İçeriğe geç
Sitede ara

Maddeler · Sentetik kannabinoid

Sentetik kannabinoidler (sentetik kannabinoid reseptör agonistleri)

Sentetik kannabinoidler nedir, THC'den farkı ne, neden daha tehlikeli, testte neden görünmez? Türkiye verisi, CBD ürünlerine karışması; kaynaklı kart.

Son güncelleme: 26 Ekim 202623 kaynakBağımsız uzman incelemesi bekleniyor

Kimlik kartı

Ailesi
Sentetik kannabinoid
Öteki adları
SCRA
Nereden gelir
Laboratuvarda tasarlanır; çoğu bitkideki kannabinoidlere kimyasal olarak benzemez. Kurutulmuş bitkilere püskürtülerek, sıvı ya da kâğıda emdirilmiş olarak satılır. Castaneto 2014DerlemeBanister ve Connor 2018aDerlemeEGM 2026 (Türkiye Uyuşturucu Raporu)Kurum görüşü
Sarhoşluk yapar mı
Evet; çoğu reseptörü THC'den çok daha güçlü etkinleştirir ve çok daha düşük miktarda etki yapar; etkisi kenevirden daha yoğundur. Castaneto 2014DerlemeRoque-Bravo 2023Derleme
İnsanda kanıt
Kontrollü güvenlik çalışması yok; bilgi acil servis serilerinden, toplu zehirlenmelerden ve ölüm olgularından gelir. Tait 2016DerlemeAdams 2017İnsan · olgu bildirimiKimya laboratuvarıGiorgetti 2020Derleme
Vücutta neye bağlanır
CB1 ve CB2; çoğu reseptöre THC'den çok daha güçlü bağlanır ve laboratuvar testlerinin çoğunda tam agonist gibi davranır (THC kısmi agonisttir). Castaneto 2014DerlemeBanister ve Connor 2018aDerlemeAlipour 2019Derleme
Ruhsatlı ilacı
Sokak ürünlerindeki maddelerin ruhsatı yok. Ruhsatlı sentetik THC ilacı ve nabilon ayrı moleküllerdir; içerikleri bellidir. Castaneto 2014DerlemeAğızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiNabilon ürün bilgisi (İngiltere)Resmî ilaç bilgisi
Türkiye'de
2011'den beri kontrol altında, 2015'ten beri benzer yapıdakileri de kapsayan sınıf (jenerik) kontrolü; 2025'te madde kullanımına bağlı 557 ölümün 351'inde saptandı (saptanma nedensellik demek değildir). EGM 2026 (Türkiye Uyuşturucu Raporu)Kurum görüşü
Bu sayfada neler var?9 bölüm

Nedir?

Sentetik kannabinoidler, beyindeki kannabinoid reseptörlerini (özellikle CB1) güçlü biçimde etkinleştirmek için laboratuvarda tasarlanmış maddelerdir. Yapıları çok çeşitlidir ve çoğu kenevirdeki maddelere benzemez; JWH-018, AB-PINACA, 5F-ADB ve MDMB-4en-PINACA bunlardan birkaçıdır. Castaneto 2014DerlemeBanister ve Connor 2018aDerlemeGöl ve Çok 2017Kimya laboratuvarıEUDA 2026 (Avrupa Uyuşturucu Raporu: NPS)Kurum görüşü

“Sentetik” sözü iki farklı şeyi anlatabilir. Ağızdan alınan ruhsatlı THC ilacının etken maddesi sentezle üretilmiş THC'dir ve molekül kenevirdeki THC ile aynıdır; içeriği bellidir ve ilaç otoritesince değerlendirilmiştir. Sokakta satılan sentetik kannabinoidler ise farklı moleküllerdir; içerikleri ve miktarları bilinmez, insanda güvenlikleri değerlendirilmemiştir. Ağızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiCastaneto 2014Derleme

Nasıl üretilir

İlk sentetik kannabinoidler bilimsel araştırmalarda ve ilaç geliştirmede reseptörleri incelemek için yapıldı. Gizli laboratuvarlar yayımlanmış verilerden yeni türevler üretti; sonrakiler, yapıya dayanan yasakları aşmak için bilerek tasarlandı. Castaneto 2014DerlemeBanister ve Connor 2018aDerlemeBanister ve Connor 2018bDerleme

Bu maddeler çoğunlukla kurutulmuş bitkilere püskürtülerek satılır; kâğıda emdirilmiş, sıvı ve buharlaştırıcı kartuşu biçimleri de var. Kişi ne kadar ve hangi maddeyi aldığını bilemez; aynı paketin farklı yerlerinde bile miktar değişebilir. EGM 2026 (Türkiye Uyuşturucu Raporu)Kurum görüşüCastaneto 2014Derleme

Piyasa sürekli değişiyor: Avrupa'da izlenen kannabinoid sayısı 304'e ulaştı ve kannabinoidler Avrupa erken uyarı sisteminin en büyük madde grubu. EUDA 2026 (Avrupa Uyuşturucu Raporu: NPS)Kurum görüşü

Vücutta neye bağlanır

THC, CB1 reseptörünü kısmen etkinleştirir (kısmi agonist). Sentetik kannabinoidlerin çoğu bu reseptöre THC'den daha sıkı bağlanır; hücre ve hayvan çalışmalarında THC'den 2–100 kat güçlü etkiler gösterirler. “Tam agonist” ifadesi teste göre değişir: bir derlemenin tablosunda bazıları tam, JWH-018 “kısmiden tama” agonist olarak geçer ve aynı tabloda THC de bir testte “kısmiden tama” görünür; o derleme asıl farkın sentetiklerin çok daha düşük miktarda etki yapması, yani güç olduğunu yazar. Başka derlemeler sentetiklerin çoğunu yüksek etkinlikli agonistler diye tanımlar. Castaneto 2014DerlemeAtwood 2010Hücre / laboratuvarBanister ve Connor 2018aDerlemeAlipour 2019Derleme

Neden THC'den daha zehirli oldukları tam bilinmiyor; reseptörün sinyal yollarını farklı çalıştırmaları, etkili yıkım ürünleri ve reseptör dışı hedefler olası nedenler arasında sayılıyor. Banister ve Connor 2018bDerlemeAlipour 2019Derleme

İnsanda ne biliniyor

Yaklaşık 4000 olguyu toplayan sistematik bir derlemeye göre başvuruların çoğu ciddi değildi: genç erkeklerde hızlı kalp atışı, huzursuzluk ve bulantı, destek tedavisiyle kısa sürede geçti. Daha seyrek olarak inme, nöbet, kalp krizi, kas yıkımı, akut böbrek hasarı, psikoz ve ölüm bildirildi. Tait 2016Derleme

Avrupa acil servis verisinde, kenevirle karşılaştırıldığında sentetik kannabinoidlerde uyku hali, koma, ajitasyon, nöbet ve yavaş kalp atışı daha sıktı. Waters 2024İnsan · gözlemsel çalışma

Toplu zehirlenmeler de bildirildi: New York'ta 2016'da bir bitkisel ürünle 33 kişide aynı anda ağır uyuşukluk görüldü. ABD'nin Illinois eyaletinde 2018'de kanı sulandıran bir fare zehri karıştırılmış ürünlerle 150'den fazla kişi kanama bozukluğuyla başvurdu; bir hastanede incelenen 34 hastadan biri beyin kanamasından öldü. Adams 2017İnsan · olgu bildirimiKimya laboratuvarıKelkar 2018İnsan · olgu bildirimiAlipour 2019Derleme

Güvenlik

Kaynaklarda bildirilen ağır tablolar nöbet, bilinç bulanıklığı ya da koma, ağır ajitasyon ve psikoz, göğüs ağrısı, kalp krizi, inme, akut böbrek hasarı ve ölümdür; bunlar acil tıbbi değerlendirme gerektiren durumlardır. Tait 2016DerlemePrete 2025Derleme

Standart idrar taramaları sentetik kannabinoidlerin çoğunu yakalamaz: Türkiye'de denetimli serbestlikteki kişilerin taramada olumsuz çıkan 500 idrar örneğinin %21,6'sında kütle spektrometrisiyle sentetik kannabinoid ya da yıkım ürünü bulundu. Olumsuz bir tarama kullanımı dışlamaz. Atasoy 2021İnsan · gözlemsel çalışmaFranz 2017İnsan · gözlemsel çalışma

Sentetik kannabinoidler CBD ürünlerine ve düşük THC'li kenevire de gizlice karıştırılabiliyor: ABD'de “CBD yağı” diye satılan ürünlerde CBD yerine sentetik kannabinoid bulundu ve kullananlarda bilinç değişikliği, nöbet ve halüsinasyon görüldü. İsviçre'de madde test hizmetlerine kullanıcıların getirdiği düşük THC'li kenevir örneklerinin yarısında sentetik kannabinoid vardı; bu örnekler piyasayı temsil etmez. Horth 2018İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarıMonti 2022Kimya laboratuvarıİnsan · gözlemsel çalışma

Yasal durum

Türkiye'de sentetik kannabinoidler ilk kez 2010'da saptandı ve 2011'de kontrol altına alındı; 2015'te benzer yapıdaki yeni türevleri de kapsayan sınıf (jenerik) kontrolüne geçildi. 2008–2025'te 2313 sayılı Kanun kapsamına alınan 1090 yeni psikoaktif maddenin 354'ü sentetik kannabinoiddir. EGM 2026 (Türkiye Uyuşturucu Raporu)Kurum görüşü

Emniyet Genel Müdürlüğü'nün 2026 raporuna göre 2025'te madde kullanımına doğrudan bağlı 557 ölümün 351'inde (%63) sentetik kannabinoid saptandı. “Saptandı”, ölümün nedeni olduğu anlamına gelmez: aynı rapora göre ölümlerin %44,3'ünde birden çok madde vardı. EGM 2026 (Türkiye Uyuşturucu Raporu)Kurum görüşü

Uluslararası düzeyde onlarca sentetik kannabinoid BM 1971 Sözleşmesi'nin Çizelge II'sindedir ve listeye yenileri ekleniyor. Bu bilgiler genel bilgidir, hukuki danışmanlık değildir; ayrıntı sitenin mevzuat rehberinde. INCB Green List 2025Kurum görüşüINCB 2026 (yeni maddeler)Kurum görüşü

İnsanda ne biliniyor: özet tablo

Her satırda bugünkü bilgi ile kanıtın türü ve gücü birlikte
SoruBugün bilinenKanıtKaynak
THC’den daha mı güçlü?Çoğu reseptöre THC’den çok daha güçlü bağlanır ve çok daha düşük miktarda etki yapar; laboratuvar testlerinin çoğunda tam agonisttir.Hücre ve hayvan çalışmaları, derlemelerCastaneto 2014DerlemeAlipour 2019Derleme
Ne kadar tehlikeli?Çoğu başvuru kısa sürede geçer; ama nöbet, böbrek hasarı, kalp-damar olayları ve ölüm bildirildi.Olgu serilerinin sistematik derlemesi ve acil servis verisiTait 2016DerlemeWaters 2024İnsan · gözlemsel çalışma
Uyuşturucu testinde görünür mü?Standart taramalar çoğunu yakalamaz; doğrulama kütle spektrometrisi ister.Gözlemsel çalışmalarFranz 2017İnsan · gözlemsel çalışmaAtasoy 2021İnsan · gözlemsel çalışma
CBD ürünlerine karışıyor mu?Evet; ABD’de CBD diye satılan ürünlerde sentetik kannabinoid bulundu ve zehirlenmeler oldu. İsviçre’de madde test hizmetlerine getirilen örneklerde de bulundu; bu örnekler piyasayı temsil etmez.Olgu serisi ve seçilmiş ürün örneklerinin analiziHorth 2018İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarıMonti 2022Kimya laboratuvarıİnsan · gözlemsel çalışma

Sık sorulanlar

Sentetik kannabinoid ile sentetik THC aynı şey mi?

Hayır. Ruhsatlı ilaçtaki sentetik THC, kenevirdeki THC ile aynı moleküldür ve içeriği bellidir. Sokakta satılan sentetik kannabinoidler farklı moleküllerdir; çoğu reseptörü THC'den çok daha güçlü etkinleştirir ve içerikleri bilinmez. Ağızdan THC kapsül prospektüsü (FDA)Resmî ilaç bilgisiCastaneto 2014Derleme

Sentetik kannabinoid uyuşturucu testinde çıkar mı?

Standart idrar taramaları çoğunu yakalamaz. Olumsuz bir tarama kullanımı dışlamaz; doğrulama kütle spektrometrisiyle yapılır. Franz 2017İnsan · gözlemsel çalışmaAtasoy 2021İnsan · gözlemsel çalışma

Türkiye'de durum ne?

Sentetik kannabinoidler 2011'den beri kontrol altında, 2015'ten beri sınıf (jenerik) kontrolü uygulanıyor. 2025'te madde kullanımına bağlı 557 ölümün 351'inde saptandı; bu, ölümün tek nedeni olduğu anlamına gelmez. EGM 2026 (Türkiye Uyuşturucu Raporu)Kurum görüşü

Bu sayfa neye dayanıyor

23 kaynak; her cümle bir kaynağa dayanır, her kaynağın yanında kanıtın türü yazar. Hukuki bilgiler genel bilgidir, hukuki danışmanlık değildir.

23 kaynağı göster
  1. Castaneto MS, Gorelick DA, Desrosiers NA, Hartman RL, Pirard S, Huestis MA. Synthetic cannabinoids: epidemiology, pharmacodynamics, and clinical implications. Drug Alcohol Depend. 2014;144:12-41. PMID 25220897 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2014.08.005 Derleme
  2. Banister SD, Connor M. The Chemistry and Pharmacology of Synthetic Cannabinoid Receptor Agonists as New Psychoactive Substances: Origins. Handb Exp Pharmacol. 2018;252:165-190. PMID 29980914 · doi:10.1007/164_2018_143 Derleme
  3. Alipour A, Patel PB, Shabbir Z, Gabrielson S. Review of the many faces of synthetic cannabinoid toxicities. Ment Health Clin. 2019;9(2):93-99. PMID 30842917 · doi:10.9740/mhc.2019.03.093 Derleme
  4. Tait RJ, Caldicott D, Mountain D, Hill SL, Lenton S. A systematic review of adverse events arising from the use of synthetic cannabinoids and their associated treatment. Clin Toxicol (Phila). 2016;54(1):1-13. PMID 26567470 · doi:10.3109/15563650.2015.1110590 Derleme
  5. T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı. Türkiye Uyuşturucu Raporu 2026: Eğilimler ve Gelişmeler. EGM Yayın Katalog No 785, Yayın No 2026/3. s. 104–107, 111–112, 186–189. Adres: https://www.narkotik.pol.tr/kurumlar/narkotik.pol.tr/Duyurular/Turkiye_Uyusturucu_Raporu_2026_.pdf (26 Ekim 2026'da erişildi). Kurum görüşü
  6. Roque-Bravo R, Silva RS, Malheiro RF ve ark. Synthetic Cannabinoids: A Pharmacological and Toxicological Overview. Annu Rev Pharmacol Toxicol. 2023;63:187-209. PMID 35914767 · doi:10.1146/annurev-pharmtox-031122-113758 Derleme
  7. Adams AJ, Banister SD, Irizarry L, Trecki J, Schwartz M, Gerona R. "Zombie" Outbreak Caused by the Synthetic Cannabinoid AMB-FUBINACA in New York. N Engl J Med. 2017;376(3):235-242. PMID 27973993 · doi:10.1056/NEJMoa1610300 İnsan · olgu bildirimiKimya laboratuvarı
  8. Giorgetti A, Busardò FP, Tittarelli R, Auwärter V, Giorgetti R. Post-Mortem Toxicology: A Systematic Review of Death Cases Involving Synthetic Cannabinoid Receptor Agonists. Front Psychiatry. 2020;11:464. PMID 32523555 · doi:10.3389/fpsyt.2020.00464 Derleme
  9. MARINOL (dronabinol) capsules, ABD reçete bilgisi, DailyMed setid d0efeeec-640d-43c3-8f0a-d31324a11c68, SPL sürüm 5 (effectiveTime 14 Şubat 2023): bölüm 5.1, 5.2, 5.3, 5.5, 6.1, 7.1-7.4, 8.1, 8.5, 8.6, 9.2, 9.3, 11, 12.2, 12.3, 12.5, 17. 24–26 Ekim 2026'da erişildi. Kaynak Resmî ilaç bilgisi
  10. Nabilone 0.25mg Capsules – Summary of Product Characteristics (Brown & Burk UK Ltd), ilk ruhsat 23/01/2017, yenileme 27/01/2025, revizyon 06/06/2026; bölüm 4.1, 4.3, 4.4, 4.5, 5.1. Adres: https://www.medicines.org.uk/emc/product/12766/smpc (26 Ekim 2026'da erişildi). Resmî ilaç bilgisi
  11. Göl E, Çok İ. Assessment of types of synthetic cannabinoids in narcotic cases assessed by the Council of Forensic Medicine between 2011-2015, Ankara, Turkey. Forensic Sci Int. 2017;280:124-129. PMID 29028489 · doi:10.1016/j.forsciint.2017.09.017 Kimya laboratuvarı
  12. EUDA. New psychoactive substances – the current situation in Europe (European Drug Report 2026). 9 Haziran 2026. Adres: https://www.euda.europa.eu/publications/european-drug-report/2026/new-psychoactive-substances_en (26 Ekim 2026'da erişildi). Kurum görüşü
  13. Banister SD, Connor M. The Chemistry and Pharmacology of Synthetic Cannabinoid Receptor Agonist New Psychoactive Substances: Evolution. Handb Exp Pharmacol. 2018;252:191-226. PMID 30105473 · doi:10.1007/164_2018_144 Derleme
  14. Atwood BK, Huffman J, Straiker A, Mackie K. JWH018, a common constituent of 'Spice' herbal blends, is a potent and efficacious cannabinoid CB receptor agonist. Br J Pharmacol. 2010;160(3):585-93. PMID 20100276 · doi:10.1111/j.1476-5381.2009.00582.x Hücre / laboratuvar
  15. Waters ML, Dargan PI, Yates C ve ark. Clinical effects of cannabis compared to synthetic cannabinoid receptor agonists (SCRAs): a retrospective cohort study of presentations with acute toxicity to European hospitals between 2013 and 2020. Clin Toxicol (Phila). 2024;62(6):378-384. PMID 38934347 · doi:10.1080/15563650.2024.2346125 İnsan · gözlemsel çalışma
  16. Kelkar AH, Smith NA, Martial A, Moole H, Tarantino MD, Roberts JC. An Outbreak of Synthetic Cannabinoid-Associated Coagulopathy in Illinois. N Engl J Med. 2018;379(13):1216-1223. PMID 30280655 · doi:10.1056/NEJMoa1807652 İnsan · olgu bildirimi
  17. Prete MM, Feitosa GTB, Ribeiro MAT, Fidalgo TM, Sanchez ZM. Adverse clinical effects associated with the use of synthetic cannabinoids: A systematic review. Drug Alcohol Depend. 2025;272:112698. PMID 40334326 · doi:10.1016/j.drugalcdep.2025.112698 Derleme
  18. Atasoy A, Daglioglu N, Gören İE, Girisbay A, Aslan R, Akgur SA. Determination of synthetic cannabinoids in randomly urine samples collected from probationers in Turkey. Forensic Sci Int. 2021;322:110752. PMID 33735632 · doi:10.1016/j.forsciint.2021.110752 İnsan · gözlemsel çalışma
  19. Franz F, Angerer V, Jechle H ve ark. Immunoassay screening in urine for synthetic cannabinoids - an evaluation of the diagnostic efficiency. Clin Chem Lab Med. 2017;55(9):1375-1384. PMID 28130957 · doi:10.1515/cclm-2016-0831 İnsan · gözlemsel çalışma
  20. Horth RZ, Crouch B, Horowitz BZ ve ark. Notes from the Field: Acute Poisonings from a Synthetic Cannabinoid Sold as Cannabidiol - Utah, 2017-2018. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2018;67(20):587-588. PMID 29795081 · doi:10.15585/mmwr.mm6720a5 İnsan · gözlemsel çalışmaKimya laboratuvarı
  21. Monti MC, Zeugin J, Koch K, Milenkovic N, Scheurer E, Mercer-Chalmers-Bender K. Adulteration of low-delta-9-tetrahydrocannabinol products with synthetic cannabinoids: Results from drug checking services. Drug Test Anal. 2022;14(6):1026-1039. PMID 34997693 · doi:10.1002/dta.3220 Kimya laboratuvarıİnsan · gözlemsel çalışma
  22. International Narcotics Control Board. Green List: List of Psychotropic Substances under International Control, 36th edition, 2025 (V.25-10307). Çizelge I (PT 002), Çizelge II (PD 010, PH 003 ve sentetik kannabinoidler). Adres: https://www.incb.org/incb/en/psychotropics/green-list.html (26 Ekim 2026'da erişildi). Kurum görüşü
  23. International Narcotics Control Board. New Substances 2026: CND 69. oturum (Mart 2026), 1971 Sözleşmesi Çizelge II'ye MDMB-FUBINACA; bildirim 29 Mayıs 2026, yürürlük 25 Kasım 2026. Adres: https://www.incb.org/incb/uploads/documents/Psychotropics/New_Substances_2026.pdf (26 Ekim 2026'da erişildi). Kurum görüşü