etiket ve analiz belgesi nasıl okunur? · THC · Modül 3: Ürünün içeriği ve hekimle konuşmak
Kendini sına
6 Kirleticiler ve karıştırılan maddeler
Kenevir, topraktaki ağır metalleri kökleriyle çekip biriktirebilen bir bitkidir; bu özelliği kirli toprakları temizlemek için bile araştırılıyor (fitoremediasyon). Aynı özellik, kirli toprakta yetişen kenevirden yapılan ürünlerde metal bulunabileceği anlamına gelir. Placido 2022DerlemeGardener 2022Kimya laboratuvarı
Ürün analizlerinde bulunan kirleticiler birkaç gruba ayrılır. Ağır metaller (kurşun, kadmiyum, arsenik, cıva): ABD'de yenilebilir CBD ürünlerinin yaklaşık %40'ında düşük düzeyde kurşun vardı ve birkaç ürün sınırı aştı. Tarım ilaçları (pestisitler) bazı ürünlerde bulundu; 202 ürünlük bir denetimde ürünlerin %8'inde bir ABD eyaletinin sınırı aşıldı. Özütlemede kullanılan çözücülerin kalıntıları da var: Avustralya'da epilepsili çocukların kullandığı denetimsiz ürünlerin yaklaşık %30'unda etanol ya da izopropanol genel kabul gören sınırın üstündeydi. Gardener 2022Kimya laboratuvarıGidal 2024Kimya laboratuvarıSuraev 2022Kimya laboratuvarı
Küf, küf zehirleri (mikotoksinler) ve bakteriler özellikle bitki materyalinde ve ondan yapılan ürünlerde sorun olabilir; bağışıklığı zayıf kişiler bu açıdan daha duyarlı sayılıyor. Plastikleştirici ftalatlar ve PAH (polisiklik aromatik hidrokarbonlar) denen maddeler de bulundu: Avrupa'da 186 yağın hepsinde PAH vardı, yarıdan fazlasında AB'nin takviye sınırının üstünde. Gwinn 2023DerlemeMontoya 2020DerlemeGardener 2022Kimya laboratuvarıBinova 2026Kimya laboratuvarı
Bu kirleticilerin CBD ürünlerinden gelen miktarlarının insan sağlığına etkisi çok az doğrudan ölçüldü; risk çoğunlukla bilinen sınır değerlerle karşılaştırılarak değerlendiriliyor. Bu yüzden analiz belgesinde yalnız CBD ve THC'ye değil, kirletici testlerinin de olup olmadığına bakılır (bölüm 5). Dryburgh 2018DerlemeTİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşü
Bir de ürüne bilerek katılan maddeler var: "CBD" diye satılan bazı buhar sıvılarına ve yağlara, etikette yazmayan yasa dışı sentetik kannabinoidler katılmış olarak bulundu ve kullananlar zehirlendi. İtalya'da "yasal kenevir" diye satılan 26 düşük THC'li ürünün büyük çoğunluğu yanlış etiketliydi; bazılarında yarı sentetik, birkaçında sentetik kannabinoid vardı. Bu maddeleri Modül 4 ve sitenin madde sayfaları anlatır. Horth 2018İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarıPoklis 2019Kimya laboratuvarıGurley 2020Kimya laboratuvarıGiorgetti 2026Kimya laboratuvarı
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı5 paragraf · 1 tablo
Fitoremediasyon, bitkinin topraktaki kirleticiyi kökleriyle alıp gövdesinde tutmasıyla toprağın temizlenmesidir; endüstriyel kenevir derin kökleri ve birçok metale dayanıklılığıyla aday bitki sayılıyor. Bu özellik, tıbbi ya da gıda amaçlı üretimde toprak ve gübre denetimini önemli kılar. Placido 2022DerlemeMatyjaszczyk 2026Derleme
Kirleticilerin kaynakları: yetiştirme (toprak, su, gübre, pestisit), hasat ve kurutma (küf), özütleme (çözücü), işleme ve ambalaj (ftalat, metal) ve kenevir buhar cihazı (metal). Özütleme, bitkideki kirleticiyi son üründe yoğunlaştırabilir. Dryburgh 2018DerlemeMontoya 2020DerlemeHazekamp 2018DerlemeGaur 2025Derleme
Mikotoksinler: kenevir çiçeğinin mantar topluluğunda 100'den fazla tür tanımlandı; endişe veren cinsler Aspergillus, Penicillium, Fusarium ve Mucor. Avrupa'da çevrim içi satılan 10 CBD kapsülünün 7'sinde düşük düzeyde Fusarium mikotoksinleri (en sık zearalenon ve enniatin B1) bulundu; kütüphane taramasıyla 46 pestisit olası olarak tanımlandı (doğrulanmadı, miktarı verilmedi). Gwinn 2023DerlemeNarváez 2020Kimya laboratuvarı
202 ürünlük denetimde en sık bulunan kirletici çözücü kalıntısıydı (181 üründe); ağır metal 44 üründe, pestisit 30 üründe bulundu. Bir ABD eyaletinin (Colorado) kenevir sınırlarını aşan ürünler kurşunda %3, çözücüde %9, pestisitte %8'di; Kaliforniya'nın Önerge 65 sınırını aşanlar pestisitte %1, ABD Farmakopesi sınırını aşanlar çözücüde %2'ydi (çalışmayı ruhsatlı ilacın sahibi şirket finanse etti). Yenilebilir ürünlerde ftalatlar ürünlerin %13–80'inde bulundu; metal ve ftalat düzeyi ürünün CBD gücüyle ilişkili değildi. Gidal 2024Kimya laboratuvarıGardener 2022Kimya laboratuvarı
Düzenleyici sınırlar ülkeden ülkeye, ABD'de eyaletten eyalete ve ürün türüne göre değişiyor (çalışmalar ör. takviye ya da solunan ürün sınırlarını kullandı); analiz listeleri ve yöntem doğrulama kuralları da farklı. Bu da sonuçların karşılaştırılmasını zorlaştırıyor. Rosas Pinto 2026DerlemeGwinn 2023DerlemeFiering 2026Kimya laboratuvarıBinova 2026Kimya laboratuvarı
| Kirletici | Bulunma | Sınır aşımı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Kurşun ve öteki ağır metaller | 202 üründen 44'ünde; 121 yenilebilirin %42'sinde kurşun; 29 veteriner ürününün 4'ünde | 202'de %3 (Colorado ve Önerge 65); 121'de 4 ürün | Gidal 2024Kimya laboratuvarıGardener 2022Kimya laboratuvarıWakshlag 2020Kimya laboratuvarı |
| Çözücü kalıntısı | 202 üründen 181'inde; Avustralya'da 58 örneğin 17'sinde yüksek | 202'de %9 (Colorado; ABD Farmakopesi %2); Avustralya'da %29 | Gidal 2024Kimya laboratuvarıSuraev 2022Kimya laboratuvarı |
| Pestisit | 202 üründen 30'unda; 10 kapsülde 46 pestisit olası olarak tanımlandı (doğrulanmadı) | 202'de %8 (Colorado; Önerge 65 %1); Avustralya'da 1 örnek | Gidal 2024Kimya laboratuvarıNarváez 2020Kimya laboratuvarıSuraev 2022Kimya laboratuvarı |
| Mikotoksin | 10 takviyenin 7'sinde | Düşük düzey | Narváez 2020Kimya laboratuvarıGwinn 2023Derleme |
| PAH | 186 yağın hepsinde | %54 | Binova 2026Kimya laboratuvarı |
| Ftalat | Yenilebilirlerin %13–80'inde | — | Gardener 2022Kimya laboratuvarı |
| Sentetik kannabinoid (katılmış) | Utah'ta 9 örnek; 9 buhar sıvısının 4'ü; 25 üründen 4'ü; 26 üründen 4'ü | Yasa dışı madde | Horth 2018İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarıPoklis 2019Kimya laboratuvarıGurley 2020Kimya laboratuvarıGiorgetti 2026Kimya laboratuvarı |
Kirletici verisinin önemli bir kısmı ruhsatlı CBD ilacının üreticisiyle bağlantılı finansmanla yapılmış iki çalışmadan (Gidal 2024, Gardener 2022) geliyor; sonuçları bağımsız çalışmalarla aynı yönde.
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik4 paragraf
Analiz bulguları: Gidal 2024 (202 ürün) ağır metal 44 üründe 52 kez (en sık kurşun); çözücü 181 üründe 446 kez (en yüksek hekzan, m/p-ksilen, metanol, o-ksilen); 232 pestisitten 26'sı 30 üründe 55 kez; Colorado sınırını aşan ürünler kurşunda 5 (%3), çözücüde 19 (%9), pestisitte 17 (%8), Önerge 65 sınırını aşanlar pestisitte 3 (%1), ABD Farmakopesi sınırını aşanlar çözücüde 4 (%2). Gardener 2022 (121 yenilebilir ürün): kurşun %42, kadmiyum %8, arsenik %28, cıva %37; 4 ürün Kaliforniya Önerge 65'in günlük kurşun eşiğini (iki porsiyonda 0,5 µg) aştı; ftalatlar %13–80 (en sık DEHP). Suraev 2022 (Avustralya, epilepsili çocukların kullandığı ürünler): ağır metalde 51 örnekte sınır aşımı yok; çözücüde 58 örneğin 17'sinde etanol ya da izopropanol 5000 ppm üstünde; pestisit örneklerinin çoğunda sonuç alınamadı, birinde bifentrin sınırın 4,9 katıydı. Gidal 2024Kimya laboratuvarıGardener 2022Kimya laboratuvarıSuraev 2022Kimya laboratuvarı
Narváez 2020 (Avrupa'da çevrim içi satılan 10 CBD kapsülü): 7'sinde en fazla altı Fusarium mikotoksini; zearalenon %60, enniatin B1 %30, en yüksek 11,6 ng/g; hedef dışı kütüphane taramasıyla 46 pestisit olası olarak tanımlandı (etoksikin %50, piperonil butoksit %40, simazin %30, siyanazin %30; doğrulama ve miktar yok). Binova 2026: PAH 186/186 örnekte, 101'inde (%54) AB takviye sınırının üstünde. Oldfield 2021 (denetimli pazar, sistematik derleme): iki çalışmanın birleştirilmesinde pestisitli örnek oranı 0,25 (%95 GA 0,10–0,40), heterojenlik yüksek. Liebling 2022'de çözücüler, kurşun ve arsenik kabul edilen düzeylerde; Wakshlag 2020'de 29 veteriner ürününün 4'ünde ağır metal. Narváez 2020Kimya laboratuvarıBinova 2026Kimya laboratuvarıOldfield 2021DerlemeLiebling 2022Kimya laboratuvarıWakshlag 2020Kimya laboratuvarı
Yöntemler: ağır metal için ICP-MS; pestisit ve mikotoksin için LC-MS/MS ve GC-MS/MS; çözücü için headspace GC-FID ya da GC-MS; hazırlıkta QuEChERS ve katı faz özütleme; aflatoksin ve okratoksin A için immünoafinite kolonları. Sınırlar: kirletici verisi az sayıda ve heterojen çalışmadan, çoğu ABD pazarından; bazı çalışmalar her üründen tek örnek ölçtü (ör. Gidal 2024); eyaletler arası farklı sınırlar, raporlama birimleri ve yeterlilik testleri karşılaştırmayı sınırlıyor. Dryburgh 2018, kirleticilerin insan toksisitesinin zayıf ölçüldüğünü ve kannabinoidlerle olası farmakokinetik etkileşimlerinin henüz tanımlanmadığını yazar. Rosas Pinto 2026DerlemeDryburgh 2018DerlemeGidal 2024Kimya laboratuvarıOldfield 2021Derleme
Buhar sıvıları: Holt 2021, 241 üründe 350 kimyasal bileşen tanımladı; denetimli ve denetimsiz sıvılar birlikte değerlendirildiğinde E vitamini en yüksek 307,9 mg/mL, CBD 332,6 mg/mL, Δ9-THC 497,7 mg/mL ölçüldü. Gaur 2025 kapsam derlemesi kenevir buhar cihazlarında (incelenenlerin çoğu THC içeriyordu; CBD sıvıları ayrıca incelenmedi) 9 çalışmada cihaz parçalarından metal salımını özetledi; cihazın yaşı, sıcaklık, sıvının pH'sı ve kıvamı etkiliydi. Holt 2021Kimya laboratuvarıGaur 2025Derleme
Devamı: Modül 4: Yarı sentetik kannabinoidler · Modül 4: Sentetik kannabinoidler · Sentetik kannabinoidler (madde sayfası) · Sentetik kannabinoidler nedir? · HHC nedir? · Etiket ve analiz belgesi nasıl okunur?
Kendini sına
7 İlaç, gıda takviyesi ve kozmetik
Aynı madde, CBD, farklı hukuki kategorilerde satılabilir: ruhsatlı ilaç, gıda ya da gıda takviyesi ve kozmetik. Kategori, ürünün piyasaya çıkmadan önce ne kadar incelendiğini ve üzerinde neyin iddia edilebileceğini belirler. FDA: Kenevir ve CBD soru-cevapKurum görüşüAB İlaç Direktifi 2001/83/ATKurum görüşüAB Gıda Takviyesi Direktifi 2002/46/ATKurum görüşüAB Kozmetik Tüzüğü 1223/2009Kurum görüşü
Ruhsatlı bir ilacın kalitesi, etkinliği ve güvenliği piyasaya çıkmadan önce kanıtlarla incelenir; Avrupa'da etkinliği yeterince gösterilmeyen ya da içeriği beyan edildiği gibi olmayan ilaca ruhsat verilmez. Gıda takviyesinin etiketi ise ürünün bir hastalığı önlediğini, tedavi ettiğini ya da iyileştirdiğini söyleyemez. Kozmetik, cilde, saça, tırnağa, dudağa ya da ağız içine temizlik, koku, görünüm ve koruma gibi amaçlarla uygulanan üründür. AB İlaç Direktifi 2001/83/ATKurum görüşüAB Gıda Takviyesi Direktifi 2002/46/ATKurum görüşüAB Kozmetik Tüzüğü 1223/2009Kurum görüşü
ABD'nin ilaç ve gıda kurumu (FDA), CBD'yi gıda takviyesi olarak satmanın yasal olmadığı görüşünde; 2023'te mevcut gıda ve takviye kurallarının CBD için uygun olmadığını ve yeni bir düzenleme yolu gerektiğini açıkladı. Hastalık tedavisi iddiasıyla CBD ürünü satan firmalara uyarı mektupları gönderiyor. FDA: Kenevir ve CBD soru-cevapKurum görüşüFDA 2023 (CBD açıklaması)Kurum görüşüFDA: Uyarı mektuplarıKurum görüşü
Avrupa Birliği'nde CBD'li gıdalar yeni gıda sayılıyor ve piyasaya çıkmadan önce izin gerekiyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) 2022'de veri boşlukları nedeniyle güvenliğin belirlenemediğini açıkladı. 2026 başında bu görüşü güncelledi: yalnız en az %98 saf CBD içeren takviyeler için çok düşük bir günlük miktara kadar geçici bir güvenli değer belirledi; 25 yaş altı, gebe ve emziren kişiler ve ilaç kullananlar için güvenliğin belirlenemediğini yazdı. Eylül 2026'da kimyasal yolla üretilmiş saf CBD içeren bir takviye için olumlu bir bilimsel görüş verdi; ama satış iznini Avrupa Komisyonu verir ve böyle bir iznin verildiği doğrulanamadı. Bu yüzden "AB'de CBD'li gıda serbest" demek doğru olmaz. EFSA 2026aKurum görüşüEFSA 2022Kurum görüşüEFSA 2026bKurum görüşü
Birleşik Krallık gıda kurumu (FSA), çocuklara, ilaç kullananlara, gebe kalmaya çalışanlara, gebelere ve emzirenlere hekim yönlendirmesi dışında CBD önermiyor. FSA: Cannabidiol (CBD)Kurum görüşü
Uluslararası düzeyde Dünya Sağlık Örgütü 2019'da saf CBD sayılan ürünlerin uluslararası denetim altına alınmamasını önerdi. Birleşmiş Milletler'in uyuşturucu komisyonu Aralık 2020'de kenevir ve kenevir reçinesini en sıkı denetim listesinden (Çizelge IV) çıkardı; kenevir yine denetim altında kalıyor ve CBD için önerilen ek not kabul edilmedi. Türkiye'deki kategoriler (tıbbi ürün, sağlık ürünü, destek ürünü ve kişisel bakım ürünü) bölüm 8'de. WHO 2019 (ECDD önerileri)Kurum görüşüBM 2020 (CND oylaması)Kurum görüşüKenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı6 paragraf · 1 tablo
ABD'de CBD neden takviye olamıyor: bir madde onaylı bir ilacın etkin maddesiyse ya da hakkında kamuya açık kapsamlı klinik araştırmalar başlamışsa, o maddeyi içeren ürünler takviye tanımının dışında kalır. FDA, CBD'nin bu kapsama girdiğini ve istisnanın (önceden takviye olarak satılmış olma) uygulanmadığını belirtiyor; aynı gerekçeyle CBD eklenmiş gıdanın eyaletler arası satışı da yasak. Kenevir tohumu farklıdır: kabuğu soyulmuş tohum, tohum proteini tozu ve tohum yağı için 2018'de güvenli kabul bildirimleri soru sorulmadan kapatıldı. ABD'de kozmetiklerde kenevir içerikleri için özel bir yasak yok; ürün zararlı madde içeriyorsa katkılı sayılır. FDA: Kenevir ve CBD soru-cevapKurum görüşü
FDA'nın 2023 açıklamasındaki gerekçeler: uzun süreli kullanımda karaciğer zararı olasılığı, ilaç etkileşimleri, erkek üreme sistemine olası zarar, çocuklar ve gebeler gibi gruplarda kaygı. Önerilen araçlar arasında açık etiket, kirletici önleme, CBD içerik sınırı ve yaş sınırı var; takviye olarak satışa izin isteyen üç dilekçe reddedildi. FDA 2023 (CBD açıklaması)Kurum görüşü
AB'de CBD, 15 Mayıs 1997'den önce AB'de belirgin biçimde tüketilmediği için yeni gıdadır. Avrupa Komisyonu'na 27 Ağustos 2025 itibarıyla 200'den fazla CBD başvurusu yapılmıştı, 17'si EFSA'da risk değerlendirmesindeydi. EFSA'nın 2026 güncellemesine göre hayvan çalışmalarında karaciğer tutarlı biçimde etkilenen organdı; insan çalışmaları özellikle başka ilaçlarla birlikte kullanımda karaciğer zararı olasılığını gösteriyor; üreme ve gelişim, hormon sistemi (tiroit, böbrek üstü bezi) ve yaklaşık 25 yaşa kadar süren sinir gelişimi kaygı konusu; bağışıklık sistemine etkiyi inceleyen çalışma yok. EFSA 2026aKurum görüşü
Avrupa Birliği Adalet Divanı (Kanavape davası, C-663/18, 19 Kasım 2020): bir üye devlet, başka bir üye devlette yasal olarak üretilmiş ve bitkinin tamamından elde edilmiş CBD'nin satışını yasaklayamaz; ancak halk sağlığını korumaya uygun ve gerekenden ileri gitmeyen bir kısıtlama olabilir. Divan, dava konusu CBD'nin bugünkü bilimsel bilgiye göre 1961 Tek Sözleşmesi anlamında uyuşturucu sayılamayacağı sonucuna vardı. Komisyon bu karardan sonra CBD'nin, Genel Gıda Hukuku'nun öteki koşullarını sağlarsa gıda sayılabileceğini değerlendirdi. AB Adalet Divanı 2020 (Kanavape)Kurum görüşüEFSA 2026aKurum görüşü
Kozmetik: AB'nin kozmetik bileşen veritabanı CosIng, 26 Ekim 2026'da "cannabidiol" için sentetik CBD ve kenevir özütü, tentürü ya da reçinesinden elde edilen CBD kayıtlarını gösteriyor; kısıtlama sütunu boş. Ama CosIng bir bilgi veritabanıdır, yasal izin listesi değildir: kozmetik tüzüğünün yasaklı maddeler ekinde 1961 Tek Sözleşmesi'nin I. ve II. tablolarındaki bütün maddeler yasaktır, kayıt ise bitkinin hangi kısmından elde edilen CBD'yi kapsadığını yazmıyor; 2020 tarihli bir derleme bitkiden elde edilen CBD'nin o dönem kozmetik bileşen sayılmadığını yazıyordu. Bu nokta hukuki yorum gerektirir; kesin bir hüküm verilemez. CosIng: CannabidiolKurum görüşüAB Kozmetik Tüzüğü 1223/2009Kurum görüşüCitti 2020Derleme
Birleşik Krallık'ta CBD gıdaları yeni gıdadır; FSA, yeni gıda sürecindeki başvurulara bağlı ürünlerin bir listesini yayımlıyor, ama listedekiler resmen izinli değildir ve listede olmayanlar İngiltere ve Galler'de piyasada olmamalıdır. WHO 2019'da kenevir girdisine, ağırlıklı olarak CBD içeren ve en fazla %0,2 Δ9-THC içeren ürünlerin uluslararası denetim altında olmadığını söyleyen bir dipnot eklenmesini önerdi; BM komisyonu 2 Aralık 2020'de kenevir ve reçinesini Çizelge IV'ten 27 evet, 25 hayır, 1 çekimser oyla çıkardı, kenevir Çizelge I'de kaldı ve dipnot önerisi reddedildi. FSA: Cannabidiol (CBD)Kurum görüşüWHO 2019 (ECDD önerileri)Kurum görüşüBM 2020 (CND oylaması)Kurum görüşü
| Ülke ya da kurum | Durum | Tarih | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Türkiye | Kenevirden elde edilen ürünler yalnız eczanede; dört ürün türü; ruhsatlı ilaç listesinde kannabinoid ilaç yok; CBD ilacı yurt dışı temin listesinde (bölüm 8) | Kanun 24.07.2025; yönetmelik 31.01.2026; listeler 16.10 ve 28.09.2026 | 2313 sayılı KanunKurum görüşü7557 sayılı KanunKurum görüşüKenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşüTİTCK: Ruhsatlı ilaç listesiKurum görüşüTİTCK: Yurt Dışı Etkin Madde ListesiKurum görüşü |
| AB, gıda | CBD yeni gıda; piyasaya çıkmadan izin gerekir; EFSA saf CBD takviyesi için geçici güvenli değer ve sentetik CBD için olumlu görüş verdi; Komisyon izni doğrulanamadı | 2026 başı; Eylül 2026 | EFSA 2026aKurum görüşüEFSA 2026bKurum görüşü |
| AB, iç pazar | Başka üye devlette yasal üretilmiş CBD'nin satışı ancak orantılı halk sağlığı gerekçesiyle kısıtlanabilir; dava konusu CBD 1961 Tek Sözleşmesi anlamında uyuşturucu sayılmadı | 19.11.2020 | AB Adalet Divanı 2020 (Kanavape)Kurum görüşü |
| AB, kozmetik | CosIng'de sentetik ve bitki özütünden CBD kayıtları var, kısıtlama sütunu boş; yasaklı maddeler eki 1961 Sözleşmesi tablolarını kapsar; kapsam hukuki yorum ister | CosIng 26.10.2026 | CosIng: CannabidiolKurum görüşüAB Kozmetik Tüzüğü 1223/2009Kurum görüşü |
| Birleşik Krallık (FSA) | CBD gıdaları yeni gıda; izin gerekir; hassas gruplara önerilmiyor | Ekim 2023 tavsiyesi; sayfa 26.10.2026'da okundu | FSA: Cannabidiol (CBD)Kurum görüşü |
| ABD, FDA | CBD takviye tanımının dışında; CBD eklenmiş gıdanın eyaletler arası satışı yasak; yeni düzenleme yolu gerektiği açıklandı | Soru-cevap 16.07.2024; açıklama 26.01.2023 | FDA: Kenevir ve CBD soru-cevapKurum görüşüFDA 2023 (CBD açıklaması)Kurum görüşü |
| ABD, yasa | Kenevir tanımı toplam THC üzerinden olacak; sentetik kannabinoidli ve kap başına THC sınırını aşan nihai ürünler tanım dışında kalacak; hükümler henüz yürürlükte değil | 12.11.2025; erteleme 02.09.2026 | ABD Public Law 119-37 (2025)Kurum görüşüABD Public Law 119-103 (2026)Kurum görüşü |
| WHO | Saf CBD sayılan ürünlerin uluslararası denetim altına alınmaması önerildi | 24.01.2019 | WHO 2019 (ECDD önerileri)Kurum görüşü |
| BM uyuşturucu komisyonu | Kenevir ve reçinesi Çizelge IV'ten çıkarıldı; Çizelge I'de kaldı; CBD dipnotu kabul edilmedi | 02.12.2020 | BM 2020 (CND oylaması)Kurum görüşü |
| WADA | CBD yasaklı değil; öteki kannabinoidler yarışma içinde yasak (bölüm 9) | Liste 01.01.2026 | WADA 2026 Yasaklı ListeKurum görüşü |
Durumlar 26 Ekim 2026'da resmî metinlerden okundu; mevzuat değişebilir. Hukuki danışmanlık değildir.
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik3 paragraf
EFSA 2026a: 31 Ocak 2025'ten önce sunulmuş, İyi Laboratuvar Uygulamaları ve OECD TG 408'e uygun, saflığı %95'in üstündeki CBD ile yapılmış 90 günlük sıçan çalışmalarında kıyaslama dozu modellemesi; belirsizlik faktörü 400; geçici güvenli doz 0,0275 mg/kg/gün (70 kg yetişkin için yaklaşık 2 mg/gün); yalnız en az %98 saf, nanoparçacık içermeyen, üretim süreci güvenli ve genotoksisitesi dışlanmış takviyeler için. EFSA 2026b (sentetik CBD): dişi sıçanda karaciğer ağırlığı artışı için BMDL10 10,5 mg/kg/gün; güvenli alım 0,026 mg/kg/gün; hedef nüfus 25 yaş üstü yetişkinler (gebe ve emziren hariç), orta zincirli trigliserit yağında takviye. EFSA 2022: o tarihte 19 başvuru değerlendirmedeydi; insan verisinin çoğu ruhsatlı ilacın tedavi dozlarından geliyordu ve bunlardan bir NOAEL çıkarılamadı. FSA (Ekim 2023): sağlıklı yetişkinlere gıdadan CBD'yi günde 10 mg ile sınırlamaları önerildi; dayanak ömür boyu ortalama maruziyet. Ayrıntı Modül 3'te. EFSA 2026aKurum görüşüEFSA 2026bKurum görüşüEFSA 2022Kurum görüşüFSA: Cannabidiol (CBD)Kurum görüşü
ABD yasası: 12 Kasım 2025 tarihli Public Law 119-37 (bölüm B, md. 781), yürürlüğe girdiğinde (yasadan 365 gün sonra, 12 Kasım 2026) kenevir tanımını toplam THC (THCA dahil) üzerinden kuru ağırlıkta %0,3 olarak değiştirecek; bitkide doğal olarak üretilemeyen ya da bitki dışında sentezlenmiş kannabinoid içeren ürünleri ve kap başına toplam THC (ve THC benzeri etkili kannabinoidler) 0,4 mg'ı aşan nihai ürünleri tanımın dışında bırakacak; FDA'ya 90 gün içinde kannabinoid listeleri yayımlama görevi veriyor; onaylı ilaçlar "kenevirden türetilmiş kannabinoid ürünü" tanımının dışında. 2 Eylül 2026 tarihli Public Law 119-103 (md. 2019), 11 Aralık 2026'ya kadar yalnız bitkide doğal olarak üretilemeyen kannabinoidlere ilişkin bentlerin uygulanmasını öngörüyor; toplam THC tanımı, bitki dışında sentezlenmiş kannabinoidler ve kap başına THC sınırı dahil öteki hükümler 11 Aralık 2026'ya ertelendi. 26 Ekim 2026 itibarıyla bu hükümler henüz yürürlükte değil; FDA'nın soru-cevap sayfası (16 Temmuz 2024) hâlâ 2018 tanımını anlatıyor; ders yayımlanırken yeniden denetlenmeli. Karşılaştırma için: 56 sakızlı şeker ürününün 9'unda birim başına Δ9-THC 0,4 mg'ın üstündeydi (yasa sınırı kap başına, çalışma birim başına). ABD Public Law 119-37 (2025)Kurum görüşüABD Public Law 119-103 (2026)Kurum görüşüFDA: Kenevir ve CBD soru-cevapKurum görüşüJohnson 2025Kimya laboratuvarı
Düzenleyici bilim: AB'de ilaç ruhsatının ret gerekçeleri (fayda-risk dengesinin olumsuz olması, tedavi etkinliğinin yetersiz kanıtlanması, bileşimin beyan edildiği gibi olmaması) ile gıda takviyesinin yapısı (piyasaya çıkmadan onay yok, bildirim yükümlülüğü üye devlete bırakılmış) arasındaki fark, aynı molekülün iki kategoride çok farklı denetlenmesini açıklar. AB tarım desteğinde 2021/2115 sayılı Tüzük, kenevir alanının desteklenmesini THC içeriği en fazla %0,3 olan çeşitlere bağlıyor (önceki sınır %0,2'ydi). Sentetik ve bitkisel CBD'nin safsızlık profilleri farklıdır; kökeni ayırt etmenin yolu bu profil olabilir (2020). FDA'nın uyarı mektupları sayfası 2015–2016 mektuplarında ürünlerin laboratuvar sonuçlarını da yayımladı. AB İlaç Direktifi 2001/83/ATKurum görüşüAB Gıda Takviyesi Direktifi 2002/46/ATKurum görüşüAB Tüzüğü 2021/2115Kurum görüşüSgrò 2021Kimya laboratuvarıCitti 2020DerlemeFDA: Uyarı mektuplarıKurum görüşü
Devamı: Türkiye'de CBD mevzuatı · Modül 3: Ürünün içeriği ve hekimle konuşmak · Ağrı kesici CBD kremleri
Kendini sına
8 Türkiye'de mevzuat
Türkiye'de kenevirden elde edilen ürünler yalnız eczanede satılabilir. Bu kural 2313 sayılı Kanun'un 23. maddesinde yazılıdır; 21 Temmuz 2025'te kabul edilen 7557 sayılı Kanun'la eklendi (Resmî Gazete, 24 Temmuz 2025). 2313 sayılı KanunKurum görüşü7557 sayılı KanunKurum görüşü
31 Ocak 2026'da yayımlanıp aynı gün yürürlüğe giren Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik dört ürün türü sayar: tıbbi ürün (ilaç), sağlık ürünü, destek ürünü ve kişisel bakım ürünü (kozmetik). Dördü de yalnız eczanede satılır; tıbbi ürün ve sağlık ürünü reçeteyle verilir. Destek ürünü ve kişisel bakım ürünü için THC en fazla %0,3 olabilir ve ürün uyuşturucu etkisi yapmayacak oranda kannabinoid içermelidir; bu iki tür için yönetmelikte reçete şartı yazılmamıştır. Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü
Ruhsatsız sağlık ve destek ürünü piyasaya sunulamaz. Kenevirden elde edilen ürünleri izinsiz satanlar ve satmak için bulunduranlar hakkında ilgili mevzuat uygulanır, ürünlere el konup imha edilmesine karar verilir. Bu yüzden internette, sosyal medyada, aktarda ya da mağazada satılan CBD ürünleri yasal satış yolunun dışındadır ve ruhsat incelemesinden geçmemiştir. Yönetmelikte satın alan kişiye ilişkin ayrı bir hüküm yok. Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü2313 sayılı KanunKurum görüşü
26 Ekim 2026 itibarıyla Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun (TİTCK) en güncel ruhsatlı ilaç listesinde (16 Ekim 2026) kannabidiol ya da başka bir kannabinoid içeren ilaç yok; ruhsatlı kenevir sağlık ve destek ürünlerinin listesi de bulunamadı. Türkiye'de ruhsatı olmayan bir ilaç, hastanın hekiminin TİTCK'ya başvurusu ve onayla, yetkili kurumlar aracılığıyla yurt dışından getirilebilir (yurt dışından ilaç temini). TİTCK'nın yurt dışı listesinde (28 Eylül 2026) kannabidiol içeren ağızdan çözelti ile THC ve CBD içeren ağız spreyi var; ikisi de kırmızı reçeteli ve TİTCK'nın yazılı onayı olmadan getirilemiyor. TİTCK: Ruhsatlı ilaç listesiKurum görüşüTİTCK: Kenevir duyurularıKurum görüşüYurt Dışından İlaç Temini YönetmeliğiKurum görüşüTİTCK: Yurt Dışı Etkin Madde ListesiKurum görüşü
Hangi amaçla olursa olsun izinsiz kenevir yetiştirmek yasaktır. Türk Ceza Kanunu uyuşturucu ve uyarıcı maddelerle ilgili suçları 188. maddede (imal, ithal, satış, bulundurma gibi) ve 191. maddede (kullanmak için satın alma, kabul etme, bulundurma, kullanma) düzenler, ama hangi maddenin bu kapsama girdiğini saymaz. CBD'nin tek başına 2313 sayılı Kanun kapsamında uyuşturucu sayılıp sayılmadığını açıkça söyleyen bir hüküm bulunamadı; kanuna göre kapsam Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenir. Ocak 2026 tarihli bir karar "THC ve HHC analoğu" kannabinoidleri genel bir kimyasal yapı tanımıyla kapsama aldı; HHC ve delta-8-THC'nin yapısı bu tanımla örtüşüyor (ayrıntı Modül 4'te). Kararların tamamı bu ders için taranmadı. Bu açık bir sorudur ve burada yorumlanmaz. 2313 sayılı KanunKurum görüşü5237 sayılı TCKKurum görüşüCumhurbaşkanı Kararı 10851 (2026)Kurum görüşü
Bu bilgiler genel bilgidir, hukuki danışmanlık değildir. Resmî metinlerin 26 Ekim 2026'daki hâlini özetler ve sitenin Türkiye mevzuatı sayfasıyla aynı şeyi söyler; mevzuat değişebilir, kendi durumunuz için bir avukata danışmak gerekir. 2313 sayılı KanunKurum görüşüKenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü
| Tür | Ne | THC | Satış | Reçete | Ruhsat ya da bildirim | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Tıbbi ürün | Hastalığı tedavi ya da önleme amaçlı, kannabinoid içeren ilaç | Yönetmelikte ayrı yüzde yok | Eczane | Evet | İlaç mevzuatına göre ruhsat | Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü |
| Sağlık ürünü | Kılavuzda belirlenecek oranda kannabinoid | Kılavuz belirler (kılavuz bulunamadı) | Eczane | Evet | Ruhsat | Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü |
| Destek ürünü | Sağlık destek amaçlı; yalnız ağızdan | En fazla %0,3 | Eczane | Yönetmelikte yazmıyor | Ruhsat; akredite laboratuvar raporu | Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü |
| Kişisel bakım ürünü | Kozmetik | En fazla %0,3 | Eczane | Yönetmelikte yazmıyor | Kozmetik ürün bildirimi | Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü |
Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik (RG 31.01.2026); 26 Ekim 2026'da okundu. Hukuki danışmanlık değildir.
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı5 paragraf · 1 tablo
Yasal dayanağın gelişimi (tablo): 2313 sayılı Kanun 1933'ten beri yürürlükte; 7442 sayılı Kanun (2023) ilaç etkin maddesi için çiçek-yaprak yetiştiriciliğini kanuna soktu ve bunu Toprak Mahsulleri Ofisi'ne (TMO) bağladı; 7557 sayılı Kanun (2025) "ilaç etkin maddesi" yerine dört ürün türünü ve yalnız eczane kuralını getirdi, ruhsat ve takibi Sağlık Bakanlığına verdi. 31 Ocak 2026'da Sağlık Bakanlığının ürün yönetmeliği ile Tarım ve Orman Bakanlığının yetiştiricilik yönetmeliği yayımlandı; 2016 ve 2024 tarihli yetiştiricilik yönetmelikleri kaldırıldı. 2313 sayılı KanunKurum görüşü7442 sayılı KanunKurum görüşü7557 sayılı KanunKurum görüşüKenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair YönetmelikKurum görüşüKenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü
Ürün türlerinin yönetmelik tanımları: tıbbi ürün, insanda hastalığı tedavi edici ya da önleyici olarak sunulan, kannabinoid içeren ilaçtır, ilaç mevzuatına göre ruhsatlanır ve reçetelidir. Sağlık ürünü, TİTCK'nın yayımlayacağı Sağlık Ürünleri Kullanım Kılavuzu'nda belirlenen oranda kannabinoid içerir; ağızdan, solunumla, haricen ya da başka bir farmasötik biçimde olabilir; reçetelidir ve ruhsat gerekir. Destek ürünü sağlık destek amaçlıdır, en fazla %0,3 THC içerir, yalnız ağızdan kullanılır ve ruhsat gerekir. Kişisel bakım ürünü kozmetiktir, en fazla %0,3 THC içerir ve piyasaya arzdan önce TİTCK'ya kozmetik ürün bildirimi yapılır. Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü
Destek ürünü ruhsat başvurusunda %0,3 THC sınırının aşılmadığını gösteren, TSE ISO IEC 17025 standardındaki bir laboratuvardan alınmış analiz raporu sunulur. TİTCK'nın üretim yerleri kılavuzu ise (ilk sürüm 6 Mart 2026; 1. revizyon 11 Eylül 2026'da yürürlüğe girdi) her partiden temsilî örneğin bağımsız ve akredite bir laboratuvarda analizini istiyor. Ruhsatlı sağlık ve destek ürünlerinin listesi en az ayda bir TİTCK sitesinde yayımlanmalıdır; 26 Ekim 2026'da böyle bir liste bulunamadı. Ruhsatlı ürünlerin kutusundaki karekod parti numarasını da taşır. Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşüTİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşüTİTCK: Kenevir duyurularıKurum görüşü
Yetiştiricilik: lif, tohum ve sap için yetiştiricilik 21 ilde izinle yapılır, başvuru 1 Ocak–1 Nisan arasında mülki idare amirliğine. Çiçek ve yaprak üretimi için başvurular TMO'ya yapılır; 2026 için bu süreler uygulanmaz ve tarihleri TMO belirler. Tıbbi ve sağlık ürünü amaçlı çiçek-yaprak yetiştiriciliği kamera, alarm ve özel güvenlik görevlisi bulunan, kapalı ve iklimlendirmeli tesislerde yapılır; kişisel bakım ve destek ürünü amaçlı yetiştiricilik açık ya da kapalı alanda olabilir. TMO'nun sayfasında Şubat 2026 tarihli başvuru şartları belgeleri var, ama 26 Ekim 2026'da başvuru tarihleri yazmıyordu. Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair YönetmelikKurum görüşüTMO: KenevirKurum görüşü
Ceza hükümleri (metnin söylediği): 2313 sayılı Kanun md. 23'e göre izin belgesi almadan ya da belgede yazılandan fazla alanda veya başka yerde kenevir ekimi adli para cezasıyla, esrar elde etmek amacıyla ekim hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılır; yalnız kendi kullanımı için ekime ayrı ve daha düşük bir hapis aralığı yazılıdır. TCK md. 188/6'ya göre üretimi resmî izne ya da satışı reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu veya uyarıcı etki doğuran maddeler için de 188'in hükümleri uygulanır, ceza yarısına kadar indirilebilir. TCK md. 191, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme, bulundurma ve kullanmayı suç olarak düzenler; yaptırım, erteleme ve denetimli serbestlik hükümleri maddenin güncel metnindedir ve burada özetlenmedi. Yönetmelik, bu ürünlerin ihracat, stok ve tüketim verilerinin TİTCK tarafından BM Uluslararası Uyuşturucu Kontrol Kurulu'na (INCB) bildirilmesini düzenliyor. 2313 sayılı KanunKurum görüşü5237 sayılı TCKKurum görüşüKenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü
| Tarih | Ne oldu | Kaynak |
|---|---|---|
| 24.06.1933 | 2313 sayılı Kanun yayımlandı; bugünkü md. 3 (1979 değişikliği): yalnız esrar yapmak için kenevir ekmek yasak | 2313 sayılı KanunKurum görüşü |
| 05.04.2023 | 7442 sayılı Kanun: ilaç etkin maddesi için çiçek-yaprak yetiştiriciliği; TMO yapar ya da yaptırır | 7442 sayılı KanunKurum görüşü |
| 24.07.2025 | 7557 sayılı Kanun: dört ürün türü; ruhsat ve takip Sağlık Bakanlığında; "Bu ürünler sadece eczanelerden satılabilir" | 7557 sayılı KanunKurum görüşü |
| 31.01.2026 | Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik ve Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik; 2016 ve 2024 yetiştiricilik yönetmelikleri kaldırıldı | Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşüKenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair YönetmelikKurum görüşü |
| 06.03.2026 | TİTCK üretim yeri başvuru kılavuzu (ilk sürüm) yürürlüğe girdi | TİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşüTİTCK: Kenevir duyurularıKurum görüşü |
| 27.03.2026 | TİTCK üretim yeri izin başvurularını açtı (ürün ruhsatı değil, tesis izni) | TİTCK: Kenevir duyurularıKurum görüşü |
| 11.09.2026 | Üretim yeri kılavuzunun 1. revizyonu yürürlüğe girdi (TİTCK sitesinde 21.10.2026'da yayımlandı) | TİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşü |
| 16.10.2026 | Ruhsatlı ilaç listesi: kannabinoid içeren ilaç yok (26.10.2026'da en güncel liste) | TİTCK: Ruhsatlı ilaç listesiKurum görüşü |
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik3 paragraf
Yönetmeliğe göre ruhsat sürecinde ön değerlendirme 30 gün, başvuru sahibinin eksik tamamlaması 30 gün, ikinci ön değerlendirme 30 gün ve ruhsatlandırma 30 gündür; ruhsatlandırma süresine laboratuvar testleri, kurum dışı değerlendirmeler ve resmî tatiller sayılmaz, bilgi istendiğinde süre durur ve TİTCK süreleri iki katına kadar uzatabilir. Yani yönetmelik belirli bir satış takvimi vermez. Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü
TİTCK kılavuzu (KDD-KLVZ-02, Rev. 1) üretim yerleri için iyi üretim uygulamaları gereklilikleri (personel, tesis, ekipman, temizlik, belgeleme, kalite kontrol, numune saklama) koyuyor; sağlık ve destek ürünlerinde kullanılacak bileşenler için üretimden önce THC ve/veya CBD analizi zorunlu, uyumsuz ham madde ret statüsüne alınıp imha ediliyor. Kılavuz, sitenin zaman çizelgesindeki Mart 2026 sürümünden sonra revize edildi; kılavuzdaki parti düzeyindeki analiz şartının yönetmelikteki destek ürünü ruhsat raporu şartıyla ilişkisi hukuki bir soru olarak açık. TİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşüKenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü
Düzenleyici bilim gözüyle Türkiye modeli, ürün türüne göre farklı denetim (ruhsat, bildirim, reçete, karekodlu izleme) uygulayan ve tek satış kanalı (eczane) seçen bir modeldir. AB'deki yeni gıda yolu ve ABD'deki takviye dışlamasıyla karşılaştırma bölüm 7'deki tabloda. Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşüEFSA 2026aKurum görüşüFDA: Kenevir ve CBD soru-cevapKurum görüşü
Devamı: Türkiye'de CBD mevzuatı (güncel özet ve kaynaklar) · Kenevir yetiştiriciliğinin yasal çerçevesi · Modül 3: Yan etki bildirimi (TÜFAM)
Kendini sına
9 Yolculuk, iş ve spor
CBD ve kenevir ürünlerinin hukuki durumu ülkeden ülkeye çok farklıdır; bir ülkede serbestçe satılan ürün başka bir ülkede suç konusu olabilir ve Avrupa Birliği içinde bile ulusal kısıtlamalar mümkündür. Yola çıkmadan önce gidilecek ülkenin resmî kaynağına bakmak gerekir. BM Uluslararası Uyuşturucu Kontrol Kurulu (INCB), denetim altındaki maddeleri içeren ilaçlarla seyahat edenler için ülkelerin kurallarını topladığı bir sayfa yayımlıyor. INCB: YolcularKurum görüşüAB Adalet Divanı 2020 (Kanavape)Kurum görüşü
Schengen ülkelerinde yaşayıp tedavisi için uyuşturucu ya da psikotrop madde içeren bir ilaç taşıyan yolcunun, yaşadığı ülkenin yetkili makamınca düzenlenmiş ya da onaylanmış bir belge göstermesi gerekir. Türkiye Schengen üyesi değildir; Türkiye'den giden bir yolcu için kurallar gidilecek ülkenin kendi mevzuatına bağlıdır ve gerekli belgenin Türkiye'de nasıl alınacağı resmî kaynaklarda doğrulanamadı. Yurt dışından ilaç temini yoluyla kullanılan kannabinoid ilaçlar kırmızı reçetelidir (bölüm 8). Schengen Uygulama Sözleşmesi md. 75Kurum görüşüINCB: YolcularKurum görüşüTİTCK: Yurt Dışı Etkin Madde ListesiKurum görüşü
Dünya Doping ile Mücadele Ajansı'nın (WADA) 2026 yasaklı listesinde CBD yasaklı değildir; ama THC dahil öteki doğal ve sentetik kannabinoidler yarışma sırasında yasaktır. CBD ürünlerinde etikette yazmayan THC ya da başka kannabinoidler bulunabildiği için, yalnız "CBD" yazan bir ürünle bile doping testinde sorun yaşanabilir. Liste her yıl yenilenir ve 2027 listesi farklı olabilir; sporcunun güncel listeye ve bağlı olduğu ulusal doping kuruluşuna bakması gerekir. WADA 2026 Yasaklı ListeKurum görüşüMareck 2021İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarıMareck 2023İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarıGillham 2026İnsan · klinik çalışma
Kontrollü çalışmalarda saf CBD işyeri idrar testinde pozitif sonuç vermedi; ama az miktarda THC içeren CBD ürünleri pozitif sonuç verebilir. Tükürük (ağız sıvısı) testlerinde de saf CBD yol kenarı test cihazlarında THC pozitifliği yapmadı; laboratuvar ölçümüyle yapılan bir çalışmada ise CBD'ye az THC eklenen yağlarda THC arttıkça pozitif sonuç oranı yükseldi. İdrar testinin ayrıntısı Modül 3'teki "Ürünün içeriği ve hekimle konuşmak" bölümünde. Spindle 2020bİnsan · klinik çalışmaSholler 2022aİnsan · klinik çalışmaMcCartney 2022bİnsan · klinik çalışmaVikingsson 2026İnsan · klinik çalışma
Türkiye'de uyuşturucu veya uyarıcı madde almış sürücülerin araç kullanması yasaktır; kolluk tespit için teknik cihaz ya da test kiti kullanır, kaza gibi durumlarda kan, tükürük ya da idrar örneği alınabilir. 27 Şubat 2026'da yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun'la uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücüye idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iptal edilir; ayrıca ceza hükümleri uygulanır. THC içeren ürünlerin sürüşe etkisini Modül 3'teki "Uyku hali, alkol ve araç kullanma" bölümü anlatır. 2918 sayılı Karayolları Trafik KanunuKurum görüşü7574 sayılı KanunKurum görüşüMcCartney 2021Derleme
Öğrenci için: kavramlar ve ayrıntı5 paragraf · 1 tablo
WADA 2026 listesi (1 Ocak 2026'dan beri geçerli), S8 Kannabinoidler: kenevir ve kenevir ürünlerindeki doğal ve sentetik THC'ler ve THC'nin etkisini taklit eden sentetik kannabinoidler dahil bütün doğal ve sentetik kannabinoidler yarışma içinde yasaktır; istisna kannabidioldür. Bu sınıftaki maddeler "belirlenmiş madde"dir; THC ayrıca "kötüye kullanılan madde" olarak sınıflanır. CBD 2018'den beri listede istisnadır. WADA 2026 Yasaklı ListeKurum görüşüMareck 2021İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarı
Geniş spektrum ürünle yapılan 10 haftalık randomize bir çalışmada (36 sağlıklı kişi) ürün düzenli kullanılınca idrarda CBG ve CBDV saptandı (egzersiz öncesi örneklerin sırasıyla %42 ve %68'inde, sonrasında %74 ve %84'ünde); THC ve yıkım ürünleri hiçbir örnekte görülmedi ve egzersiz bu maddelerin idrar düzeyini artırdı. 23 kenevir ürününün 20'sinde çeşitli kannabinoidler vardı; tek kullanımdan 8 saat sonra alınan idrar örneklerinin %30'unda yasaklı bir kannabinoid, istemeden kural ihlaline yol açacak düzeydeydi. Tam spektrum ürünlerle idrarda değişken kannabinoid örüntüleri görüldü. Gillham 2026İnsan · klinik çalışmaMareck 2023İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarıMareck 2021İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarı
İşyeri testleri: saf CBD tek seferde, ABD federal işyeri test kurallarına göre pozitif idrar sonucu vermedi; CBD ağırlıklı ama az THC içeren buharlaştırılmış kenevir pozitif sonuç verebildi. Saf CBD'nin vücutta THC'ye dönüştüğüne dair kanıt bulunmadı. Tarama testi ile doğrulama testi ayrıdır. Spindle 2020bİnsan · klinik çalışmaSholler 2022aİnsan · klinik çalışma
Tükürük testleri: ağızdan alınan saf CBD iki yaygın yol kenarı cihazında hiç THC pozitifliği yapmadı. Ama çok yüksek CBD bulunan bazı tükürük örneklerinde, analiz sırasında CBD'nin çok küçük bir kısmı Δ9-THC'ye dönüşüp sonucu etkileyebildi; yazarlar laboratuvarları buna karşı önlem almaya çağırıyor. McCartney 2022bİnsan · klinik çalışmaVikingsson 2026İnsan · klinik çalışma
Karayolları Trafik Kanunu md. 48 (7574 sayılı Kanunla, 27 Şubat 2026'dan beri): uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücüye 150.000 TL idari para cezası ve sürücü belgesinin iptali; ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri. Yeniden belge için en az beş yıl geçmesi, cezaların ödenmesi, psiko-teknik değerlendirme ve sağlık kurulu raporu gerekir; kolluğun ölçümüne izin vermeyen sürücüye de aynı para cezası ve beş yıl belge geri alma uygulanır. Test kitlerinin koşullarını gösteren yönetmelik bu ders için okunmadı. 2918 sayılı Karayolları Trafik KanunuKurum görüşü7574 sayılı KanunKurum görüşü
| Test | Saf CBD | Az THC içeren CBD ürünü | Kaynak |
|---|---|---|---|
| İdrar (işyeri, ABD federal kuralları) | Tek kullanımda doğrulamada pozitif yok | Pozitif olabilir | Spindle 2020bİnsan · klinik çalışmaSholler 2022aİnsan · klinik çalışma |
| Ağız sıvısı | İki yol kenarı cihazında pozitif yok; laboratuvar analizinde nadir yanılgı bildirildi | Laboratuvar ölçümünde (işyeri ağız sıvısı eşiği) THC arttıkça pozitif oranı artıyor | McCartney 2022bİnsan · klinik çalışmaVikingsson 2026İnsan · klinik çalışma |
| Doping (WADA) | CBD yasaklı değil | THC eşik üstündeyse ihlal; öteki kannabinoidler saptanınca ihlal | WADA 2026 Yasaklı ListeKurum görüşüMareck 2021İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarıMareck 2023İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarıGillham 2026İnsan · klinik çalışma |
Saf CBD çalışmaları kontrollü koşullarda ve ruhsatlı ya da saflığı doğrulanmış CBD ile yapıldı; piyasadaki ürünlerin içeriği etiketle tutmayabilir (bölüm 4).
Araştırmacı için: yöntem, sayılar, belirsizlik4 paragraf
WADA eşik ve karar sınırı: idrarda karboksi-THC (serbest ve glukuronit toplamı) için eşik 150 ng/mL, en yüksek kabul edilen bileşik standart belirsizlik %10, karar sınırı 180 ng/mL (TD2022DL, 1 Ocak 2022'den beri yürürlükte); 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek TD2027DL aynı değerleri koruyor ve idrar yoğunluğuna göre karar sınırı düzeltmesini örnekle anlatıyor. CBG ve CBDV gibi öteki kannabinoidler için eşik yok; saptanmaları tek başına olumsuz analitik bulgu sayılır. WADA TD2022DLKurum görüşüWADA ISL TD2027DLKurum görüşüMareck 2021İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarı
Tasarımlar: Mareck 2021, 16 kannabinoidi idrarda GC-MS/MS ile ölçen doğrulanmış bir yöntemle 15 ticari CBD ürününün tek uygulama çalışmasını ve düzenli CBD kullananlardan alınan spot idrar örneklerini inceledi. Gillham 2026: 10 hafta günlük 150 mg geniş spektrum CBD (eser CBG içeren) ya da plasebo (31'e 5 kişi); 10. haftada açken %55 VO2peak'te 90 dakika egzersiz. Mareck 2021İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarıGillham 2026İnsan · klinik çalışma
İdrar (ABD federal işyeri kuralları): immünoassay tarama eşiği 50 ng/mL, LC-MS/MS doğrulama eşiği 15 ng/mL (karboksi-THC). 100 mg saf CBD (ağızdan ya da buhar) sonrası 218 idrar örneğinden yalnız 1'i en düşük tarama eşiğinde (20 ng/mL) pozitif çıktı, hiçbiri doğrulamada pozitif değildi; 100 mg CBD ile 3,7 mg THC içeren buharlaştırılmış kenevirden sonra 4 örnek doğrulamada pozitifti. Spindle 2020bİnsan · klinik çalışma
Ağız sıvısı: plasebo, 15, 300 ve 1500 mg saf CBD (randomize, çift kör, çapraz; 17 kişi) sonrası iki yol kenarı cihazında (10 ng/mL THC eşiği) THC pozitifliği görülmedi; UHPLC-MS/MS ile THC, CBN ve CBG saptanmadı. Vikingsson 2026: 14 gün, günde iki kez 100 mg CBD ile 0, 0,5, 1,0, 2,0, 2,8 ya da 3,7 mg Δ9-THC (her koşulda 10 kişi); 0,5 mg THC'de 10 kişiden 1'i, 2,8 ve 3,7 mg'da 10 kişiden 8'i tek doz sonrası ağız sıvısı testinde (en az 2 ng/mL Δ9-THC) pozitif çıktı; yalnız CBD grubundaki 5 pozitif örnek, analiz sırasında CBD'nin %0,02–0,15'inin Δ9-THC'ye dönüşmesine bağlandı. McCartney 2022bİnsan · klinik çalışmaVikingsson 2026İnsan · klinik çalışma
Devamı: Sporcular ve CBD · CBD ve uyuşturucu testi · CBD ve araç kullanma · Modül 3: Uyku hali, alkol ve araç kullanma · Modül 3: Ürünün içeriği ve hekimle konuşmak · Türkiye'de CBD mevzuatı
Kendini sına
Sözlük
- İzolat
- Büyük ölçüde saflaştırılmış CBD içeren ürün. Bir çalışmanın tanımı: %95'ten fazla CBD (ABD'de bir eyalet düzenleyicisinin tanımıyla uyumlu). Ülkeler arasında ortak yasal tanım yok. Gidal 2024Kimya laboratuvarı
- Geniş spektrum
- Birden çok kannabinoid içeren ama THC'nin çıkarıldığı söylenen ürün. Çalışma tanımı: THC saptanamaz. Denetimlerde bazı geniş spektrum ürünlerde THC bulundu. Gidal 2024Kimya laboratuvarıSullivan 2026Kimya laboratuvarı
- Tam spektrum
- Kenevir özünü bitkideki kannabinoidlerle birlikte, az miktarda THC dahil taşıyan ürün. Çalışma ölçütü: CBD, THC ve en az bir başka kannabinoid. "Topluluk etkisi" iddiasının kanıtı sınırlı. Gidal 2024Kimya laboratuvarıSimei 2024Derleme
- Kenevir tohumu yağı
- Kenevir tohumlarının sıkılmasıyla elde edilen yemeklik yağ; CBD ürünü değildir. Tohum doğal olarak THC ya da CBD içermez; yüzeye bulaşma nedeniyle ölçülebilir THC ve CBD bulunabilir. AB'de tohum yağı için en yüksek THC düzeyi var. FDA: Kenevir ve CBD düzenlemesiKurum görüşüKacargil 2026Kimya laboratuvarıAB 2023/915Kurum görüşü
- Emülsiyon
- Birbirine karışmayan iki sıvıdan birinin öbüründe küçük damlacıklar hâlinde dağılması. Yağda çözünen CBD'yi suda dağıtmak için kullanılır (SEDDS, nano emülsiyon); "nano" için ortak tanım yok. De Prá 2021İnsan · klinik çalışmaHayvanHücre / laboratuvarMoazen-Zadeh 2024Derleme
- EVALI
- Buhar ürünü kullanımına bağlı akciğer hasarı; 2019'da ABD'de salgın yaptı. Hastaların çoğu THC içeren ürün kullanmıştı; E vitamini asetatı güçlü biçimde ilişkili bulundu. Veriler salgını CBD ürünlerine bağlamıyor. Krishnasamy 2020İnsan · gözlemsel çalışmaBlount 2020İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarı
- Yarı sentetik kannabinoid
- Bir bitki kannabinoidinin kimyasal olarak değiştirilmesiyle elde edilen madde; HHC buna bir örnektir. "Yasal kenevir" diye satılan ürünlerde ve "tam spektrum" diye satılan bir yağda bulundu. Giorgetti 2026Kimya laboratuvarıBinova 2026Kimya laboratuvarı
- Etiket doğruluğu
- Üründe ölçülen miktarın etikette yazana ne kadar yakın olduğu. Çoğu çalışmada ±%10 eşiği; bazıları ±%15 ya da ±%20 kullanır. "Fazla etiketlenmiş" ürün yazılandan az, "az etiketlenmiş" ürün yazılandan fazla içerir. Miller 2022Kimya laboratuvarıSpindle 2022Kimya laboratuvarıDoggett 2024Kimya laboratuvarı
- Parti (lot) numarası
- Aynı üretim sürecinde yapılmış ürünleri tanımlayan numara; kutuda ya da şişede yazar. İçerik partiden partiye değişebildiği için analiz belgesi aynı partiye ait olmalıdır. Miller 2022Kimya laboratuvarıTİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşü
- Analiz belgesi (analiz sertifikası, COA)
- Bir ürün partisinden alınan örneğin laboratuvarda ölçülen içeriğini gösteren rapor. Laboratuvar, parti, tarih, yöntem, kannabinoid profili, ölçüm sınırları ve kirletici panellerini içerir; bağımsız ve akredite bir laboratuvardan gelmesi beklenir. TİTCK: Kenevir üretim yeri kılavuzuKurum görüşüDowd 2025Kimya laboratuvarı
- Akreditasyon
- Bir laboratuvarın belirli testleri yapma yeterliliğinin bağımsız bir kurumca denetlenip onaylanması; ölçüt ISO/IEC 17025, Türkiye'de kurum TÜRKAK. Akreditasyon kapsamla sınırlıdır: laboratuvar kapsamındaki testler için akredite olur. ILAC MRAKurum görüşüTÜRKAKKurum görüşü
- Algılama ve ölçüm sınırı (LOD, LOQ)
- Laboratuvarın bir maddeyi fark edebildiği (LOD) ya da miktarını güvenle verebildiği (LOQ) en küçük düzey. LOD düzeyinde madde fark edilir ama miktarı güvenle verilemez; LOQ yeterli kesinlik ve doğruluk ister ve laboratuvardan laboratuvara değişir. ICH Q2(R2)Kurum görüşüJikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarı
- ND (saptanmadı)
- Maddenin laboratuvarın saptayabildiği düzeyin altında olduğu; sıfır demek değildir. Yorum için yanındaki ölçüm sınırı gerekir. ICH Q2(R2)Kurum görüşü
- Toplam THC, toplam CBD
- Asit biçimin (THCA, CBDA) de nötr biçime döndüğü varsayılarak hesaplanan en yüksek olası miktar. Asit miktarı molekül ağırlıkları oranıyla çarpılıp nötr miktara eklenir; tam dönüşüm varsayılır. Jikomes ve Zoorob 2018Kimya laboratuvarı
- Dekarboksilasyon
- Bitkideki asit biçimlerinin (CBDA, THCA) ısı, ışık ya da zamanla karbondioksit kaybederek nötr biçime (CBD, THC) dönüşmesi. "Toplam CBD" ve "toplam THC" değerlerinin hesabında ve saklama koşullarının yorumunda önemlidir. Citti 2018aKimya laboratuvarıHazekamp 2018Derleme
- Kirletici
- Üründe bulunmaması gereken, sağlığa zarar verebilecek madde. Ağır metal, pestisit, çözücü kalıntısı, mikroorganizma ve mikotoksin, ftalat, PAH; bazı ürünlere bilerek katılmış sentetik kannabinoidler de bulundu. Dryburgh 2018DerlemeGidal 2024Kimya laboratuvarıGardener 2022Kimya laboratuvarıBinova 2026Kimya laboratuvarıGwinn 2023DerlemeHorth 2018İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarı
- Fitoremediasyon
- Bitkilerle kirli toprağın temizlenmesi. Kenevir metal biriktirebildiği için aday bitkidir; aynı özellik ürünlerde metal bulunması olasılığını doğurur. Placido 2022Derleme
- Ruhsat
- Bir ürünün piyasaya çıkmasına yetkili kurumun verdiği onay. İlaçta kalite, etkinlik ve güvenlik dosyası incelenir; Türkiye'de kenevirden elde edilen sağlık ve destek ürünleri de TİTCK ruhsatı ister. AB İlaç Direktifi 2001/83/ATKurum görüşüKenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair YönetmelikKurum görüşü
- Gıda takviyesi
- Normal beslenmeyi desteklemek için kapsül, tablet ya da damla gibi ölçülü biçimlerde satılan gıda. AB'de hastalık önleme ya da tedavi iddiası yasaktır; piyasaya çıkmadan onay yoktur, kalite üretici sorumluluğundadır. AB Gıda Takviyesi Direktifi 2002/46/ATKurum görüşü
- Yeni gıda
- AB'de 15 Mayıs 1997'den önce belirgin biçimde tüketilmemiş, piyasaya çıkmadan önce izin gereken gıda. CBD bu sınıftadır; EFSA bilimsel görüş verir, izni Avrupa Komisyonu verir. EFSA 2026aKurum görüşü
- Yurt dışından ilaç temini
- Türkiye'de ruhsatlı olmayan bir ilacın hekim başvurusu ve TİTCK onayıyla, yetkili kurumlar aracılığıyla getirilmesi. İlk başvuruda üçüncü basamaktan üç hekim imzalı sağlık kurulu raporu gerekir; şahsi eşya kapsam dışıdır. Yurt Dışından İlaç Temini YönetmeliğiKurum görüşü
- Yasaklı liste (WADA)
- Dünya Doping ile Mücadele Ajansı'nın her yıl yayımladığı, sporcular için yasak madde ve yöntemler listesi. Kannabinoidler S8 sınıfında, yarışma içinde yasak; CBD istisna; THC ayrıca "kötüye kullanılan madde". WADA 2026 Yasaklı ListeKurum görüşü
İlerlemeniz
Herkes düzeyinde 24 soru var. Cevaplarınız yalnız bu tarayıcıda tutulur; hiçbir yere gönderilmez.
Künye
- Modül
- 5 · Ürünü tanımak: biçimler, etiket, analiz belgesi, mevzuat
- Sürüm
- 1.0; her içerik değişikliğinde küçük sürüm artar (aşağıda değişiklik günlüğü)
- Yayın / son güncelleme
- 26 Ekim 2026 / 26 Ekim 2026
- Hazırlayan
- cbd.com.tr Editörlüğü
- İnceleyen
- Bağımsız uzman incelemesi henüz yapılmadı; planlanıyor. İnceleme yapıldığında inceleyenin adı, unvanı, kurumu ve inceleme tarihi burada yazacak.
- Düzeyler ve süre
- Herkes ~20 dk · Öğrenci ~40 dk · Klinisyen ~50 dk (inceleme sonrası) · Araştırmacı ~1 sa; süreler tahminidir
- Kaynaklar
- 137 kaynak; her cümle bir kaynağa dayanır. PubMed kaynaklarının geri çekilme ve endişe bildirimi durumu PubMed kaydından denetlenir.
- Lisans
- Metin ve çizimler CC BY-SA 4.0; Kapak görseli PubChem 3B konformerlerinden (CID 98523, 280, 16078), cbd.com.tr çizimi
Nasıl atıf yapılır?
cbd.com.tr Editörlüğü. Ürünü tanımak: biçimler, etiket, analiz belgesi, mevzuat. CBD Akademi, Modül 5, sürüm 1.0. 26 Ekim 2026. https://cbd.com.tr/akademi/urunu-tanimak/
Kaynakça (137)
Metindeki her kaynak adı PubMed kaydına ya da resmî belgeye gider. Tam liste katlı duruyor, sayfayı uzatmasın diye.
137 kaynağı göster
- Moazen-Zadeh E, Chisholm A, Bachi K, Hurd YL. Pharmacokinetics of Cannabidiol: A Systematic Review and Meta-Regression Analysis. Cannabis Cannabinoid Res. 2024;9(4):939-966. PMID 37643301 · doi:10.1089/can.2023.0025 Derleme
- Gidal BE, Vandrey R, Wallin C ve ark. Product labeling accuracy and contamination analysis of commercially available cannabidiol product samples. Front Pharmacol. 2024;15:1335441. PMID 38562466 · doi:10.3389/fphar.2024.1335441 Kimya laboratuvarı
- Bonn-Miller MO, Loflin MJE, Thomas BF ve ark. Labeling Accuracy of Cannabidiol Extracts Sold Online. JAMA. 2017;318(17):1708-1709. PMID 29114823 · doi:10.1001/jama.2017.11909 Kimya laboratuvarı
- Liebling JP, Clarkson NJ, Gibbs BW, Yates AS, O'Sullivan SE. An Analysis of Over-the-Counter Cannabidiol Products in the United Kingdom. Cannabis Cannabinoid Res. 2022;7(2):207-213. PMID 33998849 · doi:10.1089/can.2019.0078 Kimya laboratuvarı
- Gardener H, Wallin C, Bowen J. Heavy metal and phthalate contamination and labeling integrity in a large sample of US commercially available cannabidiol (CBD) products. Sci Total Environ. 2022;851(Pt 1):158110. PMID 35987236 · doi:10.1016/j.scitotenv.2022.158110 Kimya laboratuvarı
- Suraev A, Benson MJ, Martin L, Lintzeris N, McGregor IS. Determination of contaminants in artisanal cannabis products used for childhood epilepsy in the Australian community: A sub-analysis of the 'PELICAN' study. Epilepsy Behav. 2022;127:108496. PMID 34954507 · doi:10.1016/j.yebeh.2021.108496 Kimya laboratuvarı
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Kozmetik Denetim Dairesi Başkanlığı. KDD-KLVZ-02 Kenevirden Elde Edilen Bileşenlerin, Destek Ürünlerinin ve Sağlık Ürünlerinin Üretim Yerlerine İlişkin Başvuru Kılavuzu (40 sayfa; ilk sürüm yürürlük 06.03.2026, 1. revizyon yürürlük 11.09.2026); bölüm 15.2–15.4. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Dowd AN, Zamarripa CA, Sholler DJ ve ark. Cannabinoid Content and Label Accuracy of Various Hemp-Derived Haircare, Cosmetic, and Edible Products Available at Retail Stores and Online in the United States. Cannabis Cannabinoid Res. 2025;10(6):719-725. PMID 39029473 · doi:10.1089/can.2024.0039 Kimya laboratuvarı
- Jikomes N, Zoorob M. The Cannabinoid Content of Legal Cannabis in Washington State Varies Systematically Across Testing Facilities and Popular Consumer Products. Sci Rep. 2018;8(1):4519. Yazar düzeltmesi: Sci Rep. 2020;10(1):14406 (PMID 32848160). PMID 29540728 · doi:10.1038/s41598-018-22755-2 Kimya laboratuvarı
- 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun (kabul 12.06.1933, RG 24.06.1933, sayı 2435); güncel metin: md. 3, md. 23 ve dipnot 7. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- 7557 sayılı Sağlıkla İlgili Bazı Kanunlarda ve 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (kabul 21.07.2025), Resmî Gazete 24.07.2025, sayı 32965; md. 9. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 31.01.2026, sayı 33154: madde 1, 2, 4/1 (g, h, j, k, l, m, ü), 5, 6, 8 (8/3 dahil), 10, 12, 17, 25/2, 28 (28/3 dahil), 32, 34, 38, 39. mevzuat.gov.tr, 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi, 16.10.2026 (xlsx; 26 Ekim 2026'da en güncel liste); kannabinoid içeren ürün yok. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Giorgetti A, Caprari C, Pelletti G ve ark. Forensic profiling of synthetic and semi-synthetic cannabinoids in legal cannabis products in Italy. Forensic Sci Int. 2026;388:113114. PMID 42641241 · doi:10.1016/j.forsciint.2026.113114 Kimya laboratuvarı
- Hazekamp A. The Trouble with CBD Oil. Med Cannabis Cannabinoids. 2018;1(1):65-72. PMID 34676324 · doi:10.1159/000489287 Derleme
- Silmore LH, Willmer AR, Capparelli EV, Rosania GR. Food effects on the formulation, dosing, and administration of cannabidiol (CBD) in humans: A systematic review of clinical studies. Pharmacotherapy. 2021;41(4):405-420. PMID 33583102 · doi:10.1002/phar.2512 Derleme
- Perez-Vilar S, Karami S, Long K, Leishear K. Cannabidiol exposures in the United States, National Poison Data System, July 2014-June 2021. Clin Toxicol (Phila). 2023;61(2):123-130. PMID 36537670 · doi:10.1080/15563650.2022.2156881 İnsan · gözlemsel çalışma
- Tweet MS, Nemanich A, Wahl M. Pediatric Edible Cannabis Exposures and Acute Toxicity: 2017-2021. Pediatrics. 2023;151(2):e2022057761. PMID 36594224 · doi:10.1542/peds.2022-057761 İnsan · gözlemsel çalışma
- Torović L, Urumović K, Kobiljski D, Srđenović Čonić B. Cannabidiol in Food and Food Supplements: Drug, Novel Food and Hazard Triangle. Molecules. 2026;31(13):2287. PMID 42451655 · doi:10.3390/molecules31132287 Derleme
- Krishnasamy VP, Hallowell BD, Ko JY ve ark. Update: Characteristics of a Nationwide Outbreak of E-cigarette, or Vaping, Product Use-Associated Lung Injury - United States, August 2019-January 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2020;69(3):90-94. PMID 31971931 · doi:10.15585/mmwr.mm6903e2 İnsan · gözlemsel çalışma
- Blount BC, Karwowski MP, Shields PG ve ark. Vitamin E Acetate in Bronchoalveolar-Lavage Fluid Associated with EVALI. N Engl J Med. 2020;382(8):697-705. PMID 31860793 · doi:10.1056/NEJMoa1916433 İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarı
- Dunn K, Taylor A, Turfus S. A review of cannabidiol-containing electronic liquids-Current regulations and labelling accuracy. Drug Test Anal. 2021;13(8):1490-1498. PMID 34022104 · doi:10.1002/dta.3102 Derleme
- Horth RZ, Crouch B, Horowitz BZ ve ark. Notes from the Field: Acute Poisonings from a Synthetic Cannabinoid Sold as Cannabidiol - Utah, 2017-2018. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2018;67(20):587-588. PMID 29795081 · doi:10.15585/mmwr.mm6720a5 İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarı
- Poklis JL, Mulder HA, Peace MR. The unexpected identification of the cannabimimetic, 5F-ADB, and dextromethorphan in commercially available cannabidiol e-liquids. Forensic Sci Int. 2019;294:e25-e27. PMID 30442388 · doi:10.1016/j.forsciint.2018.10.019 Kimya laboratuvarı
- Gaur S, Agnihotri R. Heavy Metals in Cannabis Vapes and Their Health Implications-A Scoping Review. ScientificWorldJournal. 2025;2025:9529544. PMID 40874048 · doi:10.1155/tswj/9529544 Derleme
- Knaub K, Sartorius T, Dharsono T, Wacker R, Wilhelm M, Schön C. A Novel Self-Emulsifying Drug Delivery System (SEDDS) Based on VESIsorb® Formulation Technology Improving the Oral Bioavailability of Cannabidiol in Healthy Subjects. Molecules. 2019;24(16):2967. PMID 31426272 · doi:10.3390/molecules24162967 İnsan · klinik çalışma
- Hobbs JM, Vazquez AR, Remijan ND ve ark. Evaluation of pharmacokinetics and acute anti-inflammatory potential of two oral cannabidiol preparations in healthy adults. Phytother Res. 2020;34(7):1696-1703. PMID 32147925 · doi:10.1002/ptr.6651 İnsan · klinik çalışma
- Bendik I, Beck M, Manderna A ve ark. Comparative Pharmacokinetics and Safety of Cannabidiol in a Powder Formulation, CBtru®, vs an Oil-Based Formulation, Epidyolex®, Under Fasted and Fed Conditions in Healthy Participants: A Randomized Open-Label Cross-Over Phase I Study. CNS Drugs. 2026;40(5):709-723. PMID 41888503 · doi:10.1007/s40263-026-01280-1 İnsan · klinik çalışma
- Miller OS, Elder EJ, Jones KJ, Gidal BE. Analysis of cannabidiol (CBD) and THC in nonprescription consumer products: Implications for patients and practitioners. Epilepsy Behav. 2022;127:108514. PMID 34998268 · doi:10.1016/j.yebeh.2021.108514 Kimya laboratuvarı
- Johnson DA, Hogan M, Marriot R ve ark. A comparison of advertised versus actual cannabidiol (CBD) content of oils, aqueous tinctures, e-liquids and drinks purchased in the UK. J Cannabis Res. 2023;5(1):28. PMID 37438849 · doi:10.1186/s42238-023-00183-y Kimya laboratuvarı
- De Prá MAA, Vardanega R, Loss CG. Lipid-based formulations to increase cannabidiol bioavailability: In vitro digestion tests, pre-clinical assessment and clinical trial. Int J Pharm. 2021;609:121159. PMID 34624443 · doi:10.1016/j.ijpharm.2021.121159 İnsan · klinik çalışmaHayvanHücre / laboratuvar
- Mullen LD, Hart ED, Vikingsson S ve ark. Stability of Nano-Emulsified Cannabidiol in Acidic Foods and Beverages. Cannabis Cannabinoid Res. 2025;10(2):213-219. PMID 38888614 · doi:10.1089/can.2024.0064 Kimya laboratuvarı
- Spindle TR, Sholler DJ, Cone EJ ve ark. Cannabinoid Content and Label Accuracy of Hemp-Derived Topical Products Available Online and at National Retail Stores. JAMA Netw Open. 2022;5(7):e2223019. PMID 35857320 · doi:10.1001/jamanetworkopen.2022.23019 Kimya laboratuvarı
- Weigel B, Wahl M. Pediatric Hemp-Derived Cannabinoid and Δ9-Tetrahydrocannabinol Exposures: A National Poison Data Study. J Pediatr. 2026;295:115113. PMID 42025788 · doi:10.1016/j.jpeds.2026.115113 İnsan · gözlemsel çalışma
- Berger BA, Stolz U, Colvin J, Otten EJ. Epidemiology of cannabidiol related cases reported in the National Poison Data System - 2019-2020. Am J Emerg Med. 2021;48:218-223. PMID 33975134 · doi:10.1016/j.ajem.2021.04.065 İnsan · gözlemsel çalışma
- Atsmon J, Cherniakov I, Izgelov D ve ark. PTL401, a New Formulation Based on Pro-Nano Dispersion Technology, Improves Oral Cannabinoids Bioavailability in Healthy Volunteers. J Pharm Sci. 2018;107(5):1423-1429. PMID 29287930 · doi:10.1016/j.xphs.2017.12.020 İnsan · klinik çalışma
- Gurley BJ, Murphy TP, Gul W, Walker LA, ElSohly M. Content versus Label Claims in Cannabidiol (CBD)-Containing Products Obtained from Commercial Outlets in the State of Mississippi. J Diet Suppl. 2020;17(5):599-607. PMID 32431186 · doi:10.1080/19390211.2020.1766634 Kimya laboratuvarı
- EPIDIOLEX (cannabidiol) oral solution, ABD reçete bilgisi (Jazz Pharmaceuticals), DailyMed setid 8bf27097-4870-43fb-94f0-f3d0871d1eec, SPL sürüm 35 (yürürlük 29 Mayıs 2026; DailyMed'de 15 Haziran 2026): bölüm 1, 2.1–2.6, 4, 5.1–5.5, 6.1, 7, 8.1, 8.2, 8.4, 8.5, 8.6, 9.2, 9.3, 11, 12.1, 12.2, 12.3, 13.1, 14.1–14.3, 17. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
- Johnson ED, Kilgore MW, Stafford M, Randolph M, Glover M, Babalonis S. Cannabidiol Gummy Products: LC-MS/MS Assessment of Cannabinoid Concentrations. Cannabis Cannabinoid Res. 2025;10(6):710-718. PMID 40454463 · doi:10.1089/can.2024.0167 Kimya laboratuvarı
- Pires B, Oliveira P, Simão AY ve ark. Characterisation of Cannabis-Based Products Marketed for Medical and Non-Medical Use Purchased in Portugal. Molecules. 2024;29(12):2737. PMID 38930803 · doi:10.3390/molecules29122737 Kimya laboratuvarı
- Gwinn KD, Leung MCK, Stephens AB, Punja ZK. Fungal and mycotoxin contaminants in cannabis and hemp flowers: implications for consumer health and directions for further research. Front Microbiol. 2023;14:1278189. PMID 37928692 · doi:10.3389/fmicb.2023.1278189 Derleme
- Sativex Oromucosal Spray (delta-9-tetrahidrokannabinol ve kannabidiol), Birleşik Krallık ürün bilgisi (SmPC), ruhsat sahibi SVX Therapeutics Limited; ilk ruhsat 16 Haziran 2010, son yenileme 6 Ağustos 2018; metin revizyonu 2 Nisan 2026, electronic medicines compendium'da 14 Temmuz 2026'da güncellendi, 24–26 Ekim 2026'da erişildi: bölüm 2, 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 4.6, 4.7, 4.8, 4.9, 5.1, 5.2, 5.3, 9, 10. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
- Sullivan Z, Lapierre C, Weiser Erlandson L, Pham L. Substances of Health Concern: Label Accuracy of Cannabidiol and Tetrahydrocannabinol in Commercial Cannabidiol Tinctures from the United States. Cannabis Cannabinoid Res. 2026;11(6):452-459. PMID 40518984 · doi:10.1089/can.2025.0016 Kimya laboratuvarı
- Fernández N, Cappello MG, Quiroga PN. An assessment of qualitative and quantitative cannabinoids analysis in selected commercially available cannabis oils in Argentina. Forensic Sci Int. 2023;349:111762. PMID 37392612 · doi:10.1016/j.forsciint.2023.111762 Kimya laboratuvarı
- Simei JLQ, Souza JDR, Lisboa JR ve ark. Does the "Entourage Effect" in Cannabinoids Exist? A Narrative Scoping Review. Cannabis Cannabinoid Res. 2024;9(5):1202-1216. PMID 37535820 · doi:10.1089/can.2023.0052 Derleme
- Dahlgren MK, Sagar KA, Lambros AM, Smith RT, Gruber SA. Urinary Tetrahydrocannabinol After 4 Weeks of a Full-Spectrum, High-Cannabidiol Treatment in an Open-label Clinical Trial. JAMA Psychiatry. 2021;78(3):335-337. PMID 33146684 · doi:10.1001/jamapsychiatry.2020.3567 İnsan · klinik çalışma
- Binova Z, Maly M, Drabova L ve ark. Poorly labeled CBD and related cannabinoid oils marketed in Europe: a hidden risk for consumers? Insights from a long-term study. Anal Bioanal Chem. 2026 (çevrimiçi önce, Ağustos 2026). PMID 42611266 · doi:10.1007/s00216-026-06734-5 Kimya laboratuvarı
- Pamplona FA, da Silva LR, Coan AC. Potential Clinical Benefits of CBD-Rich Cannabis Extracts Over Purified CBD in Treatment-Resistant Epilepsy: Observational Data Meta-analysis. Front Neurol. 2018;9:759. Düzeltme: Front Neurol. 2018;9:1050 (PMID 30687209). PMID 30258398 · doi:10.3389/fneur.2018.00759 Derleme
- Ovat DY, Bezci E, Balıca K, Kırlı U, Akgur SA. Impact of CBD and hemp oil use on drug test results: a systematic review. Int J Legal Med. 2026;140(4):2065-2078. PMID 41942676 · doi:10.1007/s00414-026-03790-5 Derleme
- U.S. Food and Drug Administration. FDA Regulation of Cannabis and Cannabis-Derived Products, Including Cannabidiol (CBD). Soru-cevap; "Content current as of 07/16/2024". adres: https://www.fda.gov/news-events/public-health-focus/fda-regulation-cannabis-and-cannabis-derived-products-including-cannabidiol-cbd (26 Ekim 2026'da erişildi). Kurum görüşü
- Kacargil CU, Soyturk H, Aydin AA, Gören İE, Demirel G, Daglioglu N. Determination of cannabinoids in commercial hemp seeds and hemp seed oil products in Türkiye by LC-MS/MS. Forensic Sci Int. 2026;381:112836. PMID 41621128 · doi:10.1016/j.forsciint.2026.112836 Kimya laboratuvarı
- Jang E, Kim H, Jang S ve ark. Concentrations of THC, CBD, and CBN in commercial hemp seeds and hempseed oil sold in Korea. Forensic Sci Int. 2020;306:110064. PMID 31786513 · doi:10.1016/j.forsciint.2019.110064 Kimya laboratuvarı
- Citti C, Pacchetti B, Vandelli MA, Forni F, Cannazza G. Analysis of cannabinoids in commercial hemp seed oil and decarboxylation kinetics studies of cannabidiolic acid (CBDA). J Pharm Biomed Anal. 2018;149:532-540. PMID 29182999 · doi:10.1016/j.jpba.2017.11.044 Kimya laboratuvarı
- ElSohly MA, Murphy TP, Khan I, Walker LW, Gul W. Analysis of Cannabidiol, Δ9-Tetrahydrocannabinol, and Their Acids in CBD Oil/Hemp Oil Products. Med Cannabis Cannabinoids. 2020;3(1):1-13. PMID 34676337 · doi:10.1159/000509550 Kimya laboratuvarı
- Kitamura M, Kiba Y, Suzuki R ve ark. Cannabidiol Content and In Vitro Biological Activities of Commercial Cannabidiol Oils and Hemp Seed Oils. Medicines (Basel). 2020;7(9):57. PMID 32906708 · doi:10.3390/medicines7090057 Kimya laboratuvarı
- Matyjaszczyk E, Śmiechowska M. Benefits and risks of consuming Cannabis sativa L. in food. J Food Drug Anal. 2026;34(3):299-310. PMID 42789948 · doi:10.38212/2224-6614.3578 Derleme
- Kaçar ÖF, Kose T, Kaya Kaçar H. Dietary hempseed and cardiovascular health: nutritional composition, mechanisms and comparison with other seeds. Front Nutr. 2025;12:1669375. PMID 41132555 · doi:10.3389/fnut.2025.1669375 Derleme
- Leonard W, Zhang P, Ying D, Fang Z. Hempseed in food industry: Nutritional value, health benefits, and industrial applications. Compr Rev Food Sci Food Saf. 2020;19(1):282-308. PMID 33319519 · doi:10.1111/1541-4337.12517 Derleme
- Komisyon Tüzüğü (AB) 2022/1393, 11 Ağustos 2022; 1881/2006 sayılı Tüzüğün kenevir tohumu ve ürünlerinde Δ9-THC en yüksek düzeyleri yönünden değiştirilmesi. OJ L 211. Uygulama 1 Ocak 2023; 24 Mayıs 2023'te sona erdi, yerini 2023/915 aldı. adres: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2022/1393/oj/eng (26 Ekim 2026'da erişildi; asıl metin bot denetimi nedeniyle açılmadı, bilgiler EUR-Lex kayıt özetinden ve AGRINFO'dan). Kurum görüşü
- Komisyon Tüzüğü (AB) 2023/915, gıdalarda belirli kirleticilerin en yüksek düzeyleri; Ek I 2.6.1–2.6.3 (kenevir tohumu 3,0; işlenmiş tohum ürünleri 3,0; tohum yağı 7,5 mg/kg; Δ9-THC + Δ9-THCA, Δ9-THC cinsinden). adres: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/915/oj (26 Ekim 2026; değerler AGRINFO ve Eurofins özetlerinden, asıl metin okunamadı). Kurum görüşü
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 31.01.2026, sayı 33154: madde 3/1 (d, i, k, p, ş), 4, 5 (5/1-d dahil), 8, 9, 11, 20, geçici madde 1. mevzuat.gov.tr, 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Soyturk H, Goren IE, Atasoy Aydin A, Daglioglu N. Low-level urinary cannabinoid findings after controlled administration of hemp seed products in Türkiye: Interpretive value of Δ8-/Δ9-THC-COOH patterns. Forensic Sci Int. 2026;387:113053. PMID 42335722 · doi:10.1016/j.forsciint.2026.113053 İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarı
- Citti C, Linciano P, Panseri S ve ark. Cannabinoid Profiling of Hemp Seed Oil by Liquid Chromatography Coupled to High-Resolution Mass Spectrometry. Front Plant Sci. 2019;10:120. PMID 30815007 · doi:10.3389/fpls.2019.00120 Kimya laboratuvarı
- Yang Y, Lewis MM, Bello AM, Wasilewski E, Clarke HA, Kotra LP. Cannabis sativa (Hemp) Seeds, Δ9-Tetrahydrocannabinol, and Potential Overdose. Cannabis Cannabinoid Res. 2017;2(1):274-281. PMID 29098190 · doi:10.1089/can.2017.0040 Kimya laboratuvarı
- EFSA Panel on Contaminants in the Food Chain (CONTAM), Knutsen HK, Åkesson A ve ark. Derivation of a health-based guidance value for Δ8-tetrahydrocannabinol (Δ8-THC) and its occurrence in food. EFSA J. 2025;23(11):e9735. PMID 41262681 · doi:10.2903/j.efsa.2025.9735 Kurum görüşü
- Chinello M, Scommegna S, Shardlow A ve ark. Cannabinoid Poisoning by Hemp Seed Oil in a Child. Pediatr Emerg Care. 2017;33(5):344-345. PMID 27299295 · doi:10.1097/PEC.0000000000000780 İnsan · olgu bildirimi
- Komisyon Tüzüğü (AB) 2026/1828, 28 Temmuz 2026; 2023/915'in kenevir yaprağı infüzyonlarında Δ9-THC yönünden değiştirilmesi (2.6.4 infüzyonluk yaprak 40 mg/kg; 2.6.5 hazır infüzyon 0,02 mg/kg; uygulama 1 Ocak 2027). adres: https://agrinfo.eu/book-of-reports/maximum-levels-of-delta-9-tetrahydrocannabinol-%CE%B49-thc-in-hemp-seeds/ (26 Ekim 2026'da erişildi; EUR-Lex'te doğrulanamadı). Kurum görüşü
- European Food Safety Authority (EFSA), Arcella D, Cascio C, Mackay K. Acute human exposure assessment to tetrahydrocannabinol (Δ9-THC). EFSA J. 2020;18(1):e05953. PMID 32626501 · doi:10.2903/j.efsa.2020.5953 Kurum görüşü
- Corroon J, MacKay D, Dolphin W. Labeling of Cannabidiol Products: A Public Health Perspective. Cannabis Cannabinoid Res. 2020;5(4):274-278. PMID 33381640 · doi:10.1089/can.2019.0101 Derleme
- Doggett A, Fein A, Campbell T, Henriquez N, Busse JW, MacKillop J. Label Accuracy of Legal Oral Cannabis Oil Products in Ontario, Canada. JAMA Netw Open. 2024;7(6):e2414922. PMID 38837163 · doi:10.1001/jamanetworkopen.2024.14922 Kimya laboratuvarı
- Wagoner KG, Lazard AJ, Romero-Sandoval EA, Reboussin BA. Health Claims About Cannabidiol Products: A Retrospective Analysis of U.S. Food and Drug Administration Warning Letters from 2015 to 2019. Cannabis Cannabinoid Res. 2021;6(6):559-563. PMID 34142863 · doi:10.1089/can.2020.0166
- Oldfield K, Ryan J, Doppen M, Kung S, Braithwaite I, Newton-Howes G. A systematic review of the label accuracy of cannabinoid-based products in regulated markets: is what's on the label what's in the product? Australas Psychiatry. 2021;29(1):88-96. PMID 33174758 · doi:10.1177/1039856220965334 Derleme
- Andrei C, Nitulescu GM, Nitulescu G, Zanfirescu A. Cannabidiol Supplements in Romania: Bridging the Gap Between Marketed Claims and Clinical Reality. Pharmacy (Basel). 2024;12(6):176. PMID 39728841 · doi:10.3390/pharmacy12060176
- Vida RG, Strauss LV, Bajtel Á, Kiss T, Csupor D, Fittler A. Safety and risks of CBD oils purchased online: unveiling uncertain quality and vague health claims. Front Pharmacol. 2023;14:1273540. PMID 38192407 · doi:10.3389/fphar.2023.1273540 Kimya laboratuvarı
- Wakshlag JJ, Cital S, Eaton SJ, Prussin R, Hudalla C. Cannabinoid, Terpene, and Heavy Metal Analysis of 29 Over-the-Counter Commercial Veterinary Hemp Supplements. Vet Med (Auckl). 2020;11:45-55. PMID 32346530 · doi:10.2147/VMRR.S248712 Kimya laboratuvarı
- Morales Alfaro K, Zamora G, Sandoval-Barrantes M, Carballo Arce AF, Rodriguez-Corrales JA. Not what it seems: analytical validation and label accuracy of commercial CBD oils using HPTLC. J Cannabis Res. 2026;8(1):53. PMID 41787571 · doi:10.1186/s42238-026-00419-7 Kimya laboratuvarı
- Pourseyed Lazarjani M, Torres S, Hooker T, Fowlie C, Young O, Seyfoddin A. Methods for quantification of cannabinoids: a narrative review. J Cannabis Res. 2020;2(1):35. PMID 33526084 · doi:10.1186/s42238-020-00040-2 Derleme
- Wagoner KG, Horton OE, Suerken CK ve ark. Health claims about cannabidiol (CBD) at the point-of-sale in three U.S. states with disparate cannabis policies. Prev Med Rep. 2026;66:103472. PMID 42088991 · doi:10.1016/j.pmedr.2026.103472
- Johnson E, Kilgore M, Babalonis S. Label accuracy of unregulated cannabidiol (CBD) products: measured concentration vs. label claim. J Cannabis Res. 2022;4(1):28. PMID 35658956 · doi:10.1186/s42238-022-00140-1 Kimya laboratuvarı
- International Laboratory Accreditation Cooperation. ILAC MRA and Signatories; Accredited Conformity Assessment Bodies; ILAC MRA Signatory Search (TURKAK listede); "Launch of the Global Accreditation Cooperation Incorporated" (1 Ocak 2026). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Türk Akreditasyon Kurumu. Ana sayfa: Akredite Kuruluş Arama (deney laboratuvarı dahil), TÜRKAK Belge Doğrulama Sistemi, Yeterlilik Testleri Bilgi Sistemi; akredite deney laboratuvarı sayısı 1170 (sayfadaki sayaç). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. "Kamuoyunun Dikkatine" (09.03.2026) ve "Kenevirden Elde Edilen Bileşenler ile Destek ve Sağlık Ürünlerinin Üretim Yerlerine İlişkin Başvurular" (27.03.2026) duyuruları; genel arama "kenevir" (5 sonuç). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- International Council for Harmonisation. ICH Harmonised Guideline Q2(R2): Validation of Analytical Procedures. Son sürüm 1 Kasım 2023; sözlük (Detection Limit, Quantitation Limit). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Montoya Z, Conroy M, Vanden Heuvel BD, Pauli CS, Park SH. Cannabis Contaminants Limit Pharmacological Use of Cannabidiol. Front Pharmacol. 2020;11:571832. PMID 33013414 · doi:10.3389/fphar.2020.571832 Derleme
- Duchateau C, De Leersnijder C, Barhdadi S, Canfyn M, De Braekeleer K, Deconinck E. Discrepancies between validated GC-FID and UHPLC-DAD methods for the analysis of Δ-9-THC and CBD in dried hemp flowers. Drug Test Anal. 2022;14(10):1732-1743. PMID 35945003 · doi:10.1002/dta.3354 Kimya laboratuvarı
- Fiering Q, Mackey J, Kim H ve ark. Comparative analysis of metals, pesticides, mycotoxins, microbial contaminants and THC potency in illegal and regulated cannabis inflorescences in Canada. J Cannabis Res. 2026;8(1):48. PMID 41731563 · doi:10.1186/s42238-026-00414-y Kimya laboratuvarı
- Majumdar CG, Radwan MM, Chandra S ve ark. Stability of Cannabinoids in Cannabis: Plant Material, Extracts, Oil Formulations, and Isolates (CBD and Δ9-THC) Under Different Storage Conditions. Cannabis Cannabinoid Res. 2026;:25785125261478275. PMID 42576671 · doi:10.1177/25785125261478275 Kimya laboratuvarı
- Sikora FJ, Kariuki SK, Pearce RC, Hamilton D, Ji H. THC Content on a Dry Weight Basis: Implications for Hemp Legality. J AOAC Int. 2025;108(1):104-111. PMID 38913871 · doi:10.1093/jaoacint/qsae048 Kimya laboratuvarı
- Continuing Appropriations, Agriculture, Legislative Branch, Military Construction and Veterans Affairs, and Extensions Act, 2026. Public Law 119-37, 12 Kasım 2025; bölüm B, md. 781 (7 U.S.C. 1639o "hemp" tanımı; yürürlük yasadan 365 gün sonra). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Sgrò S, Lavezzi B, Caprari C ve ark. Delta9-THC determination by the EU official method: evaluation of measurement uncertainty and compliance assessment of hemp samples. Anal Bioanal Chem. 2021;413(13):3399-3410. PMID 33755770 · doi:10.1007/s00216-021-03283-x Kimya laboratuvarı
- Wilson WB, Yarberry AJ, Goldman S. Chromatographic interferences potentially inflating the levels of Δ9-THC in Cannabis Sativa plant samples and possible solutions. J Chromatogr A. 2025;1748:465871. PMID 40117790 · doi:10.1016/j.chroma.2025.465871 Kimya laboratuvarı
- Ray CL, Bylo MP, Pescaglia J, Gawenis JA, Greenlief CM. Delta-8 Tetrahydrocannabinol Product Impurities. Molecules. 2022;27(20):6924. PMID 36296514 · doi:10.3390/molecules27206924 Kimya laboratuvarı
- Felletti S, De Luca C, Buratti A ve ark. Potency testing of cannabinoids by liquid and supercritical fluid chromatography: Where we are, what we need. J Chromatogr A. 2021;1651:462304. PMID 34118531 · doi:10.1016/j.chroma.2021.462304 Derleme
- Manns D, Norwig J, Reh K. [Cannabis for medicinal use: development of pharmacopoeia monographs as a quality standard]. Bundesgesundheitsblatt Gesundheitsforschung Gesundheitsschutz. 2019;62(7):806-810. PMID 31139840 · doi:10.1007/s00103-019-02963-5 Derleme
- Gillham SH, Cole PL, Owens DJ ve ark. Daily Use of a Broad-Spectrum Cannabidiol Supplement Produces Detectable Concentrations of Cannabinoids in Urine Prohibited by the World Anti-Doping Agency: An Effect Amplified by Exercise. Med Sci Sports Exerc. 2026;58(1):121-131. PMID 40920736 · doi:10.1249/MSS.0000000000003842 İnsan · klinik çalışma
- Mareck U, Fusshöller G, Schertel T, Petring S, Huestis MA, Thevis M. Risk of unintentional antidoping rule violations by consumption of hemp products. Drug Test Anal. 2023;15(1):27-41. PMID 35633098 · doi:10.1002/dta.3327 İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarı
- Placido DF, Lee CC. Potential of Industrial Hemp for Phytoremediation of Heavy Metals. Plants (Basel). 2022;11(5):595. PMID 35270065 · doi:10.3390/plants11050595 Derleme
- Dryburgh LM, Bolan NS, Grof CPL ve ark. Cannabis contaminants: sources, distribution, human toxicity and pharmacologic effects. Br J Clin Pharmacol. 2018;84(11):2468-2476. PMID 29953631 · doi:10.1111/bcp.13695 Derleme
- Narváez A, Rodríguez-Carrasco Y, Castaldo L, Izzo L, Ritieni A. Ultra-High-Performance Liquid Chromatography Coupled with Quadrupole Orbitrap High-Resolution Mass Spectrometry for Multi-Residue Analysis of Mycotoxins and Pesticides in Botanical Nutraceuticals. Toxins (Basel). 2020;12(2):114. PMID 32059484 · doi:10.3390/toxins12020114 Kimya laboratuvarı
- Rosas Pinto DV, Li H, Sun M. Cannabis Products and Contaminant Detection: Critical Review of Regulatory Oversight and Analytical Methodologies. Cannabis Cannabinoid Res. 2026 (çevrim içi önce yayın). PMID 41952362 · doi:10.1177/25785125261439008 Derleme
- Holt AK, Poklis JL, Peace MR. A Retrospective Analysis of Chemical Constituents in Regulated and Unregulated E-Cigarette Liquids. Front Chem. 2021;9:752342. PMID 34778207 · doi:10.3389/fchem.2021.752342 Kimya laboratuvarı
- U.S. Food and Drug Administration. FDA Regulation of Cannabis and Cannabis-Derived Products, Including Cannabidiol (CBD): soru 2, 3, 4, 9, 10, 11, 12, 13; "Content current as of 07/16/2024". 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Directive 2001/83/EC of the European Parliament and of the Council on the Community code relating to medicinal products for human use; konsolide metin 01.01.2025: md. 26, 51. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Directive 2002/46/EC of the European Parliament and of the Council on the approximation of the laws of the Member States relating to food supplements: md. 2, 6, 10. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Regulation (EC) No 1223/2009 of the European Parliament and of the Council on cosmetic products; konsolide metin 01.09.2025: md. 2(1)(a), Ek II giriş 306. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- U.S. Food and Drug Administration. FDA Concludes that Existing Regulatory Frameworks for Foods and Supplements are Not Appropriate for Cannabidiol, Will Work with Congress on a New Way Forward. FDA açıklaması, 26 Ocak 2023. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- U.S. Food and Drug Administration. Warning Letters for Cannabis-Derived Products (2015–2025; 2015–2016 için analiz sonuçları); "Content current as of 09/03/2025". 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D, Bohn T ve ark. Update of the statement on safety of cannabidiol as a novel food. EFSA J. 2026;24(2):e9862. PMID 41668771 · doi:10.2903/j.efsa.2026.9862 Kurum görüşü
- EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D, Bohn T ve ark. Statement on safety of cannabidiol as a novel food: data gaps and uncertainties. EFSA J. 2022;20(6):e07322. PMID 35686177 · doi:10.2903/j.efsa.2022.7322 Kurum görüşü
- EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D, Bohn T ve ark. Safety of synthetic cannabidiol as a novel food pursuant to regulation (EU) 2015/2283. EFSA J. 2026;24(9):e10154. PMID 42761670 · doi:10.2903/j.efsa.2026.10154 Kurum görüşü
- Food Standards Agency. Cannabidiol (CBD). GOV.UK rehber sayfası (İngiltere, Kuzey İrlanda ve Galler); ilk yayın 13 Şubat 2020, sayfa üst verisinde güncelleme 7 Eylül 2026; 25 Ekim 2026'da erişildi: bölüm 2 (vulnerable groups), 3 (healthy adults). Kaynak Kurum görüşü
- World Health Organization. Genel Direktör'ün BM Genel Sekreteri'ne 24 Ocak 2019 tarihli mektubu: WHO Uyuşturucu Bağımlılığı Uzman Komitesi 40. ve 41. toplantılarının kenevir ve kenevirle ilgili maddeler hakkındaki önerileri (taranmış PDF, 3 sayfa; s. 2 "Cannabidiol preparations"). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- United Nations. UN commission reclassifies cannabis, yet still considered harmful. UN News, 2 Aralık 2020. 26 Ekim 2026'da erişildi. (Not: metindeki "2 percent" ifadesi WHO önerisindeki %0,2 ile çelişiyor; birincil belge whoEcdd2019.) Kaynak Kurum görüşü
- European Commission. CosIng kozmetik bileşen veritabanı, "cannabidiol" araması (4 kayıt) ve "CANNABIDIOL - DERIVED FROM EXTRACT OR TINCTURE OR RESIN OF CANNABIS" kaydı (ayrıntı 96287). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Citti C, Linciano P, Cannazza G. Is cannabidiol a scheduled controlled substance? Origin makes the difference. Drug Discov Today. 2020;25(4):628-632. PMID 32062008 · doi:10.1016/j.drudis.2020.02.001 Derleme
- Continuing Appropriations and Extensions Act, 2027. Public Law 119-103, 2 Eylül 2026; md. 2019 (Section 781 Extension; 11 Aralık 2026'ya kadar kısmi uygulama). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Regulation (EU) 2021/2115 of the European Parliament and of the Council (CAP Strategic Plans), 2 Aralık 2021: gerekçe 18 ve md. 4 (kenevir alanlarında THC ≤ %0,3). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. Yurt Dışı Etkin Madde Listesi, 28.09.2026 (xlsx): cannabidiol oral solution (YDN02BG1099) ve tetrahydrocannabinol and cannabidiol oromucosal spray (YDN02BG1098); reçete türü Kırmızı, TİTCK yazılı onayı olmadan ithal edilemez. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- World Anti-Doping Agency. World Anti-Doping Code International Standard: Prohibited List 2026 (1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi); "Substances of Abuse" ve S8 Cannabinoids. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Yurt Dışından İlaç Temini Yönetmeliği, Resmî Gazete 03.02.2023, sayı 32093 (değişiklik: RG 03.06.2023, sayı 32210); md. 1, 2, 6, 7. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, Resmî Gazete 12.10.2004, sayı 25611; güncel metin md. 188, 190, 191. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Bazı Maddelerin 2313 Sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun Hükümlerine Tabi Tutulması Hakkında Karar, Cumhurbaşkanı Kararı sayı 10851 (9 Ocak 2026); Resmî Gazete 10 Ocak 2026, sayı 33133. Ek liste, "THC ve HHC Analoğu Kannabinoid Bileşikler" başlıklı genel yapı tanımı: 6,6-dimetil-benzo[c]kromen-1-ol iskeletleri (A: 6a,7,8,9,10,10a-heksahidro; B: 6a,7,10,10a-tetrahidro; C: 6a,7,8,10a-tetrahidro; Ç: 7,8,9,10-tetrahidro; D: 6a,9,10,10a-tetrahidro) ve R1–R5 konumlarında tanımlanan türevler. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- 7442 sayılı Kanun (kabul 23.03.2023), Resmî Gazete 05.04.2023, sayı 32154; md. 1 (2313 sayılı Kanun md. 23). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü. Kenevir sayfası ve belgeleri: Tıbbi Ürünler ve Sağlık Ürünleri Başvuru Şartları; Kişisel Bakım Ürünleri ve Destek Ürünleri Başvuru Şartları; Çiçek ve Yaprak Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği Yapılacak Yerler ve Özellikleri (PDF'ler 12–13 Şubat 2026 tarihli). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- International Narcotics Control Board. Travelling Internationally with Medicines Containing Controlled Substances (genel bilgi, UNODC ve INCB uluslararası kılavuzu, ülke bilgileri). 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Convention implementing the Schengen Agreement of 14 June 1985. OJ L 239, 22.9.2000, s. 19-62; md. 75. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- Mareck U, Fusshöller G, Geyer H, Huestis MA, Scheiff AB, Thevis M. Preliminary data on the potential for unintentional antidoping rule violations by permitted cannabidiol (CBD) use. Drug Test Anal. 2021;13(3):539-549. PMID 33125823 · doi:10.1002/dta.2959 İnsan · klinik çalışmaKimya laboratuvarı
- Spindle TR, Cone EJ, Kuntz D ve ark. Urinary Pharmacokinetic Profile of Cannabinoids Following Administration of Vaporized and Oral Cannabidiol and Vaporized CBD-Dominant Cannabis. J Anal Toxicol. 2020;44(2):109-125. PMID 31682266 · doi:10.1093/jat/bkz080 İnsan · klinik çalışma
- Sholler DJ, Spindle TR, Cone EJ ve ark. Urinary Pharmacokinetic Profile of Cannabidiol (CBD), Δ9-Tetrahydrocannabinol (THC) and Their Metabolites following Oral and Vaporized CBD and Vaporized CBD-Dominant Cannabis Administration. J Anal Toxicol. 2022;46(5):494-503. PMID 34089060 · doi:10.1093/jat/bkab059 İnsan · klinik çalışma
- McCartney D, Kevin RC, Suraev AS ve ark. Orally administered cannabidiol does not produce false-positive tests for Δ9-tetrahydrocannabinol on the Securetec DrugWipe® 5S or Dräger DrugTest® 5000. Drug Test Anal. 2022;14(1):137-143. PMID 34412166 · doi:10.1002/dta.3153 İnsan · klinik çalışma
- Vikingsson S, Zamarripa CA, Spindle TR ve ark. The acute and chronic pharmacokinetic oral fluid profile of oral cannabidiol (CBD) with and without low doses of delta-9-tetrahydrocannabinol (Δ9-THC) in healthy human volunteers. J Anal Toxicol. 2026;50(3):bkaf102. PMID 41252452 · doi:10.1093/jat/bkaf102 İnsan · klinik çalışma
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Resmî Gazete 18.10.1983, sayı 18195; güncel metin md. 48 ve dipnot 43–45. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- 7574 sayılı Karayolları Trafik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (kabul 12.02.2026), Resmî Gazete 27.02.2026, sayı 33181; md. 12 ve 35. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- McCartney D, Arkell TR, Irwin C, McGregor IS. Determining the magnitude and duration of acute Δ9-tetrahydrocannabinol (Δ9-THC)-induced driving and cognitive impairment: A systematic and meta-analytic review. Neurosci Biobehav Rev. 2021;126:175-193. PMID 33497784 · doi:10.1016/j.neubiorev.2021.01.003 Derleme
- World Anti-Doping Agency. Technical Document TD2022DL: Decision Limits for the Confirmatory Quantification of Exogenous Threshold Substances by Chromatography-Based Analytical Methods, sürüm 1.0 (onay 6 Ekim 2021, yürürlük 1 Ocak 2022); md. 2.4, Tablo 1, örnek 7.2. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
- World Anti-Doping Agency. ISL Technical Document TD2027DL, sürüm 1.0 (onay 17 Mart 2026, yürürlük 1 Ocak 2027); Tablo 1. 26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Kurum görüşü
Değişiklik günlüğü
- 1.0 · 26 Ekim 2026: Yayımlandı: Herkes, Öğrenci ve Araştırmacı düzeyleri ve kendini sınama soruları. Klinisyen düzeyi ve vakalar bağımsız uzman incelemesine kadar kapalı.
- 0.2 · 26 Ekim 2026: Bağımsız denetimden (yapay zekâ denetimi, uzman incelemesi değil) sonra düzeltildi: yüksek ve orta önemdeki bulguların hepsi ve düşüklerin çoğu işlendi.
- 0.1 · 26 Ekim 2026: İlk taslak.