Sentetik Kannabinoidler Nedir? "THC" Diye Satılan Likit, Puff ve Jelibonlarda Ne Var?

İnternette "THC likit", "THC puff" ya da "THC jelibon" diye arama yapan birçok kişi aslında şunu merak ediyor: Bu ürünlerin içinde ne var? Bu soruyu yanıtlamak için önce sentetik kannabinoidleri tanımak gerekiyor; çünkü Avrupa'daki analizler, "THC" diye satılan ürünlerin önemli bir kısmında bu maddeleri buldu. Bu yazıda sentetik kannabinoidlerin ne olduğunu, THC'den farkını, bilinen risklerini, Türkiye verilerini ve yasal durumu sade bir dille anlatıyoruz. Ürün, marka ya da kullanım bilgisi vermiyoruz.

Bir bakışta

Sentetik kannabinoid nedir?

Sentetik kannabinoidler laboratuvarda üretilen ve beyindeki kannabinoid alıcılarına bağlanan maddelerdir. Adları "kannabinoid" olsa da kenevir bitkisinden elde edilmezler; birçoğunun kimyasal yapısı THC'ye benzemez bile (EUDA 2015). Avrupa'da ilk kez 2008 sonunda, içinde kenevir bulunmayan "bitkisel karışım" diye satılan ürünlerde fark edildiler; madde, kuru bitki parçalarının üzerine püskürtülmüştü (EUDA 2015).

Türkiye'de sentetik kannabinoidler ilk kez 2010'da saptandı ve en çok "bonzai" adıyla biliniyor (TUBİM 2026). "Jamaika" da sık kullanılan adlardan biri (Aladağ-Çiftdemir 2016).

Bu maddeler, HHC ve Δ8-THC gibi yarı sentetik kannabinoidlerle de karıştırılmamalı. Yarı sentetikler kenevirden elde edilen bir maddeden (çoğunlukla CBD'den) kimyasal yolla yapılır ve yapıları THC'ye benzer; sentetik kannabinoidler ise baştan sona laboratuvarda üretilir.

Sürekli yenileri çıkıyor. Avrupa'nın uyuşturucu izleme kurumu EUDA'nın izlediği yeni kannabinoid sayısı 2025 sonunda 304'e ulaştı; bunların 40'ı yarı sentetik, büyük çoğunluğu sentetik. Yalnız 2025'te 27 yeni kannabinoid bildirildi (EUDA 2026). Türkiye'de 2025'te sentetik kannabinoidle ilgili 58.316 olay kaydedildi; 2.956 kg ürün ve 489 kg ham maddeye el konuldu (TUBİM 2026).

THC'den farkı: neden daha öngörülemez?

THC, beyindeki CB1 alıcısını kısmen uyarır. Sentetik kannabinoidlerin çoğu ise bu alıcıyı tam ve çok güçlü biçimde uyarır (Alves 2020; Craft 2025). Laboratuvar ve hayvan çalışmalarında THC'den 2 ila 100 kat daha güçlü bulundular (Castaneto 2014).

Bir başka sorun miktarın tutarsızlığıdır. Ham madde bitkisel malzemeye düzensiz dağıldığı için aynı paketten alınan örnekler arasında %20'ye, farklı paketler arasında %33'e varan farklar ölçüldü (Moosmann 2015). 69 pakette en yüksek yoğunluk en düşüğün 2,7 katıydı (Frinculescu 2017). Türkiye Uyuşturucu Raporu'na göre ham madde ülkemizde çoğunlukla ada çayı, kekik, tütün, kına gibi bitkisel malzemelere emdirilerek satılıyor; bazı olaylarda haşere ilacı ve tarım ilacı gibi zehirli katkılar da eklendiği görüldü (TUBİM 2026).

Kanıt gücü: laboratuvar çalışmaları ve ürün analizleri; tutarlı sonuçlar.

Bilinen riskler

• Belirtiler: 106 çalışmayı ve yaklaşık 4.000 vakayı bir araya getiren sistematik derlemede en sık çarpıntı (%37–77), huzursuzluk (%16–41) ve bulantı (%13–94) görüldü. Ağır etkiler arasında inme, nöbet, kalp krizi, kas yıkımı, akut böbrek hasarı, psikoz ve tekrarlayan kusma nöbetleri vardı; en az 26 ölüm bildirildi (Tait 2016).
• Acil servise başvuru: 22.289 kişilik uluslararası bir ankette sentetik kannabinoid kullananların acil tedavi gerektirme riski, kenevir kullananlara göre yaklaşık 30 kat yüksekti (Winstock 2015).
• Toplu zehirlenmeler: ABD'de 2016'da tek bir üründen 33 kişi aynı gün zehirlendi (Adams 2017). 2018'de fare zehiri karışmış sentetik kannabinoid ürünleri 150'den fazla kişide ağır kanamaya yol açtı (Kelkar 2018).
• Avrupa'da ölümler: AB'nin denetim kararına göre bir sentetik kannabinoid iki AB ülkesinde 12, bir başkası tek bir ülkede dört ay içinde 21 ölümle ilişkilendirildi (AB 2021/802).
• Türkiye'de ölümler: Adli Tıp Kurumu verilerine göre 2025'te doğrudan madde bağlantılı 557 ölüm kaydedildi; bunların %63'ünde (351) sentetik kannabinoid bulundu ve 222'sinde ölüm tek başına bu maddeden kaynaklandı. Sentetik kannabinoid bulunan ölümler 2022'de 8, 2023'te 61, 2024'te 204'tü (TUBİM 2026).
• Bağımlılık: Sentetik kannabinoid kullananlar ağır yan etkiler, yoksunluk belirtileri ve bağımlılık bildiriyor (Cozier 2025).
• Testler: Standart kenevir testleri sentetik kannabinoidlerin çoğunu göstermez; maddeler hızla değiştiği ve vücutta hızla parçalandığı için laboratuvarda bile saptamak zordur (Castaneto 2014; Baginski 2025). Bu yüzden testin negatif çıkması kişinin bir şey kullanmadığı anlamına gelmez.

Kanıt gücü: sistematik derleme, resmî ölüm verileri ve salgın incelemeleri; ciddi zarar konusunda tutarlı.

"THC likit", "THC puff" ve "THC jelibon" diye satılan ürünlerde ne bulundu?

Türkiye'de bu ürünlerin içeriğini inceleyen yayımlanmış bir çalışma bulamadık. Ancak Türkiye Uyuşturucu Raporu, sentetik kannabinoidlerin bitkisel karışımların yanında "kâğıda emdirilmiş ürünler, sıvı formlar, elektronik sigara kartuşları" üzerinden de piyasaya sürüldüğünü belirtiyor (TUBİM 2026). Avrupa'daki analizler ise "THC" etiketinin içeriğe güvence olmadığını gösteriyor:

Likitler ve buharlaştırıcılar (vape, puff)

• İngiltere'de 27 okulda öğretmenlerin el koyduğu 512 elektronik sigara ve likit örneğinin %17,4'ünde sentetik kannabinoid, yalnız %1,2'sinde THC bulundu; okulların %77,8'inden en az bir sentetik kannabinoidli örnek çıktı. Bunların çoğu doldurulabilir cihaz ve likit şişesiydi; tek kullanımlık cihazlarda azdı (Cozier 2025).
• Galler'deki ulusal madde analiz hizmetine Nisan 2025–Mart 2026 arasında "THC", "CBD" ya da kenevir likiti diye gönderilen 312 örneğin 134'ünde (%43) sentetik kannabinoid vardı (WEDINOS 2026).
• Kenevir ürünü diye satılan 7 tek kullanımlık buharlaştırıcının yedisinde de THC yerine bir sentetik kannabinoid bulundu. Cihazlar yasal ürünlere çok benziyordu; ambalajda içeriği gösteren hiçbir işaret yoktu (Craft 2025).
• Avrupa'da 8 ülkedeki 9 madde analiz hizmetine şüpheli diye getirilen, kenevir olarak satılmış 1.142 örneğin 270'inde aynı sentetik kannabinoid bulundu; likitlerde hiç doğal kannabinoid yoktu (Oomen 2022).
• İngiltere'de buharlaştırıcı kullandıktan sonra hastaneye başvuran ve sentetik kannabinoid maruziyeti laboratuvarda doğrulanan 7 hastanın yaş ortancası 17'ydi; 6'sında aşırı huzursuzluk, 4'ünde psikoz belirtileri vardı (Pucci 2025).

Jelibon ve yenilebilir ürünler

• İngiltere polisinin 2024'te el koyduğu 31 üründen biri THC yerine sentetik kannabinoid içeriyordu. Ürünlerin %79'unun ambalajı tanınmış şekerleme markalarını taklit ediyordu; üzerinde THC miktarı yazan 68 parçanın 65'inde yazılan miktarın %55'inden azı vardı (Gardner 2026).
• İrlanda'da 2023'te incelenen 114 jelibon, şeker ve çikolata ürününün yalnız %64'ünde THC vardı; geri kalanlarda sentetik kannabinoidler ve HHC bulundu. Gençlerin hastaneye kaldırılması üzerine Ocak 2023'te halk sağlığı uyarısı yayımlandı (HRB 2026).
• EUDA, sentetik kannabinoidlerin kenevirli yiyecekler dahil kenevir ve yarı sentetik ürünlere karıştırılabildiği ya da bunların yerine satılabildiği konusunda uyarıyor (EUDA 2025). 2024'te Avrupa'da el konan sentetik ve yarı sentetik kannabinoid malzemesinin yaklaşık %37'si yiyecek ve buharlaştırıcılardı (EUDA 2026).

"CBD" ve düşük THC'li kenevir

• İsviçre'de 2020–2021'de madde analiz hizmetlerine getirilen 94 kenevir örneğinin yarısında sentetik kannabinoid vardı. Bu çiçeklerin hepsi THC'si en fazla %1 olan, yani yasal satılan düşük THC'li ürünlerdi; bunları kullananlarda olumsuz etkiler, özellikle ruhsal ve kalple ilgili etkiler daha sık görüldü (Monti 2022).
• İtalya'da internetten alınan 26 "yasal" kenevir ürününün 4'ünde sentetik kannabinoid vardı ve %92,3'ünün etiketi yanlıştı (Giorgetti 2026).
• EUDA, düşük THC'li kenevir ve CBD ürünlerine sentetik kannabinoid katılmasının arttığından endişe ettiğini belirtiyor (EUDA 2026). ABD'de "CBD yağı" diye satılan buharlaştırıcı sıvılarıyla yaşanan zehirlenmeleri CBD vape zararlı mı? sayfamızda anlattık.

Bu bulgular ne anlama geliyor?

Bu örnekler rastgele seçilmedi: okullarda el konan, polisin yakaladığı ya da kullanıcıların şüphelenip analize getirdiği ürünlerdi. Bu yüzden oranlar bütün piyasayı temsil etmez. Ama sorunun gerçek ve yaygın olduğunu açıkça gösteriyor: Denetimsiz bir kaynaktan alınan "THC" ürününün içinde ne olduğunu kullanıcının bilmesi mümkün değil; sentetik kannabinoidler görünüşten, kokudan ya da tattan ayırt edilemiyor. Türkiye'de kenevirden elde edilen ürünler yalnız eczanede ve ruhsatla satılabilir; internette ya da sosyal medyada satılanlar bu yolun dışındadır (mevzuat).

Kanıt gücü: ürün analizleri ve vaka serileri; seçilmiş örnekler.

Türkiye'de yasal durum

• Nasıl denetleniyor? 2313 sayılı Kanun'un 19. maddesine göre hangi maddelerin bu kanun hükümlerine tabi olacağı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir (2313 sayılı Kanun md. 19). Sentetik kannabinoidler 2011'de kontrol altına alındı (TUBİM 2026). 2015'te yayımlanan bir Bakanlar Kurulu Kararı, maddeleri tek tek saymak yerine kimyasal yapılarına göre sınıflar tanımladı; böylece yeni türevler de çıkar çıkmaz kapsama giriyor (BKK 2015/7238). Bu tanım 2016'da genişletildi (BKK 2016/8548). 2008–2025 arasında kanun kapsamına alınan 1.090 maddenin 461'i bu genel tanımlarla denetleniyor (TUBİM 2026).
• Ceza: Türk Ceza Kanunu'nun 188. maddesinin 4. fıkrasına göre uyuşturucu maddenin "sentetik kannabinoid ve türevleri" olması hâlinde imal ve ticaret suçunun cezası yarı oranında artırılır. Bu hüküm 2015'te eklendi (6638 sayılı Kanun) ve 2023'te başka maddeleri de kapsayacak biçimde genişletildi (7445 sayılı Kanun). Kullanmak için satın alma, bulundurma ve kullanma ise TCK'nın 191. maddesinde düzenlenir.

Avrupa ve dünyada durum

• BM: Birçok sentetik kannabinoid tek tek 1971 BM Psikotrop Maddeler Sözleşmesi'nin II. Çizelgesi'ne alındı; örneğin Avrupa'da en sık görülenlerden biri 2021'de (UNODC 2021). BM Uyuşturucu Komisyonu Mart 2026'da bir sentetik kannabinoidi daha listeye ekledi; bu karar 25 Kasım 2026'da yürürlüğe girecek (INCB 2026).
• Avrupa Birliği: Yeni maddeler AB Erken Uyarı Sistemi'yle izlenir; riskli bulunan maddeler risk değerlendirmesinden sonra AB genelinde denetime alınır (Tüzük (AB) 2017/2101; Direktif (AB) 2017/2103). Örneğin 2021'de iki sentetik kannabinoid bu yolla bütün AB'de yasaklandı (AB 2021/802).
• Çin'in 2021 kararı: Çin, Temmuz 2021'de sentetik kannabinoidleri yapısal sınıflarına göre yasakladı. Bu karar o dönem Avrupa'da en yaygın maddelerin arzını azalttı; ancak üretim kısmen Avrupa'ya kaydı (EUDA 2025; EUDA 2026).

Ne zaman yardım almalı?

İçeriği belirsiz bir likit, buharlaştırıcı, jelibon ya da bitkisel karışım kullandıktan sonra göğüs ağrısı, çok hızlı kalp atışı, nöbet, bilinç kaybı ya da bulanıklığı, aşırı huzursuzluk, gerçekte olmayan şeyleri görme veya duyma ya da durmayan kusma olursa bir sağlık kuruluşuna başvurun. Bir çocuk ya da genç böyle bir ürünü kullandıysa belirtilerin ağırlaşmasını beklemeyin. Standart testler sentetik kannabinoidleri çoğu zaman göstermediği için, ürünün ne diye satıldığını doktora söylemek ve ambalajını yanınızda götürmek önemlidir.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. EUDA 2015: Synthetic cannabinoids drug profile (08.01.2015)
2. EUDA 2025: European Drug Report 2025, New psychoactive substances (05.06.2025)
3. EUDA 2026: European Drug Report 2026, New psychoactive substances (09.06.2026)
4. TUBİM 2026: EGM Narkotik Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı, Türkiye Uyuşturucu Raporu 2026 (2025 verileri), s. 111–113 ve 186–188
5. Aladağ-Çiftdemir N ve ark. A new emerging problem in pediatric emergency units: Synthetic cannabinoids. Turk J Pediatr. 2016;58(5):492-497. PMID 28621089
6. Alves VL ve ark. The synthetic cannabinoids phenomenon: from structure to toxicological properties. A review. Crit Rev Toxicol. 2020;50(5):359-382. PMID 32530350
7. Craft S ve ark. Detection and quantification of synthetic cannabinoids in seven illicitly sourced disposable vapes submitted by an individual presenting to a UK drug and alcohol service. Addiction. 2025;120(3):549-554. PMID 39256058
8. Castaneto MS ve ark. Synthetic cannabinoids: epidemiology, pharmacodynamics, and clinical implications. Drug Alcohol Depend. 2014;144:12-41. PMID 25220897
9. Moosmann 2015, Forensic Toxicology 33:54–60, doi:10.1007/s11419-014-0247-4
10. Frinculescu A ve ark. Variation in commercial smoking mixtures containing third-generation synthetic cannabinoids. Drug Test Anal. 2017;9(2):327-333. PMID 27161591
11. Tait RJ ve ark. A systematic review of adverse events arising from the use of synthetic cannabinoids and their associated treatment. Clin Toxicol (Phila). 2016;54(1):1-13. PMID 26567470
12. Winstock A ve ark. Risk of emergency medical treatment following consumption of cannabis or synthetic cannabinoids in a large global sample. J Psychopharmacol. 2015;29(6):698-703. PMID 25759401
13. Adams AJ ve ark. "Zombie" Outbreak Caused by the Synthetic Cannabinoid AMB-FUBINACA in New York. N Engl J Med. 2017;376(3):235-242. PMID 27973993
14. Kelkar AH ve ark. An Outbreak of Synthetic Cannabinoid-Associated Coagulopathy in Illinois. N Engl J Med. 2018;379(13):1216-1223. PMID 30280655
15. Cozier GE ve ark. Synthetic cannabinoids in e-cigarettes seized from English schools. Addiction. 2025;120(10):1995-2004. PMID 40574414
16. Baginski SR ve ark. Structure-metabolism relationships of 4-pentenyl synthetic cannabinoid receptor agonists using in vitro human hepatocyte incubations and high-resolution mass spectrometry. Arch Toxicol. 2025;99(8):3331-3341. PMID 40392262
17. WEDINOS 2026: WEDINOS Annual Report 2025–2026, v1.0 (25.08.2026)
18. Oomen PE ve ark. Cannabis adulterated with the synthetic cannabinoid receptor agonist MDMB-4en-PINACA and the role of European drug checking services. Int J Drug Policy. 2022;100:103493. PMID 34687992
19. Pucci M ve ark. Seven patients with analytically confirmed MDMB-4en-PINACA toxicity associated with the use of electronic vaping devices. Clin Toxicol (Phila). 2025;63(5):360-362. PMID 40372197
20. Gardner M ve ark. Identification and quantification of Δ-9-tetrahydrocannabinol and the synthetic cannabinoid MDMB-4en-PINACA in edible products seized by United Kingdom police in 2024. Addiction. 2026. PMID 42866963
21. HRB 2026: Health Research Board, Drugnet Ireland 93 eki (Şubat 2026)
22. Monti MC ve ark. Adulteration of low-delta-9-tetrahydrocannabinol products with synthetic cannabinoids: Results from drug checking services. Drug Test Anal. 2022;14(6):1026-1039. PMID 34997693
23. Giorgetti A ve ark. Forensic profiling of synthetic and semi-synthetic cannabinoids in legal cannabis products in Italy. Forensic Sci Int. 2026;388:113114. PMID 42641241
24. AB 2021/802: Komisyon Yetki Devrine Dayalı Direktifi (AB) 2021/802 (12.03.2021)
25. Tüzük (AB) 2017/2101 ve Direktif (AB) 2017/2103
26. UNODC 2021: MDMB-4en-PINACA'nın 1971 Sözleşmesi II. Çizelge'ye alınması
27. INCB 2026: New substances under international control 2026
28. 2313 sayılı Kanun, md. 19 (güncel metin)
29. BKK 2015/7238, Resmî Gazete 29259 (06.02.2015)
30. BKK 2016/8548, Resmî Gazete 29647 (08.03.2016)
31. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, md. 188 ve 191 (güncel metin)
32. 6638 sayılı Kanun, md. 11, Resmî Gazete 29316 (04.04.2015)