Ameliyat Sonrası Ağrıda CBD: Randomize Çalışmalar

Ameliyattan sonraki günler; ağrı, uykusuz geceler ve ağrı kesicilerin yan etkileriyle zorlu geçebilir. “CBD ağrımı azaltır mı, ağrı kesiciye daha az ihtiyaç duyar mıyım?” sorusu bu yüzden sık soruluyor. Bu yazıda bu soruyu yanıtlamak için yapılan çalışmaları tek tabloda topladık; çalışmalarda CBD’nin nasıl kullanıldığını ve ameliyat döneminde nelere dikkat etmek gerektiğini sade bir dille anlattık. Ayrıntılı tablo: Ameliyat sonrası ağrı ve CBD.

Bu yazıda neler var?8 başlık

Neden CBD merak ediliyor?

Ameliyat sonrası ağrıda sık kullanılan güçlü ağrı kesiciler (opioidler) uyku hali, bulantı ve kabızlık gibi yan etkiler yapabilir. Bu yüzden hem hastalar hem araştırmacılar, ağrıyı azaltırken bu ilaçlara ihtiyacı da düşürebilecek seçenekleri merak ediyor. CBD (kannabidiol), kenevirde bulunan ve sarhoşluk ya da zihin bulanıklığı yapmayan bir madde olduğu için bu sorunun adaylarından biri oldu.

Başlıktaki “randomize çalışma”, hastaların kura ile gruplara ayrıldığı çalışmadır: bir grup CBD, öbürü görünüşü aynı ama etkisiz bir ilaç (plasebo) alır. Bir ürünün gerçekten işe yarayıp yaramadığını en güvenilir biçimde bu tür iyi tasarlanmış çalışmalar gösterir.

Araştırmalar ne diyor?

Aşağıdaki çalışmaların çoğunda saf CBD kullanıldı; diş kanal tedavisi çalışmasında ise CBD’den zengin bir kenevir özütü denendi.

Çalışma	Kimlerde?	Ne bulundu?
Alaia 2022	Omuz artroskopisi (rotator manşet onarımı), 99 hasta	Yalnız ameliyattan sonraki ilk gün ağrı biraz daha düşüktü (10 üzerinden 4,4’e karşı 5,7); 2., 7. ve 14. günlerde fark yoktu. Ağrı kesici (opioid) kullanımı değişmedi.
Bebee 2021	Acil serviste ani bel ağrısı, 100 hasta	İkinci saatte ağrıda fark yoktu; ağrı kesici kullanımı benzerdi.
Narang 2023	Böbrek taşı için üreteroskopi, 90 hasta (ruhsatlı CBD ilacı)	Ağrıda, opioid kullanımında ve stent yakınmalarında fark yoktu.
de Andrade Silva 2024	Diş kanal tedavisi; işlemden önce CBD’den zengin kenevir özütü (THC oranı bildirilmemiş)	Ağrıda ve kaygıda fark yoktu.
Haffar 2022	Diz protezi, cilde sürülen CBD, 80 hasta	Ağrıda, uykuda ve 42 günlük opioid kullanımında fark yoktu.
Chrepa 2024	Acil diş ağrısı, 61 hasta	Ağrı plasebodan daha çok azaldı; ama çok yüksek dozlar kullanıldı ve uyku hali, ishal, karın ağrısı daha sıktı.

Sağlıklı gönüllülerde deneysel olarak oluşturulan ağrıyla yapılan üç kontrollü çalışmada da CBD ağrıyı azaltmadı; birinde ağrı algısı plasebodan biraz yüksek çıktı (Schneider 2022; Dieterle 2022; Arout 2022).

Sonuçlar neden birbirinden biraz farklı? Çalışmalar farklı ameliyatlarda, farklı ürünlerle ve farklı yollarla yapıldı: kimi ağızdan, kimi yanaktan emilen tabletle, kimi cilde sürülerek. Dozlar da çok farklıydı. Bu yüzden tek bir çalışmanın sonucunu her ameliyata genellemek doğru olmaz; birlikte bakıldığında tablo daha net görünüyor.

Çalışmaları birleştiren analizler: Ameliyat sonrası ağrıda kannabinoid (kenevir maddeleri ve benzeri ilaçlar) çalışmalarını birleştiren bir analizde, çoğu THC içeren bu ürünlerle opioid kullanımında ve 24. saatteki ağrıda fark yoktu; 12. saatte ağrı biraz daha yüksekti ve tansiyon düşmesi daha sık görüldü (Abdallah 2020). Daha yeni bir derleme, çalışmalar birbirinden çok farklı olduğu için ortak bir sonuç hesaplayamadı ve kanıtı çelişkili buldu (González Cárdenas 2025).

Sitemizin ölçeğine göre saf CBD için kanıt düzeyi zayıf, bugüne kadarki sonuç ise fayda görülmedi. Araştırma sürüyor: diz protezi ve omuz artroskopisi sonrasında CBD’nin (bazılarında az miktarda THC ile birlikte) denendiği kayıtlı çalışmalar var; sonuçları henüz yayımlanmadı.

Olası yan etkiler ve ilaç etkileşimleri

• Karaciğer: Ameliyattan sonra sık kullanılan parasetamolle birlikte yüksek doz CBD alan diz kireçlenmesi hastalarında, karaciğer değerlerinde yükselme plasebodan daha sık görüldü (Pramhas 2023).
• Uyku hali: Opioidler, gabapentin ya da pregabalin, sakinleştiriciler ve alkolle birlikte uyuşukluk ve baş dönmesi artar.
• Kan sulandırıcılar: Saf CBD’nin kanamayı doğrudan artırdığına dair insan verisi yok; ama varfarinle kanın pıhtılaşma değerinde (INR) yükselme bildirildi ve klopidogrelin etkisi azalabilir.
• Tansiyon: Tek doz CBD tansiyonu biraz düşürdü (Arout 2022); THC içeren ürünlerde ameliyat sonrası tansiyon düşmesi daha sıktı (Abdallah 2020).

Kullandığınız ilaçlarla etkileşim için: ilaç etkileşimi sorgulama.

Çalışmalarda nasıl kullanıldı?

Aşağıdaki dozlar yalnız çalışmaların nasıl yapıldığını gösterir (çalışma dozu; kişisel öneri değildir).

• Böbrek taşı ameliyatı (Narang 2023): ruhsatlı CBD ilacından günde 20 mg.
• Omuz ameliyatı (Alaia 2022): yanaktan emilen tablet, kiloya göre günde 3 kez 25 ya da 50 mg (günde toplam 75–150 mg).
• Acil serviste bel ağrısı (Bebee 2021): 400 mg tek doz.
• Diz protezi (Haffar 2022): dizin çevresine günde 3 kez sürülen CBD.
• Acil diş ağrısı (Chrepa 2024): her kilo için 10 ya da 20 mg tek doz; çok yüksek bir doz.
• Sağlıklı gönüllüler: 200 mg ile 1600 mg arasında tek doz.

Yani küçük dozlardan çok yüksek dozlara kadar geniş bir aralık denendi; belirgin fayda çoğu çalışmada görülmedi.

CBD kullanmayı düşünüyorsanız

• Ameliyat sonrası ağrı için cerrahınızın ve anestezi ekibinizin planladığı ağrı tedavisini kullanın; ağrınız kontrol altında değilse bunu onlara söyleyin. Ağrı tedavisi çoğu zaman ihtiyaca göre ayarlanabilir.
• CBD ya da kenevir ürünü kullanıyorsanız ameliyattan önce mutlaka söyleyin: Ameliyat öncesi CBD: anestezi ekibine ne söylemeli?
• Görüşmede şunları sorabilirsiniz: Aldığım ağrı kesicilerle CBD birlikte kullanılır mı? Parasetamol kullanırken karaciğer testlerim izlenmeli mi? Kan sulandırıcım varsa ne yapmalıyım?

Türkiye’de: CBD dahil kenevirden elde edilen ürünler yalnız eczanede satılabilir (7557 sayılı Kanun ve 31 Ocak 2026 tarihli yönetmelik). İlaç ve sağlık ürünü sınıfındakiler reçeteyle verilir; THC oranı en fazla %0,3 olan destek ürünleri için yönetmelikte reçete şartı yazmıyor. Ekim 2026 itibarıyla Türkiye’de ruhsatlı bir CBD ilacı yok. Ayrıntı: Türkiye’de CBD mevzuatı.

Sonuç

Ameliyat sonrası ağrıda CBD birkaç iyi tasarlanmış çalışmada denendi ve çoğunda plasebodan belirgin farklı bulunmadı; ağrı kesici ihtiyacı da azalmadı. Yeni çalışmaların sonuçları bekleniyor. O zamana kadar en güvenilir yol, cerrahınızın ve anestezi ekibinizin planladığı ağrı tedavisi ve kullandığınız her ürünü onlarla açıkça paylaşmak.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

1. Alaia MJ ve ark. Buccally Absorbed Cannabidiol Shows Significantly Superior Pain Control and Improved Satisfaction Immediately After Arthroscopic Rotator Cuff Repair: A Placebo-Controlled, Double-Blinded, Randomized Trial. Am J Sports Med. 2022;50(11):3056-3063. PMID 35905305
2. Bebee B ve ark. The CANBACK trial: a randomised, controlled clinical trial of oral cannabidiol for people presenting to the emergency department with acute low back pain. Med J Aust. 2021;214(8):370-375. PMID 33846971
3. Narang G ve ark. Effect of Cannabidiol Oil on Post-ureteroscopy Pain for Urinary Calculi: A Randomized, Double-blind, Placebo-controlled Trial. J Urol. 2023;209(4):726-733. PMID 36891837
4. de Andrade Silva S ve ark. Effect of Preoperative Oral Cannabidiol-Rich Cannabis Extract on Anxiety and Postoperative Pain after Endodontic Treatment: A Double-Blind Randomized Clinical Trial. J Endod. 2024;50(12):1698-1704. PMID 39505200
5. Haffar A ve ark. Topical Cannabidiol (CBD) After Total Knee Arthroplasty Does Not Decrease Pain or Opioid Use: A Prospective Randomized Double-Blinded Placebo-Controlled Trial. J Arthroplasty. 2022;37(9):1763-1770. PMID 35390457
6. Chrepa V ve ark. Cannabidiol as an Alternative Analgesic for Acute Dental Pain. J Dent Res. 2024;103(3):235-242. PMID 37910667
7. Schneider T ve ark. Pain response to cannabidiol in induced acute nociceptive pain, allodynia, and hyperalgesia by using a model mimicking acute pain in healthy adults in a randomized trial (CANAB I). Pain. 2022;163(1):e62-e71. PMID 34086631
8. Dieterle M ve ark. Pain response to cannabidiol in opioid-induced hyperalgesia, acute nociceptive pain, and allodynia using a model mimicking acute pain in healthy adults in a randomized trial (CANAB II). Pain. 2022;163(10):1919-1928. PMID 35239547
9. Arout CA ve ark. A placebo-controlled investigation of the analgesic effects, abuse liability, safety and tolerability of a range of oral cannabidiol doses in healthy humans. Br J Clin Pharmacol. 2022;88(1):347-355. PMID 34223660
10. Abdallah FW ve ark. Analgesic efficacy of cannabinoids for acute pain management after surgery: a systematic review and meta-analysis. Reg Anesth Pain Med. 2020;45(7):509-519. PMID 32471924
11. González Cárdenas VH ve ark. Cannabinoids for Acute Postoperative Pain Management: A Systematic Review and Meta-Analysis of Clinical Trials. Eur J Pain. 2025;29(3):e4790. PMID 39878042
12. Pramhas S ve ark. Oral cannabidiol (CBD) as add-on to paracetamol for painful chronic osteoarthritis of the knee: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Lancet Reg Health Eur. 2023;35:100777. PMID 38033459