CBD ve everolimus ya da sirolimus: ilaç düzeyi neden yükselir?

İlaçlar ve etkileşimin önemi

Hakemli yayınlarda ve ilaç ruhsatlarında bildirilen uyarı. Aynı uyarı etkileşim aracında da çıkar.

Nasıl etkileşir?

Everolimus ve sirolimus karaciğerde ve bağırsak duvarında CYP3A4 enzimiyle yıkılır ve P-gp (P-glikoprotein: ilacı bağırsak hücresinden geri dışarı atan bir taşıyıcı) tarafından taşınır. Bu yüzden CYP3A4'ü ya da P-gp'yi etkileyen maddeler, ağızdan alınan bu ilaçların kana geçen miktarını değiştirebilir. (Everolimus (Zortress) ürün bilgisi §7.1 ve §12.3, Sirolimus tabletleri ürün bilgisi §7)

İlaç düzeyi çalışmasında CBD everolimusun en yüksek düzeyini ve kandaki toplam miktarını (AUC) artırdı, ama vücuttan atılma hızını (yarı ömrünü) değiştirmedi. Ruhsatlı CBD, CYP3A4 ile yıkılan midazolamın düzeyini de değiştirmemişti. Avrupa ürün bilgisi bu yüzden etkinin karaciğerden değil, CBD'nin bağırsaktaki P-gp'yi yavaşlatarak everolimusun kana geçişini artırmasından kaynaklandığını düşünüyor. (EMA Epidyolex ürün bilgisi 4.5 ve 5.2, FDA Epidiolex etiketi §12.3 (05/2026), PMID 37132402)

Sirolimusla kontrollü bir etkileşim çalışması yapılmadı. Ürün bilgileri, sirolimus da P-gp ile taşındığı için ağızdan alındığında düzeyinin CBD ile artabileceğini yazıyor; TSC'li hastalardaki seride sirolimus düzeyi de yükseldi. (EMA Epidyolex ürün bilgisi 4.5, FDA Epidiolex etiketi §7.2 (05/2026), PMID 31924480)

Bilinmeyenler: İlaç düzeyi çalışması ruhsatlı CBD ile yapıldı ve everolimusun ürün bilgisi, başka CBD ürünlerinin everolimus düzeyine etkisinin bilinmediğini yazıyor. Etkinin günlük CBD miktarına göre nasıl değiştiği de net değil; bir vakada everolimus düzeyi, everolimus dozu aynı kaldığı hâlde CBD dozuna bağlı olarak dalgalandı. (Everolimus (Afinitor) ürün bilgisi §7.1, PMID 31539915)

Çalışmalar ve resmî ilaç bilgileri ne diyor?

Her bulgunun yanında dayandığı kanıtın türü yazıyor. Vaka raporu tek bir hastayı anlatır; neden-sonuç ilişkisini kanıtlamaz.

1. İlaç düzeyi çalışması

   İlaç düzeyi çalışması: everolimus yaklaşık 2,5 kat arttı (2023)

   Sağlıklı yetişkinler önce tek doz everolimus (5 mg) aldı. Bir haftalık aradan sonra ruhsatlı CBD'yi günde iki kez 12,5 mg/kg kullanmaya başladılar ve CBD'nin beşinci gününde aynı everolimus dozunu yeniden aldılar. CBD ile everolimusun en yüksek kan düzeyi ve kandaki toplam miktarı yaklaşık 2,5 kat arttı; yarı ömrü büyük ölçüde değişmedi. Yazarlar birlikte kullanımda everolimus düzeyinin izlenmesini ve uygun doz azaltımını önerdi.

   Kaynak: PMID 37132402, FDA Epidiolex etiketi §12.3 (05/2026), EMA Epidyolex ürün bilgisi 5.2

2. Hasta serisi

   TSC'li 25 hastada mTOR inhibitörü düzeyi yükseldi (2020)

   Tüberoz skleroz kompleksi nedeniyle everolimus (18 hasta) ya da sirolimus (7 hasta) kullanan ve tedavisine CBD eklenen 25 hastanın kayıtları incelendi. Hastaların %76'sında ilaç düzeyi CBD'den sonra belirgin biçimde yükseldi; ortanca artış everolimusta 9,8 ng/mL, sirolimusta 5,1 ng/mL'ydi ve bazı hastalarda düzey iki ya da üç katına çıktı. Hastaların %40'ında yan etki görüldü (en sık ishal); ağır yan etki olmadı. Yazarlar, ilacın yan etkilerine yatkın hastalarda CBD başlanırken dozun önceden azaltılmasının düşünülebileceğini belirtti.

   Kaynak: PMID 31924480

3. Vaka raporu

   Bir çocukta everolimus düzeyi dalgalandı (2019)

   TSC'li 6,5 yaşında bir kız çocuğunda everolimus düzeyi 4–5 µg/L'de sabitken tedaviye CBD eklendi (günde 200 mg). Altı hafta sonra düzey 12 µg/L'ye çıktı; everolimus dozu yarıya indirilmesine rağmen 16 µg/L'ye kadar yükseldi. Daha sonra everolimus dozu aynı kaldığı hâlde düzey, CBD dozuna bağlı olarak 1,7 ile 12,3 µg/L arasında değişti. Çocukta yan etki görülmedi.

   Kaynak: PMID 31539915

4. Resmî ilaç bilgisi

   Ruhsatlı CBD'nin ürün bilgileri (ABD ve Avrupa)

   Her iki ürün bilgisi de everolimus kullanan birinde CBD'ye başlanırken everolimus düzeyinin izlenmesini ve dozun buna göre ayarlanmasını öneriyor. CBD'yi sabit dozda kullanan birinde everolimusa başlanacaksa daha düşük bir başlangıç dozu ve düzey izlemi öneriliyor. Sirolimus için P-gp ile taşınan ilaçlara yönelik genel uyarı var: düzey artabilir, ilaç düzeyi izlemi ve doz azaltımı düşünülmeli. Doz kararını ilacı yazan hekim verir.

   Kaynak: FDA Epidiolex etiketi §7.2 (05/2026), EMA Epidyolex ürün bilgisi 4.5

5. Resmî ilaç bilgisi

   Everolimus ve sirolimusun kendi ürün bilgileri (ABD)

   Kanser ve TSC'de kullanılan everolimusun ürün bilgisi, ruhsatlı CBD ile birlikte kullanımda everolimus dozunun azaltılmasını ve CBD'ye başladıktan ya da onu bıraktıktan 2 hafta sonra kan düzeyinin ölçülmesini öneriyor; başka CBD ürünlerinin etkisinin bilinmediğini belirtiyor. Nakilde kullanılan everolimusun ve sirolimusun ürün bilgileri de CBD ile birlikte kullanımda ilaç düzeyinin ve zehirlenmeyi düşündüren yan etkilerin yakından izlenmesini, gerekirse dozun azaltılmasını öneriyor.

   Kaynak: Everolimus (Afinitor) ürün bilgisi §2.8 §2.11 ve §7.1, Everolimus (Zortress) ürün bilgisi §5.22 ve §7.1, Sirolimus tabletleri ürün bilgisi §5.21 ve §7.5

6. Sistematik derleme

   Sistematik derleme: sirolimus en sık bildirilenler arasında (2024)

   Dar aralıklı ilaçlarla kannabinoid etkileşimlerini bildiren 31 yayını inceleyen sistematik derlemede sirolimus; varfarin, valproat ve takrolimusla birlikte en sık bildirilen ve hastalar için en büyük riski taşıyabilecek ilaçlar arasındaydı. mTOR inhibitörleriyle ilgili bilgi esas olarak TSC'li hastalardaki seriden geliyordu.

   Kaynak: PMID 38868665

Ne izlenir?

• Everolimus ya da sirolimus düzeyi: CBD'ye başlarken, CBD miktarı değişirken ve CBD bırakılırken kandaki en düşük düzey (bir sonraki dozdan hemen önce) ölçülür; everolimusun ürün bilgisi bunu CBD'ye başladıktan ya da onu bıraktıktan yaklaşık 2 hafta sonra öneriyor. Ne zaman ölçüleceğine hekiminiz karar verir. (Everolimus (Afinitor) ürün bilgisi §2.8, Sirolimus tabletleri ürün bilgisi §2.5 ve §7.5, FDA Epidiolex etiketi §7.2 (05/2026))
• Yan etki belirtileri: ağız yaraları, ishal, ateş ve titreme gibi enfeksiyon belirtileri, yeni ya da kötüleşen öksürük, nefes darlığı ya da göğüs ağrısı. Böyle bir belirti fark ederseniz hemen doktorunuza haber verin. (Everolimus (Afinitor) hasta bilgisi, PMID 31924480)
• Kan ve idrar testleri: everolimus böbrek işlevini etkileyebilir; nakilde kullanıldığında kan yağlarını ve idrarda proteini de artırabilir ve bu risk yüksek düzeylerde artar. Hekiminiz bunları düzenli olarak izler. (Everolimus (Afinitor) hasta bilgisi, Everolimus (Zortress) ürün bilgisi §5.11 ve §5.12)
• Ürünün içeriği: etkileşim ruhsatlı CBD ile gösterildi; reçetesiz CBD ürünlerinde etiketteki CBD miktarı doğru olmayabilir ve ürün THC içerebilir. Kullandığınız ürünün CBD ve THC miktarını etiketinden ve analiz belgesinden öğrenin. (Everolimus (Afinitor) ürün bilgisi §7.1, NIH NCCIH) Etiket ve analiz belgesi nasıl okunur?

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Son inceleme: 27 Ekim 2026. Kaynaklar bu tarihte açılıp ilgili cümleyle karşılaştırıldı.