Araştırmalar ne diyor?
Gastroparezisi (mide boşalması ölçümle gecikmiş) olan 44 kişi, kura ile iki gruba ayrılarak 4 hafta boyunca ya ilaç kalitesinde CBD ya da görünüşü aynı etkisiz bir çözelti (plasebo) aldı; katılımcıların çoğu kadındı ve 12'sinde gastroparezi diyabete bağlıydı. CBD alanlarda belirtilerin toplam puanı plasebo grubuna göre belirgin daha düşüktü; normal bir öğünü bitirememe, günlük kusma sayısı ve genel belirti şiddeti de daha iyiydi, besin içeceği testinde daha fazla içebildiler. Buna karşılık CBD, katı yemeğin mideden boşalmasını plasebodan biraz daha yavaşlattı (çalışmanın ana boşalma ölçüsündeki fark anlamlı değildi) ve ishal CBD alanlarda çok daha sıktı (21 kişiden 12'si; plaseboda 23 kişiden 2'si). Çalışma tek merkezde yapıldı, küçük ve kısaydı; başlangıçta CBD grubunun belirtileri sayısal olarak biraz daha ağırdı (analizde buna göre düzeltme yapıldı). Yayında asıl sonuç olarak sunulan toplam belirti puanı, çalışmanın ClinicalTrials.gov kaydındaki ölçütler arasında yok; kayıttaki asıl ölçütler mide boşalması, mide hacmi ve besin içeceği testi. Kayıttaki düzeltilmemiş 4. hafta değerlerinde genel belirti şiddeti iki grupta benzerdi, günlük kusma CBD grubunda daha azdı. Bu sonucu tekrarlayan ikinci bir çalışma henüz yok.
Aynı merkezde, aynı dönemde ve aynı kayıt numarasıyla yürütülen ikinci çalışmada mide boşalması normal olan 48 fonksiyonel dispepsi hastası aynı dozda CBD ya da plasebo aldı. Dört hafta sonunda karın üst kısmındaki ağrı, bulantı, şişkinlik ve yaşam kalitesinde CBD ile plasebo arasında belirgin fark yoktu; mide boşalması, mide hacmi ve doygunluk testi de farklı değildi. Haftalık değerlendirmede yeterli rahatlama bildirenler CBD grubunda 25 kişiden 12, plasebo grubunda 23 kişiden 11'di (kayıt sistemindeki sonuçlar). Yazarlar, bir gen varyantını taşıyanlarda yemek sonrası yakınmalarda olası bir yararı keşif amaçlı tartıştı; bu bulgu sınırda kaldı.
Huzursuz bağırsak sendromunda CBD ile yapılmış tek kontrollü çalışma Hollanda'dan: 40 kişiyle başlayan ve 32 kadının sonuna kadar değerlendirildiği bu çapraz çalışmada (her katılımcı iki ürünü de sırayla denedi) katılımcılar 3'er hafta boyunca, ağrıları başladığında 50 mg CBD içeren sakızı ya da CBD'siz aynı sakızı çiğnedi (günde en çok 6). İki sakız da ağrıyı biraz azalttı, ama CBD'li sakızla plasebo arasında belirgin fark yoktu; yaşam kalitesi de farklı değildi. Katılımcılar sakızı beklenenden çok az kullandı (günde 1'den az). Sakızları üretici şirket sağladı ve çalışmanın bazı giderlerini karşıladı; yazarlara göre şirket tasarıma ve yazıma karışmadı. Sakızdaki CBD'nin saflığı ve THC içerip içermediği yayında yazmıyor. Kronik birincil ağrıda kannabinoidleri inceleyen 2022 tarihli bir meta-analiz, huzursuz bağırsakta bu tek çalışmaya dayanarak CBD'nin ağrıyı azaltmayabileceğini yazdı ve kanıtı düşük kesinlikte değerlendirdi.
Huzursuz bağırsak sendromunda THC ile yapılan üç kontrollü çalışma belirtilerin tedavisini değil, bağırsağın hareketini ve duyarlılığını laboratuvarda ölçtü. 75 hastada tek doz sentetik THC (dronabinol) aç karnına kalın bağırsak kasılmalarını azalttı; bu etki ishalli ya da ishal-kabızlık dönüşümlü tipte daha belirgindi, ağrı ve gaz duyarlılığı değişmedi. İshalli tipte 36 hastada 2 gün boyunca alınan dronabinol, mide, ince bağırsak ve kalın bağırsaktan geçiş süresini plasebodan farklı değiştirmedi. 10 hasta ve 12 sağlıklı gönüllüde THC, rektumun balonla gerilmesine karşı duyarlılığı değiştirmedi; en yüksek dozda bütün katılımcılar sersemlik ve uyku hali gibi etkiler bildirdi. İki tek doz çalışmasını birleştiren 2022 tarihli bir meta-analiz etkiyi sıfır buldu ve kanıtı çok düşük kesinlikte değerlendirdi; ABD Ulusal Akademileri'nin 2017 raporu da dronabinolün bu sendromun belirtilerinde etkili olup olmadığını söylemek için kanıtın yetersiz olduğunu yazdı.
Sağlıklı gönüllülerle yapılan kontrollü çalışmalar THC'nin sindirim kanalını yavaşlatabildiğini gösteriyor. 13 kişilik bir çalışmada THC, katı yemeğin mideden boşalmasını her katılımcıda yavaşlattı: yemekten 2 saat sonra midede kalan miktar plasebo gününde %46, THC gününde %74'tü. 30 kişilik bir çalışmada dronabinol mide boşalmasını özellikle kadınlarda geciktirdi; 52 kişilik bir başka çalışmada tek doz dronabinol kalın bağırsağı gevşetti, yemek sonrası kasılmaları azalttı ve gerilmeye karşı ağrı puanlarını artırdı. Damardan verilen düşük doz THC ise 7 gönüllüde sıvının mideden boşalmasını değiştirmedi. Gastroparezide mide zaten yavaş boşaldığı için bu bulgular önemli bir güvenlik notudur.
Gastroparezide THC içeren ürünlerle kontrollü bir çalışma yok. Tedaviye yanıt vermeyen 24 hastada dronabinol ya da tıbbi esrar (THC ve CBD oranı değişken) en az 60 gün kullanıldıktan sonra belirti puanları düştü; ama bu çalışmada karşılaştırma grubu ve körleme yoktu, yan etkiler de bildirilmedi. ABD'deki çok merkezli bir hasta kaydında gastroparezi belirtileri olan 506 kişinin %12'si esrar kullanıyordu; kullananların çoğu fayda gördüğünü söyledi (kullanıcı beyanı), ama bulantı-kusma ve ağrıları da kullanmayanlardan daha ağırdı ve yaklaşık onda biri kendini daha kötü hissettiğini bildirdi. Büyük kayıtların analizleri çelişkili: aynı konsorsiyumun 406 hastasında ve 41 binden fazla hastanın elektronik kayıtlarında kenevir kullanımı daha fazla acil başvurusu ve hastaneye yatışla ilişkiliydi; ABD'de hastaneye yatanların kodlanmış verilerinde ise yatış süresi ve hastanede ölüm daha düşüktü. Bu gözlemsel çalışmalar neden-sonuç ilişkisi göstermez.
Huzursuz bağırsakta gözlemsel veri de sınırlı ve yalnız ABD hastane kayıtlarından geliyor: kenevir kullanım bozukluğu tanısı, huzursuz bağırsak nedeniyle hastaneye yatış olasılığının yaklaşık %40 daha yüksek olmasıyla ilişkiliydi; huzursuz bağırsak nedeniyle yatan ve kenevir kullandığı kayıtlı hastalarda ise 30 gün içinde herhangi bir nedenle yeniden yatış daha azdı, huzursuz bağırsağa bağlı yeniden yatışta fark yoktu. İtalya'da fibromiyaljisi olan 60 kişide 6 ay kullanılan THC içeren tıbbi esrarla mide ağrısı, mide yanması ve şişkinlik puanları azaldı; hastaların dörtte üçünde huzursuz bağırsak ya da fonksiyonel dispepsi de vardı, ama bu çalışmada karşılaştırma grubu yoktu.
Kılavuzların çoğu kannabinoidleri bu üç durumun tedavisinde önermiyor. Amerikan Gastroenteroloji Derneği'nin 2025 gastroparezi kılavuzu, CBD'nin ilk basamak tedavi olarak kullanılmamasını öneriyor (koşullu öneri). Avustralya Gastroenteroloji Derneği'nin 2026 tutum bildirisi, kannabinoidlerin mideyi yavaşlattığını ama belirtileri şaşırtıcı biçimde düzeltebileceğini, yine de önermek için kanıtın yetersiz olduğunu yazıyor (düşük kalitede kanıt). Almanya'nın fonksiyonel dispepsi kılavuzu (2026) kannabinoidlerin bu hastalıkta rutin kullanılmamasını öneriyor ve keyif amaçlı kullanımın hazımsızlığa benzer yakınmalara, hatta inatçı kusmaya yol açabileceğini hatırlatıyor. Avrupa ve Kuzey Amerika çocuk gastroenteroloji derneklerinin 2025 kılavuzu da 4–18 yaş arası çocuklarda huzursuz bağırsak ve işlevsel karın ağrısında kenevir kullanılmamasını öneriyor. Kanada Gastroenteroloji Derneği'nin 2019 tutum bildirisi daha esnek: standart tedavilerin yetmediği inatçı bulantı, kusma, ishal ya da karın ağrısında kısa süreli kullanımın yardımcı olabileceğini yazıyor; ama huzursuz bağırsak ve fonksiyonel dispepsi gibi işlevsel bozukluklarda uzun süreli etkinliğin ve güvenliğin bilinmediğini, kannabinoidlerin ilk basamak tedavi sayılmaması gerektiğini de ekliyor (bildiriyi yazan 7 uzmandan 3'ünün kenevir ya da kannabinoid ürünü üreten şirketlerle bağı var).
Kanıtın gücü: ●●○○ Zayıf kanıt. Sonuç: Sonuçlar karışık. Bu ne demek?
Bu konuda süren araştırmalar
ClinicalTrials.gov'da bu konuda şu an süren bir CBD çalışması görünmüyor. Bütün süren çalışmalar
Olası yan etkiler ve ilaç etkileşimleri
İlaç kalitesinde yüksek doz CBD'nin 4 hafta kullanıldığı iki çalışmada en belirgin yan etki ishaldi: gastroparezi hastalarında CBD alan 21 kişiden 12'sinde, plasebo alan 23 kişiden 2'sinde; fonksiyonel dispepside 25 kişiden 8'inde, 23 kişiden 1'inde (kayıt sistemindeki sonuçlar). Yorgunluk ve bulantı iki grupta benzerdi; gastroparezi çalışmasında 4 hafta sonunda karaciğer ve böbrek testlerinde değişiklik görülmedi, kaydedilen iki ciddi olay (bir yaralanma ve bir apandisit ameliyatı) ilaca bağlanmadı. CBD'li sakız çalışmasında iki kişi sakızı çiğnerken hava yutmaktan rahatsız olup bıraktı. THC ve dronabinolle yapılan kısa çalışmalarda zihin bulanıklığı, baş dönmesi, uyku hali ve kalp hızında artış görüldü.
Bu çalışmalarda ilaç etkileşimleri incelenmedi. Ağızdan alınan CBD bazı ilaçların vücutta parçalanmasını yavaşlatabilir; düzenli ilaç kullananlar bunu göz önünde bulundurmalı. CBD'li sakız çalışmasına, bu yolla etkilenebilecek bazı ilaçları kullananlar ihtiyaten alınmadı.
Bu hastalıkta kullanılan ilaçlarla etkileşim
Bu ilaçlar için hakemli yayınlarda ve ilaç ruhsatlarında bildirilen etkileşimler. Listede olmayan bir ilaç da CBD ile etkileşebilir; kullandığınız bütün ilaçları doktorunuza söyleyin.
| İlaç | Önem | Uyarı | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Amitriptilin (trisiklik) (Laroxyl) | Dikkat | Amitriptilin: Sağlıklı gönüllülerde tek doz 30 mg CBD yağı amitriptilinin kan düzeyini (AUC) %13, tepe düzeyini %17 artırdı; sürekli kullanımda etkinin daha büyük olabileceği belirtiliyor. Doktorunuza ya da eczacınıza söyleyin. | PMID 41398552 |
| Mide koruyucu PPI (omeprazol, lansoprazol vb.) | Bilgi | Mide koruyucu (PPI): CBD omeprazolün kan düzeyini artırabilir; klinik önemi bildirilmedi. Uzun süreli kullanıyorsanız eczacınıza söyleyin. | PMID 37313955, EMA Epidyolex SmPC 4.5 |
Kullandığınız ilaçlarla etkileşim için: CBD ilaç etkileşimi sorgulama.
Çalışmalarda nasıl kullanıldı?
Gastroparezi ve fonksiyonel dispepsi çalışmalarında ruhsatlı, ilaç kalitesinde CBD çözeltisi ağızdan, günde iki eşit doza bölünerek kullanıldı: her kilo için günde 2,5 mg ile başlanıp iki günde bir artırılarak her kilo için günde 20 mg'a çıkıldı (çalışma dozu; kişisel öneri değildir) ve 4 hafta sürdürüldü; gastroparezi çalışmasında birkaç hasta bu dozun tamamına çıkamadı. Bu doz, reçetesiz CBD ürünleri için önerilen günlük miktarlardan (çoğunlukla 10–70 mg) çok yüksektir. Huzursuz bağırsak çalışmasında her biri 50 mg CBD içeren sakız ağrı olduğunda çiğnendi, günde en çok 6 tane (çalışma dozu; kişisel öneri değildir); katılımcılar 3 haftada ortalama 18 sakız kullandı. THC çalışmalarında sentetik THC (dronabinol) tek doz 2,5–7,5 mg ya da 2 gün boyunca günde iki kez 2,5–5 mg olarak verildi (çalışma dozu; kişisel öneri değildir). Bu çalışmaların hiçbiri 4 haftadan uzun sürmedi; uzun süreli kullanımı inceleyen kontrollü çalışma yok.
Çalışmaların ayrıntısı (sağlık profesyonelleri için)
Gastroparezide (mide boşalması ölçümle gecikmiş 44 hasta; 32'si idiyopatik, 12'si diyabete bağlı) ilaç kalitesinde CBD, her kilo için günde 20 mg'a kadar 4 hafta kullanıldığında belirtilerin toplam puanını plasebodan belirgin düşürdü (p = 0,008); normal öğünü bitirememe (p = 0,029), günlük kusma sayısı (p = 0,006) ve genel şiddet (p = 0,034) de daha iyiydi, besin içeceği testinde rahat tokluğa kadar ve en çok içilebilen miktar arttı. Aynı çalışmada CBD katı yemeğin boşalmasını yavaşlattı (yemeğin %10'unun boşalma süresi 101'e karşı 77 dakika, p = 0,030; 4. saatte boşalan %52'ye karşı %63, p = 0,045; ana ölçü olan yarılanma süresinde p = 0,088) ve ishal sıktı (12/21'e karşı 2/23). Çalışma tek merkezliydi ve ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'nce desteklendi (yazarlar konuyla ilgili çıkar çatışması bildirmedi); başlangıçta CBD grubunun belirti puanı sayısal olarak yüksekti ve sonuç tekrarlanmadı. Yayında toplam belirti puanı asıl sonuçlardan biri olarak geçiyor, ama çalışmanın ClinicalTrials.gov kaydında (Şubat 2024 sürümü) yok: kayıttaki asıl ölçütler mide boşalması, mide hacmi ve besin içeceği testi, belirtilerden yalnız genel şiddet ve kusma sayısı ikincil ölçüt. Kayıttaki düzeltilmemiş 4. hafta ortancalarında genel şiddet iki grupta benzerdi (1,8'e karşı 1,6), günlük kusma CBD grubunda daha azdı (0'a karşı 0,2). Ara analizden sonra hedeflenen kişi sayısı 48'den 44'e indirildi. Aynı kayıtla (NCT03941288) eş zamanlı yürütülen, mide boşalması normal 48 fonksiyonel dispepsi hastasındaki çalışmada CBD belirtileri, mide boşalmasını, mide hacimlerini ve doygunluk testini plasebodan farklı değiştirmedi. Huzursuz bağırsak sendromunda 50 mg CBD'li sakızla yapılan çapraz RKÇ'de (40 randomize, 32 kadın analiz) ağrı azalmasında fark 0,1 puandı (%95 GA −0,3 ile 0,5; p = 0,61), yaşam kalitesinde de fark yoktu; sakızlar az kullanıldı ve sakızdaki CBD'nin saflığı yayında yazmıyor. Kronik birincil ağrıda kannabinoidleri inceleyen bir meta-analiz (2022) bu çalışmaya dayanarak huzursuz bağırsakta CBD'nin ağrıyı azaltmayabileceğini yazdı (düşük kesinlik). Huzursuz bağırsakta dronabinol ve THC ile 3 kısa fizyoloji RKÇ'si var: tek doz dronabinol aç karnına kalın bağırsak kasılmalarını azalttı (75 hasta; ishalli ve dönüşümlü tipte belirgin), 2 günlük dronabinol bağırsak geçişini değiştirmedi (36 ishalli hasta), THC rektum duyarlılığını değiştirmedi (10 hasta, 12 sağlıklı gönüllü); 2022 meta-analizinde etki sıfır (çok düşük kesinlik), ABD Ulusal Akademileri (2017) kanıtı yetersiz buldu. Sağlıklı gönüllülerde THC (13 kişi) ve dronabinol (30 kişi) katı yemeğin mideden boşalmasını yavaşlattı, dronabinol (52 kişi) kalın bağırsağı gevşetti ve gerilmeye karşı ağrı puanını artırdı; damardan düşük doz THC sıvı boşalmasını değiştirmedi (7 kişi). Gastroparezide THC içeren ürünlerle kontrollü çalışma yok: 24 hastalık kontrolsüz bir seride dronabinol ya da tıbbi esrarla belirti puanları düştü; çok merkezli bir hasta kaydında hastaların %12'si esrar kullanıyordu ve kullananların çoğu fayda bildirdi (kullanıcı beyanı). Gözlemsel çalışmalar çelişkili: kenevir kullanımı bir hasta kaydında (406 kişi) ve 41.374 kişilik eşleştirilmiş bir elektronik kayıt analizinde daha fazla acil başvurusu ve yatışla ilişkiliydi, ABD hastane verilerinde ise yatış süresi ve hastanede ölüm daha düşüktü; huzursuz bağırsakta hastane kayıtları kenevir kullanım bozukluğuyla daha sık yatış ve daha az yeniden yatış gösterdi. Bunlar neden-sonuç göstermez. Tip 1 diyabetlilerde her gün kenevir kullanırken mide boşalma testiyle gastroparezi tanısı konan 11 hastanın hepsi kenevire bağlı kusma sendromunun ölçütlerini karşıladı. Amerikan Gastroenteroloji Derneği (2025) gastroparezide CBD'nin ilk basamak tedavi olarak kullanılmamasını koşullu olarak öneriyor; Avustralya Gastroenteroloji Derneği (2026) kanıtı önermeye yetersiz buldu; Almanya'nın fonksiyonel dispepsi kılavuzu (2026) kannabinoidlerin rutin kullanılmamasını, ESPGHAN/NASPGHAN (2025) çocuklarda huzursuz bağırsak ve işlevsel karın ağrısında kenevir kullanılmamasını öneriyor. Kanada Gastroenteroloji Derneği'nin 2019 tutum bildirisi ise standart tedavilerin yetmediği inatçı bulantı, kusma, ishal ya da karın ağrısında kısa süreli kullanımın yardımcı olabileceğini, ama işlevsel bağırsak bozukluklarında uzun süreli etkinliğin ve güvenliğin bilinmediğini ve kannabinoidlerin ilk basamak tedavi sayılmaması gerektiğini yazıyor (7 yazarın 3'ünün kenevir ya da kannabinoid ürünü üreten şirketlerle bağı var). Ekim 2026 taraması (PubMed, Cochrane, ClinicalTrials.gov, Europe PMC): bu üç hastalıkta kannabinoidlerle yapılmış 6 kontrollü çalışma bulundu: ilaç kalitesinde ya da saf CBD ile 3 (gastroparezi, fonksiyonel dispepsi ve huzursuz bağırsakta birer tane; en uzunu 4 hafta) ve dronabinol ya da THC ile huzursuz bağırsakta 3 kısa fizyoloji çalışması (tek doz ya da 2 gün). Ayrıca sağlıklı gönüllülerde THC'nin mide ve kalın bağırsak hareketine etkisini ölçen 4 kontrollü çalışma, 3 sistematik derleme, 1 uzman komitesi raporu, 5 kılavuz ya da tutum bildirisi, 2 kontrolsüz çalışma ve 7 gözlemsel çalışma var; hepsi aşağıdaki tabloda. Kontrollü çalışmaların 6'sı (gastroparezi ve dispepsi çalışmaları ile hastalarda ve sağlıklı gönüllülerde yapılan dört dronabinol çalışması) aynı araştırma grubundan (ABD, Mayo Clinic). Cochrane derlemesi yok; ClinicalTrials.gov'da sonucu kayıtlı 3 çalışmanın üçü de yayımlanmış; Ekim 2026'da bu hastalıklarda süren bir kannabinoid çalışması bulunamadı; Türkiye'den çalışma yok. Tabloya alınmayanlar: seçici sentetik CB2 ilacı olorinabla huzursuz bağırsak çalışması ve CB1 engelleyici rimonabantla mide çalışmaları (site kuralı: kenevir ya da CBD ürünü değil), PEA ve kenevir kabuğu lifi gibi kannabinoid ürünü olmayan maddeler, ABD hastane veri tabanlarından benzer sonuçlu başka analizler, geri çekilmiş bir nabilon serisi, kronik pankreatit ya da ameliyat sonrası karın ağrısı çalışmaları, işlevsel göğüs ağrısında küçük bir dronabinol çalışması, gastroparezide kullanımı ve algılanan faydayı soran tek merkezli bir anket ve CBD'nin bağırsak hareketine etkisini çoğunlukla hayvan çalışmalarıyla inceleyen bir derleme.
Kanıt değerlendirmesi: Zayıf; hastalığa göre farklı (her durumda saf ya da ilaç kalitesinde CBD ile tek küçük RKÇ, en uzunu 4 hafta: gastroparezide belirtilerde düzelme, ama kayıtta tanımlı olmayan bir ölçütte ve tekrarlanmamış; fonksiyonel dispepside ve huzursuz bağırsakta plasebodan fark yok)
Saf CBD
Gastroparezide ilaç kalitesinde CBD (her kilo için günde 20 mg'a kadar, 4 hafta, 44 kişi) belirtilerin toplam puanını plasebodan belirgin düşürdü (p = 0,008; bu puan çalışmanın ClinicalTrials.gov kaydındaki ölçütler arasında yok) ve kusmayı azalttı; ama katı yemeğin mideden boşalmasını biraz daha yavaşlattı ve ishal sıktı (21 kişiden 12'si, plaseboda 23 kişiden 2'si); sonuç tek merkezli ve tekrarlanmamış. Aynı doz, mide boşalması normal olan fonksiyonel dispepside (48 kişi) belirtilerde, mide ölçümlerinde ve yaşam kalitesinde plasebodan farklı değildi. Huzursuz bağırsak sendromunda 50 mg CBD'li sakız (32 kadın, çapraz tasarım, 3'er hafta) ağrıda ve yaşam kalitesinde plasebo sakızdan farklı değildi. Amerikan Gastroenteroloji Derneği (2025) gastroparezide CBD'nin ilk basamak tedavi olarak kullanılmamasını öneriyor (koşullu öneri).
THC içeren ürünler
Huzursuz bağırsak sendromunda THC ile yalnız kısa fizyoloji çalışmaları var: tek doz dronabinol 75 hastada aç karnına kalın bağırsak kasılmalarını azalttı, 2 gün süren dronabinol 36 ishalli hastada bağırsaktan geçiş süresini değiştirmedi, THC 10 hastada bağırsak duyarlılığını değiştirmedi; tek doz çalışmalarını birleştiren meta-analizde etki sıfırdı (çok düşük kesinlik). Belirtileri haftalarca izleyen kontrollü bir THC çalışması yok; fonksiyonel dispepside THC ile çalışma bulunamadı. Gastroparezide yalnız kontrolsüz bir seri (24 hasta, belirtilerde düzelme) ve bir hasta kaydındaki kullanıcı beyanları var; sağlıklı gönüllülerde THC ve dronabinol katı yemeğin mideden boşalmasını yavaşlattı. Bir hasta kaydında ve büyük bir elektronik kayıt analizinde gastroparezisi olan kenevir kullanıcılarında acil başvurusu ve hastaneye yatış daha sıktı (hastane içi kodlanmış verilerde ise yatış süresi daha kısaydı; bunlar neden-sonuç göstermez). Uzun süreli yoğun kenevir kullanımı, gastropareziyle karışabilen tekrarlayan kusma ataklarına yol açabilir.
Kanıt: Yetersiz (hastalarda belirtileri haftalarca izleyen kontrollü THC çalışması yok; huzursuz bağırsakta yalnız tek doz ya da 2 günlük 3 fizyoloji RKÇ'si, sonuçlar olumsuz ya da belirsiz; gastroparezide yalnız kontrolsüz seri ve kullanıcı beyanları; sağlıklı gönüllülerde THC mide boşalmasını yavaşlattı)
Çalışmalardaki doz aralığı
İlaç kalitesinde saf CBD: her kilo için günde 2,5 mg'dan 20 mg'a kadar, günde iki doz, 4 hafta (gastroparezi, fonksiyonel dispepsi); 50 mg CBD'li sakız gerektiğinde, günde en çok 6 (300 mg), 3 hafta (huzursuz bağırsak; kullanım günde 1'den az); THC içerenler: dronabinol tek doz 2,5–7,5 mg ya da 2 gün günde iki kez 2,5–5 mg, THC tek doz 5–10 mg ve 10 mg/m² (fizyoloji çalışmaları); kontrolsüz gastroparezi serisinde dronabinol 2–10 mg günde 2–4 kez ve oranı değişken tıbbi esrar
Başlangıç ve artırma
Gastroparezi ve fonksiyonel dispepsi çalışmalarında 2,5 mg/kg/gün'den başlanıp iki günde bir 2,5–5 mg/kg artırılarak 20 mg/kg/gün'e çıkıldı; 4 haftanın sonunda 10 günde azaltılarak bırakıldı (çalışma dozu; kişisel öneri değildir)
Bu değerler araştırmacıların hekim gözetiminde uyguladığı dozlardır; sizin için önerilen doz değildir. "mg/kg/gün", vücut ağırlığının her kilogramı için günlük miligram demektir.
| Çalışma | Katılımcı | Ürün | Doz ve artırma | Süre | Sonuç | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zheng 2023 Faz 2, çift kör, plasebo kontrollü, paralel RKÇ (tek merkez) | 44 randomize (21 CBD / 23 plasebo); 42 tamamladı Mide boşalması sintigrafiyle gecikmiş idiyopatik (32) ya da diyabete bağlı (12; 6 tip 1, 6 tip 2) gastroparezi; %89 kadın (ABD, Mayo Clinic) | Ruhsatlı, ilaç kalitesinde saf CBD ağızdan çözelti (Epidiolex, 100 mg/mL) | Hedef 20 mg/kg/gün, günde iki eşit doz; 4 hasta (özette 5) tam doza çıkamadı ve tolere ettiği en yüksek dozla sürdürdü; yayına göre ortalama doz 9,43 mg/kg (günlük mü tek doz mu olduğu açık değil) 2,5 mg/kg/gün'den başlanıp iki günde bir 2,5–5 mg/kg artırıldı; 4 hafta sonunda 10 günde azaltılarak bırakıldı | 4 hafta | Birincil belirti sonucunda (GCSI günlük belirti günlüğü toplam puanı) CBD plasebodan iyi (p = 0,008); normal öğünü bitirememe (p = 0,029), günlük kusma sayısı (p = 0,006) ve genel belirti şiddeti (p = 0,034) de iyi, karın üst kısmı ağrısında sınırda (p = 0,076); toplam puanda etki büyüklüğü 0,46. Besin içeceği testinde rahat tokluk (817'ye karşı 665 kcal; p = 0,028) ve en çok içilen miktar (1115'e karşı 889 kcal; p = 0,018) arttı. CBD katı yemeğin boşalmasını yavaşlattı: %10'unun boşalma süresi 101'e karşı 77 dk (p = 0,030), 2. saatte boşalan %19'a karşı %28 (p = 0,032), 4. saatte %52'ye karşı %63 (p = 0,045); ana boşalma ölçüsü yarılanma süresinde fark anlamlı değil (268'e karşı 227 dk; p = 0,088); mide hacimleri değişmedi. Başlangıçta toplam belirti puanı CBD grubunda sayısal olarak yüksekti (ortanca 2,0'a karşı 1,4; p = 0,37); analiz başlangıca göre düzeltildi. Yayında GCSI toplam puanı birincil sonuçlardan biri; ClinicalTrials.gov kaydında (Şubat 2024 sürümü) birincil ölçütler yalnız mide ölçümleri (yarılanma ve gecikme süresi, mide hacimleri, besin içeceği testi), GCSI toplam puanı kayıtlı ölçütler arasında yok (genel şiddet ve kusma ikincil). Kayıttaki düzeltilmemiş 4. hafta ortancaları: genel şiddet 1,8'e karşı 1,6, günlük kusma 0'a karşı 0,2. 24 hastadan sonraki ara analizle hedef örneklem 48'den 44'e indirildi. Tek merkezli, kısa, tekrarlanmamış Yan etki: İshal CBD ile 12/21, plaseboyla 2/23 (p < 0,001); yorgunluk 4'e karşı 4, bulantı 3'e karşı 4; 4 haftada karaciğer enzimleri, kreatinin ve HbA1c'de değişiklik yok; 2 ciddi olay CBD grubunda (ev içi kavgada karın yaralanması, apandisit ameliyatı), ilaca bağlanmadı | PMID 37482172, doi:10.1016/j.cgh.2023.07.008, NCT03941288, sonuçlar kayıtta, 13.02.2024), PMC10800684. NIH desteği (R01-DK122280), yazarlar konuyla ilgili çıkar çatışması bildirmedi |
| Atieh 2022 Faz 2, çift kör, plasebo kontrollü, paralel RKÇ (tek merkez; gastroparezi çalışmasıyla eş zamanlı, aynı kayıt) | 48 randomize (25 CBD / 23 plasebo); 43 tamamladı (kayıtta) Mide boşalması normal, yemek sonrası sıkıntı tipinde (Roma IV) fonksiyonel dispepsi (ABD, Mayo Clinic) | İlaç kalitesinde saf CBD ağızdan çözelti (kayda göre gastroparezi çalışmasıyla aynı ürün ve şema) | Hedef 20 mg/kg/gün, günde iki doz (FDA'nın doz artırma rehberine göre) Kayda göre 2,5 mg/kg/gün'den başlanıp iki günde bir 2,5–5 mg/kg artırıldı | 4 hafta | Belirtilerde (günlük ağrı, bulantı, şişkinlik), haftalık yeterli rahatlamada, Leuven yemek sonrası sıkıntı ölçeğinde ve yaşam kalitesinde CBD ile plasebo arasında belirgin fark yok; mide boşalması, mide hacimleri ve besin içeceği doygunluk testi de farklı değil. Kayıttaki sonuçlara göre yeterli rahatlama bildiren 12/25'e karşı 11/23; günlük belirti puanı ortanca 1,2'ye karşı 1,1; rahat tokluğa kadar içilen miktar ortanca 373'e karşı 622 mL (kayıtta istatistik testi yok). Bir CNR1 gen varyantı taşıyanlarda yemek sonrası yakınmalarda sınırda bir tedavi-gen etkileşimi (p = 0,06; keşif amaçlı) Yan etki: Kayda göre ishal CBD ile 8/25, plaseboyla 1/23; yorgunluk 8'e karşı 8, bulantı 8'e karşı 8; ciddi yan etki yok | PMID 35537858, doi:10.14309/ajg.0000000000001805, NCT03941288, 13.02.2024), tam metin okunamadı |
| van Orten-Luiten 2022 Çift kör, plasebo kontrollü, çapraz RKÇ (keşif amaçlı; ağrıya göre gerektiğinde kullanım) | 40 randomize; 32 analiz (hepsi kadın) Roma III/IV ölçütlerine göre huzursuz bağırsak sendromu, haftada en az 3 orta-şiddetli ağrı atağı (Hollanda) | 50 mg CBD içeren sakız (CBD gıda kalitesinde saflaştırılmış kenevir tohumu yağında; plasebo sakızda yalnız tohum yağı; CBD'nin saflığı ve THC içeriği yayında belirtilmemiş); üretici Axim Biotechnologies | Ağrı başladığında 1 sakız (en az 30 dk çiğnenir), günde en çok 6 (300 mg CBD); 3 haftada ortalama 18,2 CBD'li sakız (aralık 1–71) Yok (belirtiye göre kullanım) | 2 × 3 hafta (arada 1 hafta arınma; toplam 8 hafta) | Birincil sonuçta (30 dakikalık ağrı atağında ağrı azalması) CBD ile plasebo arasında fark yok: fark 0,1 puan (0–10 ölçek; %95 GA −0,3 ile 0,5; p = 0,61); iki sakız da ağrıyı biraz azalttı. Yaşam kalitesinde fark yok (−1,0; %95 GA −6,8 ile 4,9; p = 0,74). Sakız beklenenden az kullanıldı (haftada ortalama 5,9). Üretici sakızları sağladı ve lojistik giderleri karşıladı; yazarlara göre tasarıma ve yazıma karışmadı; yazarlardan biri 2018'e kadar şirketin bilim kurulundaydı (ücretsiz) Yan etki: 2 kişi sakız çiğnerken hava yutmaktan rahatsız olup bıraktı; bunun dışında iyi tolere edildi | PMID 33998882, doi:10.1089/can.2020.0087, NCT03003260, kayıtta sonuç yok, kayıtta günlük yeterli rahatlama ve dışkılama sıklığı da ölçütler arasındaydı, yayında bunların sonucu yok), PMC9418368 |
| Wong 2012 Çift kör, plasebo kontrollü, paralel RKÇ (bağırsak geçişini ölçen farmakodinamik çalışma) | 36 randomize (13 plasebo / 10 dronabinol 2,5 mg / 13 dronabinol 5 mg); 1 kişi yan etki nedeniyle bıraktı İshalin baskın olduğu huzursuz bağırsak sendromu (Roma III); 34'ü kadın, kannabinoid kullanmamış (ABD, Mayo Clinic) | Dronabinol (sentetik THC), ağızdan | 2,5 mg ya da 5 mg günde iki kez Yok | 2 gün | Birincil sonuçta (sintigrafiyle 24. saatte kalın bağırsak geçişi) ve mide ile ince bağırsak geçişinde dronabinolün genel bir etkisi yok. CB1 reseptör geninin bir varyantını (CNR1 rs806378 CT/TT) taşıyanlarda kalın bağırsak geçişinde hafif gecikme eğilimi (p = 0,13; keşif amaçlı). Belirtiler ölçülmedi Yan etki: Yan etkiler gruplar arasında farklı değildi; kayda göre baş dönmesi 5 mg'da 4/13, plaseboda 1/13; 5 mg grubunda 1 kişi yan etki nedeniyle bıraktı | PMID 22288893, doi:10.1111/j.1365-2982.2011.01874.x, NCT01253408, PMC3775711 |
| Wong 2011 Çift kör, plasebo kontrollü, paralel RKÇ (tek doz farmakodinamik ve farmakogenetik çalışma) | 75 randomize (27 plasebo / 24 dronabinol 2,5 mg / 24 dronabinol 5 mg); 72 tamamladı Huzursuz bağırsak sendromu: 35 kabızlık baskın, 35 ishal baskın, 5 dönüşümlü; %90'dan fazlası kadın, kannabinoid kullanmamış (ABD, Mayo Clinic) | Dronabinol (sentetik THC), ağızdan | Tek doz 2,5 mg ya da 5 mg Yok | Tek doz | Sonradan açılan kayıttaki birincil ölçütte (kalın bağırsak duvarının esnekliği) dronabinol yalnız sınırda bir artış gösterdi (p = 0,058). Aç karnına sol kalın bağırsağın üst bölümündeki kasılma indeksini plasebodan azalttı (genel p = 0,05; 5 mg için p = 0,046); iki etki de ishalli ve dönüşümlü tipte daha belirgindi (kasılma p = 0,022; esneklik p = 0,03). Ağrı ve gaz duyarlılığı, bağırsak tonusu ve yemek sonrası yanıt değişmedi. Belirtiler ölçülmedi; tek doz Yan etki: En sık uyku hali (%23), sıcak basması (%19), baş ağrısı (%13), baş dönmesi (%11); yalnız zihin bulanıklığı dronabinolle daha sıktı (p = 0,009; kayda göre 5 mg'da 6/24, plaseboda 0/27) | PMID 21803011, doi:10.1053/j.gastro.2011.07.036, NCT01786109, yayından sonra kaydedildi, kayıttaki 75 kişilik tek doz sonuçları bu çalışmaya ait, NCT01253408, ama o kaydın sonuçları Wong 2012'ye ait), PMC3202649 |
| Klooker 2011 Çift kör, plasebo kontrollü, randomize çapraz çalışma (rektum barostat testi) | 22 (10 huzursuz bağırsak hastası, 12 sağlıklı gönüllü) Huzursuz bağırsak sendromu ve sağlıklı gönüllüler (Hollanda) | Δ9-THC (dronabinol); uygulama yolu özette yok | Sağlıklı gönüllülerde 5 ve 10 mg, hastalarda 10 mg Yok | Tek doz (sağlıklı gönüllülerde 3, hastalarda 2 ayrı gün) | THC rektumun balonla gerilmesine karşı başlangıç duyarlılığını ve sigmoid kolon uyarısından sonraki rahatsızlık eşiğini plasebodan farklı değiştirmedi (sağlıklı gönüllülerde ve hastalarda). Yazarlara göre bulgular, merkezî etkili kannabinoidlerin bağırsak aşırı duyarlılığını azaltmak için kullanılmasına karşı Yan etki: En yüksek dozda bütün katılımcılarda merkezî yan etkiler (çevrenin daha çok farkında olma, sersemlik, uyku hali); plaseboyla yok. Kalp hızı arttı, en çok hastalarda; kan basıncı değişmedi | PMID 20718944, doi:10.1111/j.1365-2982.2010.01587.x, Tam metin okunamadı (özet) |
| Esfandyari 2007 Çift kör, plasebo kontrollü, paralel RKÇ (kalın bağırsak barostat-manometri) | 52 Sağlıklı gönüllüler (ABD, Mayo Clinic) | Dronabinol (sentetik THC), ağızdan | Tek doz 7,5 mg Yok | Tek doz | Dronabinol kalın bağırsağı gevşetti: duvar esnekliği arttı (p = 0,045), aç karnına tonusta sınırda gevşeme (p = 0,096), yemek sonrası tonus (p = 0,048) ile aç ve tok kasılma basınçları (p = 0,008 ve p = 0,030) azaldı. İlk gaz ve ağrı eşikleri değişmedi, ama rastgele gerilmelerde ağrı puanları arttı (p = 0,024). Sağlıklı gönüllülerde fizyoloji çalışması Yan etki: Bildirilmemiş (özette) | PMID 17395895, doi:10.1152/ajpgi.00565.2006, Tam metin okunamadı (özet) |
| Esfandyari 2006 Çift kör, plasebo kontrollü, paralel RKÇ | 30 Sağlıklı gönüllüler (ABD, Mayo Clinic) | Dronabinol (sentetik THC), ağızdan | 5 mg günde iki kez, toplam 3 doz (özete göre) Yok | 3 doz (günde iki kez) | Dronabinol mide boşalmasını genel olarak geciktirdi (p = 0,018); etki kadınlarda belirgin (p = 0,011), erkeklerde anlamlı değil (p = 0,184). Mide hacimleri, en çok tolere edilen besin içeceği miktarı, içecek sonrası belirtiler ve ince ve kalın bağırsak geçişi değişmedi; erkeklerde açlık mide hacmi dronabinolle daha büyüktü (238'e karşı 185; p = 0,04). Sağlıklı gönüllülerde fizyoloji çalışması Yan etki: Bildirilmemiş (özette) | PMID 16918762, doi:10.1111/j.1365-2982.2006.00834.x, Tam metin okunamadı (özet), Wong 2012'nin tam metni bu çalışmadaki dozu 7, 5 mg günde iki kez diye aktarıyor, özet 5 mg diyor |
| McCallum 1999 Çift kör, randomize, plasebo kontrollü çapraz çalışma | 13 Sağlıklı gönüllüler (ABD) | Δ9-THC; uygulama yolu özette yok | 10 mg/m² vücut yüzeyi (kemoterapi bulantısında kullanılan doz) Yok | Tek doz (2 ayrı gün) | THC katı yemeğin mideden boşalmasını her katılımcıda plasebodan yavaşlattı: midede kalan oran 30. dakikadan itibaren yüksek (%94,2'ye karşı %85,5; p < 0,05), 120. dakikada %73,9'a karşı %45,6 (p < 0,001). Gecikme kandaki THC düzeyiyle ilişkili değildi Yan etki: Bildirilmemiş (özette) | PMID 9892882, doi:10.1046/j.1365-2036.1999.00441.x, Tam metin okunamadı (özet) |
| Bateman 1983 Plasebo kontrollü çalışma (randomizasyon özette belirtilmemiş) | 7 Sağlıklı gönüllüler | Δ9-THC, damardan | 0,5 ve 1 mg Yok | Tek doz | Nabızda ve psikolojik ölçümlerde kenevir etkisine uyan belirgin değişikliğe karşın sıvının mideden boşalmasında plaseboya göre belirgin değişiklik yok Yan etki: Nabız artışı ve psikolojik değişiklikler (özet) | PMID 6307330, doi:10.1111/j.1365-2125.1983.tb01561.x, PMC1427915 (yalnız taranmış sayfa görüntüsü, metin okunamadı) |
| Bilbao 2022 RKÇ'lerin ilaç türüne göre ayrılmış sistematik derlemesi ve meta-analizi (Ekim 2021'e kadar; GRADE) | 152 RKÇ (bütün endikasyonlar, 12.123 katılımcı); huzursuz bağırsakta dronabinolle 2 RKÇ (Wong 2011, Klooker 2011) Bütün tıbbi endikasyonlar (huzursuz bağırsak alt grubu dahil) | Dronabinol, nabilon, saf CBD ve nabiksimol (içilen kenevir gibi doğal ürünler hariç) | Değişken (huzursuz bağırsakta tek doz dronabinol) | Huzursuz bağırsakta iki tek doz dronabinol çalışmasının sonuçları zıt yönde çıktı; birleşik etki sıfır (SMD 0), kanıt çok düşük kesinlikte. Wong 2012 ve CBD'li sakız çalışması bu analize girmedi; gastroparezi ve fonksiyonel dispepsi RKÇ'leri arama tarihinden sonra yayımlandı Yan etki: Bütün endikasyonlarda CBD ile herhangi bir yan etki olasılığı plasebodan yüksek (OR 1,82; %95 GA 1,08–3,07; 22 RKÇ); huzursuz bağırsağa özel yan etki analizi yok | PMID 35982439, doi:10.1186/s12916-022-02459-1, PROSPERO CRD42021229932, PMC9389720 | |
| Giossi 2022 Sistematik derleme ve meta-analiz (kronik birincil ağrıda RKÇ'ler ve gözlemsel çalışmalar aranmış; PubMed, EMBASE, Cochrane, 31 Ekim 2021'e kadar; GRADE) | 8 RKÇ, 240 kişi (bütün kronik birincil ağrı); huzursuz bağırsakta 2 RKÇ, 68 kişi (Wong 2012 ve CBD'li sakız çalışması) Kronik birincil ağrı: fibromiyalji, huzursuz bağırsak sendromu, kompleks bölgesel ağrı sendromu tip I, işlevsel göğüs ağrısı | Kannabinoidler (nabilon, dronabinol, THC'den zengin yağ, buharlaştırılarak solunan kenevir, CBD sakızı) | Değişken | Huzursuz bağırsakta ağrı yalnız CBD'li sakız çalışmasından analiz edilebildi: plaseboya göre fark 0,34 puan (0–10 ölçeğinde; %95 GA −1,06 ile 1,73; 1 RKÇ, 32 kişi; düşük kesinlik); yaşam kalitesinde fark −1,0 (−6,8 ile 4,9; 1 RKÇ, 30 kişi; düşük kesinlik). Yazarlara göre CBD huzursuz bağırsakta ağrıyı azaltmayabilir. Bütün kronik birincil ağrıda kannabinoidlerle ağrı azalması plasebodan anlamlı farklı değildi (−0,64; −1,30 ile 0,02) Yan etki: Yan etki nedeniyle bırakmada plaseboyla fark anlamlı değil (OR 2,15; 0,44–10,65; bütün kronik birincil ağrı); huzursuz bağırsağa özel yan etki analizi yok | PMID 36129666, doi:10.1007/s40122-022-00434-5, PMC9633894, fibromiyalji konusunda da satır. Yazarlardan biri Jazz Pharmaceuticals'tan (Epidiolex'in üreticisi) kongre desteği aldığını bildirdi | |
| Volz 2016 Sistematik derleme (Mart 2015'e kadar; CENTRAL, PubMed, cannabis-med.org, ClinicalTrials.gov; en az 4 hafta ve kol başına en az 10 kişi; Cochrane yanlılık aracı) | İBH'de 1 RKÇ (21 kişi); huzursuz bağırsakta ölçütlere uyan RKÇ yok Gastroenteroloji: inflamatuvar bağırsak hastalığı, huzursuz bağırsak sendromu, kronik pankreatit | Bitkisel kenevir ve ilaç kannabinoidleri | Uygulanmaz | Huzursuz bağırsak sendromunda en az 4 hafta süren ve kol başına en az 10 kişi alan bir RKÇ bulunamadı. Tek uygun RKÇ Crohn hastalığındaydı (21 kişi); yazarlar yöntemi sağlam, yeterince büyük ve uzun çalışmalar gerektiğini yazdı Yan etki: Uygulanmaz | PMID 26809974, doi:10.1007/s00482-015-0087-0, Almanca, tam metin okunamadı (İngilizce özet) | |
| NASEM 2017 (ABD Ulusal Akademileri raporu) Uzman komitesi raporu (iyi ve orta kaliteli sistematik derlemelere ve sonrasındaki birincil çalışmalara dayalı değerlendirme) | Huzursuz bağırsakta uygun sistematik derleme yok; 1 RKÇ (Wong 2012, 36 hasta) Huzursuz bağırsak sendromu | Kannabinoidler (huzursuz bağırsakta yalnız dronabinol) | Komite huzursuz bağırsakta tıbbi kenevire ilişkin iyi ya da orta kaliteli bir sistematik derleme bulamadı; tek uygun çalışmada (Wong 2012) 2 günlük dronabinol bağırsak geçişini değiştirmedi; kısa süre, küçük örneklem ve hastanın bildirdiği sonuçların ölçülmemesi nedeniyle kanıt yetersiz. Sonuç 4-5: dronabinolün huzursuz bağırsak belirtilerinde etkili olup olmadığını söylemek için yeterli kanıt yok | PMID 28182367, doi:10.17226/24625, National Academies Press, 4. bölüm (nap.nationalacademies.org/read/24625/chapter/6, 28.10.2026'da okundu), NCBI Bookshelf kopyası bot doğrulaması nedeniyle açılamadı | ||
| AGA 2025 (Staller) Klinik kılavuz (Amerikan Gastroenteroloji Derneği; GRADE) | İdiyopatik ve diyabete bağlı gastroparezi | CBD | 12 öneriden biri: CBD'nin (domperidon, prukaloprid, aprepitant, nortriptilin ve buspironla birlikte) ilk basamak tedavi olarak kullanılmamasına koşullu öneri. İlk basamakta metoklopramid ya da eritromisin için koşullu öneri. Kanıt kesinliği ve gerekçe özette yok | PMID 40976635, doi:10.1053/j.gastro.2025.08.004, Tam metin okunamadı (yayıncı sayfası betikle yönlendiriyor, metin madenciliği hakkı saklı) | ||
| GESA 2026 (Kellar) Meslek kuruluşu tutum bildirisi (Avustralya Gastroenteroloji Derneği; literatür incelemesi ve değiştirilmiş Delphi uzlaşısı; 20 ifade, kanıt düzeyi ve öneri gücüyle) | İdiyopatik gastroparezi | Kannabinoidler | İfade 17: kannabinoidler mide boşalmasını yavaşlatır ama paradoks olarak tokluk dahil gastroparezi belirtilerini düzeltebilir; kullanımlarını önermek için kanıt yetersiz (düşük kalitede kanıt; koşullu öneri; %100 uzlaşı). Dayanak: 44 hastalık tek plasebo kontrollü CBD çalışması (Zheng 2023) ve kannabinoid kullananlarda daha fazla sağlık hizmeti kullanımı gösteren büyük epidemiyolojik çalışmalar | PMID 42235947, doi:10.1111/jgh.70456, PMC13326989 | ||
| DGNM 2026 (Storr) Klinik kılavuz, S1 düzeyi (uzman uzlaşısı; Alman Nörogastroenteroloji ve Motilite Derneği), İngilizce baskı | Fonksiyonel dispepsi | Kannabinoidler | Steroid olmayan ağrı kesiciler, parasetamol, kannabinoidler ve opioidler gibi ağrı kesiciler fonksiyonel dispepsi tedavisinde rutin olarak kullanılmamalı. Keyif amaçlı kullanılan kannabinoidlerin bulantıyla birlikte dispepsiye benzer yakınmalara, daha ağır durumlarda kenevire bağlı kusma sendromuna ya da döngüsel kusmaya yol açabileceği belirtiliyor | PMID 42095009, doi:10.1155/grp/2610765, PMC13140302, Almanca asıl metin: Storr 2025, PMID 40199346 | ||
| ESPGHAN/NASPGHAN 2025 (Groen) Klinik kılavuz (Avrupa ve Kuzey Amerika çocuk gastroenteroloji, hepatoloji ve beslenme dernekleri; GRADE; 86 RKÇ incelendi) | 4–18 yaş çocuklarda huzursuz bağırsak sendromu ve işlevsel karın ağrısı | Kenevir ve kannabinoidler | Kılavuz grubu, çocuklarda karın ağrısıyla seyreden işlevsel bozuklukların tedavisinde kenevir kullanılmamasını öneriyor: çocuklarda güvenlik ve etkinliği destekleyen yüksek kaliteli kanıt yok, gelişmekte olan sinir sistemi zarar görebilir, ürünlerin kalitesi ve içeriği tutarsız | PMID 40444524, doi:10.1002/jpn3.70070, PMC12314588 | ||
| CAG 2019 (Andrews) Meslek kuruluşu tutum bildirisi (Kanada Gastroenteroloji Derneği; kapsamlı olmayan literatür incelemesi ve uzman görüşü; ifadelerde resmî kanıt derecelendirmesi yok) | Sindirim ve karaciğer hastalıkları (huzursuz bağırsak ve fonksiyonel dispepsi gibi işlevsel bozukluklar dahil) | Kenevir ve kannabinoidler | Sindirim belirtileri ifadesi: standart tedavilerin işe yaramadığı inatçı bulantı, kusma, ishal ya da karın ağrısında özellikle kısa süreli kullanım yardımcı olabilir. Yorum: başka kronik ağrılardaki etkinlik huzursuz bağırsak ya da fonksiyonel dispepsi gibi işlevsel bozukluklara aktarılamaz; bu bozukluklarda uzun süreli etkinlik ve güvenlik bilinmiyor; kannabinoidler kemoterapi dışı bulantı-kusmada ve onay dışı başka sindirim belirtilerinde ilk basamak tedavi sayılmamalı. Onaylı tedavinin yerine kullanılmamalı; kenevire bağlı kusma sendromunda asıl tedavi keneviri bırakmak | PMID 31294362, doi:10.1093/jcag/gwy064, PMC6507278. Çıkar beyanına göre 7 yazarın 3'ünün kenevir ya da kannabinoid ürünü üreten şirketlerle bağı var (danışma kurulu ve yöneticilik, araştırma desteği ve ürün bağışı, konuşma ücreti) | ||
| Barbash 2019 İleriye dönük, kontrolsüz önce-sonra çalışması (tek merkez) | 24 Standart tedaviye yanıt vermeyen gastroparezi (idiyopatik 11, diyabetik 8, diğer 5; 20 kadın; ABD, New York) | Dronabinol (6 hasta), tıbbi esrar (10; buharlaştırılarak solunan ya da dil altı damla, THC:CBD oranı değişken) ya da önce dronabinol sonra esrar (8) | Dronabinol 2–10 mg günde 2–4 kez; esrar gerektiğinde, oran dispanserin kararıyla Bildirilmemiş | En az 60 gün kullanım | GCSI toplam belirti puanı tedaviden sonra 12,8 puan düştü (%95 GA 10,4–15,2; p < 0,001); bulantı-kusma, tokluk ve şişkinlik alt puanları ve karın ağrısı puanı da düştü; esrar dronabinolden daha çok düzelmeyle ilişkiliydi. Kontrol grubu, körleme ve standart ürün yok; tedavi süreleri farklı; beklentinin etkisi ayrılamaz Yan etki: Bildirilmemiş | PMID 31993268, doi:10.7759/cureus.6430, PMC6970440 |
| Santonicola 2025 İleriye dönük gözlemsel çalışma; kontrol grubu yok | 60 Fibromiyalji; 46'sında (%77) Roma IV'e göre bir bağırsak-beyin etkileşimi bozukluğu (10 huzursuz bağırsak, 17 fonksiyonel dispepsi, 19 ikisi birden) (İtalya) | Tıbbi esrar (Bedrocan; THC içerir; uygulama yolu ve doz özette yok) | Bildirilmemiş (özette) Bildirilmemiş (özette) | 6 ay | 6 ayda fibromiyalji şiddeti puanı düştü (p < 0,001); mide ağrısı, mide yanması, karın ağrısı, karında gerginlik ve şişkinlik puanları azaldı (p < 0,01). Kontrol grubu yok, küçük örneklem; yazarlar da bu sınırlılıkları vurguluyor Yan etki: Bildirilmemiş (özette) | PMID 40556630, doi:10.55563/clinexprheumatol/o5ck22, Tam metin okunamadı (özet) |
| Parkman 2025 Çok merkezli hasta kaydı, kesitsel analiz (NIDDK Gastroparezi Klinik Araştırma Konsorsiyumu, GpR3) | 406 Gastroparezi belirtileri olan hastalar (%72'sinde mide boşalması gecikmiş; ABD, 7 merkez) | Kenevir ürünleri (herhangi bir amaçla; hastanın bildirdiği) | Bildirilmemiş | Kayda girişten önceki 1 yıl | Hastaların %24'ü (96 kişi) kenevir ürünü kullanıyordu. Çok değişkenli analizde kenevir kullanımı son bir yılda acil başvurusuyla (OR 2,31; %95 GA 1,33–4,03) ve hastaneye yatışla (OR 2,01; %95 GA 1,03–3,94) bağımsız olarak ilişkiliydi. Kesitsel; belirtileri ağır olanların keneviri daha çok kullanması bu ilişkiyi açıklayabilir; neden-sonuç göstermez Yan etki: Uygulanmaz | PMID 40286861, doi:10.1016/j.cgh.2025.01.033, NCT01696747, PMC12353374 |
| Kilani 2026 Geriye dönük kohort, eğilim skoruyla 1:1 eşleştirilmiş (TriNetX elektronik sağlık kayıtları) | 41.374 (20.687 kenevir kullanan, 20.687 kullanmayan) Gastroparezi tanılı yetişkinler (ABD) | Kenevir (kayıtlara göre kullanım; ürün bilgisi yok) | Bildirilmemiş | Bildirilmemiş (özette) | Eşleştirmeden sonra kenevir kullananlarda acil başvurusu (düzeltilmiş OR 1,73; %95 GA 1,66–1,80) ve hastaneye yatış (OR 1,44; 1,39–1,50) daha sık, üst endoskopi biraz daha seyrekti (OR 0,93; 0,88–0,98). Kullananlar daha gençti; diyabet, duygudurum ve kaygı bozukluğu ve opioid kullanımı daha sıktı. Gözlemsel; neden-sonuç göstermez Yan etki: Uygulanmaz | PMID 40197432, doi:10.14309/ajg.0000000000003479, Tam metin okunamadı (özet) |
| McCarty 2022 Geriye dönük kesitsel analiz (ABD Ulusal Yatan Hasta Örneklemi, 2008–2014) | 1.473.363 gastroparezi tanılı yatış; 33.085'inde (%2,25) kenevir kullanım bozukluğu Hastanede yatan gastroparezi hastaları (ABD) | Kenevir (kenevir kullanım bozukluğu tanı kodları) | Bildirilmemiş | Yatış süresi | Yaş, cinsiyet, eşlik eden hastalıklar ve sosyoekonomik etkenlere göre düzeltildikten sonra kenevir kullanım bozukluğu olanlarda hastanede ölüm (OR 0,45; %95 GA 0,33–0,60) ve uzun yatış (OR 0,36; 0,33–0,39) daha az, eve taburculuk daha sıktı (OR 1,26; 1,22–1,30) (Tablo 5; metindeki sayılar tablodan farklı). Kenevir kullananlar daha genç ve çoğunlukla erkekti; ruhsal hastalıklar daha sıktı. Yalnız hastane içi veri, tanı kodlarına dayanıyor; neden-sonuç göstermez Yan etki: Uygulanmaz | PMID 33780213, doi:10.1097/MCG.0000000000001526, PMC8435035 |
| Akturk 2025 Geriye dönük dosya incelemesi, olgu-kontrol karşılaştırması (tek merkez) | 813 dosya incelendi; 86 kenevire bağlı kusma sendromu, 94 diyabetik gastroparezi Tip 1 diyabetli yetişkinler (ABD, Colorado) | Kenevir (idrar testi ya da dosya notlarıyla doğrulanmış kullanım) | Bildirilmemiş | Ocak 2019–Ocak 2024 kayıtları | Kenevire bağlı kusma sendromu olanlar diyabetik gastroparezisi olanlardan daha genç (29'a karşı 54 yaş), diyabet süresi daha kısa (16'ya karşı 41 yıl), HbA1c daha yüksekti (%9,2'ye karşı %7,4); kadın ve nöropati oranı daha düşüktü. Her gün kenevir kullanırken mide boşalma testiyle gastroparezi tanısı konan 11 hastanın hepsi kusma sendromunun ölçütlerini karşılıyordu. Yaş, diyabet süresi, cinsiyet ve HbA1c ile kurulan model iki durumu iyi ayırdı (eğri altı alan 0,98). Yazarlara göre mide boşalma testi iki durumu ayırt edemez Yan etki: Uygulanmaz | PMID 40741458, doi:10.2337/cd24-0096, PMC12304556 (PMC sayfasından okundu), aynı grubun kısa yazısı: Karakus 2025, PMID 39984123, özet yok, okunmadı) |
| Parkman 2020 Çok merkezli hasta kaydı, kesitsel analiz (NIDDK Gastroparezi Klinik Araştırma Konsorsiyumu, GpR2) | 506 Gastroparezi belirtileri olan hastalar (%72'sinde mide boşalması gecikmiş; %86 kadın; ABD, 7 merkez) | Esrar (hastanın bildirdiği kullanım) | Bildirilmemiş | Kayda giriş vizitesi | Hastaların %11,7'si (59 kişi) esrar kullanıyordu; oran mide boşalması gecikmiş ve normal olanlarda ve idiyopatik ve diyabetik hastalarda benzerdi. Kullananlarda bulantı-kusma (2,7'ye karşı 2,1; p = 0,002) ve üst karın ağrısı puanları (3,5'e karşı 2,9; p = 0,003) daha yüksekti. Kullananların %81'i esrarın belirtilerini iyileştirdiğini, %10'u (6 kişi) kötüleştirdiğini bildirdi; ondansetron kullananların %81'i de benzer fayda bildirdi. Kullanıcı beyanı; kontrol yok Yan etki: Uygulanmaz | PMID 31758430, doi:10.1007/s10620-019-05963-2, NCT01696747, PMC7242137 |
| Patel 2020 Geriye dönük kesitsel analiz (ABD Ulusal Yatan Hasta Örneklemi, 2010–2014) | 31.272 huzursuz bağırsak yatışı (15–54 yaş; toplam 6,8 milyon yatış içinden) Hastanede yatan huzursuz bağırsak sendromu hastaları (ABD) | Kenevir (kenevir kullanım bozukluğu tanı kodları) | Bildirilmemiş | Yatış | Huzursuz bağırsak yatışlarının %3,7'sinde kenevir kullanım bozukluğu vardı; demografik özellikler, ruhsal ve tıbbi hastalıklar ve diğer madde kullanımına göre düzeltildikten sonra kenevir kullanım bozukluğu huzursuz bağırsak nedeniyle yatışla ilişkiliydi (OR 1,41; %95 GA 1,32–1,50). Kenevir kullanım bozukluğu olan huzursuz bağırsak yatışları 2010–2014 arasında %32,8 arttı. Tanı kodlarına dayalı; neden-sonuç göstermez Yan etki: Uygulanmaz | PMID 31573379, doi:10.1080/10826084.2019.1664591, Tam metin okunamadı (özet) |
| Choi 2022 Geriye dönük kohort (ABD Ulusal Yeniden Yatış Veri Tabanı, 2016) | 7.163 huzursuz bağırsak yatışı; 357'sinde kenevir kullanımı kayıtlı Asıl tanısı huzursuz bağırsak sendromu olan yatan hastalar (ABD) | Kenevir (tanı kodlarına göre kullanım) | Bildirilmemiş | 30 gün | Birincil sonuçta (30 gün içinde huzursuz bağırsağa bağlı yeniden yatış) fark yok: %1,5'e karşı %1,1 (p = 0,53). Herhangi bir nedenle yeniden yatış kenevir kullananlarda daha azdı (%8,1'e karşı %12,7; düzeltilmiş OR 0,53; %95 GA 0,28–0,99). Kenevir kullananların yeniden yatışlarında en sık tanılar döngüsel kusma ve ishalli huzursuz bağırsaktı. Gözlemsel; neden-sonuç göstermez Yan etki: Uygulanmaz | PMID 33471483, doi:10.1097/MCG.0000000000001498, Tam metin okunamadı (özet) |
Bildirilen yan etkiler
- Yüksek doz ilaç kalitesinde CBD ile ishal: gastroparezide 12/21'e karşı 2/23 (Zheng 2023); fonksiyonel dispepside 8/25'e karşı 1/23 (NCT03941288 kayıt sonuçları); yorgunluk ve bulantı gruplar arasında benzer
- Dronabinolle zihin bulanıklığı (5 mg'da 24 kişiden 6'sı, plaseboda 27 kişiden hiçbiri) ve baş dönmesi (Wong 2011; NCT01786109); 10 mg THC ile bütün katılımcılarda sersemlik ve uyku hali gibi merkezî etkiler, kalp hızında artış (Klooker 2011)
- Kenevire bağlı kusma sendromu: uzun süreli düzenli kenevir kullanımında tekrarlayan bulantı-kusma atakları; kenevir bırakılınca geçer (Sorensen 2017, sistematik derleme, PMID 28000146)
Çalışmalarda yapılan izlem
- Mide boşalma testinden önce kenevir ve kannabinoid kullanımı hekime söylenmeli; Amerikan Gastroenteroloji Koleji'nin 2022 gastroparezi kılavuzu, sonucu etkileyebilecek ilaçlar arasında kannabinoidlerin testten 48 saat önce bırakılmasının alışılmış uygulama olduğunu yazıyor (Camilleri 2022, PMID 35926490)
- İlaç kalitesinde yüksek doz CBD'nin denendiği gastroparezi çalışmasında karaciğer testleri başta ve 4. haftada ölçüldü, değişiklik görülmedi; daha uzun kullanımda karaciğer testi izlemi hekim kararıdır (Zheng 2023)
Kimler dikkat etmeli
- THC mide boşalmasını yavaşlatır: sağlıklı gönüllülerde THC ve dronabinol katı yemeğin mideden boşalmasını geciktirdi (McCallum 1999; Esfandyari 2006). Midesi zaten yavaş boşalan gastroparezi hastalarında THC içeren ürünler belirtileri artırabilir; gastroparezi çalışmasında CBD de boşalmayı biraz yavaşlattı (Zheng 2023)
- Kenevire bağlı kusma sendromu: uzun süre, çoğunlukla her gün ya da her hafta kenevir kullananlarda tekrarlayan şiddetli bulantı-kusma ve karın ağrısı atakları görülebilir; sıcak duş ya da banyoyla rahatlama tipiktir ve yakınmalar kenevir bırakılınca geçer (Sorensen 2017, sistematik derleme, PMID 28000146). Bu tablo gastropareziyle karışabilir: derlemenin aktardığı bir seride mide boşalma testi yapılan 61 hastanın %30'unda boşalma gecikmişti; tip 1 diyabetlilerde yapılan bir incelemede her gün kenevir kullanırken gastroparezi tanısı konan 11 hastanın hepsi bu sendromun ölçütlerini karşılıyordu (Akturk 2025)
- Yüksek doz ile piyasa dozu karşılaştırılamaz: gastroparezi çalışmasında her kilo için günde 20 mg'a kadar ilaç kalitesinde CBD kullanıldı; düşük doz (≤175 mg/gün) çalışmalarında kandaki CBD miktarı bu doza göre 5–100 kat daha düşük bulundu (Warren 2026, PMID 42473010)
- İshal: yüksek doz CBD'nin bu çalışmalardaki en sık yan etkisi ishaldi; ishalin ağır bastığı huzursuz bağırsak sendromunda bu yan etki yakınmaları artırabilir (bu bir ihtiyat notudur; huzursuz bağırsakta yüksek doz CBD denenmedi)
- Çocuklar: Avrupa ve Kuzey Amerika çocuk gastroenteroloji dernekleri 2025 kılavuzunda 4–18 yaş arası çocuklarda huzursuz bağırsak ve işlevsel karın ağrısı için kenevir kullanılmamasını öneriyor (Groen 2025)
İlaç etkileşimleri
- Bu sayfadaki çalışmalar ilaç etkileşimlerini sistematik olarak değerlendirmedi; ayrıntısı sitenin ilaç etkileşimleri bölümünde
Kısaltmalar: RKÇ, randomize kontrollü çalışma (katılımcıların kurayla gruplara ayrıldığı çalışma); plasebo, etkisiz ilaç; SMD, OR ve RR, çalışmaları birleştiren analizlerde kullanılan etki ölçüleri; CYP, ilaçları karaciğerde parçalayan enzimler.
CBD kullanmayı düşünüyorsanız
- Huzursuz bağırsak, hazımsızlık ya da gastroparezi için kullandığınız tedavileri ve beslenme önerilerini kendi başınıza bırakmayın; CBD'nin bunların yerine geçtiğine dair kanıt yok.
- Gastroparezi ya da sık bulantı-kusmanız varsa THC içeren ürünleri doktorunuzla konuşun; THC midenin boşalmasını yavaşlatabilir.
- Mide boşalma testi yapılacaksa kenevir ya da CBD ürünü kullandığınızı önceden söyleyin; sonucu etkileyebilir.
- Düzenli ilaç kullanıyorsanız ilaç etkileşimi için doktorunuz veya eczacınızla konuşun; yüksek dozda CBD ishali artırabilir.
- Ürünün etiketini ve analiz belgesini kontrol edin; THC içerip içermediğini öğrenin.
Yaş grubunuzu, ilaçlarınızı ve durumunuzu seçerek doktorunuza götürebileceğiniz kısa bir özet hazırlayabilirsiniz. Bilgileriniz hiçbir yere gönderilmez.
Sonuç
Bu üç sindirim sorununda CBD üzerine araştırmalar henüz başlangıç aşamasında ve sonuçlar hastalığa göre değişiyor: gastroparezide tek küçük çalışma umut verici, fonksiyonel dispepside ve huzursuz bağırsakta birer küçük çalışmada fark görülmedi. THC içeren ürünler mideyi yavaşlatabildiği ve uzun süreli yoğun kullanımda kusma ataklarına yol açabildiği için özellikle gastroparezide dikkat gerektiriyor. Tedavi kararlarınızı gastroenteroloğunuzla birlikte vermek en iyisi.
Sık sorulan sorular
Huzursuz bağırsak sendromu için CBD yağı işe yarar mı?
Bunu gösteren bir kanıt yok. Huzursuz bağırsakta CBD ile yapılmış tek kontrollü çalışmada 32 kadın, ağrıları başladığında 50 mg CBD'li sakızı ya da CBD'siz aynı sakızı 3'er hafta çiğnedi; iki sakızla da ağrı biraz azaldı, ama aralarında belirgin fark yoktu. Sentetik THC (dronabinol) ile yapılan çalışmalar ise yalnız tek doz ya da iki gün süren laboratuvar ölçümleriydi ve bağırsak duyarlılığını değiştirmedi. ABD Ulusal Akademileri (2017), dronabinolün bu sendromun belirtilerinde etkili olup olmadığını söylemek için kanıtın yetersiz olduğunu yazdı.
Gastroparezide (mide tembelliği) CBD işe yarar mı?
Tek bir küçük çalışma umut verici, ama yeterli değil. 44 hastada 4 hafta boyunca ilaç kalitesinde yüksek doz CBD, belirtilerin toplam puanını ve kusmayı plasebodan daha çok azalttı; buna karşılık mide boşalmasını biraz daha yavaşlattı ve CBD alanların yarısından fazlasında ishal görüldü. Bu sonuç henüz başka bir çalışmada tekrarlanmadı; ayrıca belirti puanı, çalışmanın kayıt sistemindeki ölçütler arasında yoktu. Amerikan Gastroenteroloji Derneği'nin 2025 kılavuzu CBD'nin ilk basamak tedavi olarak kullanılmamasını öneriyor; Avustralya Gastroenteroloji Derneği (2026) de önermek için kanıtın yetersiz olduğunu yazıyor.
Hazımsızlıkta (fonksiyonel dispepsi) CBD işe yarar mı?
Mide boşalması normal olan 48 fonksiyonel dispepsi hastasıyla yapılan çalışmada, 4 hafta kullanılan ilaç kalitesinde yüksek doz CBD ağrı, bulantı, şişkinlik ve yaşam kalitesinde plasebodan farklı değildi; mide ölçümleri de değişmedi. Bu tek bir çalışma. Almanya'daki fonksiyonel dispepsi kılavuzu (2026) kannabinoidlerin bu hastalıkta rutin olarak kullanılmamasını öneriyor.
Kenevir mideyi yavaşlatır mı?
THC için bu gösterildi. Sağlıklı gönüllülerde yapılan kontrollü çalışmalarda THC ve sentetik THC (dronabinol) katı yemeğin mideden boşalmasını yavaşlattı; bir çalışmada yemekten 2 saat sonra midede kalan miktar plasebo gününde %46, THC gününde %74'tü. Damardan verilen düşük doz THC ise sıvının boşalmasını değiştirmedi. Gastroparezi hastalarında ilaç kalitesinde yüksek doz CBD'nin de boşalmayı biraz yavaşlattığı görüldü. Bu yüzden gastroparezisi olan biri kenevir ürünlerini doktoruyla konuşmalı ve mide boşalma testinden önce kullandığını söylemeli.
Kenevire bağlı kusma sendromu nedir?
Uzun süre ve sık kenevir kullanan bazı kişilerde görülen, tekrarlayan şiddetli bulantı-kusma ve karın ağrısı ataklarıdır. Sistematik bir derlemeye göre hastaların neredeyse hepsi en az haftada bir kenevir kullanıyordu, çoğu sıcak duşla rahatladığını anlatıyordu ve kenevir bırakılınca yakınmalar geçti. Mide boşalma testi bu hastalarda da gecikmiş çıkabildiği için gastroparezi sanılabilir; tip 1 diyabetlilerde yapılan bir incelemede her gün kenevir kullanırken gastroparezi tanısı konan 11 hastanın hepsinin bu sendromun ölçütlerini karşıladığı görüldü. Kusma atakları yaşıyorsanız ve kenevir kullanıyorsanız bunu doktorunuza açıkça söylemeniz doğru tanı için önemli.
CBD ishal yapar mı?
Yüksek dozda yapabiliyor. Gastroparezi çalışmasında ilaç kalitesinde CBD alan 21 hastanın 12'sinde, plasebo alan 23 hastanın 2'sinde ishal görüldü; fonksiyonel dispepsi çalışmasında oran 25 kişide 8'e karşı 23 kişide 1'di. Bu dozlar reçetesiz ürünlerde yazan miktarlardan çok yüksekti. İshalin ağır bastığı huzursuz bağırsak sendromu olan biri bunu göz önünde bulundurmalı.
Türkiye'de huzursuz bağırsak ya da mide sorunları için CBD yağı reçeteyle alınabilir mi?
Türkiye'de kenevirden elde edilen ürünler 31 Ocak 2026 tarihli Kenevirden Elde Edilen Ürünlere Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir. CBD dahil bu ürünler yalnız eczanede satılabilir. İlaç ve sağlık ürünü sınıfındakiler reçeteyle verilir; THC oranı en fazla %0,3 olan destek ürünleri ve kozmetikler için yönetmelikte reçete şartı yazmıyor. Ekim 2026 itibarıyla Türkiye'de ruhsatlı bir CBD ilacı yok. Kullanmayı düşünüyorsanız önce hekiminizle konuşun.
Kaynaklar
28 kaynağı göster
- Zheng 2023. Faz 2, çift kör, plasebo kontrollü, paralel randomize çalışma (tek merkez). PMID 37482172, doi:10.1016/j.cgh.2023.07.008, NCT03941288, sonuçlar kayıtta, 13.02.2024), PMC10800684. NIH desteği (R01-DK122280), yazarlar konuyla ilgili çıkar çatışması bildirmedi
- Atieh 2022. Faz 2, çift kör, plasebo kontrollü, paralel randomize çalışma (tek merkez; gastroparezi çalışmasıyla eş zamanlı, aynı kayıt). PMID 35537858, doi:10.14309/ajg.0000000000001805, NCT03941288, 13.02.2024), tam metin okunamadı
- van Orten-Luiten 2022. Çift kör, plasebo kontrollü, çapraz randomize çalışma (keşif amaçlı; ağrıya göre gerektiğinde kullanım). PMID 33998882, doi:10.1089/can.2020.0087, NCT03003260, kayıtta sonuç yok, kayıtta günlük yeterli rahatlama ve dışkılama sıklığı da ölçütler arasındaydı, yayında bunların sonucu yok), PMC9418368
- Wong 2012. Çift kör, plasebo kontrollü, paralel randomize çalışma (bağırsak geçişini ölçen farmakodinamik çalışma). PMID 22288893, doi:10.1111/j.1365-2982.2011.01874.x, NCT01253408, PMC3775711
- Wong 2011. Çift kör, plasebo kontrollü, paralel randomize çalışma (tek doz farmakodinamik ve farmakogenetik çalışma). PMID 21803011, doi:10.1053/j.gastro.2011.07.036, NCT01786109, yayından sonra kaydedildi, kayıttaki 75 kişilik tek doz sonuçları bu çalışmaya ait, NCT01253408, ama o kaydın sonuçları Wong 2012'ye ait), PMC3202649
- Klooker 2011. Çift kör, plasebo kontrollü, randomize çapraz çalışma (rektum barostat testi). PMID 20718944, doi:10.1111/j.1365-2982.2010.01587.x, Tam metin okunamadı (özet)
- Esfandyari 2007. Çift kör, plasebo kontrollü, paralel randomize çalışma (kalın bağırsak barostat-manometri). PMID 17395895, doi:10.1152/ajpgi.00565.2006, Tam metin okunamadı (özet)
- Esfandyari 2006. Çift kör, plasebo kontrollü, paralel randomize çalışma. PMID 16918762, doi:10.1111/j.1365-2982.2006.00834.x, Tam metin okunamadı (özet), Wong 2012'nin tam metni bu çalışmadaki dozu 7, 5 mg günde iki kez diye aktarıyor, özet 5 mg diyor
- McCallum 1999. Çift kör, randomize, plasebo kontrollü çapraz çalışma. PMID 9892882, doi:10.1046/j.1365-2036.1999.00441.x, Tam metin okunamadı (özet)
- Bateman 1983. Plasebo kontrollü çalışma (randomizasyon özette belirtilmemiş). PMID 6307330, doi:10.1111/j.1365-2125.1983.tb01561.x, PMC1427915 (yalnız taranmış sayfa görüntüsü, metin okunamadı)
- Bilbao 2022. randomize çalışmaların ilaç türüne göre ayrılmış sistematik derlemesi ve meta-analizi (Ekim 2021'e kadar; GRADE). PMID 35982439, doi:10.1186/s12916-022-02459-1, PROSPERO CRD42021229932, PMC9389720
- Giossi 2022. Sistematik derleme ve meta-analiz (kronik birincil ağrıda randomize çalışma'ler ve gözlemsel çalışmalar aranmış; PubMed, EMBASE, Cochrane, 31 Ekim 2021'e kadar; GRADE). PMID 36129666, doi:10.1007/s40122-022-00434-5, PMC9633894, fibromiyalji konusunda da satır. Yazarlardan biri Jazz Pharmaceuticals'tan (Epidiolex'in üreticisi) kongre desteği aldığını bildirdi
- Volz 2016. Sistematik derleme (Mart 2015'e kadar; CENTRAL, PubMed, cannabis-med.org, ClinicalTrials.gov; en az 4 hafta ve kol başına en az 10 kişi; Cochrane yanlılık aracı). PMID 26809974, doi:10.1007/s00482-015-0087-0, Almanca, tam metin okunamadı (İngilizce özet)
- NASEM 2017 (ABD Ulusal Akademileri raporu). Uzman komitesi raporu (iyi ve orta kaliteli sistematik derlemelere ve sonrasındaki birincil çalışmalara dayalı değerlendirme). PMID 28182367, doi:10.17226/24625, National Academies Press, 4. bölüm (nap.nationalacademies.org/read/24625/chapter/6, 28.10.2026'da okundu), NCBI Bookshelf kopyası bot doğrulaması nedeniyle açılamadı
- AGA 2025 (Staller). Klinik kılavuz (Amerikan Gastroenteroloji Derneği; GRADE). PMID 40976635, doi:10.1053/j.gastro.2025.08.004, Tam metin okunamadı (yayıncı sayfası betikle yönlendiriyor, metin madenciliği hakkı saklı)
- GESA 2026 (Kellar). Meslek kuruluşu tutum bildirisi (Avustralya Gastroenteroloji Derneği; literatür incelemesi ve değiştirilmiş Delphi uzlaşısı; 20 ifade, kanıt düzeyi ve öneri gücüyle). PMID 42235947, doi:10.1111/jgh.70456, PMC13326989
- DGNM 2026 (Storr). Klinik kılavuz, S1 düzeyi (uzman uzlaşısı; Alman Nörogastroenteroloji ve Motilite Derneği), İngilizce baskı. PMID 42095009, doi:10.1155/grp/2610765, PMC13140302, Almanca asıl metin: Storr 2025, PMID 40199346
- ESPGHAN/NASPGHAN 2025 (Groen). Klinik kılavuz (Avrupa ve Kuzey Amerika çocuk gastroenteroloji, hepatoloji ve beslenme dernekleri; GRADE; 86 randomize çalışma incelendi). PMID 40444524, doi:10.1002/jpn3.70070, PMC12314588
- CAG 2019 (Andrews). Meslek kuruluşu tutum bildirisi (Kanada Gastroenteroloji Derneği; kapsamlı olmayan literatür incelemesi ve uzman görüşü; ifadelerde resmî kanıt derecelendirmesi yok). PMID 31294362, doi:10.1093/jcag/gwy064, PMC6507278. Çıkar beyanına göre 7 yazarın 3'ünün kenevir ya da kannabinoid ürünü üreten şirketlerle bağı var (danışma kurulu ve yöneticilik, araştırma desteği ve ürün bağışı, konuşma ücreti)
- Barbash 2019. İleriye dönük, kontrolsüz önce-sonra çalışması (tek merkez). PMID 31993268, doi:10.7759/cureus.6430, PMC6970440
- Santonicola 2025. İleriye dönük gözlemsel çalışma; kontrol grubu yok. PMID 40556630, doi:10.55563/clinexprheumatol/o5ck22, Tam metin okunamadı (özet)
- Parkman 2025. Çok merkezli hasta kaydı, kesitsel analiz (NIDDK Gastroparezi Klinik Araştırma Konsorsiyumu, GpR3). PMID 40286861, doi:10.1016/j.cgh.2025.01.033, NCT01696747, PMC12353374
- Kilani 2026. Geriye dönük kohort, eğilim skoruyla 1:1 eşleştirilmiş (TriNetX elektronik sağlık kayıtları). PMID 40197432, doi:10.14309/ajg.0000000000003479, Tam metin okunamadı (özet)
- McCarty 2022. Geriye dönük kesitsel analiz (ABD Ulusal Yatan Hasta Örneklemi, 2008–2014). PMID 33780213, doi:10.1097/MCG.0000000000001526, PMC8435035
- Akturk 2025. Geriye dönük dosya incelemesi, olgu-kontrol karşılaştırması (tek merkez). PMID 40741458, doi:10.2337/cd24-0096, PMC12304556 (PMC sayfasından okundu), aynı grubun kısa yazısı: Karakus 2025, PMID 39984123, özet yok, okunmadı)
- Parkman 2020. Çok merkezli hasta kaydı, kesitsel analiz (NIDDK Gastroparezi Klinik Araştırma Konsorsiyumu, GpR2). PMID 31758430, doi:10.1007/s10620-019-05963-2, NCT01696747, PMC7242137
- Patel 2020. Geriye dönük kesitsel analiz (ABD Ulusal Yatan Hasta Örneklemi, 2010–2014). PMID 31573379, doi:10.1080/10826084.2019.1664591, Tam metin okunamadı (özet)
- Choi 2022. Geriye dönük kohort (ABD Ulusal Yeniden Yatış Veri Tabanı, 2016). PMID 33471483, doi:10.1097/MCG.0000000000001498, Tam metin okunamadı (özet)
Tam metinden doğrulanamayan noktalar
- Fonksiyonel dispepsi çalışmasının (Atieh 2022) tam metni okunamadı (yayıncı erişimi ücretli): kişi sayıları, yan etkiler ve ölçümlerin ortanca değerleri ClinicalTrials.gov kaydından (NCT03941288), istatistik sonuçları özetten. Kayıtta gastroparezi grupları için 4. haftadaki mide boşalma yarılanma süresi diye verilen değerler (ortanca 246 ve 198 dakika), yayının başlangıç tablosundaki değerlerle aynı; hangisinin doğru olduğu doğrulanamadı. Gastroparezi yayınında ortalama doz 9,43 mg/kg olarak geçiyor; bunun günlük mü tek doz mu olduğu açık değil. Özette 5, metinde 4 hastanın tam doza çıkamadığı yazıyor. Kaydın değişiklik geçmişi açılamadı (erişim engeli); toplam belirti puanının kayda hiç girilip girilmediği bu yüzden doğrulanamadı
- THC ile mide ve kalın bağırsak çalışmalarının (McCallum 1999, Esfandyari 2006 ve 2007, Klooker 2011, Bateman 1983) tam metinleri okunamadı; ayrıntılar özetten. McCallum 1999'da ve Klooker 2011'de THC'nin nasıl verildiği özette yazmıyor. Amerikan Gastroenteroloji Derneği'nin 2025 kılavuzu, 41.374 kişilik elektronik kayıt analizi (Kilani 2026), huzursuz bağırsak hastane kaydı analizleri (Patel 2020, Choi 2022) ve fibromiyalji çalışması (Santonicola 2025) da yalnız özetten; AGA kılavuzunun CBD önerisinin kanıt kesinliği ve gerekçesi okunamadı
- Tek doz dronabinol çalışması (Wong 2011) yayında NCT01253408 numarasıyla anılıyor; oysa bu kaydın sonuçları 36 kişilik 2 günlük çalışmaya (Wong 2012), 75 kişilik tek doz çalışmasının sonuçları ise NCT01786109 kaydına ait. CBD'li sakız çalışmasındaki CBD'nin saflığı ve THC içeriği yayında belirtilmemiş
- ABD Ulusal Akademileri raporunun NCBI kopyası bot doğrulaması istediği için açılamadı; rapor yayıncının (National Academies Press) sitesinden okundu. Kenevire bağlı kusma sendromu için Amerikan Gastroenteroloji Derneği'nin 2024 klinik uygulama güncellemesi ve Roma Vakfı'nın 2025 idiyopatik gastroparezi uzlaşısı yalnız özetten görülebildi; özetlerde kannabinoid tedavisine ilişkin bir öneri yok
Araştırma geçmişi
Sayfada neyin, ne zaman ve neden değiştiğini burada tarihleriyle yazıyoruz. En yeni değişiklik en üstte.
Sayfanın kısa özetinin son cümlesi daha sakin ve yol gösterici bir dille yeniden yazıldı: "Başlamadan önce doktorunuza danışın." yerine artık CBD'yi düşünüyorsanız kiminle ve neyi konuşabileceğinizi söylüyor. Sonuç ve kanıtın gücü değişmedi.
Sayfa yayımlandı. Bu ilk değerlendirmede 28 çalışma incelendi.